Ашказан-эчәк эндоскопиясендә һәм хромоэндоскопиядә метилен зәңгәре

Ике зәңгәр сыеклыкның молекуласы бер үк, әмма башка уртаклыгы юк диярлек. Эндоскопия бүлмәсендә табиб яссы патологик үзгәрешләрне күрүне җиңеләйтү өчен юан эчәкнең лайлалы тышчасына сыекландырылган метилен зәңгәрен сиптерә. Өйдә исә кемдер сәламәтлекне кайгырту гадәте кысаларында ваклап сатылган шешәдән суга зәңгәр тамчылар тамыза. Боларны бутау — доза хатасы гына түгел, төшенчәләрне бутау да: берсе — клиник препаратлар белән башкарыла торган диагностик визуальләштерү процедурасы, икенчесе — кулланучы товары. Бу мәкалә эндоскопиядә куллануны аңлата: анда буяу — күренгән үзгәрешләрне дәвалау чарасы түгел, ә аларны күрү коралы. Медицинада расланган һәм тәҗрибә рәвешендә куллану өлкәләренең киңрәк күзәтүе өчен метилен зәңгәренең медицинада кулланылышына күзәтүне карагыз.

Өслекне буяу: маркер түгел, виталь буяу

Эндоскопия вакытында буяу ярдәмендә визуальләштерү хромоэндоскопия дип атала. Метилен зәңгәре патологлар виталь яки абсорбцион буяу дип атаган ысул белән эшли: тере, сеңдерүче эпителий күзәнәкләре буяуны үз цитоплазмасына ала. Шуңа күрә сәламәт лайлалы тышча чагыштырмача тигез буяла, ә дисплазияле, ялкынсынган яки яман үзгәрешле урыннар буяуны азрак сеңдерә яки ала-тилә буяла. Бу контраст лайлалы тышчаның ак яктылык кына күрсәтмәскә мөмкин булган төзелешен, аеруча яссы патологик үзгәрешләрне, күрергә ярдәм итә.

Бу механизм хромоэндоскопиянең икенче классик буявы — индигокарминнан аерыла. Индигокармин диярлек сеңми; ул чокырчыкларда һәм буразналарда җыелып, өслек рельефын ачыграк күрсәтә. Бу — виталь буяу түгел, ә контрастлы буяу. Күзәтүләрдә ике буяуны да еш кына буяуга нигезләнгән хромоэндоскопия дигән бер төркемгә берләштерәләр. Шуңа күрә гомумән хромоэндоскопия өчен күрсәтелгән файда аерым алганда метилен зәңгәренең файдасын автоматик рәвештә аңлатмый.

Гамәли протокол шактый мәшәкатьле. Бөтен юан эчәкне метилен зәңгәре белән хромоэндоскопияләгәндә, эндоскопист катетер аша һәр сегментка якынча 0.1% буяу сиптерә, сеңүен бер минут чамасы көтә һәм карау алдыннан артык буяуны суыртып ала. Максатчан яки зурайтып карау протоколларында якынча 0.5% кадәр концентрацияләр очрый, ләкин бөтен юан эчәк өчен гадәти концентрация — 0.1%. Бу эш эчәкне бик яхшы чистартуны һәм өстәмә манипуляция вакыты таләп итә. Шушы кимчелекләр процедура башланганчы ук юан эчәкне буяучы препарат формасын эшләүгә этәргеч биргән.

Эчтән буяучы таблетка

Lumeblue, шулай ук метилен зәңгәре MMX дип тә аталган препарат, — эчкә кабул ителә торган, матдәсе озак вакыт дәвамында бүленеп чыга торган таблетка формасы. Ул ЕСта скрининг яки күзәтү колоноскопиясе вакытында колоректаль патологик үзгәрешләрне яхшырак күрү өчен диагностик чара буларак рөхсәт ителгән. 2020 елның августыннан гамәлдәге сату рөхсәте EMAның дару турындагы күзәтүендә тасвирлана. Доза — сигез 25 mg таблетка, барлыгы 200 mg. Аларны колоноскопия алдыннан кич, PEG нигезендәге эчәк әзерләү чарасын кулланганда яки аннан соң, 3-3-2 тәртибендә өлешләп, бөтен килеш йоталар.

Препаратның төп үзенчәлеге — MMX матрицасы. Аның тышчасы ашказан кислотасына чыдый һәм нечкә эчәкнең соңгы өлешендәге, ягъни илеумның терминаль бүлегендәге pH 7 тирәсендә таркала. Аннары буяу акрынлап бүленеп чыга, һәм юан эчәкнең лайлалы тышчасы аның белән озак вакыт, шактый тигез рәвештә тәэсирләшә. Колоноскопия башланганда юан эчәк инде буялган була. Шулай итеп, Lumeblue — дозасы билгеләнгән һәм куллану күрсәтмәсе ачык итеп билгеләнгән, норматив тәртиптә җайга салынучы диагностик дару. Бу төшенчә эндоскопист сиптерә торган эремәдән дә, ваклап сатылган теләсә нинди сәламәтлек продукты төшенчәсеннән дә аерыла. Бу өч препарат төрле бурычларны үти һәм бер-берсен алыштыра алмый; ваклап сатылган эремәләр өстәмәләр һәм маркировка турындагы кулланмада аерым карала.

Юан эчәкне ачыклау тикшеренүләре нәрсә күрсәткән

Метилен зәңгәренә генә кагылышлы иң көчле колоректаль дәлил — Repici һәм хезмәттәшләре хәбәр иткән III фаза MB-MMX сынавы (PubMed 30742834): скрининг һәм күзәтү үтүче 1,205 пациент очраклы рәвештә 200 mg MB-MMX яки плацебо алучы төркемнәргә бүленгән. Гистологик яктан расланган аденома яки карциноманы ачыклау күрсәткече 56.29% һәм 47.81% булган, ягъни абсолют аерма якынча 8.5 процент пункты тәшкил иткән. Иң ачык өстенлек полипсыман булмаган һәм бик кечкенә патологик үзгәрешләрдә күзәтелгән, ә зуррак яки полипсыман үзгәрешләрдә әһәмиятле өстенлек булмаган.

Буяу сиптерүгә кагылышлы иртәрәк дәлилләр күбесенчә уртача хәвефле кешеләрне скрининглау түгел, ә эчәкнең ялкынсыну авыруларын күзәтү белән бәйле. Kiesslich һәм хезмәттәшләре озак вакыт җәрәхәтле колит белән яшәгән 165 пациентны очраклы рәвештә гадәти колоноскопия яки 0.1% метилен зәңгәре белән хромоэндоскопия төркемнәренә бүлгәннәр. Нәтиҗәдә, эпителий эчендәге неоплазияләр саны 32 һәм 10 булган (PubMed 12671882). Эчәкнең ялкынсыну авырулары (IBD) белән бәйле колитта, Marion һәм хезмәттәшләренең сынавында да буяу сиптереп алынган максатчан биопсияләр очраклы урыннардан үрнәк алуга караганда яхшырак нәтиҗә биргән (PubMed 18844620). Болар — колитны күзәтү нәтиҗәләре, һәм аларны нәкъ шул контекстта, метилен зәңгәре һәм эчәкнең ялкынсыну авырулары турындагы махсус язма белән бергә карарга кирәк.

Киңрәк мета-анализлар ачыклау өчен буяуга нигезләнгән хромоэндоскопияне хуплый, әмма аларда күбесенчә индигокармин тикшерелгән: 2016 елгы Cochrane күзәтүе кимендә бер неопластик үзгәреш табу мөмкинлегенең югарырак булуын күрсәткән (PubMed 27056645). Ә 2022 елгы Antonelli мета-анализы, ун рандомизацияләнгән сынауны берләштереп, аденоманы ачыклауның якынча 20% чагыштырма артуын хәбәр иткән (PubMed 35588768). Бу — ысулның гомуми идеясе өчен файдалы мәгълүмат, ләкин нәкъ метилен зәңгәренә кагылышлы дәлил түгел.

Ачыклау — дәвалау түгел

Югарыдагы һәр нәтиҗә яман шешне дәвалауга түгел, ә патологик үзгәрешләрне табуга карый. Lumeblue диагностик чара буларак рөхсәт ителгән, һәм аны теркәү сынавында шешнең дәвалауга җавабы, кабатлануы яки исән калу түгел, ә ачыклау күрсәткечләре үлчәнгән. EMAның үз аңлатмасы да шартлы: табылган үзгәрешләр алып ташланса, яхшырак ачыклау яман шеш хәвефенең кимүенә китерергә мөмкин. Ачыклау күрсәткечендәге 8.5 пункт аерманы яман шеш яки үлем очракларының 8.5% кимүе дип әйтеп булмый. Дәвалау турындагы раслауларны бәяләүче укучылар бу чикне ачык сакларга тиеш; моны метилен зәңгәре һәм яман шеш буенча лаборатория дәлилләрен пациентлардагы дәлилләрдән аеру кулланмасы аңлата.

Ашказан-эчәк юлының өске өлеше буенча дәлилләр көчсезрәк

Барретт кызылүңәчендә метилен зәңгәре эчәк тибындагы метаплазияне зәңгәргә буйый. Шуңа күрә күренгән үзгәрешләргә карамыйча дүрт квадранттан үрнәк алу урынына, буялган урыннардан максатчан биопсия алу тәкъдим ителгән. Бер үзәктә үткәрелгән тәүге тикшеренү нәтиҗәләре өметле күренгән, әмма зуррак һәм яхшырак контрольләнгән тикшеренүләр дисплазияне ачыклау өстенлеген расламаган. 2009 елда тугыз тикшеренүне берләштергән мета-анализ системалы биопсия белән чагыштырганда эчәк тибындагы метаплазияне, дисплазияне яки югары дәрәҗәле дисплазияне һәм иртә стадиядәге яман шешне ачыклау буенча статистик әһәмиятле өстәмә нәтиҗә тапмаган (PubMed 19215918).

Клиник тәкъдимнәр башка ысулларга күчкән. ACG, ESGE һәм ASGEның Барретт кызылүңәчен күзәтү буенча хәзерге тәкъдимнәре хромоэндоскопия дигәндә серкә кислотасы белән яки электрон виртуаль хромоэндоскопияне күздә тота. Алар һәрвакыт төзелгән Сиэтл биопсия протоколы белән бергә кулланылырга тиеш; метилен зәңгәре сиптерү очраклы урыннардан биопсия алуны алыштыручы ысул буларак тәкъдим ителми. Шуңа күрә клиник тәкъдимнәр хромоэндоскопияне хуплый дип әйтү алар метилен зәңгәре белән хромоэндоскопияне хуплый дигәнне аңлатмый.

Патологик үзгәреш астындагы зәңгәр мендәрчек

Лайлалы тышчаны эндоскопик резекцияләгәндә яки лайлалы тышча астыннан диссекция ясаганда күренә торган зәңгәр катлам — тагын бер, өченче төшенчә. Анда патологик үзгәрешне мускул стенкасыннан аеру өчен аның астына физиологик эремә яки башка сыеклык кертелә. Башкаручы мендәрчекне, диссекция яссылыгын һәм тирән чикне күрсен өчен берничә тамчы зәңгәр буяу өстәлә. Төс инъекция сыеклыгының кая таралганын күрсәтә. Ул метаплазия яки дисплазия турында берни дә әйтми, һәм аның максаты — резекция вакытында механик иминлек. Бу тема башка оператив кулланылышлар белән бергә хирургия һәм диагностик процедуралар кулланмасында карала.

Иминлеккә кагылышлы мөһим искәрмә: яктылык һәм буяу

Метилен зәңгәре — фотосенсибилизатор, һәм ике тикшеренү эндоскопистларны уйланырга мәҗбүр иткән. Olliver һәм хезмәттәшләре ак яктылыклы эндоскопия белән бергә 0.5% метилен зәңгәрен куллану Барретт кызылүңәченең лайлалы тышчасында ДНК зарарлануын арттыруын комета тестлары аша күрсәткәннәр; ә яктылыксыз буяу мондый нәтиҗә бирмәгән (PubMed 12907012). Davies һәм хезмәттәшләре юан эчәк өчен шул ук күренешне кабатлаганнар: 0.1% метилен зәңгәре һәм ак яктылык бергә колоноцитларның ДНКсын in vitro һәм in vivo шартларында зарарлаган, ә индигокармин мондый тәэсир күрсәтмәгән (PubMed 17172595).

Нәтиҗәне намуслы аңлату тар кысаларда калырга тиеш: кискен ДНК зарарлануы күрсәтелгән, яман шеш барлыкка килүе түгел. Бер тикшеренү дә метилен зәңгәре белән хромоэндоскопиянең пациентларда яман шеш китереп чыгаруын күрсәтмәгән. Ләкин Барретт кызылүңәчендә файданың көчсез булуы белән бергә, булдырмый калырга мөмкин булган бу генотоксик сигнал анда буяуны куллануны җәлеп итмәслек иткән. Клиник тәкъдимнәрнең башка ысулларны өстен күрүенең бер сәбәбе дә шул. Гомуми куллану һәм тискәре тәэсирләр турындагы мәгълүмат иминлек һәм ян тәэсирләр белешмәсендә тупланган.

Процедурадан соң: зәңгәр төс көтелә

Метилен зәңгәре — көчле буяу. Соңыннан сидекнең һәм нәҗеснең вакытлыча зәңгәр яки яшел булуы — катлаулану түгел, ә буяуның көтелгән тәэсире; зәңгәр буяу сидекнең сары пигментлары белән кушылганга, сидек яшел күренергә мөмкин. Тирегә эләккән буяу вакытлыча зәңгәр эз калдыра. Шулай да бер кисәтү мөһим булып кала: тиренең яңа барлыкка килгән, киң таралган зәңгәрләнүе сулыш алу кыенлашуы яки аң халәте үзгәрүе белән бергә булса, бу күренеп торган өслек буялуыннан башка хәл. Ул төс бетүен сабыр гына көтүне түгел, ә кичекмәстән бәяләүне таләп итә. Һәм ахыргы төшенчә кисәтүе: нинди буяу кулланылганын төсенә генә карап беркайчан да билгеләмәгез. Зәңгәр төс метилен зәңгәрен ачыкламый, чөнки башка матдәләр дә тукыманы зәңгәргә буйый.

Нәрсәне истә калдырырга

Өч аерым төркем турында уйлагыз: эпителийның буяуны сеңдерүенә нигезләнгән өслек буялуы; сату рөхсәте кысаларында юан эчәкне алдан буяучы, эчкә кабул ителә торган диагностик препаратлар; һәм резекция яссылыгын билгеләүче, лайлалы тышча астына кертелә торган буялган сыеклык. Һәр раслауның кайсы төркемгә каравын, аның дәлилләре ачыклаунымы әллә дәвалаунымы үлчәвен, һәм чынлыкта кайсы препарат белән концентрациянең тикшерелгәнен сорагыз. Бу аермаларга нигез булган тикшеренүләр метилен зәңгәрен тикшеренүләр китапханәсендә тупланган.