Makala
Metilen gögi tebigymy, organikimi ýa-da iýmitde duş gelýärmi?
Metilen gögi sintetiki boýagdyr. Ol himiki manyda organiki birleşmedir, ýöne bu onuň organiki ekerançylyk arkaly öndürilendigini, ösümlikden çykarylandygyny ýa-da organiki önüm hökmünde sertifikatlaşdyrylandygyny aňlatmaýar. Metilen gögüniň tassyklanan tebigy iýmit çeşmeleri ýok. Gök güllerde we iýmit reňkleýjilerinde başga maddalar bar.
Önümiň etiketkasynda çüýşedäki önümiň iýmit hökmünde kabul etmäge laýykdygyny düşündirmek üçin «tebigy», «organiki» ýa-da «ösümlik esasly» ýaly sözler ulanylanda, bu tapawutlar möhümdir. Her söz başga bir soraga jogap berýär we olaryň hiç biri anyk önüm baradaky subutnamanyň ornuny tutmaýar.
Metilen gögi nireden gelýär
IARC-nyň metilen gögüniň gelip çykyşy we öndürilişi baradaky beýany onuň ilkinji gezek 1876-njy ýylda anilin esasly dokma boýagy hökmünde sintezlenendigini görkezýär. Şol monografiýa onuň sintetiki maddadygyny we tebigatda duş gelmeýändigini hem açyk belleýär. Täjirçilik önümçiliginde boýag himiki reaksiýalar arkaly döredilýär; metilen gögi gök ösümlikden ýygnalyp alynmaýar.
Bu taryh belli bir üpjün edijiniň häzirki materialyny nähili öndürýändigini görkezmeýär. Senagat himiýasynyň umumy beýany satyjynyň zawodyny, başlangyç çig malyny, arassalama tapgyrlaryny ýa-da synag netijelerini tassyklap bilmez. Munuň üçin üpjünçilik zynjyry bilen baglanyşykly resminamalar gerek. Metilen gögüniň öndürilişi we arassalanylyşy baradaky düşündirişimiz umumy elýeterli himiki maglumatlary belli bir önüme degişli subutnamalardan tapawutlandyrýar.
Maddanyň esasy häsiýetleri we dürli ulanylyşlary barada bilmek üçin metilen gögüniň nämediginden başlaň. Gelip çykyş baradaky beýanat diňe boýag senagatynyň taryhyny ýatlatman, çüýşedäki maddany düşündirmelidir.
«Organiki» sözüniň iki dürli manysy bar
Himiýada bu adalga uglerod esasly birleşmeleriň bir toparyny aňladýar. Amerikan himiýa jemgyýetiniň organiki himiýa baradaky düşündirişi adam tarapyndan döredilen maddalary hem bu ugra degişli edýär. Metilen gögüniň molekulýar gurluşynda uglerod bar, şonuň üçin ony organiki boýag diýip atlandyrmak himiki taýdan dogrudyr. Zawodda sintezlenmegi organiki birleşmäni organiki däl birleşmä öwürmeýär.
Oba hojalyk sertifikatlaşdyrmasy başga bir soragy barlaýar: degişli önüm kesgitlenen standarta laýyklykda öndürildimi we onuň bilen bagly işler şol standarta laýyklykda geçirildimi? USDA-nyň organiki önümleriň etiketkalanmagyna bildirilýän talaplaryna görä, «organiki» önümiň düzüminiň, adatça, azyndan 95% organiki bolmagy talap edilýär we galan bölegine çäklendirmeler goýulýar. Suw we duz bu hasaplamadan aýrylýar hem-de olaryň özleri organiki diýip etiketkalanyp bilinmez.
Bu, gowşak konsentrasiýaly erginler üçin peýdaly barlag usulyny döredýär. Satyjy suwy sertifikatlaşdyrylan organiki düzüm hökmünde hasaplap, şol hasaplama arkaly çüýşedäki önümiň organikidigi baradaky beýanaty esaslandyryp bilmez. Edil şonuň ýaly, garyndydaky organiki ösümlik düzümi metilen gögi düzüminiň organiki hökmünde sertifikatlaşdyrylandygyny görkezmeýär. Sertifikatyň takyk nämäni öz içine alýandygyny barlaň.
USDA talaplary Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna degişli mysaldyr. Etiketka başga bir ýurduň ulgamyna salgylanýan bolsa, ABŞ düzgünlerini awtomatik ulanmagyň ýerine, şol ulgamy we sertifikat beriji guramany anyklaň.
Adalgalaryň deňeşdirilişi
| Etiketkadaky adalga | Nämäni düşündirýär | Nämäni tassyklamaýar |
|---|---|---|
| Organiki birleşme ýa-da organiki boýag | Himiki toparlara bölünişi | Oba hojalyk sertifikasiýasyny, ösümlikden gelip çykyşyny, arassalygyny ýa-da agyzdan kabul etmäge laýyklygyny |
| Sintetiki metilen gögi | Himiki sintez arkaly öndürilişini | Belli bir öndürijiniň hilini ýa-da goşundy maddalaryň mukdaryny |
| Tebigy ýa-da ösümlikden alnan | Çeşme baradaky beýanaty; munuň üçin materialyň ady we proses görkezilmelidir | Materialyň metilen gögi bolandygyny ýa-da onuň täsirlerine eýedigini |
| Organiki hökmünde sertifikatlaşdyrylan | Belli bir sertifikasiýa ulgamynyň we onuň çäginiň talaplaryna laýyklygy | Kliniki netijeliligi ýa-da teklip edilýän ähli ulanylyşlara rugsady |
| Iýmit üçin laýyk ýa-da adamlar üçin laýyk | Takyk spesifikasiýa we niýetlenen ulanylyş boýunça esas talap edýän satyjynyň sözlerini | Himiki maddanyň iýmitiň tebigy düzüm bölegi bolandygyny ýa-da derman bilen özara çalşyrylyp bilinjekdigini |
Beýanat gelip çykyşdan tehniki, reaktiw, akwarium ýa-da farmakopeýa adalgalaryna geçende, metilen gögi etiketkalarynyň we derejeleriniň deňeşdirilişinden peýdalanyň.
Gök iýmitler metilen gögüniň çeşmesimi?
Gök reňk optiki häsiýetdir, himiki maddanyň kimligini anyklaýan synag däldir. Dürli molekulalar ýagtylygy meňzeş görünýän reňkleri döredýän görnüşde siňdirip biler. Şonuň üçin gök içginiň suraty onuň düzüminde metilen gögüniň bardygyna hiç hili subutnama bermeýär.
Kebelek nohudy muňa anyk mysaldyr. FDA-nyň kebelek nohudynyň gül ekstrakty baradaky beýany onuň esasy reňkleýji düzüm bölekleriniň antosianinler, esasan hem delfinidiniň önümleri bolandygyny görkezýär. Bu ösümlik pigmentleri himiki taýdan metilen gögünden tapawutlanýar.
«Gök spirulina» hem başga bir mümkin bolan bulaşyklygy döredýär. FDA-nyň spirulina ekstraktynyň kimligini kesgitleýän spesifikasiýasy Arthrospira platensis-den alnan ekstraktyň esasy reňkleýji düzüm bölekleriniň fikosianinler bolandygyny görkezýär. Spirulina sianobakterial çeşmedir; ol gülli ösümlik hem, metilen gögüniň çeşmesi hem däldir. Iki materialy «gök antioksidantlar» diýip atlandyrmak olaryň himiki häsiýetlerini, siňdirilişini ýa-da täsirlerini özara çalşyryp boljak etmeýär.
Iýmitdäki boýag galyndylary ýa-da hapalanma baradaky hasabat hem onuň iýmitde tebigy ýagdaýda duş gelmegi baradaky soragdan başga bir soraga jogap bererdi. Daşarky täsirden soň maddanyň ýüze çykarylmagy öndürilen himiki maddany şol iýmitiň adatça üpjün edýän ýokumly maddasyna öwürmeýär. Iýmit arkaly metilen gögüniň belli bir mukdaryny almak üçin iýmit saýlamaga esas ýok.
Çeşmäni barlamak üçin sanaw
Bu sanawy etiketka we ony goldaýan resminamalar açyk wagty ulanyň. Şeýle hem gaýtadan ulanyp bolýan barlag sanawyny göçürip alyp bilersiňiz.
- Düzüm bölegini anyklaň. Maddanyň doly adyny, konsentrasiýasyny, eredijisini we beýleki düzüm böleklerini belläň. «Tebigy» sözüniň boýagy, tagam berijini ýa-da tutuş markany häsiýetlendirýändigini barlaň. Metilen gögi ergininiň düzüm bölekleri baradaky gollanmamyz bu tapawudy düşündirýär.
- Beýanatyň manysyny kesgitläň. «Organiki» sözüniň himiki toparlara bölünişi ýa-da sertifikatlaşdyrylan oba hojalyk önümçiligini aňladýandygyny soraň. Uglerod saklaýan formula diňe birinji manyny goldaýar.
- Beýan edilýän çeşmäni yzarlaň. Ösümlikden gelip çykyş baradaky beýanat üçin ösümligiň görnüşini, düzüm böleginiň kimligini we önümçiligiň beýanyny soraň. Ösümligiň suraty ýa-da gök ekstrakt maddanyň kimligini anyklaýan subutnama däldir.
- Sertifikasiýanyň çägini barlaň. Ulgamy, sertifikat beriji guramany, sertifikatyň kesgitleýji belgisini, onda görkezilen önümçilik işini we onuň öz içine alýan önümini ýa-da düzüm bölegini belläň. Başga bir düzüm bölegine ýa-da başga bir kärhana degişli sertifikat bu beýanaty tassyklamaýar.
- Önüm tapgyryny we niýetlenen ulanylyşy bahalandyryň. Önüm tapgyrynyň belgisini analitiki resminamalar bilen deňeşdiriň we görkezilen spesifikasiýany hem-de netijeleri okaň. Düzümiň we etiketkanyň niýetlenen ulanylyşa laýyk gelýändigini bahalandyryň. Önümleri has giňişleýin deňeşdirmek üçin alyjynyň deňeşdirme barlag sanawyndan peýdalanyň.
Gelip çykyşy ony kabul edip-etmeli däldigiňizi kesgitlemeýär
Arassalyk, netijelilik we şahsy laýyklyk aýry-aýry meselelerdir. Arassalyk netijesi önümiň düzümine degişlidir. Netijelilik baradaky subutnama belli bir şertlerde kesgitlenen netijä degişlidir. Şahsy laýyklyk hem önümiň düzümine, ulanylyş ýoluna, lukmançylyk taryhyna we özara täsir edýän dermanlara baglydyr.
Mysal üçin, damar içine goýberilýän ProvayBlue üçin derman bellemek baradaky maglumat serotonergik dermanlar we opioidler bilen bile ulanylanda agyr serotonin sindromy barada duýdurýar hem-de gemolitiki anemiýa töwekgelçiligi sebäpli G6PD ýetmezçiliginde ulanmagy gadagan edýär. Bular dermana we näsaga degişli häsiýetlerdir, gelip çykyş baradaky beýanatyň aradan aýyrýan kemçilikleri däldir. Şonuň üçin bölek satuw önüminiň «tebigy» ýa-da «organiki» diýlip häsiýetlendirilmegi metilen gögüni agyzdan kabul etmek karary üçin esas däldir. Lukmançylyk maksatly teklip edilýän ulanylyşy önümiň hakyky etiketkasyny we dermanlaryň sanawyny ulanyp, lukman ýa-da farmasewt bilen maslahatlaşyň.