ADHD üçin metilen gögi: hakykatda nämeler öwrenildi?

Metilen gögüniň ADHD üçin netijeli bejergidigi subut edilmedi. Bu syn üçin geçirilen gözleglerde ADHD diagnozy bilen barlaga alnan adamlarda onuň ADHD alamatlaryny gowulandyrýandygyny barlaýan synag tapylmady. Adatça salgylanylýan adamlarda geçirilen synaglar beýleki ilat toparlarynda ýat, laboratoriýadaky üns ýumuşlary ýa-da beýnini şekillendirmek bilen baglydyr. Şol netijeler metilen gögüniň bir adama impulsly hereketlerini dolandyrmaga, işi dowam etdirmäge ýa-da ADHD bilen gündelik işlerini has gowy ýerine ýetirmäge kömek edýändigini subut edip bilmez.

Bu tapawut howpsuzlyk üçin hem möhümdir. ADHD üçin ulanylýan birnäçe dermanyň monoaminoksidaza ingibitorlary bilen bagly garşy görkezmeleri bar; bu derman topary metilen gögüniň özara täsir töwekgelçiligi bilen baglanyşyklydyr. Peýdanyň näbelliligi synag häsiýetli utgaşmany zyýansyz etmeýär.

Üns barlagy ADHD bejergisiniň synagy däldir

ADHD dürli şertlerde dowamly alamatlary we işjeňligiň bozulmagyny öz içine alýar. CDC-niň diagnoz baradaky düşündirişi geçmiş maglumatlaryny, dürli gurşawlardaky özüni alyp barşy we beýleki mümkin düşündirişleri göz öňünde tutýan kliniki baha berişi beýan edýär. Kompýuter ýumşunda haýal jogap bermek diagnozy tassyk edip bilmez. Bir çäre görülenden soň has çalt jogap bermek hem öz-özünden bejerginiň üstünlikli bolandygyny subut edip bilmez.

ADHD synagy degişli ýagdaýda diagnoz goýlan adamlary barlaga almaly we degişli netijeleri ölçemeli bolardy. Bularyň arasynda alamatlaryň ygtybarlylygy barlanan bahalandyrmalary we mekdepde, işde ýa-da öýde gündelik işleri ýerine ýetiriş bolup biler. Şeýle hem synag geçirilýän çäräniň täsirini ukydaky, eýýäm ulanylýan dermanlardaky, garaşmalardaky we gaýtalap türgenleşmekdäki üýtgeşmelerden tapawutlandyrmaly bolardy.

Iki soraga serediň: adam ýaňy görkezilen şekili has takyk tanap bilýärmi we şol adam gündelik ýumuşlaryny yzygiderli tertipleşdirip, tamamlap bilýärmi? Bularyň ikisi-de akyl ýetiriş bilen baglydyr. Emma olar biri-biriniň ornuny tutýan netijeler däldir. Adamlarda metilen gögi baradaky subutnamalara umumy synymyz teklip edilýän peýdalaryň arasynda hem şol bir tapawudy ulanýar.

Sagdyn ulularda geçirilen synag hakykatda nämäni ýüze çykardy?

Rodriguez we kärdeşleriniň 2016-njy ýyldaky tötänleýin toparlara bölünen şekillendiriş barlagy 22 ýaşdan 62 ýaşa çenli 26 sagdyn uly adamy seljerdi. Ol USP hil derejesindäki metilen gögüniň agyz arkaly bir gezek berilmegini gök reňkli plasebo bilen deňeşdirdi. Berilmezden öň we takmynan bir sagat soň geçirilen barlaglar ünsüňi dowamly jemlemek ýumşuny, gysga möhletli ýat ýumşuny we funksional MRI-ni öz içine aldy. Psihiatrik bozulmalar we ýakynda psihiatrik dermanlaryň ulanylmagy barlaga goşmazlygyň ölçegleridi.

Beýnini şekillendirişde ýüze çykýan jogaplar birnäçe sebitde üýtgedi. Özüni alyp baryş bilen bagly netijelere has seresap çemeleşmeli: wagtyň geçmegi bilen toparlaryň arasynda üns ýumşundaky jogap beriş wagtynyň deňeşdirmesi statistik taýdan ähmiýetli däldi, P = .43. Makalada metilen gögi toparynyň içinde ýat ýumşundaky dogry jogaplarda takmynan 7% gowulaşma habar berildi, emma muňa degişli toparlaryň arasyndaky özara täsir hem statistik taýdan ähmiýetli däldi, P = .09.

Bir toparyň içinde öňki we soňky netijeleriň statistik taýdan ähmiýetli bolmagy bejerginiň başga bir topardan statistik taýdan ähmiýetli artykmaçlygyny subut etmeýär. Bu netijeler goşmaça barlag geçirilmegini goldaýar, ýöne ADHD üçin peýdany görkezmeýär. Şeýle hem bu synag gaýtalap ulanmak, çagalar ýa-da ADHD dermanlary bilen utgaşdyrmak baradaky soraglara jogap berip bilmez.

Ýetmeýän subutnamalary hem öz içine alýan, gözleg geçirip bolýan sanaw

Ýazgylary ilat topary, netije, awtor ýa-da subutnamadaky ýetmezçilik boýunça süzmek üçin gözleg geçirip bolýan barlag sanawyny açyň. Ol çeşmelere baglanyşyklary öz içine alýar we degişli goşmaça maglumat berýän synaglary gözlegde çykan baglanyşyksyz netijeden tapawutlandyrýar.

Telch synagy ýapyk giňişliklerden güýçli gorkusy bolan 42 uly adamy gorky döredýän ýagdaýa sezewar etmek boýunça türgenleşikden soň metilen gögi ýa-da plasebo almak üçin tötänleýin toparlara böldi. Ýat bahalandyrmalary we bir aýdan soňky gorky bahalandyrmasy öwrenmek we gorkynyň saklanmagy bilen baglydy. Gorky baradaky netijeler sezewar ediş sapagynyň nähili üstünlikli tamamlanandygyna baglydy. Bu ADHD alamatlarynyň synagy däldi we üns üçin umumy peýdany subut etmeýär.

Gözlegiň bir netijesi diňe makalalary sanamagyň näme üçin ýeterlik däldigini görkezýär. PMID 27099330 hökmünde indekslenen metgemoglobinemiýa hadysasy baradaky hasabatda ADHD näsagyň lukmançylyk taryhynda agzalýardy. G6PD ýetmezçiligine şübhe edilendigi we onuň soňra tassyklanandygy sebäpli metilen gögi ulanylmady. Makalada bu iki düşünjäni baglanyşdyrýan bejergi synagy bolmasa-da, gözleg ulgamy iki adalgany hem tapyp biler.

Sanawda 2026-njy ýylyň 12-nji sentýabrynda “methylene blue” ýa-da “methylthioninium” bilen bilelikde “ADHD” ýa-da “attention deficit hyperactivity disorder” adalgalaryny ulanyp geçirilen maksatly gözleg ýazga alnandyr. PubMed şol hadysa hasabatyny görkezdi; ClinicalTrials.gov bolsa gabat gelýän hiç bir ýazgy görkezmedi. Has giň gözlegler akyl ýetiriş boýunça goşmaça maglumat berýän barlaglary tapdy. Bu belli bir senede geçirilen subutnama barlagydyr, çap edilmedik ýa-da başgaça indekslenen her bir barlagyň tapylandygynyň subutnamasy däldir. Barlag kitaphanasy has giň barlag mazmunyny berýär.

Dermanlaryň özara täsirleri amaly soragy üýtgedýär

Metilen gögi monoaminoksidazany saklap biler. Onuň resept bilen berilýän sanjym görnüşiniň ulanyş maglumatlary serotonergik dermanlar we opioidler bilen serotonin sindromy barada duýdurýar. ADHD-si bolan adam üçin ähli dermanlaryň sanawy, şol sanda bilelikde ýüze çykýan depressiýa ýa-da alada üçin bejergi hem möhümdir.

1. Amfetamin önümleri: Adderall XR-iň ulanyş maglumatlarynda MAO ingibitorlary bilen ulanmak garşy görkezilýär we damar içine berilýän metilen gögi aýratyn agzalýar. Gipertoniýa krizisi alada hökmünde görkezilýär.
2. Metilfenidat: Ritaliniň ulanyş maglumatlarynda hem gipertoniýa krizisiniň töwekgelçiligi sebäpli MAO ingibitory bilen bir wagtda bejermek garşy görkezilýär.
3. Atomoksetin: Stratteranyň ulanyş maglumatlarynda MAO ingibitory bilen bagly garşy görkezmede damar içine berilýän metilen gögi agzalýar we mümkin bolan çynlakaý reaksiýalar beýan edilýär.

Bu ulanyş maglumatlary sarp edijiler üçin niýetlenen her bir agyz arkaly ulanylýan görnüşiň synagy däldir. Olar agyz arkaly ulanylýan utgaşmanyň howpsuzdygyny hem subut etmeýär. Awstraliýanyň TGA edarasynyň hasaba alynmadyk, agyz arkaly ulanylýan metilen gögi önümleri baradaky duýduryşy howply derman özara täsirlerine aýratyn üns berýär. Ulanmagy göz öňünde tutmazdan öň, takyk önümi, onuň konsentrasiýasyny we dermanlaryň doly sanawyny resept ýazýan lukmana ýa-da farmasewte görkeziň. Özbaşdak metilen gögi synagyny geçirmek üçin bellenen ADHD bejergisini bes etmäň.

Täzeden galtaşmadan ýa-da ulanmakdan soň gyzgynlyk, güýçli tolgunma ýa-da aň bulaşyklygy, myşsalaryň gatamagy ýa-da çalt erbetleşýän reaksiýa ýüze çyksa, gyssagly lukmançylyk kömegini alyň. Howpsuzlyga umumy syn goşmaça garşy görkezmeleri we täsirlenme barada ýazga almaga mynasyp maglumatlary düşündirýär.

Haýsy subutnamalar jogaby üýtgederdi?

Indiki peýdaly barlag anyk kesgitlenen derman görnüşini diagnoz goýlan gatnaşyjylarda synagdan geçirerdi, deňeşdirme toparyny ulanardy, ADHD alamatlary we gündelik işleri ýerine ýetiriş boýunça netijeleri öňünden kesgitlärdi hem-de ýaramaz täsirlere ýeterlik wagtyň dowamynda gözegçilik ederdi. Ulular we çagalar bilen bagly soraglar üçin aýratyn subutnamalar gerek bolardy. Mitohondriýalar baradaky täsir mehanizminiň düşündirişi şol ýetmezçilikleriň öwezini dolup bilmez.

Ykrar edilen lukmançylyk kömeginde eýýäm ulgamlaýyn baha beriş we gözegçilik tertipleri bar, meselem, NICE-niň ADHD boýunça maslahatlarynda görkezilenler. Alamatlaryň kanagatlanarsyz dolandyrylmagy şol lukmançylyk kömegine bejerýän lukman bilen bilelikde täzeden baha bermäge sebäpdir. Bu ýerde gözden geçirilen barlaglar onuň ýerine metilen gögüni ulanmagy goldamaýar. Ösüş bilen bagly beýleki ýagdaýlar baradaky öňe sürmeler degişli ilat topary we ulanylýan çäre boýunça aýratyn barlaglary talap edýär; bu metilen gögi we autizm boýunça barlaglara synymyzda düşündirilýär.