Búlúù methylene fún ọgbẹ́ ẹnu àti ìrora ọ̀fun: ẹ̀rí

Ìwádìí nípa búlúù methylene kò fi ìdí ìtọ́jú ilé tí a lè máa lò déédéé fún ọgbẹ́ ẹnu lásán tàbí ìrora ọ̀fun múlẹ̀. Àwọn ìwádìí nípa omi fífi ẹnu ṣan tí a kọ sílẹ̀ fún ìrora láti ìtọ́jú jẹjẹrẹ àti àwọn ìwádìí tí ó darapọ̀ àwọ̀ pẹ̀lú ohun èlò ìmọ́lẹ̀ ìtọ́jú eyín ń ṣàyẹ̀wò àwọn ipò àti àwọn ọ̀nà ìtọ́jú tí ó yàtọ̀. Wọn kò lè fi ìdí múlẹ̀ pé ó tọ́ láti fi omi àwọ̀ tí a rà ní ṣọ́ọ̀bù pa ọgbẹ́ tí a kò mọ irú rẹ̀.

Ìbéèrè àkọ́kọ́ tí ó wúlò ni ohun tí ń fa ìrora náà. Ọgbẹ́ tí kò jìn nínú ẹ̀rẹ̀kẹ́, àwọn tonsili tí ó gbóná, àti àkóràn olú lè mú jíjẹ oúnjẹ nira. Pé gbogbo wọn ní àmì àìsàn yìí kò túmọ̀ sí pé a lè pààrọ̀ ìtọ́jú wọn fún ara wọn.

Kí ni “ọgbẹ́ ẹnu” túmọ̀ sí?

Ọgbẹ́ ẹnu tí a ń pè ní canker sore jẹ́ ọgbẹ́ aphthous, ìbàjẹ́ kékeré ní apá kan lára awọ inú ẹnu. Kì í ṣe dandan pé àkóràn bakitéríà tàbí olú ni. Ọgbẹ́ láti eyín mímú tàbí jíjẹ ẹ̀rẹ̀kẹ́ jẹ tún lè jẹ́ ohun tí ó fà á. Ìtọ́sọ́nà NHS nípa ọgbẹ́ ẹnu ya àwọn ọgbẹ́ wọ̀nyí sọ́tọ̀ kúrò nínú ọgbẹ́ herpes ètè, ó sì ṣàlàyé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun tí ó lè fà wọ́n, pẹ̀lú ìpalára àti àwọn àìsàn tí ó wà lábẹ́ wọn.

“Stomatitis” túmọ̀ sí ìgbóná ẹnu. Àpèjúwe gbòòrò ni, kì í ṣe orúkọ ẹ̀dá alààyè kan ṣoṣo. Ìwádìí tí a ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ lábẹ́ stomatitis lè jẹ́ nípa ọgbẹ́ aphthous tí ń padà wá, ìgbóná lábẹ́ eyín àtọwọ́dá, tàbí ìbàjẹ́ láti ìtọ́jú jẹjẹrẹ. Kíkà ọ̀rọ̀ pàtàkì yẹn nìkan lè mú kí a dábàá ìtọ́jú lọ́nà tí ń ṣini lọ́nà.

Ìgbóná tonsili máa ń kan àwọn tonsili ní ẹ̀gbẹ́ méjèèjì ọ̀fun, àkóràn fáírọ́ọ̀sì tàbí bakitéríà sì lè fà á. Àwọn àmì funfun kò sọ ọ́ di ohun kan náà pẹ̀lú àkóràn olú ẹnu. Àkóràn olú ẹnu jẹ́ àkóràn tí olú ń fà, tí ó lè fa àwọn àwọ̀ funfun tàbí ẹnu pupa tí ń dunni, a sì ń fi oogun apani-olú tọ́jú rẹ̀. Ìrísí nìkan lè má tó láti pinnu àyẹ̀wò àìsàn.

Tábìlì ìbámu àmì àìsàn àti ẹ̀rí

Lo tábìlì yìí láti ṣètò ìjíròrò pẹ̀lú oníṣègùn eyín, oníṣègùn òògùn, tàbí dókítà. Òpó àkọ́kọ́ sọ àwọn ohun tí ó ṣeé ṣe, kì í ṣe àyẹ̀wò àìsàn tí o lè ṣe láti inú fọ́tò.

Àmì àìsàn àti ipò tí a fura sí	Àkópọ̀ búlúù methylene tàbí ọ̀nà ìtọ́jú	Àyíká àti ẹ̀rí tí ó yẹ	Ìbéèrè fún ìtọ́kasí sí oníṣègùn
Ọgbẹ́ kékeré tí ń dunni nínú ẹ̀rẹ̀kẹ́ tàbí ètè: ọgbẹ́ aphthous tàbí ọgbẹ́ láti ìpalára	Fífi omi tí àkópọ̀ rẹ̀ kò dájú pa ọgbẹ́ tàbí fi ṣan ẹnu nílé	A nílò àwọn ìdánwò tààrà nínú ọgbẹ́ lásán tí a ti ṣe àyẹ̀wò rẹ̀. Àbájáde ìrora ìgbóná awọ ẹnu láti ìtọ́jú jẹjẹrẹ kò fi ìmúláradá tàbí ìdènà múlẹ̀ níbí.	Ṣé ọgbẹ́ aphthous tí ń padà wá ni èyí, tàbí eyín, ohun èlò inú ẹnu, oogun, tàbí ipò mìíràn ló ń fà á?
Ìrora nígbà gbígbé nǹkan mì pẹ̀lú àwọn tonsili tí ó gbóná: ìgbóná tonsili tàbí ọ̀fun	Búlúù methylene tí ìmọ́lẹ̀ mú ṣiṣẹ́ nínú yàrá ìwádìí, tí a máa ń ṣe ìwádìí rẹ̀ nígbà míì pẹ̀lú àwọn patikulu fàdákà tí ó kéré ní ìwọ̀n nano	Dídàgbà bakitéríà láti àpẹẹrẹ tí a fi òwú gbà nínú ọ̀fun jẹ́ ẹ̀rí yàrá ìwádìí. Kì í ṣe ìdánwò ìtọ́jú ọ̀fun àwọn aláìsàn.	Ṣé àyẹ̀wò fi àkóràn bakitéríà hàn, a sì nílò ìdánwò tàbí ìtọ́jú pàtó?
Àwọn àwọ̀ funfun tàbí pupa tí ó tàn ká ẹnu: àkóràn Candida tí ó ṣeé ṣe	Ohun tí ìmọ́lẹ̀ mú ṣiṣẹ́ tí a mọ̀ dáadáa pẹ̀lú ohun èlò ìmọ́lẹ̀ ìṣègùn	Àwọn ìdánwò ìtọ́jú eyín fún àkóràn Candida tí a ti ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ ń wọ́n bí ọgbẹ́ ṣe dáhùn àti iye àwọn ohun alààyè kéékèèké. Omi fífi ẹnu ṣan nílé tí a kò tan ìmọ́lẹ̀ sí jẹ́ ọ̀nà ìtọ́jú mìíràn.	Ṣé Candida ló fà á, irú oogun apani-olú tàbí ìtọ́jú mìíràn wo sì ni ó yẹ?
Awọ inú ẹnu tí ń dunni káàkiri nígbà ìtọ́jú jẹjẹrẹ pẹ̀lú oogun tàbí ìtànṣán: ìgbóná awọ inú ẹnu	Omi búlúù methylene fífi ẹnu ṣan tí a ti ṣe ìwádìí rẹ̀, tí a fi kún ìtọ́jú àtìlẹ́yìn	Àwọn ìdánwò ìtọ́jú jẹjẹrẹ máa ń ṣàyẹ̀wò ìrora àti bí ẹnu ṣe ń ṣiṣẹ́ ní pàtàkì. Wọn kò fi ìtọ́jú àkóràn ọ̀fun lásán múlẹ̀.	Ṣé èyí lè jẹ́ ìgbóná awọ ẹnu tó ní í ṣe pẹ̀lú ìtọ́jú, àkóràn, tàbí méjèèjì, a sì nílò àtìlẹ́yìn fún omi ara tàbí ìrora?
Àwọn ọgbẹ́ tí kò lọ, tí kò wọ́pọ̀, tàbí tí ń padà wá léraléra, pẹ̀lú àwòrán funfun bí iṣẹ́ àwọ̀n	A kò lè yan àkópọ̀ kankan láti inú àpèjúwe yìí	A nílò ẹ̀rí tí ó bá àyẹ̀wò àìsàn pàtó mu. A kò lè fi ìwádìí nípa lichen planus ẹnu sí gbogbo ọgbẹ́.	Ṣé èyí nílò àyẹ̀wò lọ́dọ̀ amọ̀ja ìṣègùn ẹnu tàbí ìwádìí kí ìtọ́jú tó bẹ̀rẹ̀?

Ohun tí ìwádìí omi fífi ẹnu ṣan fún jẹjẹrẹ fi hàn ní tòótọ́

Nínú ìdánwò ìpele 2 ti 2022 tí a pín àwọn olùkópa sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀, àwọn àgbàlagbà 60 tí wọ́n ní ìgbóná awọ inú ẹnu láti ìtọ́jú jẹjẹrẹ parí ìtọ́jú náà. Ẹgbẹ́ mẹ́ta gba omi búlúù methylene fífi ẹnu ṣan tí agbára àkópọ̀ wọn yàtọ̀, pẹ̀lú ìtọ́jú àṣà ìṣègùn; ẹgbẹ́ àfiwé gba ìtọ́jú àṣà ìṣègùn nìkan. Ohun pàtàkì tí a wọ́n ni ìyípadà ìrora láàárín ọjọ́ méjì, a sì tún wọ́n bí ẹnu ṣe ń ṣiṣẹ́.

Àwọn ẹgbẹ́ búlúù methylene ní ìdínkù ìrora tó pọ̀ sí i ní àpapọ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àfiwé agbára àkópọ̀ kan pẹ̀lú ẹgbẹ́ àfiwé sún mọ́ ààlà ìṣirò tí a sábà máa ń lò. Àwọn olùkópa mẹ́jọ ròyìn ìmọ̀lára jíjóná ní ìbẹ̀rẹ̀, ọ̀kan sì dá ìtọ́jú dúró. Ìdánwò kékeré, kúkúrú ni èyí fún ìrora líle tí ó ní í ṣe pẹ̀lú jẹjẹrẹ. Kò fi ìdí múlẹ̀ pé omi fífi ẹnu ṣan náà mú àkóràn kúrò, dènà pípadà ọgbẹ́, tàbí tọ́jú àwọn ọmọ tí wọ́n ní ọgbẹ́ lásán.

Ìwádìí 2026 tí kò fi ìtọ́jú pamọ́, tí kò sì pín àwọn olùkópa sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀ fi àlàyé tó wúlò kún un. Nínú àwọn aláìsàn 43 tí a lè ṣe àyẹ̀wò àbájáde wọn, àwọn ènìyàn yan búlúù methylene tàbí omi fífi ẹnu ṣan tí a sábà máa ń lò. Ẹgbẹ́ méjèèjì sunwọ̀n sí i lẹ́yìn lílo rẹ̀, kò sì sí ìyàtọ̀ tó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò nínú ìdínkù ìrora láàárín àwọn ẹgbẹ́. Yíyan ìtọ́jú fúnra wọn àti àìsí pípín sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀ dín agbára àfiwé ohun tí ó fa àbájáde kù. Ẹ̀rí tó gbòòrò sí i nípa omi fífi ẹnu ṣan fún ìgbóná awọ ẹnu láti ìtọ́jú jẹjẹrẹ jẹ́ nípa ìṣòro ìtọ́jú àtìlẹ́yìn pàtó kan.

Ìdí tí àwọn ìwádìí ìmúṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ kò fi ṣètìlẹ́yìn fún fífi omi pa ọgbẹ́ nílé

Ìtọ́jú photodynamic darapọ̀ ohun tí ìmọ́lẹ̀ mú ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìfarahàn sí ìmọ́lẹ̀ tí a ti sọ pàtó. Ọ̀nà ìtọ́jú tí a dán wò ní bí a ṣe ń tan ìmọ́lẹ̀ náà àti ìlànà ìṣègùn nínú, kì í ṣe orúkọ àwọ̀ náà nìkan.

Ìdánwò tí a pín àwọn olùkópa sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀ fún àkóràn Candida ẹnu tí ó ń fa pupa ṣe àyẹ̀wò àwọn aláìsàn 41 tí a yàn sí oogun nystatin olómi tàbí ìtọ́jú photodynamic pẹ̀lú búlúù methylene. Ó ṣe àyẹ̀wò àwọn ọgbẹ́, ó sì dàgbà àwọn ohun alààyè kéékèèké nínú yàrá ìwádìí. Àwọn ohun tí a wọ́n wọ̀nyẹn jẹ́ nípa àkóràn Candida tí a ti ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ lábẹ́ àwọn ipò ìtọ́jú eyín. Bóyá ìdínkù àwọn àkójọpọ̀ ohun alààyè nínú yàrá ìwádìí tàbí ọgbẹ́ tí ó sunwọ̀n sí i, kò sí èyí tí ó fi ìdí múlẹ̀ pé omi tí a rà ní ṣọ́ọ̀bù tí a kò sọ àkópọ̀ rẹ̀ lè ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí omi fífi ẹnu ṣan fún gbogbo ohun. Àtúnyẹ̀wò ẹ̀rí Candida ẹnu ya ìdáhùn sí ìtọ́jú sọ́tọ̀ kúrò nínú pípa àwọn ohun alààyè kéékèèké kúrò.

Ìṣòro kan náà wà nínú àwọn ohun tí a sọ nípa ọ̀fun. Ìwádìí búlúù methylene tí lésà mú ṣiṣẹ́ àti àwọn patikulu fàdákà tí ó kéré ní ìwọ̀n nano gba àpẹẹrẹ pẹ̀lú òwú láti ọ̀fun àwọn ọmọ 20, lẹ́yìn náà ó dán ipa rẹ̀ lórí bakitéríà wò in vitro, níta ara. Àwọn ọmọ náà pèsè àpẹẹrẹ; a kò fi ọ̀nà ìtọ́jú ìdánwò náà tọ́jú wọn. Àwọn òǹkọ̀wé rẹ̀ sọ ní kedere pé a nílò iṣẹ́ ìwádìí sí i kí a tó ronú nípa ìtọ́jú àwọn ọmọ.

Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àpẹẹrẹ ìdí tí a fi gbọ́dọ̀ ka ìwádìí ìgbógunti àwọn ohun alààyè kéékèèké pẹ̀lú àyẹ̀wò àìsàn, àkópọ̀, ọ̀nà lílo, àti ohun tí a wọ́n. Àbájáde rere ní àyíká kan kò dáhùn ìbéèrè ìṣègùn tí ó yàtọ̀.

Àkópọ̀ àti gbígbé mì ṣe pàtàkì

Ìgò tí a kọ “búlúù methylene” sí kò fi hàn pé oogun ẹnu ni. Agbára àkópọ̀, omi tàbí ohun tí a fi tú u, àwọn èròjà mìíràn, ìlànà àgbéjáde, àti ọ̀nà lílo tí a pète rẹ̀ fún ṣe pàtàkì. Omi àwọ̀ tí a fi omi ṣe, ohun tí a ṣe fún awọ ara, àwọ̀ yàrá ìwádìí, ọjà fún àpótí ẹja, àti omi fífi ẹnu ṣan tí ilé ìṣègùn òògùn pèsè kò ṣeé pààrọ̀ fún ara wọn nítorí pé wọ́n ní àwọ̀ kan náà nìkan. Sísọ pé ohun kan mọ́ gaara kò pèsè ìtọ́sọ́nà lílo rẹ̀ nínú ẹnu tàbí ẹ̀rí àǹfààní rẹ̀.

“Fún lílò lórí apá ara” kò tún ṣe ìdánilójú pé a kò ní gbé díẹ̀ mì. Mú àpótí tàbí àkọlé gangan lọ sí ọ̀dọ̀ oníṣègùn òògùn tàbí ẹni tí ó kọ oogun náà sílẹ̀. Àlàyé fún kíkọ búlúù methylene tí a ń fún nípasẹ̀ iṣan sílẹ̀ tọ́ka sí àwọn àníyàn tó ṣe pàtàkì nípa àwọn oogun tí ń ní ipa lórí serotonin, àìtó G6PD, àti oyún. Àkọlé oogun abẹ́rẹ́ yẹn kò wọ́n ewu lílo kan pàtó nínú ẹnu; ó ṣàlàyé ìdí tí a kò fi lè fi èrò pé lílo ní apá kan kò léwu rọ́pò àyẹ̀wò tó bá ọ̀nà lílo mu.

Fún gbígbé ohun tí a kò mọ àkópọ̀ tàbí iye rẹ̀ mì láìmọ̀ọ́mọ̀, kan sí iṣẹ́ ìsọfúnni nípa májèlé tàbí iṣẹ́ ìtọ́jú ìṣègùn kánjúkánjú, kí o sì pèsè ọjà náà, iye tí o fojú díwọ̀n, àkókò, àti ọjọ́ orí ẹni náà. Má ṣe fa èébì. Ìtọ́sọ́nà NHS nípa májèlé ṣàlàyé ìdí tí ìfarahàn sí ohun tí a fura pé ó léwu fi nílò ìmọ̀ràn kíákíá kódà kí àwọn àmì àìsàn tó bẹ̀rẹ̀.

Àwọn ìbéèrè nípa àwọn ọmọ ọwọ́ àti àwọn ọmọ

Bí ìwé oogun tàbí àkọsílẹ̀ ọwọ́ kò bá ṣe kedere, béèrè lọ́wọ́ ẹni tí ó kọ oogun náà sílẹ̀ tàbí oníṣègùn òògùn tí ó pín in láti jẹ́rìí sí àyẹ̀wò àìsàn, ohun tí a pèsè gan-an, ọ̀nà lílo tí a pète, àti ìtọ́sọ́nà kí o tó lò ó. Má ṣe ṣe ètò ìtọ́jú láti inú ìwé ìwádìí àwọn àgbàlagbà tàbí ìrírí òbí mìíràn. Ọmọ kékeré lè má lè fi omi ṣan ẹnu kí ó sì tutọ́ jáde dáadáa, ìṣòro jíjẹ ọmọ ọwọ́ sì máa ń yí àyẹ̀wò padà.

Ìtọ́sọ́nà ẹ̀rí fún àwọn ọmọ ṣàlàyé àwọn àlàfo ẹ̀rí tó ní í ṣe pẹ̀lú ọjọ́ orí wọ̀nyí. Àwọn ìbéèrè nípa oyún àti fífún ọmọ ní ọmú náà nílò àyẹ̀wò tiwọn. Fún èyíkéyìí, ibi ìbẹ̀rẹ̀ tó wúlò ni ọjà gangan àti ìṣòro ìṣègùn náà, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe àlàyé nínú àwọn ìbéèrè láti béèrè lọ́wọ́ oníṣègùn nípa búlúù methylene.

Ìgbà tí àyẹ̀wò yẹ kí ó kọ́kọ́ wá

Wá ìrànlọ́wọ́ pàjáwìrì fún ìṣòro mímí, àìlè gbé nǹkan mì, itọ́ sísàn jáde nítorí ìṣòro gbígbé mì, mímí tó ń dun ní ohùn gíga, tàbí àwọn àmì àìsàn líle tí ń burú sí i kíákíá. Wá ìmọ̀ràn kánjúkánjú fún àìtó omi ara, ibà gíga, tàbí ìrora ọ̀fun nínú ẹni tí agbára ààbò ara rẹ̀ ti rẹ̀wẹ̀sì. Àwọn wọ̀nyí ni àwọn àwárí NHS fún gbígbé ìtọ́jú ìrora ọ̀fun sókè, kì í ṣe àwọn ipò láti dán ohun ìtọ́jú ọ̀fun wò.

Ṣètò àyẹ̀wò eyín tàbí ìṣègùn fún ọgbẹ́ tí ó pé ju ọ̀sẹ̀ mẹ́ta lọ, ọgbẹ́ tí kò wọ́pọ̀ tàbí tí ń ṣàn ẹ̀jẹ̀, tàbí èyí tí ń dunni sí i tí ó sì ń pupa sí i. Ìrora ọ̀fun tí kò sunwọ̀n sí i lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ kan náà yẹ fún àyẹ̀wò. Àwọn ọgbẹ́ funfun bí iṣẹ́ àwọ̀n tí kò lọ lè nílò ọ̀nà àyẹ̀wò àìsàn mìíràn, pẹ̀lú àyẹ̀wò fún àwọn ipò tí a jíròrò nínú ìwádìí lichen planus ẹnu.

Fún àwọn àmì àìsàn tí kò ní ìṣòro míì, oníṣègùn òògùn lè ṣèrànwọ́ láti yan ọ̀nà dídín ìrora kù tí ó yẹ. Ìpinnu náà yẹ kí ó tẹ̀lé ohun tí ó ṣeé ṣe kí ó fà á, ọjọ́ orí ẹni náà, àti àwọn oogun rẹ̀, dípò àwọ̀ ohun ìtọ́jú ìbílẹ̀.