Κυανό του μεθυλενίου για άσκηση και αποκατάσταση: τι έχει πραγματικά μετρηθεί

Τον Μάρτιο του 2022, μια κορυφαία μαραθωνοδρόμος δημοσίευσε μια χορηγούμενη σύσταση για μια παστίλια κυανού του μεθυλενίου, λέγοντας ότι «μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της συγκέντρωσης, της αντοχής και του ύπνου» και ότι τη χρησιμοποιούσε πριν από απαιτητικές προπονήσεις. Την ίδια εβδομάδα, γιατροί που έκαναν δηλώσεις στον εθνικό Τύπο περιέγραφαν την ευρύτερη τάση ως influencers που καταπίνουν καθαριστικό ενυδρείων. Καμία από τις δύο θέσεις δεν απαντά στο ερώτημα που έχει πραγματικά ένας δρομέας.

Έχει χορηγήσει κανείς κυανό του μεθυλενίου σε ανθρώπους και έχει μετρήσει πόσο μακριά ή πόσο γρήγορα έτρεξαν, ή πόσο καλά αποκαταστάθηκαν; Οι αναζητήσεις για αυτό το άρθρο δεν εντόπισαν ούτε μία ελεγχόμενη μελέτη σε ανθρώπους με έκβαση σχετική με την απόδοση στην άσκηση ή την αποκατάσταση. Η αλυσίδα των βιβλιογραφικών παραπομπών περιλαμβάνει τρία είδη ζώων, αρκετά εργαστηριακά παρασκευάσματα και μία ένωση που δεν είναι καν κυανό του μεθυλενίου.

Η αντοχή, η αποκατάσταση και ο μηχανισμός είναι διαφορετικοί ισχυρισμοί

Ένας δείκτης μπορεί να μεταβληθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση από την απόδοση ή να μεταβληθεί χωρίς να αλλάξει καθόλου η απόδοση. Αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια: είναι ακριβώς το μοτίβο που εμφανίζεται στη μελέτη για το κυανό του μεθυλενίου και την άσκηση που παρατίθεται συχνότερα.

Η μελέτη σε σκύλους χρησιμοποίησε διαφορετική χρωστική

Η δημοσίευση που παρατίθεται συχνότερα για το κυανό του μεθυλενίου και την άσκηση είναι η μελέτη του Imai και των συνεργατών του το 1986 σε διάδρομο, με σκύλους σε εγρήγορση. Εξέτασε αν η αύξηση της καρδιακής παροχής κατά την άσκηση εξαρτάται από την οξειδοαναγωγική κατάσταση των ιστών, χρησιμοποιώντας αυτό που η ενότητα των μεθόδων περιγράφει ως «4 mg/kg νέου κυανού του μεθυλενίου χλωριούχο 3,7-δις(αιθυλαμινο)-2,8-διμεθυλοφαιναζοθόνιο, Eastman Kodak Company». Το νέο κυανό του μεθυλενίου είναι μια ξεχωριστή θειαζινική χρωστική, με δύο αιθυλαμινομάδες εκεί όπου το κυανό του μεθυλενίου έχει δύο διμεθυλαμινομάδες, και είναι κυρίως γνωστό ως χρωστική για δικτυοερυθροκύτταρα. Ένα αποτέλεσμα που προκύπτει με αυτή τη χρωστική δεν είναι αποτέλεσμα που προκύπτει με κυανό του μεθυλενίου.

Η μελέτη εξακολουθεί να έχει σημασία, επειδή δείχνει με τον πιο σαφή τρόπο ότι ένας δείκτης και η φυσιολογία μπορούν να μεταβάλλονται ανεξάρτητα. Οι σκύλοι έτρεξαν σε δύο στάδια διάρκειας 20 λεπτών, με ταχύτητα 2.5 και κατόπιν 5.0 mph, σε κλίση 6 τοις εκατό. Η άσκηση διπλασίασε την καρδιακή παροχή και αύξησε την κατανάλωση οξυγόνου ολόκληρου του σώματος κατά τρεις έως τέσσερις φορές και στις δύο ομάδες. Στην ομάδα που έλαβε φυσιολογικό ορό, ο αρτηριακός λόγος γαλακτικού προς πυροσταφυλικό αυξήθηκε από 6.0 σε 9.97. Στην ομάδα που έλαβε τη χρωστική δεν αυξήθηκε.

Κανένα λειτουργικό μέτρο δεν παρουσίασε διαφορά. Η καρδιακή συχνότητα, η αρτηριακή πίεση, η συσταλτικότητα της αριστερής κοιλίας και οι κατεχολαμίνες του πλάσματος αυξήθηκαν με τον ίδιο τρόπο και στις δύο ομάδες, ενώ η σχέση μεταξύ καρδιακής παροχής και κατανάλωσης οξυγόνου ολόκληρου του σώματος δεν διέφερε στατιστικά. Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι οι μεταβολές του λόγου «δεν συνδέονται αιτιωδώς με τη διέγερση του κυκλοφορικού που παρατηρείται κατά την ήπια έως μέτρια άσκηση».

Ο λόγος αυτός είναι λιγότερο ισχυρός δείκτης απ’ όσο φαίνεται. Μειώθηκε επειδή το πυροσταφυλικό αυξήθηκε, από 0.14 σε 0.38 mmol ανά λίτρο, ενώ και το γαλακτικό αυξήθηκε, από 1.05 σε 2.85 mmol ανά λίτρο. Σε σκύλους που έλαβαν τη χρωστική σε ηρεμία, η κατανάλωση οξυγόνου αυξήθηκε ελαφρά, το αρτηριακό pH αυξήθηκε και το διοξείδιο του άνθρακα μειώθηκε, μεταβολές που οι συγγραφείς χαρακτηρίζουν «παρόμοιες» με εκείνες της 2,4-δινιτροφαινόλης, ενός μιτοχονδριακού αποσυζεύκτη. Η ταχύτητα ήταν καθορισμένη από το πρωτόκολλο, επομένως κανένας σκύλος δεν έτρεξε μέχρι εξάντλησης.

Η μελέτη κολύμβησης σε αρουραίους και η δόση της

Το ισχυρότερο αποτέλεσμα για την απόδοση σε ζώα προέρχεται από το πείραμα του Peng και των συνεργατών του το 2025, στο Frontiers in Behavioral Neuroscience. Οι αρουραίοι κολυμπούσαν για δέκα συνεχόμενες νύχτες με βάρη ίσα με το 3 τοις εκατό του σωματικού τους βάρους δεμένα στις ουρές τους, τουλάχιστον δύο ώρες κάθε νύχτα, μέχρι ένα καταληκτικό σημείο εξάντλησης που καθοριζόταν με βαθμολόγηση. Μετά από κάθε συνεδρία, μία ομάδα λάμβανε κυανό του μεθυλενίου ενδορρινικά και μία άλλη φυσιολογικό ορό με τον ίδιο τρόπο. Οι αρουραίοι που έλαβαν κυανό του μεθυλενίου κολυμπούσαν περισσότερο πριν πληρούν τα κριτήρια εξάντλησης, κινούνταν περισσότερο στη δοκιμασία ανοικτού πεδίου την επόμενη ημέρα, εμφάνιζαν λιγότερη συμπεριφορά τύπου άγχους και είχαν μικρότερη απώλεια νευρώνων, διαταραχή της μυελίνης και κατακερματισμό των μιτοχονδρίων στον ιππόκαμπο και στο ραβδωτό σώμα.

Η δόση παραλείπεται συστηματικά στις αναφορές της μελέτης. Ένα διάλυμα 1 τοις εκατό αντιστοιχεί σε 10 mg/mL· χορηγήθηκαν δέκα μικρόλιτρα σε κάθε ρουθούνι, επομένως το σύνολο ήταν περίπου 20 μικρόλιτρα, ή 0.2 mg ανά αρουραίο ανά συνεδρία. Η ενδορρινική χορήγηση επιλέγεται ώστε η ουσία να φτάσει στον εγκέφαλο μέσω των οσφρητικών οδών και των οδών του τριδύμου, και οι συγγραφείς αναφέρουν ότι η μελέτη τους «δεν μέτρησε οξειδωτικές αντιδράσεις, φλεγμονή ή επίπεδα ορμονών στον εγκέφαλο και στο πλάσμα». Ως επόμενο βήμα προτείνουν τη μελέτη «των συνολικών επιδράσεων της συμπληρωματικής λήψης MB πριν από την άσκηση».

Αυτό θα ήθελε να δει να εξετάζεται ένας δρομέας. Το συγκεκριμένο πρωτόκολλο χορηγούσε την ένωση μετά την προσπάθεια, για να περιορίσει τη βλάβη. Η μεγαλύτερη διάρκεια κολύμβησης την επόμενη ημέρα σε ένα μοντέλο εξαντλημένων αρουραίων είναι εύρημα αποκατάστασης, όχι εύρημα για έναν προπονημένο άνθρωπο που λαμβάνει μια δόση πριν από την προπόνηση.

Από πού προήλθε η λέξη «αντοχή»

Η μελέτη σε ποντίκια που συνήθως περιγράφεται ως ένδειξη βελτιωμένης αντοχής είναι η εργασία του Gureev και των συνεργατών του το 2016, στο Neuroscience Research. Τα ποντίκια έπιναν νερό που περιείχε κυανό του μεθυλενίου σε δόση 15 mg/kg την ημέρα για 60 ημέρες. Η «σωματική αντοχή» αφορά τη δοκιμασία νήματος ή οριζόντιων ράβδων, η οποία βαθμολογεί μαζί τη δύναμη λαβής, τον κινητικό συντονισμό και την ισορροπία. Τα ποντίκια μέσης ηλικίας που δεν έλαβαν την ουσία σημείωσαν βαθμολογία 1.17· όσα την έλαβαν σημείωσαν 2.23, κοντά στο επίπεδο των ενήλικων ποντικιών. Τα ενήλικα ποντίκια δεν παρουσίασαν βελτίωση σε κανένα μέτρο.

Η κατανάλωση οξυγόνου σε ηρεμία αυξήθηκε περίπου κατά 15 τοις εκατό. Η παραγωγή υπεροξειδίου του υδρογόνου στα μιτοχόνδρια του εγκεφάλου αυξήθηκε από 94.9 σε 176.7 pmol ανά λεπτό ανά χιλιοστόγραμμο πρωτεΐνης. Το μιτοχονδριακό DNA αυξήθηκε κατά 2.3 φορές. Πρόκειται για αυξημένη ανανέωση των μιτοχονδρίων σε ζώα που γερνούν, με την οξειδωτική σηματοδότηση που την κινητοποιεί. Δεν αποτελεί απόδειξη ότι ένας υγιής αθλητής θα ήταν ταχύτερος.

Τα κυτταρικά πειράματα και τα όριά τους

Ο Louters και οι συνεργάτες του ανέφεραν το 2005 ότι το κυανό του μεθυλενίου ενεργοποιεί τη μεταφορά γλυκόζης μέσω του GLUT1 σε ινοβλαστικά κύτταρα L929, έως και κατά 800 τοις εκατό σε συγκέντρωση 50 μικρομοριακή. Μια μελέτη συνέχειας του 2008 έδειξε ότι η μεθυλο-βήτα-κυκλοδεξτρίνη δεσμεύει άμεσα το κυανό του μεθυλενίου και αναστέλλει την επίδραση. Αυτό είναι εύρημα για μια κυτταρική σειρά και δεν έχει καταδειχθεί ποτέ σε σκελετικό μυ.

Ο ίδιος ο μηχανισμός αμφισβητείται

Στη μελέτη του Tretter και των συνεργατών του το 2014 σε απομονωμένα μιτοχόνδρια εγκεφάλου ινδικού χοιριδίου, το κυανό του μεθυλενίου σε συγκεντρώσεις από 100 νανομοριακή έως 1 μικρομοριακή αύξησε την κατανάλωση οξυγόνου σε ηρεμία, αποκατέστησε το δυναμικό της μεμβράνης και την παραγωγή ATP όταν αναστελλόταν το Σύμπλοκο I ή το Σύμπλοκο III, και αύξησε την παραγωγή υπεροξειδίου του υδρογόνου. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι «η αναπνοή που διεγείρεται από το ADP δεν επηρεάστηκε από το MB με κανένα από τα υποστρώματα» που εξετάστηκαν. Η μέγιστη συζευγμένη αναπνοή, στην οποία βασίζεται ένας ισχυρισμός για την άσκηση, δεν αυξήθηκε.

Στη μελέτη συνέχειας του Gureev και των συνεργατών του το 2019, το ίδιο εργαστήριο που παρήγαγε το αποτέλεσμα στα ποντίκια διαπίστωσε ότι το κυανό του μεθυλενίου «δεν καταφέρνει να αποκαταστήσει το δυναμικό της μεμβράνης και την αναπνοή που αναστέλλονται από την αντιμυκίνη» σε μιτοχόνδρια εγκεφάλου ποντικιών, και κατέληξε ότι ο δέκτης ηλεκτρονίων είναι η θέση Qo του Συμπλόκου III, και όχι κάποιο σημείο πιο κάτω στην αλυσίδα. Η απλή εικόνα της χρωστικής που μεταφέρει ηλεκτρόνια παρακάμπτοντας ένα μπλοκαρισμένο τμήμα της αναπνευστικής αλυσίδας δεν ισχύει σε κάθε παρασκεύασμα.

Τίποτε από αυτά δεν αποκλείει μια επίδραση στους ανθρώπους. Σημαίνει όμως ότι το επιχείρημα που βασίζεται μόνο στον μηχανισμό, αντιμετωπίζοντας μια εύλογη μιτοχονδριακή χημική διεργασία ως αποτέλεσμα, παρουσιάζει προβλήματα ακόμη και μέσα στον ίδιο τον μηχανισμό.

Δύο προβλήματα σχεδιασμού που θα έπρεπε να λύσει μια μελέτη σε ανθρώπους

Είναι δύσκολο να διατηρηθεί η τυφλοποίηση με το κυανό του μεθυλενίου. Κάνει τα ούρα κυανοπράσινα και οι άνθρωποι το παρατηρούν. Η διασταυρούμενη μελέτη του 2017 στη διπολική διαταραχή το ανέφερε ευθέως: «Επιλέξαμε αυτόν τον σχεδιασμό επειδή το κυανό του μεθυλενίου αλλάζει το χρώμα των ούρων και, επομένως, δεν μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε ένα παραδοσιακό εικονικό φάρμακο». Η μελέτη εκείνη συνέκρινε μια χαμηλή δόση με μια υψηλή, αντί να τη συγκρίνει με ένα αδρανές χάπι.

Το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο στην έρευνα της άσκησης απ’ ό,τι σχεδόν σε οποιονδήποτε άλλο τομέα, επειδή η αντιλαμβανόμενη προσπάθεια και η απόδοση σε χρονομετρημένες δοκιμασίες επηρεάζονται έντονα από τις προσδοκίες. Μια μελέτη που δεν μπορεί να διατηρήσει τους συμμετέχοντές της τυφλοποιημένους έχει μετρήσει μια πεποίθηση όσο και ένα φάρμακο.

Υπάρχει τεκμηριωμένη λύση. Η τυχαιοποιημένη μελέτη απεικόνισης του 2016 σε 26 υγιείς ενήλικες χορήγησε 280 mg κυανού του μεθυλενίου ποιότητας USP, περίπου 4 mg/kg, ή ένα εικονικό φάρμακο με τη χρωστική τροφίμων FD&C blue no. 2, σε πανομοιότυπες αδιαφανείς κάψουλες, και ζήτησε από τους συμμετέχοντες να ουρήσουν πριν από τη χορήγηση αλλά όχι ξανά, «ώστε να αποφευχθεί η υπονόμευση της τυφλοποίησης ως αποτέλεσμα οποιουδήποτε χρωματισμού των ούρων».

Το δεύτερο πρόβλημα είναι η δόση και η οδός χορήγησης. Το κυανό του μεθυλενίου που λαμβάνεται από το στόμα απεκκρίνεται εν μέρει στα ούρα, και η έκθεση του εγκεφάλου μετά από από του στόματος χορήγηση είναι περίπου η μισή από εκείνη μετά από ενδοφλέβια χορήγηση, όπως σημειώνει η ομάδα του Gureev παραπέμποντας στη φαρμακοκινητική εργασία του Peter και των συνεργατών του. Η ενδορρινική χορήγηση σε έναν αρουραίο δεν μεταφέρεται αυτομάτως σε μια κάψουλα, και το εύρος δόσεων για ανθρώπους στις δημοσιευμένες εργασίες είναι 0.5 έως 4 mg/kg, με τη μελέτη απεικόνισης του 2016 να σημειώνει αντίθετη επίδραση πάνω από τα 10 mg/kg.

Οι μελέτες σε ανθρώπους μετρούν κάτι άλλο

Δύο ελεγχόμενα πειράματα σε ανθρώπους εμφανίζονται στις αναφορές αυτού του θέματος, και κανένα δεν μέτρησε την άσκηση. Στη μελέτη απεικόνισης του 2016, ο χρόνος αντίδρασης σε δοκιμασία εγρήγορσης δεν παρουσίασε σημαντική αλληλεπίδραση φαρμάκου και χρόνου: με το εικονικό φάρμακο ήταν 230 και κατόπιν 220 χιλιοστά του δευτερολέπτου, ενώ με το κυανό του μεθυλενίου ήταν 230 και κατόπιν 230 χιλιοστά του δευτερολέπτου, P = .43. Σε μια μελέτη ενδοφλέβιας χορήγησης του 2023 σε οκτώ υγιείς γυναίκες, τόσο η εγκεφαλική αιματική ροή όσο και ο εγκεφαλικός μεταβολικός ρυθμός του οξυγόνου μειώθηκαν αντί να αυξηθούν. Ο οδηγός των στοιχείων για την ενέργεια και την κόπωση καλύπτει και τις δύο μελέτες.

Αν αποφασίσετε να το δοκιμάσετε παρ’ όλα αυτά

Ένα αυτοπείραμα δεν θα τεκμηριώσει την αποτελεσματικότητα, αλλά μπορεί να καταγραφεί αρκετά καλά ώστε να αποφύγετε την αυταπάτη. Σημειώστε το προϊόν και την παρτίδα, την οδό χορήγησης, το χρονικό διάστημα πριν από την προπόνηση, την ακριβή προπόνηση με την απόσταση ή το φορτίο, την αντιλαμβανόμενη προσπάθεια σε αριθμητική κλίμακα, τον ύπνο, την καφεΐνη και οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή, καθώς και τον μυϊκό πόνο την επόμενη ημέρα και την απόδοση στις 48 ώρες στον ίδιο τύπο προπόνησης. Έπειτα επαναλάβετε τις ίδιες προπονήσεις χωρίς αυτό.

Ένα άτομο που παρακολουθεί μία μεταβλητή δεν μπορεί να διαχωρίσει την επίδραση ενός φαρμάκου από τη φυσική κατάσταση, το κίνητρο, τον καιρό και τις συνηθισμένες διακυμάνσεις της προπόνησης. Το υποκειμενικό μέρος είναι εκείνο που είναι πιθανότερο να παραπλανήσει.

Το κυανό του μεθυλενίου ενέχει επίσης κινδύνους που δεν έχουν καμία σχέση με την απόδοση. Αναστέλλει τη μονοαμινοξειδάση A, κάτι που δημιουργεί ζήτημα όταν συνδυάζεται με συνταγογραφούμενα αντικαταθλιπτικά και άλλα σεροτονινεργικά φάρμακα, και αντενδείκνυται σε ανεπάρκεια G6PD λόγω του κινδύνου αιμολυτικής αναιμίας. Ο οδηγός ασφάλειας καλύπτει και τα δύο, ενώ ο οδηγός φαρμακευτικών αλληλεπιδράσεων οργανώνει τα ερωτήματα για τα φάρμακα ανά κατηγορία. Αν αγωνίζεστε υπό κανονισμούς αντιντόπινγκ, ελέγξτε τους κανονισμούς αντί να βασίζεστε στον ισχυρισμό ενός πωλητή.

Το υλικό είναι μια μεταβλητή σε κάθε παραπάνω μελέτη

Κάθε δόση που περιγράφεται εδώ ήταν μια μετρημένη ποσότητα μιας συγκεκριμένης ένωσης. Ένα μπουκάλι από μη επαληθευμένο πωλητή δεν είναι το ίδιο. Η συμμόρφωση με τη μονογραφία USP είναι το πρότυπο που μπορεί να ελέγξει ένας αγοραστής, και το υλικό που δεν συμμορφώνεται είναι πιθανό να είναι ποιότητας για χρήση στην κλωστοϋφαντουργία, η οποία μπορεί να περιέχει οργανικές προσμείξεις όπως το Azure B, υπολειμματικούς διαλύτες και βαρέα μέταλλα σε επίπεδα που περιορίζονται από μια φαρμακευτική προδιαγραφή. Το άρθρο Τι τεκμηριώνει και τι δεν τεκμηριώνει η ένδειξη USP καλύπτει την ποιότητα, ενώ οι μέθοδοι ελέγχου προσμείξεων καλύπτουν όσα αναζητά ένα εργαστήριο.

Οι περισσότεροι πωλητές που περιγράφουν ένα προϊόν ως ελεγμένο από τρίτο φορέα εξετάζουν μόνο τα βαρέα μέταλλα και στη συνέχεια παρουσιάζουν αυτή τη μοναδική δέσμη εξετάσεων σαν να κάλυπτε την πλήρη προδιαγραφή. Η Blupreme ελέγχει την πλήρη προδιαγραφή USP: ταυτότητα, καθαρότητα, οργανικές προσμείξεις, υπολειμματικούς διαλύτες, στοιχειακές προσμείξεις, υπόλειμμα κατά την πύρωση, μικροβιακά όρια και βακτηριακές ενδοτοξίνες. Κάθε παρτίδα αποστέλλεται με πιστοποιητικό ανάλυσης, και η σωστή ανάγνωσή του σημαίνει αντιστοίχιση του αριθμού παρτίδας και του εργαστηρίου με το μπουκάλι που κρατάτε.

Συμπέρασμα

Καμία ελεγχόμενη μελέτη σε ανθρώπους δεν έχει αξιολογήσει το κυανό του μεθυλενίου ως προς την αντοχή, την ταχύτητα, τη δύναμη ή την αποκατάσταση. Η μελέτη σε σκύλους που παρατίθεται για μια επίδραση στο γαλακτικό χρησιμοποίησε διαφορετική χρωστική και δεν διαπίστωσε διαφορά στην απόδοση. Η μελέτη κολύμβησης σε αρουραίους χορήγησε 0.2 mg ενδορρινικά μετά την προσπάθεια. Η μελέτη σε ποντίκια από την οποία προήλθε η λέξη «αντοχή» χρησιμοποίησε μια δοκιμασία λαβής και συντονισμού σε ζώα που γερνούν, και ο μηχανισμός αμφισβητείται στη βιβλιογραφία για τα μιτοχόνδρια.

Απομένουν λοιπόν ένας εύλογος μηχανισμός, ένα σύνολο αποτελεσμάτων από μικρές μελέτες σε ζώα, ένα πρόβλημα σχεδιασμού μελέτης με τεκμηριωμένη λύση και καθόλου δεδομένα απόδοσης σε ανθρώπους. Η ανασκόπηση των στοιχείων για οφέλη στους ανθρώπους εξετάζει τους ισχυρισμούς για την άσκηση δίπλα στην υπόλοιπη ανθρώπινη βιβλιογραφία, και η ερευνητική βιβλιοθήκη καταγράφει τις μελέτες πίσω από κάθε ισχυρισμό.

Αν προπονείστε για κάτι, η μεταβλητή με την ισχυρότερη τεκμηρίωση είναι η ίδια η προπόνηση.