Метилен зәңгәре һәм HBOT: гипербарик кислород өстәмә файда бирәме?

Клиника сәхифәсе энергия, танып белү сәләте яки тернәкләнү өчен метилен зәңгәре белән HBOT тәкъдим итә. Кайчак кызыл яктылык панеле дә өстәлә, һәм бу комплекс метилен зәңгәре, кызыл яктылык һәм гипербарик кислород дип атала. Сәхифәдә митохондрияләр, кислород китерү һәм берничә фәнни хезмәт искә алына. Бәя бер сеанс өчен күрсәтелә. Укучыга кирәкле сорау һәр өлешнең ышандырырлык яңгыравыннан таррак. Нәкъ шушы берләшмәне берәрсе сынаганмы һәм һәр өлешне аерым куллануга караганда өстәмә файданы үлчәгәнме — менә нәрсә мөһим.

Бу күзәтү шул сорауга багышланган. Комплекста бер-берсеннән бәйсез үзгәртелә ала торган дүрткә кадәр йогынты чарасы бар: камерадагы басым, кислород дозасы, препарат формасы һәм аны куллану вакыты, шулай ук яктылык тәэсире. Бер өлешкә кагылышлы дәлил бөтен комплекс өчен дәлил түгел, ә берләштерүне турыдан-туры тикшергән иң ышанычлы нәтиҗә митохондрияләр эшчәнлеген гомуми көчәйтүне түгел, фотодинамик юк итүнең көчәюен күрсәтә.

Бер исем астында дүрт йогынты чарасы

Беренче төшенчә — басым. Гадәттә HBOT дип аталган клиник гипербарик кислород терапиясе әйләнә-тирә басымыннан югарырак басымда югары концентрацияле кислород сулауны аңлата. Гадәттә абсолют басым якынча 1.9–3.0 атмосфера була, ә кислород сулау чорлары, һава сулау тәнәфесләрен дә кертеп, якынча 90–120 минут дәвам итә. Бер урынлы камерада басым кислород белән күтәрелә; күп урынлы камерада басым һава белән күтәрелә, ә пациент кислородны башлык яки битлек аша сулый. Басым һәм кислород өлеше аерым үзгәрә, шуңа күрә ике сан да күрсәтелмәгән «йомшак гипербарик» дигән сүзләр аларның берсен дә төгәл билгеләми.

Икенче төшенчә — кислород китерү. 2 атмосфера басымында саф кислород сулаганда, гемоглобинга бәйләнгән кислородка өстәп, плазмада эретелгән кислород күләме нормадан күпкә югарырак күтәрелә. Бу эретелгән өлеш Undersea and Hyperbaric Medical Society күрсәтмәләр исемлегендәге газ эмболиясе һәм зарарланган трансплантатлар кебек танылган куллану очракларының нигезен тәшкил итә. Ул шулай ук агулы йогынтыларга китерә: колак һәм борын яны куышлыклары баротравмасы, кислородның үпкәгә агулы тәэсире, вакытлы миопия һәм югарырак кислород басымында көзән җыеру өянәкләре.

Өченче төшенчә — препарат формасы. Караңгыда буяу матдәсе оксидлашу-кайтарылу циклында катнашучы һәм альтернатив электрон йөртүче булып эшли: электроннарны кабул итеп лейкометилен зәңгәре барлыкка китерә, аннары циклны кабатлаганда аларны алга тапшыра. Бу метилен зәңгәренең электроннарны тапшыручы буларак ничек эшләве турында мәкаләдә аңлатыла. Препарат, кертү юлы, kg га mg белән исәпләнгән доза һәм камера сеансына карата куллану вакыты — барысы да шушы өлешкә керә. АКШта инъекция препаратының маркировкасы, ProvayBlue препаратын билгеләү мәгълүматына ярашлы, барлыкка килгән метгемоглобинемия өчен kg га 1 mg дозаны күрсәтә; бу планлы берләштерелгән сеанслар өчен расланган доза түгел.

Дүртенче төшенчә — яктылык тәэсире; ул тәкъдимнәрнең кайберләрендә генә бар. 630–680 nm диапазонындагы кызыл яктылык буяу матдәсенең 664 nm тирәсендәге йотылу полосасы белән туры килә һәм фотосенсибилизатор реакцияләрен эшләтеп җибәрә ала; 810 nm якын инфракызыл нурланыш исә буяу матдәсен турыдан-туры начар активлаштыра. Бу метилен зәңгәре һәм кызыл яктылык терапиясе турында күзәтүдә карала. Дулкын озынлыгы, нурланыш куәте тыгызлыгы һәм геометрия буенча кулланмада аңлатылганча, режимны дулкын озынлыгы, нурланыш куәте тыгызлыгы, энергия флюенсы һәм препаратны кулланудан яктылык тәэсиренә кадәрге вакыт билгели. Бу саннарсыз кызыл яктылык — басымы күрсәтелмәгән гипербарик тәэсирнең оптик тиңдәше.

Берләштерү турындагы әдәбиятта чынлыкта нәрсә сыналган

Бу күзәтү өчен табылган, кешеләрдә үткәрелгән бер генә контрольле сынау да метилен зәңгәре белән чын HBOT берләшмәсенең ике өлешне аерым куллануга караганда өстәмә системалы файдасын күрсәтми. Булган материаллар өч төркемгә бүленә, һәм аларның һәрберсе башка сорауга җавап бирә.

Берләштерүне иң турыдан-туры тикшергән тәҗрибә in vitro үткәрелгән. Bisland һәм хезмәттәшләре S. aureus һәм P. aeruginosa бактерияләренең планктон һәм биопленка формаларына буяу матдәсе һәм 600–800 nm диапазонында кызыл фильтр аша үткән яктылык белән тәэсир иткәннәр; моны 2 атмосфера басымындагы саф кислород белән дә, ансыз да башкарганнар. Бу кислородның фотодинамик тәэсире турындагы тикшеренүдә тасвирланган. Басым астындагы кислородны өстәү, квадрат cm га 5 J булганда, юк итүне бер логарифмик баскычтан күбрәккә, ә квадрат cm га 10 J булганда, ике логарифмик баскычтан күбрәккә арттырган. Бу — лаборатория савытында фотодинамик терапиягә кислород өстәүнең чын өстәмә файдасы, ләкин басым астындагы кислород белән буяу матдәсенең кешеләрдә танып белү сәләтен яки энергияне яхшыртуына дәлил түгел.

Хайваннарда үткәрелгән иң якын факторлы тәҗрибәдә HBOT түгел, нормобарик гипероксия кулланылган. Rodriguez һәм хезмәттәшләре артериясе 60 минутка томаланган күселәрне һава яки кислород, шулай ук препаратны йөртүче матдә яки kg га 1 mg буяу матдәсе алган төркемнәргә бүлгәннәр. Бу инсульттан соң тернәкләнү тикшеренүендә тасвирланган. Берләшмә һәр өлешне аерым куллануга караганда функциональ торгызылуны яхшырткан, әмма инфаркт күләмнәре буяу матдәсен генә куллангандагыга охшаш булган. Бернәрсә дә югары басымга куелмаганга, бу нәтиҗә кислород белән буяу матдәсенең үзара тәэсирен хуплый, ләкин 2–3 атмосфера басымы кислородның үзеннән тыш нәрсә дә булса өстәвенә җавап бирми.

Кешеләр турындагы хәбәрләр аерым клиник очраклар дәрәҗәсендә генә. Авыр дәрәҗәдә барлыкка килгән метгемоглобинемияле 52 яшьлек кешегә кислород һәм вена эченә kg га 1 mg буяу матдәсе бирелгән, аннары якынча 2.2 атмосфера басымында 90 минут HBOT үткәрелгән. Бу ашыгыч ярдәм очрагы турындагы хәбәрдә тасвирланган. Эзлекле коткару чаралары авыруның табигый барышы, буяу матдәсе, кислород һәм басым тәэсирләрен аерырга мөмкинлек бирми. Моңа каршы мисал булган дапсон очрагында 2.5 атмосфера басымында 2 сәгать үткәрү аз нәтиҗә биргән, ә аннан соң kg га 1.5 mg буяу матдәсе тиз тәэсир иткән. Бу эзлекле дәвалау очрагында хәбәр ителә. Ул HBOT буяу матдәсен алыштыра алуына каршы дәлил булып тора, ләкин берьюлы дәвалауны сынамый. Еш сылтана торган, тычканнарда 810 nm кулланылган хезмәтләр буяу матдәсен яктылык белән бергә бөтенләй камерасыз сыный; алар PMID 35059872 һәм PMID 31372913 астында теркәлгән. Шуңа күрә алар камера протоколын раслый алмый.

Ни өчен күбрәк кислород һәм оксидлашу-кайтарылу буявы автоматик рәвештә синергия дигән сүз түгел

Буяу матдәсенең оксидлашу-кайтарылу циклы үзе дә кислород куллана: бу метаболик тикшеренүдә вена эченә кертелгән буяу матдәсенең микромоляр концентрацияләре күселәрнең бөтен организмында кислород куллануны якынча яртылаш арттырган, ә кайтарылган буяу матдәсе электроннарны турыдан-туры кислородка тапшырган. Аның реактив кислород төрләренә тәэсире субстратка бәйле: аерып алынган йөрәк митохондрияләрендә I комплекс субстратлары белән ул арта, ә сукцинат белән кими (субстратлар тикшеренүе). Яктылыксыз ике актуаль фараз бар: өстәмә кислород транспорт бозылган урыннарда буяу матдәсенең яңадан оксидлашуын тәэмин итә, яки ул буяу матдәсе циклыннан килеп чыккан оксидлашу агымын арттыра. Басым күтәрелгән саен буяу матдәсенең антиоксидант үзлекләре көчәя дигән кагыйдә юк.

Кызыл яктылык өстәү механизмны үзгәртә. Яктылык белән активлаштырылган буяу матдәсе энергияне яки электроннарны кислородка тапшыра һәм синглет кислородны да кертеп, оксидлаштыручы төрләр барлыкка китерә. Шуңа күрә лаборатория савытындагы нәтиҗәдә өстәмә кислород бактерияләрне юк итүне көчәйткән. Шул ук химия кирәкмәгән мишеньне дә зарарлый: митохондрия фототоксиклыгы турындагы бу тикшеренүдә аерып алынган күсе бавыры митохондрияләрендәге яктыртылган буяу матдәсе оксидантлар барлыкка килүенә, глутатион запасларының кимүенә, оксидлашу белән фосфорлашуның аерылуына һәм ATP җитештерүнең кимүенә китергән. Күрсәтелгән синергия — фотодинамик цитотоксиклык; ул сәламәт тукымаларга энергия бирүгә түгел, микробларны юк итүгә туры килә.

Иминлек буяу матдәсенә гомумән түгел, конкрет хезмәткә бәйле

Һәр төшенчә үзенең алдан тикшерүен таләп итә, ә берләштерү үзара тәэсир нокталарын өсти; буяу матдәсенең иминлеге турындагы гомуми сәхифә аларны колачлый алмый.

Камерага керер алдыннан тикшерү басым һәм кислород куркынычларыннан башлана: дәваланмаган пневмоторакс, үпкәнең обструктив яки буллез авыруы, колактагы басымны тигезли алмау, элеккеге көзән җыеру өянәкләре, күптән түгел үткәрелгән күкрәк читлеге яки күз операцияләре, шулай ук имплантацияләнгән җайланмалар. Янгын иминлеге системалы рәвештә тәэмин ителергә тиеш. Гипербарик җайланмаларны имин куллану турындагы FDA хаты җитештерүче күрсәтмәләрен үтәүне, җиргә тоташтыруны, хезмәткәрләрне өйрәтүне, өзлексез күзәтүне, җайланмага техник хезмәт күрсәтүне, тыелган электр әйберләрен кертмәүне һәм NFPA 99 белән ASME PVHO-1 таләпләренә туры килгән киемнәрне куллануны таләп итә. Яктылык панелен кислородка бай камера эченә болай гына алып керергә ярамый; аның ярашлылыгы камера күрсәтмәләрендә һәм янгын иминлеге программасында документлаштырылган булырга тиеш.

Препаратны кулланыр алдыннан тикшерү буяу матдәсе маркировкасына нигезләнә. G6PD җитешмәве маркировкада каршы күрсәтмә буларак бирелгән; буяу матдәсе — моноаминоксидаза ингибиторы, һәм аның өчен серотонинергик препаратлар һәм кайбер опиоидлар белән бергә кулланганда серотонин синдромы турында рамка эчендәге кисәтү бар. Даруларга теләсә нинди үзгәрешне препаратны билгеләүче табиб җитәкләргә тиеш; йөклелекне, бөер һәм бавыр функциясен дә бәяләргә кирәк. Буяу матдәсе пульсоксиметриягә дә комачаулый, шуңа күрә төгәллек мөһим булганда сатурацияне башка ысул белән үлчәргә кирәк. Бу аермалар үпкә авыруында түбән кислород күрсәткечләре яки ME/CFS кебек хәлсезлек халәтләре турында мәгълүмат эзләп килгән укучылар өчен мөһим.

Камераның FDA тарафыннан рөхсәт ителгән булуы агентлык метилен зәңгәре белән HBOTны яки митохондрияләргә, танып белү сәләтенә яисә гомер озынлыгына юнәлтелгән берәр протоколны бәяләгән дигән сүз түгел. Камералар, гадәттә, үз маркировкаларында аталган күрсәтмәләр өчен 510(k) юлы аша рөхсәт алган II класс җайланмалары булып тора. Югарыда телгә алынган FDA хаты — иминлек турында хәбәр, нәтиҗәлелекне хуплау түгел.

Берләштерү дәлилләрен тикшерү исемлеге: бу мәкалә өчен махсус әзерләнгән материал

Бу исемлекне фәнни хезмәтне яки клиника сәхифәсен тикшергәндә кулланыгыз. Ышанычлы протокол һәр пунктны язмача күрсәтә. Берәр пункт җитмәсә, раслау өметле түгел, ә җитәрлек төгәлләштерелмәгән булып санала.

Компонентлар: рөхсәт статусы белән камера моделе; бер урынлы яки күп урынлы булуы; атмосфераларда төгәл абсолют басым; пациент сулый торган кислород өлеше; һава сулау тәнәфесләре белән кислород сулау вакыты; камерадагы гомуми вакыт; сеанслар саны һәм ешлыгы. Препарат һәм аның формасы; кертү юлы; kg га mg белән исәпләнгән доза; иң зур җыелма доза; дозаны кулланудан камерага керүгә кадәрге вакыт. Яктылык кертелсә: дулкын озынлыгы; нурланыш куәте тыгызлыгы; энергия флюенсы; дәвамлылык; буяу матдәсен куллануга карата вакыт; яктылык чыганагының камера эчендә яки тышында урнашуы һәм гипербарик шартларга ярашлылыгының документлаштырылуы.

Чагыштыру төркемнәре: тикшеренүдә берләшмәне кулланучы төркем, һәр өлешне аерым кулланучы төркемнәр һәм, иң яхшы очракта, имитация процедурасы яки стандарт ярдәм төркеме булырга тиеш; катнашучылар очраклы бүленергә, ә төп нәтиҗә күрсәткече алдан билгеләнергә тиеш. Бөтен комплексны кулланганчы һәм кулланганнан соңгы күзәтүләр сериясе файданы нәкъ берләштерүгә бәйли алмый. Клиника сәхифәсе өчен, сылтама бирелгән хезмәтләрдә шушы төркемнәрнең кайсылары чынлыкта булганын сорагыз. Буяу матдәсен генә сынаган хезмәтләргә һәм HBOTны гына сынаган хезмәтләргә сылтама бирү — библиография аша берләштерү, синергия дәлиле түгел.

Нәтиҗәләр: нәтиҗә күрсәткечен, үлчәү ысулын һәм вакыт ноктасын атагыз. Функциональ шкалалар, зарарлану күләмнәре, микроблар саны һәм симптом баллары — төрле үлчәү кораллары таләп иткән төрле раслаулар. Сеанс вакытындагы суррогат үзгәрешләр, мәсәлән, кислород сулаганда монитор күрсәткеченең күтәрелүе, озакка сузылган файданы расламый.

Иминлек чаралары: үпкә авыруы, колактагы басымны тигезләү, элеккеге көзән җыеру өянәкләре, G6PD статусы, серотонинергик һәм опиоид препаратлар, йөклелек, бөер һәм бавыр функциясе буенча язмача алдан тикшерү; өйрәтелгән гипербарик персоналның өзлексез күзәтүе; баротравма һәм кислородның агулы тәэсире очраклары өчен процедуралар; ашыгыч декомпрессия планы; янгын иминлеге чаралары һәм тыелган әйберләр исемлеге; тискәре вакыйгаларны теркәү; буяу матдәсенең пульсоксиметриягә комачаулавын исәпкә алып, кислородны күзәтү өчен ачык күрсәтелгән план.

Сәхифә бу пунктларны бирә алмаса, интернетта табылган протоколны тикшергәндә кулланган шул ук тикшерү тәртибен кулланыгыз. Нәкъ шул комплексны сынаган басманы сорагыз, анда нинди төркемнәр булганын укыгыз һәм ышандырырлык механизмны үлчәнгән нәтиҗә дип кабул итмәгез. Эчке яктан эзлекле яңгыраган берләшмә дә сыналмаган булырга мөмкин; бу очракта исә сынап каралган бердәнбер үзара тәэсир сәламәт тукымага юнәлтүне иң аз теләр идегез дигән химик реакцияләрне көчәйтә.