ሜቲሊን ብሉን ድቃስን፦ ፈተነታት እንታይ መዝጊቦም፣ እንታይከ ዋላ ሓደ ኣይዓቀኖን

ኣብ ሰንጠረዥ ዘይተደልዩ ፍጻመታት ዘላ ሓንቲ መስመር፣ ነዚ ስድራ መድሃኒታት ዝምልከት ዝዓበየ መርትዖ ድቃስ እያ። ኣብ ናይ ባህርይ ለውጢ ዘለዎ ዓይነት ፍሮንቶተምፖራል ደመንሽያ ዝተገብረ፣ 52 ሰሙናት ዝጸንሐ ብዕጫ ዝተመደበ ፈተነ፣ ካብቶም ኣብ መዓልቲ 8 mg ዝወስዱ 110 ሕሙማት 3፣ ካብቶም ኣብ መዓልቲ 200 mg ዝወስዱ 108 ድማ 7 ዘይምድቃስ ገሊጾም። እቶም ጸሓፍቲ፣ ዘይምድቃስ ምስ መጠን መድሃኒት ካብ ዝወስኹ ዘይተደልዩ ፍጻመታት ከም ዝኾነ ይዝርዝሩ፤ ምስኡ ድማ ሕጽረት ደም፣ ተቕማጥ፣ ዕግርግር፣ ቃንዛ ኣብ ግዜ ሽንቲ፣ ተደጋጋሚ ሽንቲን ተምላስን ይጠቕሱ።

ብ25 ዕጽፊ ዝዓበየ መጠን፣ ኣስታት ብ2.5 ዕጽፊ ዝዓበየ ዘይምድቃስ ኣስዒቡ። እዚ ኣብ ንእሽቶ ሰንጠረዥ ዘሎ ንእሽቶ ምልክት እዩ፣ ካብቲ መብዛሕትኦም ሰባት ነዚ ኣርእስቲ ዝደልዩሉ ምኽንያት ድማ ብተጻራሪ ኣንፈት ይኸይድ።

ዋላ ሓደ ብዕጫ ዝተመደበ ፈተነ ሜቲሊን ብሉ፣ ወይ ናይቲ ዝተቐነሰ ቅርጹ ሃይድሮሜቲልታዮኒን መሲሌት፣ ንድቃስ ከም ውጽኢት ኣይዓቀኖን። ነዚ ጽሑፍ ዝተገብረ ድለያ፣ ናይ ድቃስ መሕተቲ፣ ኣክቲግራፊ ወይ ኣብ ላቦራቶሪ ድቃስ ሓደ ለይቲ ምጽናሕ ዝጥቀም መጽናዕቲ ኣይረኸበን። ዘሎ መረዳእታ፣ ሓደ ሕሙም ኣብ ኣጋጣሚ ዝገለጾን ሓደ ሓኪም ዝመዝገቦን እዩ፤ እዚ ድማ ካብቲ ክስማዕ ከሎ ዝመስሎ ዝደኸመ መለክዒ እዩ።

ብዕጫ ዝተመደቡ መደባት እንታይ መዝጊቦም

ኩሉ ዝተረኽበ ምስ ድቃስ ዝተኣሳሰረ መዝገብ ኣብ ሰለስተ ስብስባት መረዳእታ ይርከብ። ክልተ ካብኣቶም ብዕጫ ዝተመደቡ ፈተነታት ሃይድሮሜቲልታዮኒን እዮም፤ እዚ ተመሳሳሊ ማእከላይ መዋቕር ፌኖታያዚን ዘለዎ፣ ብመልክዕ ጨው ዝተረጋግአ ዝተቐነሰ ቅርጺ እዩ። እቲ ሳልሳይ ድማ ናይቲ ብሰራውር ደም ዝወሃብ ፍርያት ናይ ኣመሪካ ሓበሬታ መእዘዚ መድሃኒት እዩ።

ኣብቲ ካልኣይ ረድፊ ዘለዉ ክልተ ዝርዝራት ካብቶም ቁጽርታት ዝያዳ ኣገደስቲ እዮም። ቀዳማይ፣ እቲ መቆጻጸሪ ጉጅለ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ 4 mg ሜቲልታዮኒንየም ክሎራይድ፣ እቲ ከም ሜቲሊን ብሉ ዝሽየጥ ተመሳሳሊ ውህድ፣ ይወስድ ነይሩ። እዚ ተሳተፍቲ ናብ ጎድጓድ ሽቓቕ ብምጥማት ነቶም ክልተ ጉጅለታት ከይፈልዩ፣ ንጡፍ ዘይኮነ ሕብሪ ሽንቲ መቐየሪ ከም ዝኾነ ተዋሂቡ። ካልኣይ፣ ካብቶም ኣብ ንጡፋት ጉጅለታት ዝተመዝገቡ ሸሞንተ ኩነታት ዘይምድቃስ፣ ዋላ ሓደ ምስቲ መድሃኒት ዝተኣሳሰረ ከም ዝኾነ በቲ ተመራማሪ ኣይተገምገመን። ካብ 332 ዝተረኽቡ ሰለስተ ኩነታት ምዝላፍ ግና ከምኡ ተገምጊሞም።

ዘይተደልየ ፍጻመ መለክዒ ኣይኮነን። ሓደ ሰብ ዝጠቐሶ ነገር እዩ፤ ካብቲ ኣንባቢ ዝጥቀመሉ ዝተፈልየ መግለጺ ብምጥቃም እዩ ተመዝጊቡ፣ ኣብ ነርቭታት ብዝጎድእ በብቑሩብ ዝገስግስ ሕማም ዝተጠቕዑ ሰባት ድማ እዩ ተራእዩ። ብዙሓት ካብኣቶም መህድኢታትን ጸረ ጭንቀት መድሃኒታትን እውን ይወስዱ ነይሮም። ኣብቲ ሳልሳይ ረድፊ “ኣይተዘርዘረን” ዝብል ከም “ኣይክሰትን እዩ” ምንባብ፣ ብተጻራሪ ምኽንያት ጌጋ ምኾነ፦ 31 ሕሙማት ዳርጋ ዝኾነ ነገር ከይርአ ክተርፍ ዝኽእል ኣዝዩ ንእሽቶ ናሙና እዩ። እቲ ሓበሬታ መእዘዚ ድማ፣ ኣብ መንጎ ንመድሃኒት ምቅላዕን ምላሽን፣ ከምኡውን ኣብ መንጎ ምቅላዕን ድሕነትን ዘሎ ርክብ ዘይተፈልጠ ምዃኑ ብግልጺ ይገልጽ።

ናይ ድቃስ ጥቕሚ ኣለዎ ዝብሉ መግለጺታት ካበይ ይመጹ

ዳርጋ ነዚ ውህድ ምስ ድቃስ ዘተኣሳስር ኩሉ ጽሑፍ፣ ቪድዮን ገጽ ፍርያትን፣ ኣብ መወዳእታ ናብ ሓደ ውጽኢት ይጠቅስ። ኣብ 2007፣ ድሕሪ ሓደ ኣብ ትሕቲ ቆርበት ዝተዋህበ መጠን፣ ኦክሰንክሩግን መሳርሕቱን ንጥፈት ሞኖኣሚን ኦክሲዴዝን ኣብ ፒኒያል ጽኪ ዘለዉ ኢንዶላትን ዓቂኖም።

ሜቲሊን ብሉ፣ ንዓይነት A ሞኖኣሚን ኦክሲዴዝ ብKi ኣስታት 180 ናኖሞል፣ ንዓይነት B ድማ ብኣስታት 1,400 ናኖሞል፣ ተመላሲ ተወዳዳሪ ዓጋቲ ነይሩ። እዚ ንዓይነት A ኣስታት ብሸሞንተ ዕጽፊ ዝያዳ ከም ዝዓግት የርኢ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጉጅለ ሓሙሽተ ጽኪ ነይሮም፤ 10 mg/kg ኣብ ትሕቲ ቆርበት ተዋሂቡ፣ ድሕሪ 90 ደቓይቕ ድማ ጽኪ ፒኒያል ተወጊዶም። ሜላቶኒን ካብ 0.17 ናብ 0.71 ናኖግራም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጽኪ ወሲኹ። N-ኣሰቲልሰሮቶኒን፣ እቲ ብቐጥታ ቅድሚ ሜላቶኒን ዝፍጠር ንጥረ ነገር፣ ካብ ትሕቲ ደረት ምርካብ ናብ 0.86 ወሲኹ። ኣብ ፒኒያል ዝነበረ ሰሮቶኒን ካብ 79 ናብ 118 ወሲኹ፣ እቲ ናይ ምፍራስ ውጽኢት ዝኾነ 5-HIAA ድማ ካብ 10.9 ናብ 4.1 ወሪዱ።

ድሕሪኡ ዝመጽእ መጎተ ብኬሚስትሪ ዝተደገፈ እዩ። ሰሮቶኒን ንሜላቶኒን ጥረ ነገር እዩ፣ ኖርኣድሬናሊን ድማ ነቲ ሰሮቶኒን ናብ N-ኣሰቲልሰሮቶኒን ዝቕይር ደረጃ ኣሰቲሌሽን የተባብዕ። ነቲ ንኽልቲኦም ዘፍርስ ኢንዛይም ምዕጋት፣ ፒኒያል ኣብ ግዜ ብርሃን ዝያዳ ጥረ ነገር፣ ግዜ ጸልማት ምስ ኣተወ ድማ ዝያዳ ቅድመ ንጥረ ነገር ከም ዝህልዎ ይገብር።

እዚ ግና ሓደ ሰብ ዝሓሸ ድቃስ ካብ ምድቃሱ ኣዝዩ ርሑቕ እዩ። እቲ መለክዒ፣ ኣብ ሓደ ህሞት ኣብ ዝደንዘዘ እንስሳ ውሽጢ ጽኪ ዘሎ ትሕዝቶ እዩ። ኣብቲ ኣቀራርባ ፈተነ፣ እቲ ጽኪ ክንደይ ከም ዝደቀሰ፣ ክንደይ ቀልጢፉ ከም ዝደቀሰ ወይ ንጽባሒቱ ከመይ ከም ዝተሰምዖ ዝምዝግብ የለን። እቲ ወረቐት ብዛዕባ ኣገባባት ጸረ ጭንቀት እዩ ተጻሒፉ። ኣብ ክፍሊ ዘተኡ ድማ፣ ናይ ቀትሪ ሜላቶኒን ምውሳኽ ኣብ ጭንቀት ዘለዎም ሕሙማት ዝተዛበዐ ዕለታዊ ስነ ምልልስ ከዐሪ ይኽእል ዝብል ሓሳብ የቕርብ። እዚ ኣብ ክፍሊ ዘተ ዝቐረበ ግምት እዩ፣ ምንጪ እቲ ናይ ድቃስ ጥቕሚ ኣለዎ ዝብል መግለጺ ድማ ንሱ እዩ።

ንጹር ሕልሚ የስዕብ ዝብል መግለጺ ዝተሓትመ ምንጪ የብሉን

ነዚ ጽሑፍ ዝተገብረ ድለያ፣ ሜቲሊን ብሉ ምስ ንጹር ሕልሚ፣ ሕማቕ ሕልሚ ወይ ለውጢ ኣብ ሕልሚ ምዝካር ዝተኣሳሰረሉ ጸብጻብ ሓደ ኩነታት፣ ተኸታታሊ ጸብጻባት ኩነታት፣ መዝገብ ፈተነ ወይ መጽናዕቲ ኣይረኸበን። እቲ መግለጺ ኣብ ናይ ዘተ መድረኻት ኣሎ፣ ኣብ ሳይንሳዊ ጽሑፋት ግና የለን።

መርትዖ እዚ ክፍሊ መድሃኒታት፣ ኣብ ግዜ ሕክምና ናብ ተጻራሪ ኣንፈት የመልክት። ክሎርጂሊንን ፓርጂሊንን፣ ንዓይነታት Aን Bን ሞኖኣሚን ኦክሲዴዝ ብምርጫ ዝዓግቱ መድሃኒታት፣ ንኣርባዕተ ሰሙናት ምስ ተዋህቡ ንናይ ስምዒት ሕማማት ዘለዎም ሕሙማት፣ ናይ REM ድቃስ ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ተዓጊቱ፣ ጠቕላላ ግዜ ድቃስ ድማ ቀኒሱ። 21 ክሊኒካዊ መጽናዕትታትን 25 ጸብጻባት ኩነታትን ዘካተተ ስርዓታዊ ግምገማ ጸረ ጭንቀት መድሃኒታትን ሕልሚን፣ ኣብ ግዜ ምውሳድ እቲ ልሙድ ዓጋቲ ሞኖኣሚን ኦክሲዴዝ ዝኾነ ፌነልዚን፣ ድግግም ሕልሚ ምዝካር ከም ዝቕንስ ረኺቡ። ኣብቶም ጽሑፋት ዘለዉ ሕማቕ ሕልሚታት፣ መድሃኒት ኣብ ዝውሰደሉ ግዜ ዘይኮነስ፣ ምውሳዱ ምስ ተቋረጸን ናይ REM ድቃስ ተመሊሱ ምስ ወሰኸን እዮም ዝርኣዩ።

ስለዚ፣ ንንጹር ሕልሚ ምኽንያት እዩ ተባሂሉ ብልምዲ ዝጥቀስ መስርሕ፣ ኣብ ንቡር ኩነታት ውሑድ ናይ REM ድቃስን ውሑድ ሕልሚ ምዝካርን፣ ምስ ተቋረጸ ድማ ዘይምቹእ ተመላሲ ውሳኽ ከም ዝህሉ ይግምት። ሜቲሊን ብሉ ኣብ ሰብ ካብዞም ለውጥታት ንዝኾነ የስዕብ እንተ ኾይኑ ኣይተፈተነን። ናይ ምዕጋት ተጽዕኖኡ ተመላሲ እዩ፣ ካብ ፌነልዚን ኣዝዩ ዝደኸመ ዓጋቲ እዩ፣ ነዚ ሕቶ ዝምልሱ መጽናዕትታት ሰብ ድማ ከቶ ኣይተኻየዱን።

ንናይ ጉዕዞ ሰዓት ምዝባዕ ይሕግዝ ዝብል መግለጺ ግና ናይ ብሓቂ መበገሲ ኣለዎ

ድሕሪኡ ዘሎ ሓደ ወረቐት እዩ። ኦክሰንክሩግን ረኩንቲናን፣ ዑደት ብርሃን ብምቕያር ኣብ ጽኪ ናይ ጉዕዞ ሰዓት ምዝባዕ ሞዴል ሰሪሖም። ቀጺሎም፣ ኣብ ፒኒያል ዘለዉ ሰሮቶኒን፣ N-ኣሰቲልሰሮቶኒንን ሜላቶኒንን፣ ፍሎረሰንስ መለለዪ ዘለዎ ልዑል ብቕዓት ፈሳሲ ክሮማቶግራፊ ብምጥቃም ዓቂኖም።

ክልተ ውጽኢታት ተገሊጾም። ኣብ መጀመርታ ሓድሽ ግዜ ጸልማት ዝተዋህበ መርፍእ ሜላቶኒን፣ ናይ N-ኣሰቲልሰሮቶኒንን ሜላቶኒንን ስነ ምልልስ ናብ ንቡር ምምላስ ኣቀላጢፉ። ከምኡውን N-ኣሰቲልሰሮቶኒንን ሜቲሊን ብሉን፣ እቲ ወረቐት ከም ዓጋቲ ሞኖኣሚን ኦክሲዴዝ A ዝገለጾ፣ ብብርሃን ዝተሰዓበ ምዝባዕ N-ኣሰቲልሰሮቶኒን ኣቃሊሎም፣ ናይ ሜላቶኒን ግና ኣየቃለሉን።

ነዚ ብጥንቃቐ ኣንብቦ። ኣብ ናይቲ መግለጺ ዝምልከቶ ኩነታት ሞዴል እንስሳ፣ ሜቲሊን ብሉ ንሓደ መለክዒ ቅድመ ንጥረ ነገር ቀይሩ፣ ንስነ ምልልስ ሜላቶኒን ግና ኣይቀየሮን። ናይቲ ወረቐት መደምደምታታት፣ ኣብ ናብ ምብራቕ ዝግበር በረራ እንታይ ግዜ ምብጻሕ ከም ዝምረጽን ሜላቶኒን መዓስ ክወሰድ ከም ዘለዎን እዮም ዝምልከቱ። ንሜቲሊን ብሉ ከም ሕክምና ናይ ጉዕዞ ሰዓት ምዝባዕ ኣይቅርቦን፣ ዋላ ሓደ ናይ ሰብ መጽናዕቲ ድማ ከምኡ ኣይፈተኖን።

ኣብ ኣናጹ ድቃስ ምኽልካል መለክዒ ድቃስ ኣይኮነን

ሜቲሊን ብሉ ኣብ ድቃስ ምኽልካል ይሕግዝ እዩ ንዝብል ከም መርትዖ ብዝያዳ ዝጥቀስ ፈተነ፣ ንድቃስ ኣይዓቀነን። ማርዛባዲን መሳርሕቱን፣ 60 ተባዕትዮ BALB/c ኣናጹ ኣብ ዝተመሓየሸ ብዙሕ መድረኻት ዘለዎ መሳርሒ ኣእትዮም። ኣብኡ፣ ኣብ ጸቢብ መድረኽ ዝተቐመጠ እንስሳ ነቒሑ ክጸንሕ ይግደድ። ኣብ ሰፊሕ መድረኽ ዝነበረ መቆጻጸሪ ጉጅለ፣ ምስ ድቃስ ዝተኸልከሉ እንስሳታት፣ ሜቲሊን ብሉ ጥራይ ዝወሰዱ፣ 810-ናኖሜትር ብምትእትታው ዝወጽእ ሌዘር ጥራይ ዝተዋህቡን ክልቲኡ ብሓባር ዝተዋህቡን ኣነጻጺሮም።

ድቃስ ምኽልካል ቅድሚ ምጅማሩ፣ ሜቲሊን ብሉ ብ0.5 mg/kg ንዓሰርተ ተኸታተልቲ መዓልታት ብመርፍእ ተዋሂቡ፣ ሌዘር ድማ መዓልቲ እናዘለለ ተጠቒሞምሉ። ትምህርቲን ዝኽርን፣ T ቅርጺ ዘለዎ መንገዲ ፈተነ፣ ናይ ማሕበራዊ ርክብ ፈተነን ናይ ምምልላስ ሳጹንን ብምጥቃም ተገምጊሞም። ድሕሪኡ ኣብ ሂፖካምፓስ ዘለዉ መጠናት PSD-95፣ GAP-43ን ሲናፕቶፋይሲንን ተዓቂኖም።

ድቃስ ምኽልካል፣ ናይ ምቅይያር መጠናት፣ ምስ ካልኦት ናይ ምቕራብ ዝንባለ፣ ንሓድሽ ማሕበራዊ ርክብ ዘሎ ምላሽን መለክዒ ዝኽርን ኣጉዲሉ። ካብቶም ነብሶም ዝኸኣሉ ሕክምናታት ዋላ ሓደ፣ ንመብዛሕትኦም እዞም መለክዒታት ናብ ንቡር ኣይመለሶምን። እቲ ጥምረት ግና መሊሱዎም፣ ንሰለስቲኦም ሲናፕቲካዊ መለክዒታት ድማ ኣወሲኹዎም። እቲ ውጽኢት፣ ድቃሶም ኣብ ዝተዛበዐ እንስሳታት ቅድሚኡ ዝተዋህበ ጥምረት ሕክምና ንዝኽሪ ከም ዝሓለወ እዩ። ኣብቲ ኣቀራርባ ፈተነ፣ ድቃስ ምኽልካል እቲ ጉድኣት እዩ፣ ውጽኢት ኣይኮነን። ክሳብ ምድቃስ ዝወስድ ግዜ፣ ንውሓት ድቃስ ወይ ኣወቓቕራ ደረጃታት ድቃስ ኣይተመዝገበን። ነቲ ወረቐት ሓደ ሰብ ክንደይ ጽቡቕ ከም ዝድቅስ ዝምልከት መርትዖ ከም ዝኾነ ምንባብ፣ ነቲ ዝዓቀኖ ትርጉም ይግልብጦ።

ንግሆ ወይ ለይቲ፦ እቶም ቁጽርታት ኣይውስንዎን

ናይ ግዜ ምውሳድ ምኽሪ ብእምነት ይደጋገም፣ ከቶ ግና ኣይተፈተነን። ዋላ ሓደ ፈተነ፣ ኣብ ዝኾነ ጉጅለ ሰባት፣ ንዝኾነ ናይ ድቃስ ውጽኢት፣ ናይ ንግሆ ምውሳድ ምስ ናይ ምሸት ምውሳድ ኣየነጻጸረን።

ዝተዓቀነ፣ እቲ ውህድ ክንደይ ቀስ ኢሉ ከም ዝንቀሳቐስ እዩ። ኣብ ኣብ ጥዑያት ወለንተኛታት ዝተገብረ ናይ ሓደ መጠን መጽናዕቲ፣ ድሕሪ ምድላው መዓንጣ ብኣፍ ዝተወስደ 200 mg፣ ንዓሰርተ ክልተ ሰዓታት እናወሰኸ ዝኸይድ ጽንቃቐ ኣብ ደም ኣስዒቡ፣ ብማእከላይ ዋጋ ድሕሪ 16 ሰዓታት ድማ ዝለዓለ ደረጃኡ በጺሑ። ኣብቲ መጠን፣ መንፈቕ ዕድመ ካብ 14 ክሳብ 27 ሰዓታት፣ ኣብ 400 mg ድማ ካብ 6 ክሳብ 26 ሰዓታት ነይሩ። ኣብቲ ሓበሬታ መእዘዚ ዘሎ ብሰራውር ደም ዝወሃብ ፍርያት፣ ኣስታት 24 ሰዓታት መንፈቕ ዕድመ ኣለዎ፣ ኣስታት 40% ድማ ከይተቐየረ ብሽንቲ ይወጽእ። ስራሕ ኩሊት ኣብ ዝደኸመሉ ኩነታት፣ ኣብ ኣካል ዝጸንሕ መጠን መድሃኒት ብዙሕ ይውስኽ።

ስለዚ፣ ኣብ ግዜ ቁርሲ ብኣፍ ዝተወስደ መጠን፣ ኣብ ከባቢ ፍርቂ ለይቲ ነቲ ዝተዓቀነ ዝለዓለ ደረጃኡ ይበጽሕ። እዚ ጽቡቕ ጌርካ ክትሓስበሉ ዝግባእ ነገር እዩ፣ ምኽንያቱ ኣብ ሰባት ዝዝውተሩ ክልተ ምኽርታት እዚ ሓቂ ዘይምዃኑ እዮም መሰረት ዝገብሩ። “ድቃስ ከይርብሽ ንግሆ ውሰዶ” ዝብል፣ ክሳብ ግዜ ምድቃስ ተጽዕኖኡ ከም ዝሓልፍ ይግምት። “ቀልጢፉ ስለ ዝሓልፍ ለይቲ ውሰዶ” ዝብል ድማ ተጻራሪ ግምት ይገብር። እቲ ዘሎ ሓደ ናይ ሰብ ፋርማኮኪኔቲክ መጽናዕቲ፣ ሓጺር ናይ ምሸት ተጽዕኖ ከም ዘለዎ ኣይድግፍን። እቲ ድሕሪ ታሪኽ ሜላቶኒን ዘሎ ናይ ጽኪ ፈተነ ድማ፣ ኣብ መጀመርታ ግዜ ብርሃን ምውሳድ ይድግፍ፣ ግና ፈጺሙ ብዝተፈልየ ምኽንያት፦ ናይ ቀትሪ ቅድመ ንጥረ ነገር ሜላቶኒን ንምውሳኽ። እቶም ናይ ምውጋድ ቁጽርታት እንተ ኾይኖም ዝደለኻዮም፣ እቲ ውህድ ኣብ ኣካል ክንደይ ከም ዝጸንሕ ዝገልጽ ፍሉይ መምርሒ ኣሎ።

ነቲ ናይ ግዜ ምውሳድ ሕቶ ቅኑዕ መልሲ፣ ዋላ ሓደ ኣይፈልጦን ዝብል እዩ። እቶም ዝተዓቀኑ ጽንቃቐታት ድማ፣ ከም እንፈልጥ ምምሳል ከም ዘይግባእ የርእዩ።

ሕማም ድቃስ ከም ዝተቐየረ ዝገልጽ እቲ ሓደ ናይ ሰብ ጸብጻብ

ሜቲሊን ብሉ ናይ ድቃስ ሕማም ንዘለዎ ሰብ ዝተዋህበሉ ሓደ ጥራይ ናይ ሰብ ሕታም ተረኺቡ፣ ንሱ ድማ ናይ ሓደ ሰብ ኩነታት እዩ።

ኣብ Cureus ዝተሓትመ ናይ 2021 ጸብጻብ ኩነታት፣ ክላይን-ሌቪን ሲንድሮም ዘለዎ 15 ዓመት ዝዕድሚኡ ወዲ ተገሊጹ። እዚ ሳሕቲ ዝርከብ ኩነታት፣ ካብ መዓልታት ክሳብ ሰሙናት ዝጸንሕ ተደጋጋሚ ልዕሊ ንቡር ምድቃስ፣ ምድንጋር፣ ከባቢኻ ከም ዘይክውን ኮይኑ ምስማዕን ለውጢ ባህርይን የጠቓልል። ንሰለስተ ዓመታት ብሊትየም ተሓኪሙ ነይሩ፣ ሞዳፊኒል፣ ሜቲልፕሬድኒሶሎን፣ ዘይልሙድ ዓይነት ጸረ ስነ ኣእምሮ ምዝባዕ መድሃኒታትን ኣማንታዲንን ድማ ምምሕያሽ ኣየምጽኡን። ኣብ 18 ዓመቱ፣ ዳርጋ ሽዱሽተ ወርሒ ዝጸንሐ ክፍለ ሕማም ኣጋጢሙዎ። ብፍቓድ ወለዱ፣ ነፍሲ ወከፍ ለይቲ ን25 ደቓይቕ ኣብ ውሽጢ ኣፍንጫ ዝወሃብ 633 ናኖሜትር፣ 11.4 ጁል ኣብ ነፍሲ ወከፍ ትርብዒት ሴንቲሜትር ቀይሕ ብርሃን ቅድሚ ምውሃቡ ሓደ ሰዓት፣ 10 mg ሜቲሊን ብሉ ብኣፍ ተዋሂቡዎ። ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን፣ እቲ ልዕሊ ንቡር ምድቃስን ናይ ባህርይ ምልክታትን ጠፊኦም። ድሕሪ ክልተ ዓመታት እቲ ሕማም ኣይተመልሶን፣ ካልእ መድሃኒት ድማ ኣይወስድን ነይሩ።

እቶም ጸሓፍቲ ነቲ ደረት ባዕሎም ይገልጽዎ፦ ሓደ ተሳታፊ ጥራይ እዩ፣ ናይ ነዊሕ ግዜ ክትትል መጽናዕቲ ኣይኮነን፣ ናይ ክላይን-ሌቪን ክፍለ ሕማማት ድማ ምስ ምሕላፍ ዓመታት ድግግሞም ከም ዝቕንስ ይፍለጥ። ስለዚ እቲ ምህዳእ ሕማም ብሰንኪ እቲ ሕክምና ምዃኑ ምውሳን ኣይከኣልን። ንሳቶም ዘየጉልሕዎ ካልኣይ ደረት እውን ኣሎ። ክልተ ሕክምናታት ብሓንሳብ እዮም ተዋሂቦም፣ ሓደ ካብኣቶም ድማ ኣብ ውሽጢ ኣፍንጫ ዝተዋህበ ቀይሕ ብርሃን እዩ። ምስኡ ዝተዋህበ ውህድ ድማ፣ ምሉእ ፎቶዳይናሚካዊ ኣጠቓቕማኡ ብብርሃን ኣብ ምንቃሕ ዝምርኮስ እዩ። ኣንባቢ ነቲ ሕብሪ ካብቲ ብርሃን ወይ ካብ ምሕላፍ ግዜ ክፈልዮ ኣይክእልን፣ እቲ ጸብጻብ ድማ ንጸገም ድቃስ ሜቲሊን ብሉ ንምፍታን ምኽንያት ኣይኮነን።

ናይ ሰብ መረዳእታ ዘለዎ ኣንፈት ምህዳእ እዩ

ናይ ማእከላይ ስርዓተ ነርቭ መለክዒታት ሰብ ኣብ ዘለዉሉ፣ መብዛሕትኦም ካብ ንቕሓት ንላዕሊ ናብ ምህዳእን ምዝላፍን የመልክቱ።

ኣብ Anaesthesia ዝተሓትመ ናይ 2008 መጽናዕቲ፣ ቅድሚ መጥባሕቲ ሜቲሊን ብሉ ዝተዋህቦም 11 ሕሙማት፣ ምስ ተመሳሳሊ ባህርያት ዘለዎም 11 መቆጻጸሪ ሕሙማት ተነጻጺሮም። ኣብ ግዜ ምጅማር ማደንዘዝን መጥባሕትን፣ ቢስፔክትራል መለክዒን ናብ ዝተወሰነ ዕላማ ዝቆጻጸር ናይ ፕሮፖፎል ፈሳሲ ምእታውን ተጠቒሞም። ኣብቲ ተጽዕኖ ዝህልወሉ ቦታ ዝተገመተ ጽንቃቐ ፕሮፖፎል 2 ማይክሮግራም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሚሊሊትር ምስ ኮነ፣ ናይ ምህዳእ ነጥብታትን ዋጋታት መለክዒን ኣብቲ ዝተሓከመ ጉጅለ ብዓቢ መጠን ዝተሓቱ ነይሮም። ኣብ ምሉእ እቲ መጥባሕቲ፣ ቅድሚኡ ዝተሓከሙ ሕሙማት ተመሳሳሊ ዕምቆት ማደንዘዝ ንምብጻሕ፣ ብማእከላይ መጠን 50% ዝወሓደ ፕሮፖፎል ኣድልዩዎም። እቲ ወረቐት፣ ቅድሚ መጥባሕቲ ፓራታይሮይድ ሜቲሊን ብሉ ኣብ ዝተዋህቦም ሕሙማት፣ ካብ ማደንዘዝ ምንቃሕ ምድንጓይን ናይ ነርቭ ምዝባዓትን ኣቐዲሞም ከም ዝተገልጹ ብምጥቃስ ይጅምር። ኣብ መወዳእታ ድማ፣ እቲ መድሃኒት ኣብ ከባቢ ግዜ መጥባሕቲ ብሰራውር ደም ኣብ ዝወሃበሉ ኩሉ እዋን፣ መጠን ብጥንቃቐ ክስተኻኸል ይመክር።

እቲ ሓበሬታ መእዘዚ ነቲ ተመሳሳሊ ነገር ብኻልእ ቃላት ይገልጾ። እቲ ሕክምና ምድንጋር፣ ምድንዛዝ ርእስን ምዝባዕ ራእይን ከስዕብ ይኽእል። ሕሙማት ድማ፣ እዞም ምልክታት ክሳብ ዝጠፍኡ፣ መኪና ከይዝውሩ ወይ ሓደገኛ ማሽነሪ ከይጥቀሙ ይምከሩ። እዚ መምርሒ፣ ከም መሓገዚ ድቃስ ምስ ዝሽየጥ ውህድ ግልጺ ርክብ የብሉን።

ቀጺሉ ድማ፣ ንድቃስ ዝመስል ኩነታት ብሓቂ ዝሕክም ኣጠቓቕማ ኣሎ። ኢፎስፋማይድ፣ ናይ ኬሞቴራፒ መድሃኒት፣ ከቢድ ምዝላፍ፣ ምርባሽን ምድንጋርን ዝፍለጥ፣ ናብ ኮማ ክገስግስ ዝኽእል ኢንሰፋሎፓቲ ከስዕብ ይኽእል። ሜቲሊን ብሉ ካብቶም ነዚ ዝወሃቡ ሕክምናታት ሓደ እዩ። ኣብ ኣብ MD Anderson Cancer Center ዝተገብረ ግምገማ 24 ኩነታት፣ 20 ሕሙማት ሜቲሊን ብሉ ተዋሂቦም፣ ኣብ 19 ድማ ምልክታት ጠፊኦም። ካብቶም ድሒሮም ንመከላኸሊ ሜቲሊን ብሉ እናወሰዱ እንደገና ኢፎስፋማይድ ዝተዋህቦም ሓሙሽተ፣ ኣብ ሰለስተ እቲ ኩነታት ተመሊሱ።

ንማደንዘዝ ዘዕምቕ፣ ምድንዛዝ ርእስን ምድንጋርን ዘስዕብ፣ ከምኡውን ብኬሞቴራፒ ዝተሰዓበ ልዕሊ ንቡር ድቃስ ምስማዕ ንምምላስ ዝጥቀሙሉ መድሃኒት፣ ብግልጺ መሓገዚ ድቃስ ኣይኮነን። ኣንፈቱ ኣብቲ ምስኡ ዝተወስደ ካልእ ነገር ዝምርኮስ፣ ኣብ ማእከላይ ስርዓተ ነርቭ ናይ ብሓቂ ተጽዕኖታት ዘለዎ መድሃኒት እዩ።

ናይ ለይቲ መድሃኒታትን ኣብ ለይቲ ምትንፋስን

ሜቲሊን ብሉ ኣብ ምሸት ምስ ካልእ ነገር ዝወስድ ዝኾነ ሰብ፣ ኣብቲ ሓበሬታ መእዘዚ ንዘለዉ ክልተ መዝገባት ኣቓልቦ ክህብ ይግባእ።

እቲ ቀዳማይ ዝርዝር ምትእስሳር መድሃኒታት እዩ። እቲ መግለጺ SSRIs፣ SNRIs፣ MAOIs፣ ቡፕሮፒዮን፣ ቡስፒሮን፣ ክሎሚፕራሚን፣ ሚርታዛፒን፣ ሊነዞሊድ፣ ኦፒዮይድስን ዴክስትሮሜቶርፋንን ይጠቅስ። ድሕሪ እቲ መወዳእታ መጠን፣ ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ንሰሮቶኒን ዝጸሉ ዝኾነ መድሃኒት ከይውሰድ ድማ ይመክር። ክልተ ካብዞም ኣብ ጠረጴዛታት መደቀሲ ክፍሊ ይርከቡ። ሚርታዛፒን፣ ምዝላፍ ዘስዕብ ጸረ ጭንቀት መድሃኒት እዩ፣ ብልምዲ ድማ ለይቲ ይውሰድ። ዴክስትሮሜቶርፋን፣ ኣብ ናይ ለይቲ ናይ ጉንፋዕ ቅምምታት ዘሎ መዓገቲ ሰዓል እዩ፣ ብዘይ መእዘዚ ሓኪም ድማ ይሽየጥ። ካብዞም ክልተ ጥምረታት ዋላ ሓደ ኣብ ክልሰ ሓሳብ ጥራይ ዝተመስረተ ኣይኮነን፦ እቲ መግለጺ፣ ብፍርያት ክፍሊ ሜቲሊን ብሉ ዝተሰዓቡ ናይ ሰሮቶኒን ሲንድሮም ኩነታት ይምዝግብ፣ ገለ ካብኣቶም ድማ ሞት ኣስዒቦም። ዝተሓትመ ኣብ ከባቢ ግዜ መጥባሕቲ ዘጋጠመ ኩነታት፣ ኣብ ግዜ መጥባሕቲ ሜቲሊን ብሉ ዝተዋህበ 67 ዓመት ዝዕድሚኡ ሰብኣይ ይገልጽ። ምርባሹ፣ ተደጋጋሚ ዘይተቆጻጸረ ምንቅጥቃጥ ጭዋዳታቱን ልዑል ሙቐት ኣካሉን፣ ካብ ሓፈሻዊ ማደንዘዝ ክነቅሕ ምስ ጀመረ ጥራይ ግልጺ ኮይኖም።

ሜላቶኒን፣ ቤንዞዳያዘፒንስ፣ ከም ዞፒክሎን ዝኣመሰሉ z-drugsን ዳይፌንሃይድራሚንን ንሰሮቶኒን ዝጸልዉ ኣይኮኑን። ስለዚ ኣብኣቶም ዘሎ ስክፍታ ሰሮቶኒን ሲንድሮም ኣይኮነን። እቲ ስክፍታ፣ እቲ ናይ ማደንዘዝ መጽናዕቲ ዝዓቀኖ እዩ፦ መጠኑ ብዝኾነ ሰብ ዘይተገለጸ፣ ብሓባር ዝውስኽ ምህዳእን ምዝላፍን።

እቲ ካልኣይ መዝገብ ንምትንፋስ ይምልከት። ኣብ ፍርያት ክፍሊ ሜቲሊን ብሉ ካብ ዝተገልጹ ዘይተደልዩ ምላሻት፣ እቲ ሓበሬታ መእዘዚ ምዕጻው ኣፍንጫ፣ ቃንዛ ኣብ ኣፍን ጎሮሮን፣ ምፍሳስ ኣፍንጫን ምሕንጣስን ይዝርዝር። እዚኣቶም፣ መጠን ክስተቶም ዘይተገልጸን መንገዲ ምውሃብ መድሃኒት ዘይተጠቕሰን፣ ብድሌት ዝቐረቡ ጸብጻባት እዮም። ከምዚ ዝኣመሰለ ለውጢ፣ ንግሆ ብደረቕ ኣፍ ምንቃሕን ለይቲ ብኣፍንጫ ብዝተፈልየ መንገዲ ከም ዘተንፈስካ ምስማዕን ክኸውን ይኽእል። ሓደ ኣንባቢ ኣብ ግዜ ድቃስ ብሃንደበት ብኣፍ ከተንፍስ ከም ዝጀመረ ዝገልጽ ጸብጻብ ኣብ ናይ ዘተ መድረኽ ኣሎ። መርመራ፣ ታሪኽ መድሃኒት ወይ ዝኾነ መለክዒ ግና የብሉን፤ ስለዚ ሓደ ጸብጻብ ከም ዝቐረበ ጥራይ እዩ ዘረጋግጽ፣ ካብኡ ንላዕሊ ዝብሎ የለን።

ጸገም ድቃሱ ምሕርሓር፣ ካልኦት ዝረኣይዎ ምቁራጽ ትንፋስ፣ ወይ ኣብ ግዜ ምዝዋር መኪና ክሳብ ምድቃስ ዝበጽሕ ከቢድ ናይ ቀትሪ ድቃስ ምስማዕ ዝኾነ ሰብ፣ ናብ መመላእታ ዘይኮነስ ናብ ሕቶ ኣብ ድቃስ ምቁራጽ ትንፋስ ክጥምት ይግባእ። ኣብ ድቃስ ምቁራጽ ትንፋስ ብመርመራ ክፍለጥን ክሕከምን ይኽእል፣ ካብቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ መርትዖ ድማ ዋላ ሓደ ነዚ ኣይምልከትን።

እቲ ንጥረ ነገር እውን ኣብዚ ተለዋዋጢ እዩ

ኣብ ኩሉ እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ መጽናዕቲ ዝተጠቕሙሉ መጠናት፣ ካብ ኣፍራዪ መድሃኒት ዝመጹ፣ ብምስክር ወረቐት ትንተና ዝተደገፉ መለክዒታት ናይ ዝተወሰነ ውህድ ነይሮም። ካብ ዘይተረጋገጸ ሸያጢ ዝመጸ ጥርሙዝ ከምኡ ኣይኮነን፣ እቲ ፍልልይ ድማ ናይ መልክዕ ጥራይ ኣይኮነን። ናይ USP መለለዪ፣ ዓዳጊ ክምርምሮ ዝኽእል መዐቀኒ እዩ። ነዚ ዘይሰማማዕ ንጥረ ነገር ናይ ጨርቂ ደረጃ ክኸውን ይኽእል፣ ከም Azure B ዝኣመሰሉ ኦርጋኒካዊ ርኽሰታት፣ ዝተረፉ መሟሟታትን ከበድቲ ብረታትን ድማ ክህልውዎ ይኽእሉ። ንመጠኖም ናይ መድሃኒት መዐቀኒ ደረት ይገብረሉ።

መብዛሕትኦም ፍርያቶም ብሳልሳይ ወገን ከም ዝተፈተነ ዝገልጹ ሸየጥቲ፣ ንከበድቲ ብረታት ጥራይ ይምርምሩ፣ ነቲ ሓደ ስብስብ ፈተነታት ድማ ከም ምሉእ ተሰማማዕነት የቕርብዎ። Blupreme ነቲ ምሉእ ናይ USP መዐቀኒ ይፍትን፦ መንነት፣ ንጽህና፣ ኦርጋኒካዊ ርኽሰታት፣ ዝተረፉ መሟሟታት፣ ናይ ባእታታት ርኽሰታት፣ ድሕሪ ምንዳድ ዝተርፍ ተረፍ፣ ደረታት ማይክሮባትን ባክተርያዊ ኢንዶቶክሲናትን። ነፍሲ ወከፍ ናይ ምፍራይ ጉጅለ ምስ ምስክር ወረቐት ትንተና ይልኣኽ። ነዚ ብትኽክል ምንባብ ማለት ድማ፣ ነቲ ናይ ምፍራይ ጉጅለ ቁጽርን ላቦራቶሪን ምስቲ ኣብ ኢድካ ዘሎ ጥርሙዝ ምዝማድ እዩ።

ካብዚ ዋላ ሓደ ናይ ድቃስ ጥቕሚ ኣይፈጥርን፣ ነዚ ውህድ ንምውሳድ ምኽንያት ድማ ኣይኮነን። ብዝኾነ ግና እንተ ወሲድካዮ፣ ኣብቲ ካፕሱል እንታይ ከም ዘሎ ምፍላጥ እቲ ዝወሓደ ዝግባእ እዩ። ናይ ድሕነት መወከሲን ናይ ምትእስሳር መድሃኒታት መምርሒን ድማ፣ ቅድሚ ዝኾነ ዘተ ግዜ ምውሳድ ክምለሱ ዝግባእ ሕቶታት ይሽፍኑ።

መደምደምታ

ዋላ ሓደ ብዕጫ ዝተመደበ ፈተነ፣ ኣብ ግዜ ሕክምና ሜቲሊን ብሉ ንድቃስ ኣይዓቀነን። ኣብቲ ብዕጫ ዝተመደበ መዝገብ ዘለዉ እንኮ ናይ ድቃስ መረዳእታታት፣ መስመራት ዘይተደልዩ ፍጻመታት እዮም። ኣብቲ ዘሎ ዝዓበየ ምንጽጻር መጠን፣ መጠን ዘይምድቃስ ኣብ መዓልቲ 8 mg ኣብ ዝተወስደሉ 2.7%፣ ኣብ መዓልቲ 200 mg ኣብ ዝተወስደሉ ድማ 6.5% ነይሩ።

ንጹር ሕልሚ የስዕብ ዝብል መግለጺ ዝተሓትመ ምንጪ የብሉን፣ ናይ ሞኖኣሚን ኦክሲዴዝ ጽሑፋት ድማ ኣብ ግዜ ሕክምና ተጻራሪ ውጽኢት ከም ዝህሉ ይግምቱ። ናይ ንግሆ ኣንጻር ለይቲ ሕቶ ከቶ ኣይተፈተነን፣ ብኣፍ ዝተወስደ መጠን ድማ ብማእከላይ ዋጋ ድሕሪ 16 ሰዓታት ኣብ ደም ዝለዓለ ደረጃኡ ይበጽሕ። ኣብ ግዜ ቁርሲ ንዝወስዶ ዝኾነ ሰብ፣ እዚ ካብ ግዜ ምሳሕ ንላዕሊ ናብ ፍርቂ ለይቲ ዝቐረበ እዩ። ከም መርትዖ ዝዝውተር ናይ ድቃስ ምኽልካል ፈተነ፣ ዝኾነ ድቃስ ዘይተመዝገበሉ ናይ ዝኽሪ መጽናዕቲ እዩ። እቲ ሕማም ድቃስ ከም ዝተመሓየሸ ዝገልጽ እንኮ ናይ ሰብ ጸብጻብ ድማ፣ እቲ ዝወስዶ ሕክምና ዘይተሰወረሉ፣ ክልተ ሕክምናታት ብሓንሳብ ዝተዋህበ ሓደ ሕሙም እዩ።

ናይ ሰብ መርትዖ ሓፈሻዊ ግምገማ፣ እዞም ፈተነታት ብሓቂ ዘረጋግጽዎ ይእክብ። ናይ ዝኽሪን ትኹረትን ግምገማ፣ ኣብቶም ተመሳሳሊ መጽናዕትታት ንድቃስ ዝቐረቡ መለክዒታት ኣእምሮኣዊ ክእለት ይትንትን። ናይ ምርምር ቤተ መጻሕፍቲ ድማ፣ ኣብዚ ገጽ ዘሎ ነፍሲ ወከፍ መግለጺ ዝተመስረተሎም ወረቓቕቲ ይዝርዝር።