ལུས་རྩལ་དང་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་མེ་ཐི་ལིན་བླུ། དངོས་སུ་གང་ཞིག་ཚད་འཇལ་བྱས་ཡོད་དམ།

2022 ལོའི་ཟླ་3 པར། མ་ར་ཐོན་རྒྱུག་འགྲན་གྱི་རྩེ་ཕུད་རྒྱུག་མཁན་ཞིག་གིས་མེ་ཐི་ལིན་བླུའི་ཁ་ནང་བཞུ་རིལ་ཞིག་ལ་དངུལ་རོགས་ཐོབ་པའི་འོས་སྦྱོར་སྤེལ་ནས། དེས་“དོ་སྣང་། བཟོད་ཤུགས་དང་གཉིད་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་རོགས་བྱེད་ཐུབ་”ཅེས་བཤད་ཅིང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོང་བརྡར་དྲག་པོའི་སྔོན་ལ་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བཤད། གཟའ་འཁོར་དེ་རང་ནང་། རྒྱལ་ཡོངས་གསར་འགྱུར་ནང་ལུང་དྲངས་པའི་སྨན་པ་ཚོས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སྤེལ་བཞིན་པའི་རླབས་རྒྱུན་དེ་ནི། དྲ་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ཅན་ཚོས་ཉ་སྣོད་གཙང་བྱེད་རྫས་ཟ་བ་ཞིག་ཏུ་བརྗོད། ལྟ་ཚུལ་གཉིས་ཀ་ནས་རྒྱུག་མཁན་ཞིག་གི་དངོས་ཀྱི་དྲི་བར་ལན་སྤྲད་མེད།

སུ་ཞིག་གིས་མི་ལ་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་སྤྲད་ནས། ཐག་རིང་ག་ཚོད་རྒྱུག་ཐུབ་པ། མགྱོགས་ཚད་ག་ཚོད་ཡིན་པ། ཡང་ན་སླར་གསོ་ཇི་ཙམ་ལེགས་པ་བཅས་ཚད་འཇལ་བྱས་མྱོང་ངམ། རྩོམ་འདིའི་ཆེད་དུ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པར། ལུས་རྩལ་ནུས་པའམ་སླར་གསོའི་གྲུབ་འབྲས་ཚད་འཇལ་བྱས་པའི་མིའི་ཚོད་འཛིན་ཞིབ་འཇུག་གཅིག་ཀྱང་རྙེད་མེད། ལུང་འདྲེན་གྱི་རྒྱུན་ལམ་ནང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་གསུམ། ཚོད་ལྟ་ཁང་གི་དཔེ་དངོས་འགའ་ཤས་དང་། མེ་ཐི་ལིན་བླུ་རྩ་བ་ནས་མིན་པའི་འདྲེས་རྫས་ཤིག་ཡོད།

བཟོད་ཤུགས། སླར་གསོ་དང་བྱེད་ཚུལ་ནི་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡིན།

དམིགས་ཚད་ཞིག་ནུས་པ་དང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་སྲིད་ལ། ནུས་པ་རྩ་བ་ནས་མ་འགྱུར་ཡང་དམིགས་ཚད་འགྱུར་སྲིད། འདི་ནི་ལག་རྩལ་གྱི་ཞིབ་ཆ་ཙམ་མིན། མེ་ཐི་ལིན་བླུའི་ལུས་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ལུང་འདྲེན་མང་ཤོས་དེའི་ནང་ཐོན་པའི་རྣམ་པ་ཏག་ཏག་དེ་ཡིན།

ཁྱིའི་ཞིབ་འཇུག་གིས་ཚོས་རྫས་གཞན་ཞིག་བེད་སྤྱད་ཡོད།

མེ་ཐི་ལིན་བླུ་དང་ལུས་རྩལ་གྱི་སྐོར་ལ་ལུང་འདྲེན་མང་ཤོས་བྱེད་པའི་ཞིབ་འཇུག་ནི་ཨི་མའི་དང་ལས་རོགས་ཚོས་1986 ལོར་དྲན་པ་གསལ་བའི་ཁྱི་ལ་རྒྱུག་འཕྲུལ་ཐོག་བྱས་པའི་ཞིབ་འཇུག་དེ་ཡིན། དེས་ལུས་རྩལ་སྐབས་སྙིང་གིས་ཁྲག་འདོན་ཚད་འཕར་བ་དེ་ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་གསོ་འགྱུར་དང་སོར་ཆུད་གནས་སྟངས་ལ་བརྟེན་མིན་ཚོད་ལྟ་བྱས། བྱ་ཐབས་ཀྱི་གསལ་བཤད་ནང་“མེ་ཐི་ལིན་བླུ་གསར་པ་4 mg/kg 3,7-bis(ethylamino)-2,8-dimethylphenazothonium chloride, Eastman Kodak Company” ཞེས་བཤད་པ་དེ་བེད་སྤྱད་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་བླུ་གསར་པ་ནི་ཐའི་ཨ་ཛིན་ཚོས་རྫས་གཞན་ཞིག་ཡིན། མེ་ཐི་ལིན་བླུ་ལ་ཌའི་མེ་ཐིལ་ཨ་མི་ནོ་ཚོགས་གཉིས་ཡོད་པའི་ས་ཆར་དེ་ལ་ཨེ་ཐིལ་ཨ་མི་ནོ་ཚོགས་གཉིས་ཡོད། དེ་ནི་དྲ་འདྲའི་ཁྲག་དམར་ཕྲ་ཕུང་ལ་ཚོས་རྒྱག་པའི་རྫས་ཤིག་ཏུ་གྲགས་ཆེ། དེ་བེད་སྤྱད་ནས་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་ནི་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་བེད་སྤྱད་ནས་ཐོབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་མིན།

ཞིབ་འཇུག་དེ་ད་དུང་ཡང་གལ་ཆེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་དམིགས་ཚད་དང་ལུས་ཁམས་ཀྱི་བྱེད་ལས་གཉིས་སོ་སོར་འགྱུར་ཐུབ་པའི་དཔང་རྟགས་གསལ་ཤོས་དེ་ཡིན། ཁྱི་རྣམས་ཀྱིས་གཟར་ཚད་བརྒྱ་ཆ་6 ཡོད་པའི་ལམ་ཐོག དུས་ཡུན་སྐར་མ་20 རེའི་དུས་རིམ་གཉིས་རྒྱུག་པ་དང་། དང་པོ་མགྱོགས་ཚད་2.5 mph དང་དེ་ནས་5.0 mph ཡིན། ཚོགས་པ་གཉིས་ཀར་ལུས་རྩལ་གྱིས་སྙིང་གི་ཁྲག་འདོན་ཚད་ལྡབ་གཉིས་སུ་བཏང་བ་དང་། ལུས་ཡོངས་ཀྱི་འཚོ་རླུང་བེད་སྤྱོད་ལྡབ་གསུམ་ནས་བཞི་བར་འཕར་དུ་བཅུག ཚྭ་ཆུ་སྤྲད་པའི་ཚོགས་པར་འཕར་རྩའི་ཁྲག་གི་ལེག་ཊེཊ་དང་པའི་རུ་ཝེཊ་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་6.0 ནས་9.97 བར་འཕར། རྫས་སྤྲད་པའི་ཚོགས་པར་དེ་འཕར་མེད།

བྱེད་ལས་ཀྱི་ཚད་འཇལ་ཚང་མ་འགྱུར་མེད། སྙིང་འཕར་ཚད། འཕར་རྩའི་གནོན་ཤུགས། སྙིང་གི་གཡོན་ཕྱོགས་གཤམ་ཁང་གི་འཁུམ་ནུས། ཁྲག་ཆུའི་ཀེ་ཊེ་ཁོ་ལ་མིན་བཅས་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀར་གཅིག་མཚུངས་འཕར་བ་དང་། སྙིང་གི་ཁྲག་འདོན་ཚད་དང་ལུས་ཡོངས་ཀྱི་འཚོ་རླུང་བེད་སྤྱོད་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ལ་སྡོམ་རྩིས་ཐོག་ཁྱད་པར་དབྱེ་མ་ཐུབ། རྩོམ་པ་པོ་ཚོས་བསྡུར་ཚད་ཀྱི་འགྱུར་བ་རྣམས་ནི་“ལུས་རྩལ་ཡང་མོ་ནས་འབྲིང་ཙམ་གྱི་སྐབས་ཐོན་པའི་ཁྲག་འཁོར་སྐུལ་འདེད་དང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མེད་”ཅེས་མཇུག་སྡོམ་བྱས།

བསྡུར་ཚད་དེའི་དཔང་ནུས་ནི་མཐོང་སྣང་ལས་ཞན་པ་ཡིན། དེ་མར་ཆག་པ་ནི་པའི་རུ་ཝེཊ་ལི་ཊར་རེར་0.14 mmol ནས་0.38 mmol བར་འཕར་བས་ཡིན་ཞིང་། ལེག་ཊེཊ་ཀྱང་ལི་ཊར་རེར་1.05 mmol ནས་2.85 mmol བར་འཕར་ཡོད། ངལ་གསོའི་སྐབས་ཚོས་རྫས་སྤྲད་པའི་ཁྱི་རྣམས་ལ། འཚོ་རླུང་བེད་སྤྱོད་ཅུང་ཙམ་འཕར་བ། འཕར་རྩའི་ཁྲག་གི་pH འཕར་བ་དང་། དབྱང་གཉིས་ཐཱན་རླུང་མར་ཆག་པ་བཅས་བྱུང་། རྩོམ་པ་པོ་ཚོས་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་སྦྲེལ་མཐུད་གཅོད་པའི་རྫས་2,4-dinitrophenol གྱི་འགྱུར་བ་དང་“འདྲ་བ་”ཡོད་ཅེས་བརྗོད། ཚོད་ལྟའི་འཆར་གཞིས་མགྱོགས་ཚད་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད་པས། ཁྱི་གང་ཡང་ཤུགས་ཟད་པའི་བར་དུ་རྒྱུག་ཏུ་བཅུག་མེད།

བྱི་བ་ཆེ་བའི་རྐྱལ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་དང་དེའི་ཚད།

སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ནུས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ནི་Frontiers in Behavioral Neuroscience དུ་སྤེལ་བའི་པེང་དང་ལས་རོགས་ཚོའི་2025 ལོའི་ཚོད་ལྟ་དེ་ཡིན། བྱི་བ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་མར་ལུས་ལྗིད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་3 དང་མཉམ་པའི་ལྗིད་ཚད་བཏགས་ནས། མཚན་མོ་བཅུ་བསྟུད་མར། མཚན་རེར་ཉུང་མཐར་ཆུ་ཚོད་གཉིས་རྐྱལ་དུ་བཅུག་ཅིང་། སྐར་གྲངས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་པའི་ཤུགས་ཟད་མཐའ་ཚད་དུ་སླེབས་བར་རྐྱལ། ཐེངས་རེའི་རྗེས་ལ། ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་སྣ་ནང་ནས་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་སྤྲད་པ་དང་། ཚོགས་པ་གཞན་ལ་ལམ་དེ་ག་ནས་ཚྭ་ཆུ་སྤྲད། རྫས་སྤྲད་པའི་བྱི་བ་རྣམས་ཤུགས་ཟད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལ་སླེབས་མ་སྔོན་རྐྱལ་ཡུན་རིང་བ་བྱུང་། ཉིན་རྗེས་མ་ས་ཁུལ་ཁ་ཕྱེ་བའི་ནང་འགུལ་སྐྱོད་མང་བ་བྱས། སེམས་འཚབ་དང་འདྲ་བའི་སྤྱོད་ཚུལ་ཉུང་བ་མངོན། ཀླད་པའི་ཧི་པོ་ཀེམ་པས་དང་སྟྲའི་ཨེ་ཊམ་ནང་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་བརླག་ཚད། མའི་ཨེ་ལིན་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་ཉམས་ཚད་དང་། མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡ་དུམ་བུར་འགྱུར་ཚད་བཅས་ཉུང་བ་བྱུང་།

སླར་བཤད་བྱེད་སྐབས་རྫས་ཀྱི་ཚད་དེ་རྒྱུན་དུ་བསྐྱུར་བཞག་གི་ཡོད། བརྒྱ་ཆ་1 གི་བཞུ་ཁུ་ནི་10 mg/mL ཡིན། སྣ་བུག་རེར་མའི་ཀྲོ་ལི་ཊར་བཅུ་བླུགས་པས། བསྡོམས་ཚད་མའི་ཀྲོ་ལི་ཊར་20 ཙམ་སྟེ། བྱི་བ་རེར་ཐེངས་རེ་ལ་0.2 mg ཙམ་ཡིན། སྣ་ནང་ནས་སྤྲོད་པའི་ལམ་དེ་བདམས་པ་ནི། སྣོམ་ཚོར་དབང་རྩ་དང་རྩ་རྐང་གསུམ་ལྡན་དབང་རྩའི་ལམ་བརྒྱུད་ཀླད་པར་སླེབས་ཆེད་ཡིན། རྩོམ་པ་པོ་ཚོས་ཁོང་ཚོའི་ཞིབ་འཇུག་གིས་“ཀླད་པ་དང་ཁྲག་ཆུ་ནང་གི་གསོ་འགྱུར་འགྱུར་ལས། གཉན་ཚད་དམ་ཧོར་མོན་གྱི་གནས་ཚད་ཚད་འཇལ་བྱས་མེད་”ཅེས་གསལ་བཤད་བྱས། ཁོང་ཚོས་གོམ་པ་རྗེས་མར་“ལུས་རྩལ་སྔོན་ལ་MB ཁ་སྣོན་སྤྲོད་པའི་ཕན་གནོད་ཡོངས་རྫོགས་”ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས་པའི་འོས་སྦྱོར་བྱས།

རྒྱུག་མཁན་ཞིག་གིས་ཚོད་ལྟ་བྱ་འདོད་པ་ནི་དེ་རང་ཡིན། ཚོད་ལྟའི་འཆར་གཞི་འདིས་རྨས་སྐྱོན་ཚད་འཛིན་ཆེད། ལས་འགུལ་གྱི་རྗེས་ལ་འདྲེས་རྫས་དེ་སྤྲད་ཡོད། ཤུགས་ཟད་པའི་བྱི་བའི་དཔེ་གཞི་ནང་ཉིན་རྗེས་མ་རྐྱལ་ཡུན་རིང་བ་བྱུང་བ་ནི་སླར་གསོའི་རྙེད་འབྲས་ཤིག་ཡིན། དེ་ནི་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་པའི་མི་ཞིག་གིས་སྦྱོང་བརྡར་ཐེངས་ཤིག་གི་སྔོན་ལ་རྫས་ཚད་ཅིག་ལེན་པའི་སྐོར་གྱི་རྙེད་འབྲས་མིན།

“བཟོད་ཤུགས་”ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་གང་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ།

རྒྱུན་དུ་བཟོད་ཤུགས་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པར་བཤད་པའི་བྱི་བ་ཆུང་བའི་ཞིབ་འཇུག་ནི། Neuroscience Research ནང་སྤེལ་བའི་གུ་རེ་ཨེབ་དང་ལས་རོགས་ཚོའི་2016 ལོའི་ཞིབ་འཇུག་དེ་ཡིན། བྱི་བ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉིན་60 རིང་། ཉིན་རེར་15 mg/kg གི་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་ཡོད་པའི་ཆུ་བཏུང་། “ལུས་ཀྱི་བཟོད་ཤུགས་”ཞེས་པ་ནི་ཐག་པའི་ཚོད་ལྟའམ་འཕྲེད་རྒྱུག་གི་ཚོད་ལྟ་ཡིན་ཞིང་། དེས་འཛིན་ཤུགས། འགུལ་སྐྱོད་མཐུན་སྦྱོར་དང་དོ་མཉམ་གསུམ་མཉམ་དུ་སྐར་གྲངས་སྤྲོད། རྫས་མ་སྤྲད་པའི་ལོ་ན་འབྲིང་བའི་བྱི་བ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་སྐར་གྲངས་1.17 ཐོབ། རྫས་སྤྲད་པ་རྣམས་ལ་2.23 ཐོབ་པ་དེ་ན་ཚོད་དར་བའི་གནས་ཚད་དང་ཉེ་བ་ཡིན། ན་ཚོད་དར་བའི་བྱི་བ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་གང་ཡང་ལེགས་སུ་ཕྱིན་མེད།

ངལ་གསོའི་སྐབས་ཀྱི་འཚོ་རླུང་བེད་སྤྱོད་བརྒྱ་ཆ་15 ཙམ་འཕར། ཀླད་པའི་མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡ་ནང་ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་ཐོན་ཚད། སྤྲི་དཀར་རྫས་མི་ལི་གྷ་རམ་རེར་སྐར་མ་རེ་ལ་94.9 pmol ནས་176.7 pmol བར་འཕར། མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་DNA ལྡབ་2.3 འཕར། དེ་ནི་རྒས་བཞིན་པའི་སྲོག་ཆགས་ནང་མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་བརྗེ་གསར་འཁོར་རྒྱུན་འཕར་བ་དང་། དེ་སྐུལ་བའི་གསོ་འགྱུར་བརྡ་གཏོང་ལྡན་པ་ཡིན། དེས་བདེ་ཐང་ལྡན་པའི་ལུས་རྩལ་པ་ཞིག་མགྱོགས་པར་འགྲོ་ཐུབ་པ་སྟོན་གྱི་མེད།

ཕྲ་ཕུང་ཚོད་ལྟ་དང་དེའི་ཚད་མཚམས།

ལའུ་ཊརས་དང་ལས་རོགས་ཚོས་2005 ལོར་སྙན་ཞུ་བྱས་པ་ལྟར་ན། མེ་ཐི་ལིན་བླུས་L929 ཚི་སྐུད་བཟོ་ཕྲ་ཕུང་ནང་GLUT1 བརྒྱུད་གྷུ་ལུ་ཀོས་སྐྱེལ་འདྲེན་སྐུལ་འདེད་བྱེད་ཅིང་། གར་ཚད་50 micromolar སྐབས་འཕར་ཚད་བརྒྱ་ཆ་800 བར་སླེབས། 2008 ལོའི་རྗེས་འཇུག་གིས་མེ་ཐིལ་བེ་ཊ་སའི་ཀློ་ཌེག་སྟྲིན་གྱིས་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་ལ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་མཐུད་བྱས་ནས་ནུས་པ་དེ་འགོག་པ་སྟོན། དེ་ནི་ཕྲ་ཕུང་རྒྱུད་ཅིག་གི་སྐོར་གྱི་རྙེད་འབྲས་ཡིན་ཞིང་། རུས་འབྲེལ་ཤ་གནད་ནང་ནམ་ཡང་སྟོན་མེད།

བྱེད་ཚུལ་ཉིད་ལའང་རྩོད་པ་ཡོད།

ཊྲེ་ཊར་དང་ལས་རོགས་ཚོས་2014 ལོར་གི་ནི་བྱི་བའི་ཀླད་པ་ནས་ལོགས་སུ་བཏོན་པའི་མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡར་བྱས་པའི་ཞིབ་འཇུག་ནང་། གར་ཚད་100 nanomolar ནས་1 micromolar བར་གྱི་མེ་ཐི་ལིན་བླུས་ངལ་གསོའི་སྐབས་ཀྱི་འཚོ་རླུང་བེད་སྤྱོད་འཕར་དུ་བཅུག འདུས་ཚོགས་I ཡང་ན་འདུས་ཚོགས་III བཀག་སྐབས་སྐྱི་མོའི་གློག་ནུས་ཁྱད་དང་ATP ཐོན་སྐྱེད་སླར་གསོ་བྱས། ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་ཐོན་ཚད་ཀྱང་འཕར་དུ་བཅུག གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། ཚོད་ལྟ་བྱས་པའི་“རྫས་གཞི་གང་ཞིག་བེད་སྤྱད་ཀྱང་MB ཡིས་ADP ཡིས་སྐུལ་བའི་དབུགས་ལེན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་མ་ཐེབས་”པ་དེ་ཡིན། ལུས་རྩལ་གྱི་བཤད་ཚུལ་རྟེན་ས་ཡིན་པའི་སྦྲེལ་མཐུད་ལྡན་པའི་དབུགས་ལེན་མཐོ་ཤོས་དེ་འཕར་མེད།

གུ་རེ་ཨེབ་དང་ལས་རོགས་ཚོའི་2019 ལོའི་རྗེས་འཇུག་ནང་། བྱི་བ་ཆུང་བའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ཐོབ་པའི་ཚོད་ལྟ་ཁང་དེ་རང་གིས། བྱི་བ་ཆུང་བའི་ཀླད་པའི་མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡ་ནང་མེ་ཐི་ལིན་བླུས་“ཨེན་ཊི་མའི་སིན་གྱིས་བཀག་པའི་སྐྱི་མོའི་གློག་ནུས་ཁྱད་དང་དབུགས་ལེན་སླར་གསོ་བྱེད་མི་ཐུབ་”པ་རྙེད། ཁོང་ཚོས་གློག་རྡུལ་ལེན་ས་ནི་འདུས་ཚོགས་III གྱི་Qo གནས་ཡིན་པ་ལས། དེ་ལས་རྗེས་ཀྱི་གནས་གཞན་གང་ཡང་མིན་པར་མཇུག་སྡོམ་བྱས། ཚོས་རྫས་ཀྱིས་གློག་རྡུལ་བསྐྱལ་ནས་བཀག་པའི་དབུགས་ལེན་འབྲེལ་ཐག་བརྒལ་བའི་གསལ་བཤད་སྟབས་བདེ་དེ། དཔེ་དངོས་ཚང་མར་འགྲིག་གི་མེད།

འདི་དག་གང་གིས་ཀྱང་མི་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་སྲིད་པ་མེད་པར་བཟོ་གི་མེད། འོན་ཀྱང་། མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་རྫས་འགྱུར་འགྲིག་སྲིད་པ་ཞིག་གྲུབ་འབྲས་སུ་བརྩི་བའི། བྱེད་ཚུལ་ཁོ་ནར་བརྟེན་པའི་རྩོད་སྒྲུབ་དེར་བྱེད་ཚུལ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུའང་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་མཚོན།

མིའི་ཚོད་ལྟ་ཞིག་གིས་ཐག་གཅོད་དགོས་པའི་འཆར་འགོད་དཀའ་ངལ་གཉིས།

མེ་ཐི་ལིན་བླུ་སྤྲད་མིན་གསང་ཐབས་བྱེད་དཀའ། དེས་གཅིན་པ་སྔོ་ལྗང་དུ་བསྒྱུར་བས་མི་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། 2017 ལོའི་སེམས་ཁམས་སྣེ་གཉིས་ནད་ཀྱི་སྤེལ་རེས་ཚོད་ལྟ་ཡིས་ཐད་ཀར་“མེ་ཐི་ལིན་བླུས་གཅིན་པའི་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བས། ང་ཚོས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྨན་ཚབ་བེད་སྤྱོད་མ་ཐུབ་པར། འཆར་འགོད་འདི་བདམས་པ་ཡིན་”ཞེས་བཤད། ཚོད་ལྟ་དེས་རྫས་ཚད་ཉུང་བ་ཞིག་རྫས་ཚད་མང་བ་ཞིག་དང་བསྡུར་བ་ལས། ནུས་པ་མེད་པའི་རིལ་བུ་ཞིག་དང་བསྡུར་མེད།

ལུས་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ནང་དཀའ་ངལ་འདི་ནི་ས་གཞན་ཕལ་ཆེ་བ་ལས་ཚབས་ཆེ། རྒྱུ་མཚན་ནི། རང་གིས་ཚོར་བའི་འབད་རྩོལ་ཚད་དང་དུས་ཚོད་འགྲན་རྒྱུག་གི་ནུས་པ་ལ་རེ་ལྟོས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པས་ཡིན། ཞུགས་མཁན་ཚོར་སྤྲད་མིན་གསང་མི་ཐུབ་པའི་ཚོད་ལྟ་ཞིག་གིས། སྨན་གྱི་ནུས་པ་ཚད་འཇལ་བྱེད་པ་དང་མཉམ་དུ་ཡིད་ཆེས་ཤིག་ཀྱང་ཚད་འཇལ་བྱས་ཡོད།

ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པའི་ཐག་གཅོད་བྱ་ཐབས་ཤིག་ཡོད། 2016 ལོར་བདེ་ཐང་ལྡན་པའི་ན་ཚོད་དར་བ་མི་26 ལ་བྱས་པའི་སྐབས་བསྟུན་བགོ་བཤའི་པར་རིས་ཚོད་ལྟ་ཡིས། USP ཚད་རིམ་གྱི་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་280 mg སྟེ་4 mg/kg ཙམ། ཡང་ན་FD&C སྔོན་པོ་ཨང་2 པའི་ཟས་ཀྱི་ཚོས་རྫས་སྨན་ཚབ་ཏུ། འོད་མི་འཕྲོ་བའི་སྤུབས་རིལ་གཅིག་མཚུངས་ནང་སྤྲད། ཞུགས་མཁན་ཚོར་རྫས་མ་སྤྲད་སྔོན་གཅིན་པ་གཏོང་དགོས་པ་དང་། དེ་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་མི་གཏོང་བར་བཤད་པ་ནི། “གཅིན་པའི་ཁ་དོག་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་གིས་གསང་ཐབས་ལ་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ཆེད་”ཡིན།

དཀའ་ངལ་གཉིས་པ་ནི་རྫས་ཚད་དང་སྤྲོད་ལམ་ཡིན། ཁ་ནས་བླངས་པའི་མེ་ཐི་ལིན་བླུའི་ཆ་ཤས་ཤིག་གཅིན་པ་ནང་འབུད་ཀྱི་ཡོད། ཁ་ནས་བླངས་རྗེས་ཀླད་པར་སླེབས་ཚད་ནི། སྡོད་རྩ་ནང་ནས་སྤྲད་རྗེས་ཀྱི་ཚད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ཡིན། འདི་ནི་གུ་རེ་ཨེབ་ཀྱི་ཚོགས་པས་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ལྟར། པི་ཊར་དང་ལས་རོགས་ཚོའི་སྨན་རྫས་ཀྱི་ལུས་ནང་འགྲོ་ཚུལ་ཞིབ་འཇུག་ལུང་དྲངས་སྐབས་བཀོད་ཡོད། བྱི་བའི་སྣ་ནང་ནས་སྤྲོད་པ་དེ་སྤུབས་རིལ་ཞིག་ལ་ཐད་ཀར་སྤོ་མི་ཐུབ། སྤེལ་ཟིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་ནང་མི་ལ་སྤྲད་པའི་ཚད་ཁྱབ་ནི་0.5 ནས་4 mg/kg བར་ཡིན། 2016 ལོའི་པར་རིས་ཚོད་ལྟས་10 mg/kg ལས་མང་བའི་སྐབས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་བཀོད་ཡོད།

མིའི་ཞིབ་འཇུག་གིས་གཞན་ཞིག་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

བརྗོད་གཞི་འདི་སླར་བཤད་བྱེད་སྐབས་མིའི་ཚོད་འཛིན་ཚོད་ལྟ་གཉིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་ཀྱང་། གཉིས་ཀས་ལུས་རྩལ་ཚད་འཇལ་བྱས་མེད། 2016 ལོའི་པར་རིས་ཚོད་ལྟ་ནང་། དོ་སྣང་རྒྱུན་སྲུང་གི་ཡ་ལན་དུས་ཡུན་ལ་སྨན་དང་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་སྡོམ་རྩིས་ཐོག་གལ་ཆེའི་ཁྱད་པར་མ་མངོན། སྨན་ཚབ་ཚོགས་པར་མི་ལི་སྐར་ཆ་230 དང་དེ་ནས་220 ཡིན་པ་དང་། མེ་ཐི་ལིན་བླུ་ཚོགས་པར་མི་ལི་སྐར་ཆ་230 དང་དེ་ནས་230 ཡིན། P = .43 ཡིན། 2023 ལོར་བདེ་ཐང་ལྡན་པའི་བུད་མེད་བརྒྱད་ལ་སྡོད་རྩ་ནང་ནས་སྤྲད་པའི་ཞིབ་འཇུག་ནང་། ཀླད་པའི་ཁྲག་རྒྱུག་དང་ཀླད་པའི་འཚོ་རླུང་བརྗེ་གསར་ཚད་གཉིས་ཀ་འཕར་བ་ལས་ལྡོག་སྟེ་མར་ཆག ནུས་ཤུགས་དང་ངལ་དུབ་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ལམ་སྟོན་ནང་གཉིས་ཀའི་སྐོར་བཀོད་ཡོད།

དེ་ལྟ་ནའང་ཁྱེད་ཀྱིས་ཚོད་ལྟ་བྱེད་རྒྱུ་ཐག་བཅད་ན།

རང་ཉིད་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱས་པས་ཕན་ནུས་ར་སྤྲོད་མི་ཐུབ། འོན་ཀྱང་རང་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་སྣང་མི་འབྱུང་བར་ཟིན་ཐོ་ལེགས་པོ་འགོད་ཐུབ། ཐོན་རྫས་དང་ཐོན་ཁག སྤྲོད་ལམ། སྦྱོང་བརྡར་སྔོན་གྱི་དུས་ཚོད། ཐག་ཚད་དམ་ལྗིད་ཚད་དང་བཅས་པའི་སྦྱོང་བརྡར་ཐེངས་དེའི་ཞིབ་ཆ། གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་ཐོག་རང་གིས་ཚོར་བའི་འབད་རྩོལ་ཚད། གཉིད། ཀ་ཕིན་དང་སྨན་གང་རུང་། ཉིན་རྗེས་མའི་ན་ཟུག་དང་ཆུ་ཚོད་48 རྗེས་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་རིགས་གཅིག་པའི་ནུས་པ་བཅས་ཟིན་ཐོར་བཀོད། དེ་ནས་རྫས་དེ་མ་བླངས་པར་སྦྱོང་བརྡར་ཐེངས་གཅིག་པ་རྣམས་བསྐྱར་དུ་བྱོས།

མི་གཅིག་གིས་འགྱུར་རྐྱེན་གཅིག་རྗེས་འདེད་བྱས་པས། སྨན་གྱི་ནུས་པ་དེ་ལུས་སྟོབས། འདོད་ཤུགས། གནམ་གཤིས་དང་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་རྒྱུན་ལྡན་འགྱུར་བ་རྣམས་ལས་ལོགས་སུ་དབྱེ་མི་ཐུབ། རང་གི་ཚོར་སྣང་ལ་བརྟེན་པའི་ཆ་དེ་ནི་འཁྲུལ་སྣང་བཟོ་ཉེན་ཆེ་ཤོས་ཡིན།

མེ་ཐི་ལིན་བླུ་ལ་ནུས་པ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཉེན་ཁའང་ཡོད། དེས་མོ་ནོ་ཨ་མིན་ཨོག་སི་ཌེས་A འགོག་གི་ཡོད་པས། སྨན་ཐོ་བཀོད་པའི་སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན་དང་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་པའི་སྨན་གཞན་དང་མཉམ་དུ་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འབྱུང་སྲིད། G6PD མི་འདང་བའི་གནས་སྟངས་སུ། ཁྲག་དམར་ཕྲ་ཕུང་ཞིག་པ་ལས་ཁྲག་ཉུང་ནད་འབྱུང་ཉེན་ཡོད་པས་བེད་སྤྱོད་མི་རུང་། བདེ་འཇགས་ལམ་སྟོན་ནང་གཉིས་ཀའི་སྐོར་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། སྨན་རྫས་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་ལམ་སྟོན་གྱིས་སྨན་གྱི་དྲི་བ་རྣམས་རིགས་དབྱེ་ལྟར་སྒྲིག་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱིས་ནུས་སྐུལ་སྨན་འགོག་པའི་སྒྲིག་གཞི་འོག་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་ན། ཚོང་པའི་བཤད་ཚུལ་ལས་སྒྲིག་གཞི་རྣམས་ཞིབ་བཤེར་བྱོས།

གོང་གི་ཞིབ་འཇུག་ཚང་མར་རྒྱུ་རྫས་ནི་འགྱུར་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན།

འདིར་བཤད་པའི་རྫས་ཚད་ཚང་མ་ནི། ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བྱས་པའི་འདྲེས་རྫས་ཤིག་གི་ཚད་འཇལ་བྱས་པའི་འབོར་ཚད་ཡིན། བདེན་དཔྱད་མ་བྱས་པའི་ཚོང་པ་ཞིག་ནས་ཉོས་པའི་དམ་བུ་ཞིག་ནི་དེ་དང་མི་མཚུངས། USP ཡི་ཆེད་བརྗོད་ཚད་གཞི་དང་མཐུན་པ་ནི་ཉོ་མཁན་གྱིས་ཞིབ་བཤེར་བྱ་ཐུབ་པའི་ཚད་གཞི་ཡིན། དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་རྫས་ནི་ཐགས་རས་ཚད་རིམ་ཡིན་སྲིད་པ་ཆེ། དེར་Azure B ལྟ་བུའི་སྐྱེ་ལྡན་མ་དག་རྫས། བཞུ་རྫས་ལྷག་མ་དང་ལྕགས་རིགས་ལྗིད་པོ་རྣམས། སྨན་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞིས་ཚད་འཛིན་བྱེད་པའི་གནས་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་ཡོད་སྲིད། USP མིང་རྟགས་ཀྱིས་གང་ར་སྤྲོད་བྱེད་པ་དང་གང་ར་སྤྲོད་མི་བྱེད་པ་ཡིས་ཚད་རིམ་སྐོར་གསལ་བཤད་བྱེད་པ་དང་། མ་དག་རྫས་ཀྱི་བརྟག་ཐབས་ཀྱིས་ཚོད་ལྟ་ཁང་གིས་གང་འཚོལ་བ་གསལ་བཤད་བྱེད།

ཐོན་རྫས་ལ་ཕྱོགས་གསུམ་པས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཡོད་ཅེས་བཤད་པའི་ཚོང་པ་མང་ཆེ་བས། ལྕགས་རིགས་ལྗིད་པོ་ཁོ་ན་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ནས། བརྟག་དཔྱད་ཚན་ཁག་གཅིག་དེ་ཚད་གཞི་ཡོངས་རྫོགས་དང་མཐུན་པ་ལྟར་སྟོན་གྱི་ཡོད། Blupreme ཡིས་USP ཚད་གཞི་ཆ་ཚང་བརྟག་དཔྱད་བྱེད། དེ་དག་ནི་རྫས་ངོས་འཛིན། དག་ཚད། སྐྱེ་ལྡན་མ་དག་རྫས། བཞུ་རྫས་ལྷག་མ། འབྱུང་རྫས་མ་དག་པ། སྲེག་རྗེས་ཀྱི་ལྷག་མ། ཕྲ་སྲིན་གྱི་ཚད་འཛིན་དང་། འབུ་ཕྲའི་ནང་དུག་བཅས་ཡིན། ཐོན་ཁག་རེ་རེ་དང་མཉམ་དུ་དབྱེ་ཞིབ་ལག་ཁྱེར་གཏོང་གི་ཡོད། དེ་ཡང་དག་པར་ཀློག་པ་ནི། ཐོན་ཁག་གི་ཨང་གྲངས་དང་ཚོད་ལྟ་ཁང་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི་དམ་བུ་དང་མཐུན་མིན་བསྡུར་བ་ཡིན།

མཇུག་སྡོམ།

མིའི་ཚོད་འཛིན་ཞིབ་འཇུག་གང་གིས་ཀྱང་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་དེ་བཟོད་ཤུགས། མགྱོགས་ཚད། སྟོབས་ཤུགས་སམ་སླར་གསོའི་ཐོག་ཚད་འཇལ་བྱས་མེད། ལེག་ཊེཊ་ཀྱི་ནུས་པའི་ཆེད་དུ་ལུང་དྲངས་པའི་ཁྱིའི་ཞིབ་འཇུག་གིས་ཚོས་རྫས་གཞན་ཞིག་བེད་སྤྱད་ཅིང་། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་མ་རྙེད། བྱི་བ་ཆེ་བའི་རྐྱལ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་ལས་འགུལ་རྗེས་ལ་སྣ་ནང་ནས་0.2 mg སྤྲད། “བཟོད་ཤུགས་”ཞེས་པའི་ཚིག་གི་རྒྱབ་རྟེན་ཡིན་པའི་བྱི་བ་ཆུང་བའི་ཞིབ་འཇུག་གིས། རྒས་བཞིན་པའི་སྲོག་ཆགས་ལ་འཛིན་ཤུགས་དང་མཐུན་སྦྱོར་གྱི་ཚོད་ལྟ་བེད་སྤྱད་ཡོད། བྱེད་ཚུལ་དེ་ལ་མའི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་ཞིབ་འཇུག་ཡིག་ཆ་ནང་རྩོད་པ་ཡོད།

དེས་ལྷག་པ་ནི། འགྲིག་སྲིད་པའི་བྱེད་ཚུལ་ཞིག གཞི་ཁྱོན་ཆུང་བའི་སྲོག་ཆགས་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་འབྲས་སྐོར་ཞིག ཡིག་ཐོག་ཐག་གཅོད་བྱ་ཐབས་ཡོད་པའི་ཞིབ་འཇུག་འཆར་འགོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཞིག་བཅས་ཡིན། མིའི་ནུས་པའི་གཞི་གྲངས་མེད། མིའི་ཕན་འབྲས་དཔང་རྟགས་ཀྱི་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱིས་ལུས་རྩལ་གྱི་བཤད་ཚུལ་རྣམས་མིའི་ཞིབ་འཇུག་ཡིག་ཆ་གཞན་དང་མཉམ་དུ་བསྡུར་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་དཔེ་མཛོད་ཀྱིས་བཤད་ཚུལ་རེ་རེའི་རྒྱབ་རྟེན་ཞིབ་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་དཀར་ཆག་བསྒྲིགས་ཡོད།

ཁྱེད་ཀྱིས་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ན། དཔང་རྟགས་ནུས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་ཡོད་པའི་འགྱུར་རྐྱེན་ནི་སྦྱོང་བརྡར་ཉིད་ཡིན།