მეთილენის ლურჯი და ძილი: რა დაფიქსირდა კვლევებში და რა არავის გაუზომავს

არასასურველი მოვლენების ცხრილის ერთი სტრიქონი ძილთან დაკავშირებული ყველაზე მნიშვნელოვანი მტკიცებულებაა, რომელიც ამ პრეპარატების ოჯახისთვის არსებობს. ფრონტოტემპორალური დემენციის ქცევითი ვარიანტის 52-კვირიან რანდომიზებულ კვლევაში უძილობა აღნიშნა 110 პაციენტიდან 3-მა, რომლებიც დღეში 8 mg-ს იღებდნენ, და 108 პაციენტიდან 7-მა, რომლებიც დღეში 200 mg-ს იღებდნენ. ავტორები უძილობას დოზის მატებასთან ერთად გახშირებულ არასასურველ მოვლენებს შორის ასახელებენ, ანემიასთან, დიარეასთან, გულისრევასთან, დიზურიასთან, პოლაკიურიასა და ღებინებასთან ერთად.

ოცდახუთჯერ უფრო მაღალი დოზისას უძილობა დაახლოებით ორნახევარჯერ უფრო ხშირი იყო. ეს მცირე სიგნალია პატარა ცხრილში და საპირისპირო მიმართულებით მიუთითებს იმ მიზეზთან შედარებით, რის გამოც ადამიანების უმეტესობა ამ თემას ეძებს.

მეთილენის ლურჯის ან მისი აღდგენილი ფორმის, ჰიდრომეთილთიონინის მეზილატის, არცერთ რანდომიზებულ კვლევაში ძილი არ გაზომილა როგორც შედეგი. ამ სტატიისთვის ჩატარებული ძიებისას ვერ მოიძებნა კვლევა, რომელშიც გამოიყენებოდა ძილის კითხვარი, აქტიგრაფია ან ძილის ლაბორატორიაში გატარებული ღამე. არსებული მონაცემები მხოლოდ იმას ასახავს, რაც პაციენტმა შემთხვევით აღნიშნა და კლინიცისტმა შემთხვევით დააკოდირა — ეს იმაზე სუსტი ინსტრუმენტია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

რა დაფიქსირდა რანდომიზებულ პროგრამებში

ძილთან დაკავშირებული ყველა მოძიებული ჩანაწერი მონაცემთა სამ ნაკრებშია თავმოყრილი. ორი მათგანი ჰიდრომეთილთიონინის რანდომიზებული კვლევაა — ეს იმავე ფენოთიაზინის ბირთვის აღდგენილი ფორმაა, რომელიც მარილის სახით არის სტაბილიზებული. მესამე კი ინტრავენური პროდუქტის აშშ-ის დანიშნვის ინსტრუქციაა.

მეორე სტრიქონის ორი დეტალი რიცხვებზე უფრო მნიშვნელოვანია. პირველი: საკონტროლო ჯგუფი კვირაში ორჯერ იღებდა 4 mg მეთილთიონინიუმის ქლორიდს — იმავე ნაერთს, რომელიც მეთილენის ლურჯის სახელით იყიდება. მას აძლევდნენ როგორც არააქტიურ შარდის შემფერავს, რათა მონაწილეებს უნიტაზში ჩახედვით ვერ განესხვავებინათ ორი ჯგუფი. მეორე: აქტიურ ჯგუფებში უძილობის რვა შემთხვევიდან არცერთი არ მიიჩნია მკვლევარმა პრეპარატთან დაკავშირებულად. 332 მონაწილეში ძილიანობის სამი შემთხვევა კი ასეთად შეფასდა.

არასასურველი მოვლენა გაზომვა არ არის. ეს არის ის, რაც ვიღაცამ ახსენა და რაც მკითხველისგან განსხვავებული ტერმინოლოგიით ჩაიწერა ნეიროდეგენერაციული დაავადების მქონე ადამიანების პოპულაციაში, რომელთაგან ბევრი ასევე იღებდა სედაციურ საშუალებებსა და ანტიდეპრესანტებს. მესამე სტრიქონში „არ არის ჩამოთვლილი“ ისე წაკითხვა, თითქოს ნიშნავდეს „არ ხდება“, საპირისპირო მიზეზით იქნებოდა შეცდომა: 31 პაციენტი იმდენად მცირე შერჩევაა, რომ თითქმის ნებისმიერი მოვლენა შეიძლება გამორჩეს, ხოლო დანიშნვის ინსტრუქციაში პირდაპირ წერია, რომ პრეპარატისთვის ექსპოზიცია–პასუხისა და ექსპოზიცია–უსაფრთხოების კავშირი უცნობია.

საიდან მოდის ძილის შესახებ მტკიცებები

თითქმის ყველა სტატია, ვიდეო და პროდუქტის გვერდი, რომელიც ამ ნაერთს ძილს უკავშირებს, საბოლოოდ ერთ შედეგზე მიუთითებს. 2007 წელს ოქსენკრუგმა და კოლეგებმა გაზომეს მონოამინოქსიდაზის აქტივობა და ვირთხის ეპიფიზის ინდოლები ერთჯერადი კანქვეშა დოზის შემდეგ.

მეთილენის ლურჯი მონოამინოქსიდაზის A ტიპის შექცევადი კონკურენტული ინჰიბიტორი იყო, დაახლოებით 180 ნანომოლის Ki-ით, ხოლო B ტიპისთვის ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 1,400 ნანომოლი იყო — დაახლოებით რვაჯერ უფრო მაღალი აფინობა A ფორმის მიმართ. თითო ჯგუფში ხუთი ვირთხა იყო, კანქვეშ შეჰყავდათ 10 mg/kg და 90 წუთის შემდეგ ეპიფიზებს იღებდნენ. მელატონინი თითო ჯირკვალში 0.17-დან 0.71 ნანოგრამამდე გაიზარდა. N-აცეტილსეროტონინი, მელატონინის უშუალო წინამორბედი, აღმოჩენის ზღვარს ქვემოთ არსებული დონიდან 0.86-მდე გაიზარდა. ეპიფიზის სეროტონინი 79-დან 118-მდე გაიზარდა, ხოლო 5-HIAA, დაშლის პროდუქტი, 10.9-დან 4.1-მდე შემცირდა.

ამას საფუძვლიანი ქიმიური მსჯელობა მოსდევს. სეროტონინი მელატონინის საწყისი მასალაა, ხოლო ნორადრენალინი აცეტილირების ეტაპს წარმართავს, რომელიც სეროტონინს N-აცეტილსეროტონინად გარდაქმნის. თუ ორივე ნივთიერების დამშლელი ფერმენტი დაიბლოკება, ეპიფიზს ნათელ ფაზაში მეტი საწყისი მასალა ექნება და ბნელი ფაზის დადგომისას მეტი წინამორბედი იქნება ხელმისაწვდომი.

თუმცა ეს ჯერ კიდევ ძალიან შორსაა იმისგან, რომ ადამიანს უკეთ ეძინოს. გაზომილია ანესთეზირებულ ცხოველში ჯირკვლის შემცველობა დროის ერთ კონკრეტულ მომენტში და ამ დიზაინში არაფერი აფიქსირებს, რამდენ ხანს ეძინა ვირთხას, რამდენად სწრაფად ჩაეძინა ან როგორ გრძნობდა თავს მეორე დილით. ნაშრომი ანტიდეპრესანტულ მექანიზმებს ეხებოდა და მის განხილვის ნაწილში გამოთქმულია ვარაუდი, რომ დღისით მელატონინის მატებამ შესაძლოა დეპრესიის მქონე პაციენტებში გადაწეული ცირკადული რიტმი შეასწოროს. ეს განხილვის ნაწილში მოცემული ჰიპოთეზაა და სწორედ ის არის ძილის შესახებ მტკიცების წყარო.

მკაფიო სიზმრების შესახებ მტკიცებას გამოქვეყნებული წყარო არ აქვს

ამ სტატიისთვის ჩატარებული ძიებისას ვერ მოიძებნა ვერც შემთხვევის აღწერა, ვერც შემთხვევათა სერია, ვერც კვლევის ჩანაწერი და ვერც კვლევა, რომელშიც მეთილენის ლურჯი მკაფიო სიზმრებს, კოშმარებს ან სიზმრების გახსენების ცვლილებას უკავშირდებოდა. ეს მტკიცება სადისკუსიო თემებში არსებობს და არა სამეცნიერო ლიტერატურაში.

ამ კლასის შესახებ მტკიცებულებები მკურნალობისას საპირისპიროზე მიუთითებს. როდესაც აფექტური აშლილობების მქონე პაციენტებს ოთხი კვირის განმავლობაში აძლევდნენ კლორგილინსა და პარგილინს, მონოამინოქსიდაზის A და B ტიპების სელექციურ ინჰიბიტორებს, REM ძილი თითქმის სრულად ითრგუნებოდა და ძილის საერთო ხანგრძლივობა მცირდებოდა. ანტიდეპრესანტებისა და სიზმრების სისტემურმა მიმოხილვამ, რომელიც 21 კლინიკურ კვლევასა და 25 შემთხვევის აღწერას მოიცავდა, აჩვენა, რომ ფენელზინის, მონოამინოქსიდაზის კლასიკური ინჰიბიტორის, მიღებისას სიზმრების გახსენების სიხშირე მცირდება. ამ ლიტერატურაში კოშმარები შეწყვეტის პერიოდში ჩნდება, როდესაც REM ძილი აღდგება და იმატებს, და არა პრეპარატის მიღებისას.

ამგვარად, მექანიზმი, რომელსაც ჩვეულებრივ მკაფიო სიზმრების მიზეზად ასახელებენ, ტიპურ შემთხვევაში ნაკლებ REM ძილსა და სიზმრების ნაკლებ გახსენებას პროგნოზირებს, ხოლო შეწყვეტისას — უსიამოვნო უკუგებით მატებას. აკეთებს თუ არა მეთილენის ლურჯი ადამიანში რომელიმეს, არ შემოწმებულა. მისი ინჰიბირება შექცევადია, ის ფენელზინზე ბევრად სუსტი ინჰიბიტორია და ადამიანებზე კვლევები, რომლებიც ამ კითხვას უპასუხებდა, არასოდეს ჩატარებულა.

ჯეტლაგის შესახებ მტკიცებას რეალური წყარო აქვს

მის უკან ერთი ნაშრომი დგას. ოქსენკრუგმა და რეკინტინამ ვირთხებში ჯეტლაგის მოდელი შექმნეს სინათლის ციკლის გადაწევით, შემდეგ კი ეპიფიზის სეროტონინი, N-აცეტილსეროტონინი და მელატონინი ფლუორესცენტული დეტექტირებით აღჭურვილი მაღალი ეფექტურობის სითხური ქრომატოგრაფიით გაზომეს.

ორი შედეგი დაფიქსირდა. ახალი ბნელი პერიოდის დასაწყისში მელატონინის ინექციებმა N-აცეტილსეროტონინისა და მელატონინის რიტმების აღდგენა დააჩქარა. ხოლო N-აცეტილსეროტონინმა და მეთილენის ლურჯმა, რომელიც ნაშრომში მონოამინოქსიდაზა A-ს ინჰიბიტორად არის აღწერილი, შეამცირა სინათლით გამოწვეული N-აცეტილსეროტონინის რიტმის დარღვევა, მაგრამ არა მელატონინისა.

ეს ყურადღებით წაიკითხეთ. ზუსტად იმ სიტუაციის ცხოველურ მოდელში, რომელსაც მტკიცება ეხება, მეთილენის ლურჯმა ერთი წინამორბედის მარკერი შეცვალა, მაგრამ მელატონინის რიტმი არ შეცვალა. თავად ნაშრომის დასკვნები ეხება იმას, თუ როდის არის უკეთესი ჩასვლა აღმოსავლეთის მიმართულებით ფრენისას და როგორ უნდა შეირჩეს მელატონინის მიღების დრო. ის არ გვთავაზობს მეთილენის ლურჯს ჯეტლაგის სამკურნალოდ და ადამიანებზე არცერთ კვლევაში არ შემოწმებულა ამ მიზნით.

თაგვებში ძილის დეპრივაცია ძილის გაზომვა არ არის

ექსპერიმენტში, რომელსაც ყველაზე ხშირად ასახელებენ მტკიცებულებად იმისა, რომ მეთილენის ლურჯი ძილის დეპრივაციისას ეხმარება, ძილი არ გაზომილა. მარზაბადიმ და კოლეგებმა 60 მამრი BALB/c თაგვი მოათავსეს მოდიფიცირებულ მრავალპლატფორმიან სისტემაში, სადაც ვიწრო პლატფორმაზე მოთავსებული ცხოველი იძულებულია ფხიზლად დარჩეს. მათ ფართოპლატფორმიანი საკონტროლო ჯგუფი შეადარეს ძილმოკლებულ ცხოველებს, მხოლოდ მეთილენის ლურჯის მიმღებ ჯგუფს, მხოლოდ 810-ნანომეტრიანი იმპულსური ლაზერის ჯგუფსა და ორივე ჩარევის კომბინაციას.

ძილის დეპრივაციის დაწყებამდე მეთილენის ლურჯი ათი დღის განმავლობაში ზედიზედ შეჰყავდათ 0.5 mg/kg დოზით, ხოლო ლაზერს ყოველ მეორე დღეს იყენებდნენ. სწავლა და მეხსიერება ფასდებოდა T-ლაბირინთით, სოციალური ურთიერთქმედების ტესტითა და შატლ-ბოქსით, რის შემდეგაც ჰიპოკამპში PSD-95-ის, GAP-43-ისა და სინაპტოფიზინის დონეები იზომებოდა.

ძილის დეპრივაციამ შეამცირა მონაცვლეობის სიხშირე, სოციალურობა, სოციალური სიახლისადმი ინტერესი და მეხსიერების ინდექსი. ცალ-ცალკე არცერთმა ჩარევამ ამ მაჩვენებლების უმეტესობა არ აღადგინა. კომბინაციამ კი აღადგინა და სამივე სინაფსური მარკერი გაზარდა. შედეგი ისაა, რომ წინასწარი ჩარევების კომბინაციამ დაიცვა მეხსიერება ცხოველებში, რომლებსაც ძილი დაურღვიეს. ამ დიზაინში დეპრივაცია დამაზიანებელი ფაქტორია და არა შედეგი. არ დაფიქსირებულა არც ჩაძინებამდე გასული დრო, არც ძილის ხანგრძლივობა და არც ძილის არქიტექტურა; ამ ნაშრომის წაკითხვა მტკიცებულებად იმისა, თუ რამდენად კარგად სძინავს ვინმეს, მის გაზომილ შედეგს თავდაყირა აყენებს.

დილა თუ ღამე: რიცხვები პასუხს არ იძლევა

მიღების დროის შესახებ რჩევები თავდაჯერებულად მეორდება, თუმცა არასოდეს შემოწმებულა. არცერთ კვლევაში არ შედარებულა დილით და საღამოს მიღება, არცერთ პოპულაციაში და ძილთან დაკავშირებული არცერთი შედეგისთვის.

გაზომილია ის, თუ რამდენად ნელა გადაადგილდება ნაერთი ორგანიზმში. ჯანმრთელ მოხალისეებში ჩატარებულ ერთჯერადი დოზის კვლევაში, ნაწლავის მომზადების შემდეგ პერორალურად მიღებული 200 mg-ისას სისხლში კონცენტრაცია თორმეტი საათის განმავლობაში იზრდებოდა და პიკს მედიანურად 16 საათში აღწევდა. ნახევარგამოყოფის პერიოდი ამ დოზაზე 14-დან 27 საათამდე მერყეობდა, ხოლო 400 mg-ისას — 6-დან 26 საათამდე. დანიშნვის ინსტრუქციაში აღწერილი ინტრავენური პროდუქტის ნახევარგამოყოფის პერიოდი დაახლოებით 24 საათია და დაახლოებით 40% შარდით უცვლელი სახით გამოიყოფა; თირკმლის ფუნქციის დარღვევისას ექსპოზიცია მნიშვნელოვნად იზრდება.

ამრიგად, საუზმისას მიღებული პერორალური დოზა გაზომილ პიკს დაახლოებით შუაღამისას აღწევს. ამაზე დაფიქრება ღირს, რადგან ფართოდ გავრცელებული ორი რჩევა იმ ვარაუდს ეყრდნობა, რომ ეს ასე არ არის. „მიიღეთ დილით, რათა ძილი არ დაგირღვიოთ“ გულისხმობს ეფექტს, რომელიც დაძინების დროისთვის უკვე დასრულებულია. „მიიღეთ ღამით, რადგან მისი მოქმედება სწრაფად გადის“ საპირისპიროს გულისხმობს. ადამიანებზე არსებული ერთადერთი ფარმაკოკინეტიკური კვლევა ხანმოკლე საღამოს ეფექტს არ ადასტურებს, ხოლო ვირთხის ექსპერიმენტი, რომელსაც მელატონინის ამბავი ეყრდნობა, ნათელი პერიოდის დასაწყისში მიღების სასარგებლოდ სრულიად სხვა მიზეზით მიუთითებს — დღისით მელატონინის წინამორბედის გასაზრდელად. არსებობს ცალკე გზამკვლევი იმის შესახებ, თუ რამდენ ხანს რჩება ნაერთი ორგანიზმში, თუ გამოდევნის მაჩვენებლები გაინტერესებთ.

მიღების დროის კითხვაზე გულწრფელი პასუხია, რომ არავინ იცის, ხოლო გაზომილი კონცენტრაციები საწინააღმდეგოს მოჩვენებით მტკიცების საფუძველს არ იძლევა.

ადამიანში ძილის დარღვევის ცვლილების ერთადერთი აღწერა

მოიძებნა ზუსტად ერთი პუბლიკაცია ადამიანზე, რომელშიც მეთილენის ლურჯი ძილის დარღვევის მქონე პირს მიეცა, და ეს ერთი შემთხვევის აღწერაა.

2021 წლის შემთხვევის აღწერა Cureus-ში ეხება 15 წლის ბიჭს კლაინე–ლევინის სინდრომით — იშვიათი მდგომარეობით, რომელიც ვლინდება დღეებიდან კვირებამდე ხანგრძლივი ჰიპერსომნიის განმეორებითი ეპიზოდებით, დაბნეულობით, დერეალიზაციითა და ქცევის ცვლილებით. მას სამი წლის განმავლობაში ლითიუმით მკურნალობდნენ, ხოლო მოდაფინილს, მეთილპრედნიზოლონს, ატიპურ ანტიფსიქოზურ პრეპარატებსა და ამანტადინს გაუმჯობესება არ გამოუწვევია. 18 წლის ასაკში მას დაეწყო ეპიზოდი, რომელიც თითქმის ექვს თვეს გაგრძელდა. მშობლების თანხმობით, ყოველ ღამე აძლევდნენ 10 mg მეთილენის ლურჯს პერორალურად, 633 ნანომეტრიანი ინტრანაზალური წითელი სინათლით 25-წუთიან პროცედურამდე ერთი საათით ადრე; ენერგია კვადრატულ სანტიმეტრზე 11.4 ჯოული იყო. ერთ კვირაში ჰიპერსომნია და ქცევითი სიმპტომები გაქრა. ორი წლის შემდეგ რეციდივი არ ჰქონდა და სხვა მედიკამენტებს არ იღებდა.

ავტორები შეზღუდვას თავად აღნიშნავენ: ერთი სუბიექტი, არა ლონგიტუდური კვლევა; ამასთან, ცნობილია, რომ კლაინე–ლევინის ეპიზოდები წლების განმავლობაში იშვიათდება, რაც შეუძლებელს ხდის რემისიის მკურნალობისთვის მიწერას. არსებობს მეორე შეზღუდვაც, რომელსაც ისინი არ უსვამენ ხაზს. ერთდროულად ორი ჩარევა გამოიყენებოდა და ერთ-ერთი იყო ცხვირის ღრუში მიწოდებული წითელი სინათლე, ნაერთთან ერთად, რომლის მთელი ფოტოდინამიკური გამოყენება სინათლით მის გააქტიურებაზეა დამოკიდებული. მკითხველი ვერ განაცალკევებს საღებავის, სინათლისა და დროის გასვლის გავლენებს და ეს აღწერა არ არის მიზეზი, რომ ძილის პრობლემისთვის მეთილენის ლურჯი სცადოთ.

მიმართულება, რომელსაც ადამიანებზე მონაცემები აქვს, სედაციაა

იქ, სადაც ცენტრალური ნერვული სისტემის გაზომვები ადამიანებში არსებობს, ისინი უმეტესად სედაციაზე მიუთითებს და არა სიფხიზლეზე.

2008 წლის კვლევამ ჟურნალ Anaesthesia-ში ანესთეზიის ინდუქციისა და ოპერაციის დროს მეთილენის ლურჯით წინასწარ დამუშავებული 11 პაციენტი შეადარა 11 შესაბამის საკონტროლო პაციენტს, ბისპექტრული ინდექსისა და სამიზნე-კონტროლირებადი პროპოფოლის ინფუზიის გამოყენებით. ეფექტის ადგილზე პროპოფოლის პროგნოზირებული კონცენტრაციისას, 2 მიკროგრამი მილილიტრზე, სედაციის ქულები და ინდექსის მნიშვნელობები დამუშავებულ ჯგუფში მნიშვნელოვნად დაბალი იყო. ოპერაციის განმავლობაში წინასწარ დამუშავებულ პაციენტებს ანესთეზიის იმავე სიღრმის მისაღწევად საშუალოდ 50%-ით ნაკლები პროპოფოლი სჭირდებოდათ. ნაშრომის დასაწყისში აღნიშნულია, რომ ანესთეზიიდან გამოსვლის დაყოვნება და ნევროლოგიური დარღვევები უკვე აღწერილი იყო პარათირეოიდულ ოპერაციაზე მყოფ პაციენტებში, რომლებმაც წინასწარ მეთილენის ლურჯი მიიღეს; დასასრულს კი ავტორები ფრთხილ ტიტრაციას ურჩევენ ყველა შემთხვევაში, როცა პრეპარატი პერიოპერაციულად შეჰყავთ.

დანიშნვის ინსტრუქცია იმავეს სხვა სიტყვებით ამბობს. მკურნალობამ შეიძლება გამოიწვიოს დაბნეულობა, თავბრუსხვევა და მხედველობის დარღვევები; პაციენტებს ურჩევენ, მათ გაქრობამდე მოერიდონ მანქანის მართვას ან სახიფათო დანადგარებთან მუშაობას — მითითება, რომელსაც ძილის დამხმარე საშუალებად გაყიდულ ნაერთთან აშკარა კავშირი არ აქვს.

არსებობს გამოყენებაც, რომელიც მართლაც მკურნალობს ძილის მსგავს მდგომარეობას. იფოსფამიდმა, ქიმიოთერაპიულმა პრეპარატმა, შეიძლება გამოიწვიოს ენცეფალოპათია, რომლის განმსაზღვრელი ნიშნებია ძლიერი ძილიანობა, აგზნება და დაბნეულობა, კომამდე პროგრესირებით. მეთილენის ლურჯი მის სამკურნალოდ გამოყენებული ერთ-ერთი საშუალებაა. MD Anderson Cancer Center-ში 24 შემთხვევის მიმოხილვაში 20 პაციენტმა მიიღო მეთილენის ლურჯი და 19-ში სიმპტომები გაქრა; ხუთიდან სამს, რომლებსაც მოგვიანებით იფოსფამიდი ხელახლა მისცეს მეთილენის ლურჯის პროფილაქტიკური მიღების ფონზე, სიმპტომები გაუმეორდა.

პრეპარატი, რომელიც ანესთეზიას აღრმავებს, თავბრუსხვევასა და დაბნეულობას იწვევს და ქიმიოთერაპიით გამოწვეული ჭარბი ძილიანობის მდგომარეობის უკუქცევისთვის გამოიყენება, აშკარად ძილის დამხმარე საშუალებად ვერ ჩაითვლება. ეს არის პრეპარატი ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე რეალური ეფექტებით, რომელთა მიმართულება იმაზეა დამოკიდებული, კიდევ რა არის ორგანიზმში.

ღამით მიღებული მედიკამენტები და ღამის სუნთქვა

დანიშნვის ინსტრუქციის ორი ჩანაწერი ყურადღებას იმსახურებს ყველასგან, ვინც საღამოს მეთილენის ლურჯს სხვა საშუალებებთან ერთად იღებს.

პირველია ურთიერთქმედებების სია. ინსტრუქციაში დასახელებულია SSRIs, SNRIs, MAOIs, ბუპროპიონი, ბუსპირონი, კლომიპრამინი, მირტაზაპინი, ლინეზოლიდი, ოპიოიდები და დექსტრომეტორფანი; ასევე მითითებულია, რომ ბოლო დოზიდან 72 საათის განმავლობაში ნებისმიერი სეროტონერგული პრეპარატის მიღებას უნდა მოერიდოთ. ამათგან ორი ხშირად საწოლის გვერდით დევს. მირტაზაპინი სედაციური ანტიდეპრესანტია, რომელსაც ჩვეულებრივ ღამით იღებენ. დექსტრომეტორფანი ხველის დამთრგუნველი საშუალებაა ღამისთვის განკუთვნილ გაციების პრეპარატებში და ურეცეპტოდ იყიდება. არცერთი კომბინაცია არ არის მხოლოდ თეორიული: ინსტრუქციაში დაფიქსირებულია სეროტონინის სინდრომის შემთხვევები მეთილენის ლურჯის კლასის პროდუქტებთან დაკავშირებით და ზოგი მათგანი ფატალური იყო. გამოქვეყნებული პერიოპერაციული შემთხვევა აღწერს 67 წლის კაცს, რომლის აგზნება, კლონუსი და ჰიპერთერმია მხოლოდ ზოგადი ანესთეზიიდან გამოსვლისას გახდა აშკარა, მას შემდეგ, რაც ოპერაციის დროს მეთილენის ლურჯი მიეცა.

მელატონინი, ბენზოდიაზეპინები, ზოპიკლონის მსგავსი Z-პრეპარატები და დიფენჰიდრამინი სეროტონერგული არ არის, ამიტომ მათთან შეშფოთების მიზეზი სეროტონინის სინდრომი არ არის. მიზეზი ისაა, რაც ანესთეზიის კვლევამ გაზომა — დამატებითი სედაცია დოზაზე, რომელიც არავის დაუხასიათებია.

მეორე ჩანაწერი სასუნთქ სისტემას ეხება. მეთილენის ლურჯის კლასის პროდუქტებისთვის აღწერილ არასასურველ რეაქციებს შორის დანიშნვის ინსტრუქცია ასახელებს ცხვირის გაჭედვას, ოროფარინგულ ტკივილს, რინორეასა და ცემინებას. ეს სპონტანური ცნობებია, სიხშირისა და მითითებული შეყვანის გზის გარეშე; ამგვარი ცვლილება შეიძლება გამოვლინდეს გაღვიძებისას პირის სიმშრალითა და შეგრძნებით, რომ ღამით ცხვირით სხვაგვარად სუნთქავდით. ერთი მკითხველის მონათხრობი ძილისას პირით სუნთქვაზე უეცარი გადასვლის შესახებ ფორუმის თემაში არსებობს, გამოკვლევის, მედიკამენტური ისტორიის ან რაიმე გაზომვის გარეშე; ეს მხოლოდ იმას ადასტურებს, რომ ასეთი ცნობა გამოქვეყნდა, და მეტს არაფერს.

ვისაც ძილის პრობლემა ხვრინვა, სხვის მიერ შემჩნეული სუნთქვის შეჩერებები ან დღისით ისეთი ძლიერი ძილიანობა აქვს, რომ საჭესთან ეძინება, ყურადღება ძილის აპნოეს საკითხზე უნდა გაამახვილოს და არა დანამატზე. აპნოეს დიაგნოსტიკა შესაძლებელია, ის მკურნალობას ექვემდებარება და ზემოთ მოყვანილი მტკიცებულებებიდან არცერთი მას არ ეხება.

მასალის ხარისხიც ცვლადია

ზემოთ ჩამოთვლილ ყველა კვლევაში დოზები ფარმაცევტული მწარმოებლისგან მიღებული, განსაზღვრული ნაერთის გაზომილი რაოდენობები იყო, რომლებსაც ანალიზის სერტიფიკატი ახლდა. შეუმოწმებელი გამყიდველის ბოთლი იგივე არ არის და განსხვავება მხოლოდ გარეგნული არაა. USP აღნიშვნა ის სტანდარტია, რომლის შემოწმებაც მყიდველს შეუძლია; შეუსაბამო მასალა, სავარაუდოდ, ტექსტილის ხარისხისაა და შეიძლება შეიცავდეს ორგანულ მინარევებს, მაგალითად Azure B-ს, ნარჩენ გამხსნელებსა და მძიმე მეტალებს იმ დონეებზე, რომლებსაც ფარმაცევტული სპეციფიკაცია ზღუდავს.

გამყიდველების უმეტესობა, რომლებიც პროდუქტს მესამე მხარის მიერ შემოწმებულად აღწერენ, მხოლოდ მძიმე მეტალებზე ამოწმებს და ამ ერთ პანელს სრულ შესაბამისობად წარმოაჩენს. Blupreme ამოწმებს USP-ის სრულ სპეციფიკაციას: იდენტურობას, სისუფთავეს, ორგანულ მინარევებს, ნარჩენ გამხსნელებს, ელემენტურ მინარევებს, გამოწვის ნაშთს, მიკრობულ ზღვრებსა და ბაქტერიულ ენდოტოქსინებს. თითოეული პარტია იგზავნება ანალიზის სერტიფიკატით, ხოლო მისი სწორად წაკითხვა ნიშნავს პარტიის ნომრისა და ლაბორატორიის მონაცემების თქვენს ხელთ არსებულ ბოთლთან შესაბამისობის შემოწმებას.

არცერთი ეს ფაქტორი ძილისთვის სარგებელს არ ქმნის და ამ ნაერთის მიღების მიზეზი არ არის. თუ მაინც იღებთ, კაფსულის შემცველობის ცოდნა მინიმალური მოთხოვნაა, ხოლო უსაფრთხოების ცნობარი და ურთიერთქმედებების გზამკვლევი მოიცავს საკითხებს, რომლებიც მიღების დროზე ნებისმიერ განხილვას წინ უნდა უსწრებდეს.

მთავარი დასკვნა

არცერთ რანდომიზებულ კვლევაში არ გაზომილა ძილი მეთილენის ლურჯით მკურნალობის დროს. რანდომიზებულ მონაცემებში ძილის შესახებ ერთადერთი ჩანაწერები არასასურველი მოვლენების სტრიქონებია და დოზების ყველაზე დიდ ხელმისაწვდომ შედარებაში უძილობის სიხშირე დღეში 8 mg-ზე 2.7% იყო, ხოლო დღეში 200 mg-ზე — 6.5%.

მკაფიო სიზმრების შესახებ მტკიცებას გამოქვეყნებული წყარო არ აქვს და მონოამინოქსიდაზის შესახებ ლიტერატურა მკურნალობისას საპირისპიროს პროგნოზირებს. დილით თუ ღამით მიღების საკითხი არასოდეს შემოწმებულა, ხოლო პერორალური დოზა სისხლში პიკს მედიანურად 16 საათში აღწევს, რაც საუზმისას მიღების შემთხვევაში შუაღამესთან უფრო ახლოსაა, ვიდრე სადილის დროსთან. ძილის დეპრივაციის ექსპერიმენტი, რომელიც მტკიცებულებად ვრცელდება, მეხსიერების კვლევაა, რომელშიც ძილი არ დაფიქსირებულა; ადამიანში ძილის დარღვევის გაუმჯობესების ერთადერთი აღწერა კი ეხება ერთ პაციენტს, რომელიც ერთდროულად ორ ჩარევას იღებდა, დამალვის გარეშე.

ადამიანებზე მტკიცებულებების მიმოხილვა აერთიანებს იმას, რასაც ეს კვლევები ნამდვილად ადგენს, მეხსიერებისა და ყურადღების კონცენტრაციის მიმოხილვა განიხილავს იმავე კვლევებში ძილთან ყველაზე ახლოს მდგომ კოგნიტიურ საბოლოო მაჩვენებლებს, ხოლო კვლევების ბიბლიოთეკა ამ გვერდზე თითოეული მტკიცების საფუძვლად არსებულ ნაშრომებს აერთიანებს.