প্ৰবন্ধ
মিথিলিন ব্লুৱে কেনেকৈ কাম কৰে: ইলেক্ট্ৰন স্থানান্তৰ, আৰু ইলেক্ট্ৰন ক’ত পৰে
বেঞ্চৰ ওপৰত সোপা লগোৱা এটা ফ্লাস্কেই মিথিলিন ব্লুৱে কেনেকৈ কাম কৰে তাৰ আটাইতকৈ সংক্ষিপ্ত আৰু সৎ পৰিচয়। পানী, গ্লুকোজ, এচিকুটমান ছ’ডিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড, আৰু তৰলখিনি গাঢ়, ভুল কৰিব নোৱাৰা নীলা ৰঙৰ কৰিবলৈ যথেষ্ট ডাই। কেইমিনিটমান অপেক্ষা কৰিলে নীলা ৰংটো আঁতৰি যায়, যেতিয়ালৈকে ফ্লাস্কটো পানীৰ ফ্লাস্ক যেন নেদেখায়। ইয়াক জোকাৰিলে ৰংটো তৎক্ষণাত ঘূৰি আহে। তাৰ পিছত আকৌ ম্লান হয়, আৰু ই সেইদৰে চলি থাকিব যেতিয়ালৈকে ইলেক্ট্ৰন এৰি দিবলৈ ইচ্ছুক গ্লুকোজ আৰু সেই ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰিবলৈ ইচ্ছুক অক্সিজেন থাকে।
ডাইটোত সলনি হোৱা একমাত্ৰ বস্তুটো হৈছে ই কিমান ইলেক্ট্ৰন বহন কৰি আছে। অক্সিডাইজড অৱস্থাত ই নীলা। ৰিডিউচড অৱস্থাত ই নীলা নহয়। এই অণুটোৰ বিষয়ে থেৰাপিউটিক আৰু গৱেষণা সাহিত্যৰ প্ৰায় সকলো কথাই এই একেটা উলটিব পৰা ধাপৰ পৰা উদ্ভৱ হয়, কাৰণ যি অণুৱে এটা অংশীদাৰৰ পৰা ইলেক্ট্ৰন লৈ আন এজনক দিব পাৰে সি এটা ৰিলে, আৰু ৰিলে এটাই নিজে একো নকৰে। ই কি কৰে সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰ কৰে ইয়াৰ প্ৰতিটো মূৰত কি আছে তাৰ ওপৰত।
দুটা ৰূপ, আৰু যুগলটো কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ
অক্সিডাইজড ৰূপটো হৈছে এটা সমতল, ধনাত্মক আধানযুক্ত ৰিং প্ৰণালী। এই সমতল, আধানযুক্ত আকৃতিটোৱেই ইয়াক নিউক্লিক এচিডৰ সৈতে স্তূপীকৃত হ’বলৈ দিয়ে, কোষঝিল্লীৰ ছায়েলাইলেটেড গঠনৰ সৈতে বন্ধন কৰিবলৈ দিয়ে, আৰু প্ৰায় 600 আৰু 700 nanometres-ৰ মাজত দৃশ্যমান পোহৰ শক্তিশালীভাৱে শোষণ কৰিবলৈ সক্ষম কৰে; এইটো বৰ্ণালীৰ সেই অংশ যাক মানুহৰ চকুৱে নীলা হিচাপে দেখে।
ৰিডিউচড ৰূপটো বেলেগ। ইয়াৰ কোনো আধান নাই, ই পানীৰ সলনি চৰ্বিত দ্ৰৱীভূত হয়, আৰু ই ৰংহীন। শৰীৰৰ ভিতৰৰ pH-ত ইয়াৰ আয়নীকৰণ অতি কম, মাত্ৰ কেইটামান শতাংশৰ সমান। সেয়ে ৰিডিউচড অণুটোৱে diffusion-ৰ জৰিয়তে সহজে কোষঝিল্লী পাৰ হয়, আৰু ভিতৰলৈ গৈ, য’ত পৰিৱেশ অধিক অক্সিডাইজিং, তাত ইয়াক পুনৰ অক্সিডাইজ কৰি কাৰ্যত আবদ্ধ কৰি ৰাখিব পাৰি। অক্সিডাইজড ৰিং প্ৰণালীটো সমতল; ৰিডিউচডটো পাক খাব পাৰে। এই গঠনগত ফলাফলসমূহ আৰু ৰঙৰ পৰিৱৰ্তনটো নিজেই এই দুটা ৰূপৰ নিজস্ব কাহিনীৰ অংশ, আৰু মিথিলিন ব্লু আৰু লিউকোমিথিলিন ব্লুৰ তুলনাত এইবোৰ অধিক বিস্তাৰে আলোচনা কৰা হৈছে।
ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ
অক্সিডাইজড ডাইয়ে বহু ধৰণৰ দাতাৰ পৰা ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। প্ৰদৰ্শনী ফ্লাস্কৰ গ্লুকোজ তাৰ এটা। কোষৰ ভিতৰত ৰিডিউচড পাইৰিডিন নিউক্লিঅ’টাইড আৰু মাইটোকণ্ড্ৰিয়েল ইলেক্ট্ৰন ট্ৰান্সপোৰ্ট চেইনৰ উপাদানসমূহ আন উদাহৰণ। অক্সিজেন থকা টিছ্যুত মিথিলিন ব্লু ৰিডিউচড হ’লে, ই স্থাপন কৰা চক্ৰটোৱে ৰিডিউচিং এজেণ্ট আৰু অক্সিজেন দুয়োটাই ব্যৱহাৰ কৰে আৰু reactive oxygen species উৎপন্ন কৰে, মূলতঃ hydrogen peroxide। ডাইটো চক্ৰৰ পৰা অপৰিবৰ্তিত অৱস্থাত ওলাই আহে, পুনৰ সেই চক্ৰ চলাবলৈ সাজু হৈ।
শেষৰ কথাটোৱে এটা আপাতবিৰোধ ব্যাখ্যা কৰে, যিটো অন্যথা অসাৱধানতা যেন লাগে। সাহিত্যত মিথিলিন ব্লুক pro-oxidant আৰু antioxidant দুয়োটা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়, আৰু দুয়োটা বৰ্ণনাই যুক্তিসংগত। ই কৃত্ৰিম ইলেক্ট্ৰন গ্ৰাহক হিচাপে কাম কৰি superoxide উৎপাদন কমাব পাৰে, অৰ্থাৎ ইলেক্ট্ৰনৰ প্ৰবাহ সেই এনজাইম স্থলসমূহৰ পৰা আঁতৰাই দিয়ে য’ত অন্যথা অক্সিজেন superoxide radicals-লৈ ৰূপান্তৰিত হ’লহেঁতেন। যকৃতৰ কোষ সংস্কৃতিত ই thioredoxin reductase 1 আৰু NADPH quinone oxidoreductase-কে ধৰি phase-2 antioxidant defence enzymes উদ্দীপিত কৰা দেখা গৈছে। এই দুটা ৰূপৰ ভিতৰত কোনটো আপুনি দেখে সেয়া সেই মুহূৰ্তত ৰিলেৰ কোন মূৰত ইলেক্ট্ৰনৰ অভাৱ আছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। "মিথিলিন ব্লু antioxidant নে" ধৰণৰ প্ৰশ্নটো কোনটো প্ৰণালীত, কোন ঘনত্বত, আৰু আন কি কি উপস্থিত আছে সেয়া উল্লেখ নকৰালৈকে সঠিকভাৱে গঠিত প্ৰশ্ন নহয়।
ইলেক্ট্ৰন আগলৈ দিয়া
ডাইয়ে এবাৰ এটা অতিৰিক্ত ইলেক্ট্ৰন ধৰি ৰাখিলে, তাৰ পিছত তিনিটা একেবাৰে পৃথক ঘটনা ঘটিব পাৰে, অথচ সাধাৰণতে সেইবোৰ একেটা শিৰোনামৰ তলত বৰ্ণনা কৰা হয়। তেনে কৰা উচিত নহয়।
ই ইলেক্ট্ৰন এটা ধাতব কেন্দ্ৰলৈ দিব পাৰে। আটাইতকৈ স্পষ্ট উদাহৰণ হৈছে haemoglobin, যিটো ferrous অৱস্থাৰ পৰা ferric অৱস্থালৈ অক্সিডাইজড হৈছে। সেই অৱস্থাত ই অক্সিজেন বহন কৰিব নোৱাৰে। ৰঙা ৰক্তকণিকাত এটা এনজাইমে ডাইক ৰিডিউচ কৰে, আৰু তাৰ পিছত ৰিডিউচড ডাইয়ে non-enzymatically অক্সিডাইজড haem iron-লৈ ইলেক্ট্ৰন দিয়ে, কাৰ্যক্ষম haemoglobin পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু ডাইক তাৰ অক্সিডাইজড ৰূপলৈ ঘূৰাই নিয়ে। ইয়াত ডাইটো ব্যৱহাৰ হৈ শেষ নহয়; ই চক্ৰাকাৰে চলি থাকে। এই বিক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা ক্লিনিকেল বিষয়টো চিকিৎসালয়-সম্পৰ্কীয়, আৰু methemoglobinemia-ত মিথিলিন ব্লুৰ ব্যাখ্যাত ইয়াক কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু কিয় ইমান ঘনিষ্ঠ তত্ত্বাৱধানত ব্যৱহাৰ কৰা হয় সেয়া আলোচনা কৰা হৈছে।
পঢ়া উৎসসমূহৰ বিষয়ে এটা সৎ টোকা: এই প্ৰবন্ধ যি দুটা review-ৰ ওপৰত নিৰ্মিত, সেই দুয়োটাই এনজাইম ধাপটোৰ বাবে একে reducing cofactor-ৰ নাম উল্লেখ কৰা নাই; এটাই NADH আৰু আনটোৱে NADPH কৈছে। এই মতভেদ বাস্তৱ আৰু ইয়াত উপলব্ধ উৎসসমূহত অনিৰ্ণীত, সেয়ে এটা মাত্ৰ cofactor-ৰ নাম দিয়াৰ সলনি প্ৰতিটো অংশে কি ভূমিকা পালন কৰে সেয়াই সুৰক্ষিত বৰ্ণনা।
পোহৰ থাকিলে ই শক্তি, বা এটা ইলেক্ট্ৰন, অক্সিজেনলৈ দিব পাৰে। এই পথটো কেৱল illumination-ৰ অধীনত থাকে। উত্তেজিত ডাই এটা triplet state-লৈ যায়, আৰু তাৰ পৰা দুটা mechanism সম্ভৱ। প্ৰথমটোত উত্তেজিত ডাইয়ে কাষৰ এটা অণুৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে ক্ৰিয়া কৰে, hydrogen গ্ৰহণ কৰে বা এটা ইলেক্ট্ৰন স্থানান্তৰ কৰে, যাৰ ফলত radicals সৃষ্টি হয়; এইদৰে পানীৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰিলে hydroxyl radicals উৎপন্ন হয়। দ্বিতীয়টোত excitation energy অক্সিজেনকেই দিয়া হয়, যাৰ ফলত singlet oxygen উৎপন্ন হয়; এইটো অতি electrophilic species, microseconds-ৰ ভিতৰত ক্ষয় হয়, আৰু illuminated methylene blue-য়ে microbial cells ক্ষতি কৰাৰ মুখ্য পথ হিচাপে সাধাৰণতে স্বীকৃত। কোষ envelope-ৰ lipids আৰু peptides-ৰ সৈতে, আৰু DNA-ৰ guanine bases-ৰ সৈতে ক্ৰিয়াসমূহ নথিভুক্ত ফলাফলৰ ভিতৰত আছে।
এই পথৰ ব্যৱহাৰিক ফলাফল হৈছে illumination-এ সংখ্যাবোৰ orders of magnitude-এ সলনি কৰে। Wainwright আৰু Crossley-এ সংগ্ৰহ কৰা তথ্যত, Pseudomonas aeruginosa-ৰ বিৰুদ্ধে মিথিলিন ব্লুৰ minimum bactericidal concentration অন্ধকাৰত প্ৰায় 500 micromolar, আৰু প্ৰতি square centimetre-ত 12 joules পোহৰৰ dose-ৰ অধীনত প্ৰায় 25 micromolar। Staphylococcus aureus-ৰ এটা strain-ৰ বিৰুদ্ধে dark আৰু illuminated মান দুয়োটাই 5 micromolar। অৰ্থাৎ অণুটোক আদৌ antimicrobial বুলি গণ্য কৰিব পাৰি নে নাই সেয়া কেৱল অণুটোৰ গুণ নহয়; সেয়া অণু আৰু পোহৰ দুয়োটাৰ মিলিত গুণ।
ই ৰিলেৰ অবিহনেও প্ৰত্যক্ষভাৱে এটা এনজাইম স্থলত কাম কৰিব পাৰে। মিথিলিন ব্লুৱে nitric oxide synthase-ৰ সৈতে বন্ধিত ferrous iron অক্সিডাইজ কৰে, যাৰ ফলত এনজাইমটো নিষ্ক্ৰিয় হয়। ই soluble guanylate cyclase অৱৰোধ কৰে, আৰু সেই উদ্দেশ্যে 1 আৰু 10 micromolar-ৰ মাজৰ ঘনত্ব নিয়মিত laboratory concentration হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই monoamine oxidase type A-কে 27 আৰু 180 nanomolar-ৰ মাজৰ IC50-ত inhibit কৰে, যিটো serotonin reuptake inhibitors-ৰ সৈতে সু-নথিভুক্ত interaction-ৰ mechanism আৰু মিথিলিন ব্লুৰ drug interactionsক স্বতন্ত্ৰ শ্ৰেণী হিচাপে গণ্য কৰাৰ কাৰণ।
এই তিনিটা পথ ৰাসায়নিকভাৱে পৃথক। "মিথিলিন ব্লুৱে redox cycling-ৰ জৰিয়তে কাম কৰে" বুলি এই সকলোবোৰক একেটা দাবীত সংকুচিত কৰাটোৱেই ইয়াৰ বিষয়ে বহু লিখনি একেলগে আত্মবিশ্বাসী আৰু অস্পষ্ট যেন লগাৰ মূল কাৰণ।
এটা mechanism-বিষয়ক বক্তব্যৰ অৰ্থ আছে নে নাই নিৰ্ধাৰণ কৰা চাৰিটা পাৰ্থক্য
কোনটো ৰূপ। ৰিডিউচড ডাই আৰু অক্সিডাইজড ডাই পৰস্পৰৰ সলনি ব্যৱহাৰযোগ্য নহয়। Acetylcholinesterase inhibition-এ ফান্দটো দেখুৱায়: দীঘল in vitro incubation-ত মিথিলিন ব্লু ধীৰে ধীৰে তাৰ ৰংহীন ৰূপলৈ ৰিডিউচ হয়, আৰু inhibition কমি যায়, কাৰণ ৰিডিউচড অণুটোৱে সেই এনজাইম inhibit নকৰে। ৰূপ সলনি হ’ব পৰাকৈ দীঘলীয়া চলোৱা assay-এ দুৰ্বল প্ৰভাৱ দেখুৱাব আৰু ভুল ব্যাখ্যাক আমন্ত্ৰণ জনাব।
কোন ঘনত্ব। soluble guanylate cyclase inhibition-ৰ laboratory range হৈছে 1 to 10 micromolar। rat hippocampal slices-ত glutamate-mediated transmission সম্পূৰ্ণ বন্ধ কৰিবলৈ 5 to 50 micromolar লাগিছিল। cell culture-ত 100 micromolar-ৰ ওপৰত toxic effects নথিভুক্ত হৈছে। এইবোৰ একে পৰীক্ষা নহয়, আৰু 50 micromolar-ত নিশ্চিত হোৱা এটা mechanism স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে সেই ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহয় যাৰ plasma concentration তাৰ কেৱল এটা ভগ্নাংশ।
কোন পথ। Absolute oral bioavailability প্ৰায় 72 per cent, আৰু terminal plasma half-life হৈছে 5 to 7 hours। Oral administration-এ intestine আৰু liver-ত অধিক concentration উৎপন্ন কৰে; intravenous administration-এ brain-ত অধিক concentration উৎপন্ন কৰে। কোন tissue-এ ইলেক্ট্ৰনৰ সন্মুখীন হ’ব সেয়া route-এ নিৰ্ধাৰণ কৰে।
কোন model, আৰু পোহৰ জ্বলি আছিল নে নাই। mechanistic literature-ৰ বহু অংশ cell culture আৰু rodent work, আৰু এই অণুৰ in vitro ফলাফল light exposure, membrane potential আৰু কোষসমূহৰ redox state-ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কাৰণ এটা microscope lamp-য়েই ইয়াক photosensitise কৰিবলৈ যথেষ্ট। প্ৰয়োগ কৰা dose-ৰ 65 আৰু 85 per cent-ৰ মাজৰ অংশ ৰঙা ৰক্তকণিকা আৰু peripheral tissue-ত ৰংহীন ৰূপলৈ ৰিডিউচ হয়। এই চলকসমূহৰ প্ৰতিটোই dish-ত দেখা এটা পৰিষ্কাৰ mechanism আৰু কোনো ব্যক্তিৰ বিষয়ে কৰা দাবীৰ মাজত অৱস্থান কৰে।
বিশুদ্ধতাৰ প্ৰশ্নটো কিয় ৰসায়নৰ প্ৰশ্ন
Illumination-এ মিথিলিন ব্লুক demethylate কৰে। প্ৰথম product হৈছে Azure B, তাৰ পিছত Azure A, তাৰ পিছত thionin, আৰু অধিক light intensity-এ কম intensity-তকৈ অধিক breakdown উৎপন্ন কৰে। যি অণুৰ উপযোগিতা ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ আৰু দান কৰাৰ সামৰ্থ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, তাৰ সম্ভাব্য degradation products-সমূহ সেয়ে ঘনিষ্ঠ chemical relatives, যিবোৰ একেটা solution-তেই থাকে। পাত্ৰটোৰ ভিতৰত কি কি আছে তাৰ composition কেৱল বাহ্যিক বা cosmetic বিষয় নহয়।
সেই কাৰণেই USP specification-ৰ সৈতে conformance এজন ক্ৰেতাৰ বাবে অৰ্থপূৰ্ণ পৰীক্ষা। ইয়াক পূৰণ নকৰা product এটা dye, আৰু dye-ত Azure B, heavy metals আৰু residual solvents-কে ধৰি এনে impurities থাকিব পাৰে যিবোৰ গিলি খোৱা ব্যক্তিয়ে নিবিচাৰে। আন এটা ফান্দ হৈছে এনে seller যিয়ে কেৱল heavy metals পৰীক্ষা কৰি ফলাফলটোক সম্পূৰ্ণ compliance হিচাপে উপস্থাপন কৰে। Blupreme-এ methylene blue-ৰ এটা pharmaceutical manufacturer-ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰিছে আৰু সম্পূৰ্ণ specification পৰীক্ষা কৰে: identity, purity, organic impurities, residual solvents, elemental impurities, residue on ignition, microbial limits আৰু bacterial endotoxins। প্ৰতিটো batch-ৰ পিছফালে থকা laboratory testing document প্ৰকাশ কৰা হয়, আৰু supplier বাছনি কৰা মূলতঃ সেই document আছে নে নাই আৰু তাত কি কি সামৰি লোৱা হৈছে সেয়া পৰীক্ষা কৰাৰ বিষয়।
এটা উলটিব পৰা যুগল। তাৰ পৰা ওলোৱা কেইবাটাও পথ। দাবীটোৱে কি ক’ব পাৰে সেয়া পথটোৱেই নিৰ্ধাৰণ কৰে। :::