Kush e zhvilloi ngjyrosjen e gjakut në të purpurt? Bluja e metilenit, Malachowski, Romanowsky dhe Giemsa

Eozina është e kuqe. Bluja e metilenit është blu. Përziejini të dyja, aplikojeni përzierjen mbi një strisho gjaku të tharë dhe disa pjesë të strishos ngjyrosen në të purpurt.

Jo çdo pjesë. Në një preparat të mirë, bërthamat e qelizave të bardha të gjakut marrin një ngjyrë të kuqe të purpurt, dhe brenda një paraziti të malaries kromatina merr të njëjtën ngjyrë, ndërsa qelizat e kuqe përreth mbeten rozë dhe citoplazma mbetet gri në blu. E purpurta është ajo që mundëson dallimin e llojeve të qelizave nga njëri-tjetri.

Asnjëra shishe nuk përmban të purpurt. Ngjyra shfaqet vetëm kur një produkt i caktuar i zbërthimit të blusë së metilenit takohet me eozinën në lamë, dhe në vitet 1880 e 1890 askush nuk e dinte se ky produkt ekzistonte, aq më pak se çfarë ishte. Njerëzit që përpiqeshin ta përftonin këtë ngjyrë punonin me ngjyrues të papastër, të vetëm, pa asnjë mënyrë të besueshme për të zbuluar çfarë kishte në një shishe pasi ajo kishte qëndruar në raft për dy muaj.

Prandaj pyetja në titull ka më shumë se një përgjigje të mbështetshme, dhe prandaj përgjigjja ndryshoi në 2011.

Një pamje që ndryshonte bashkë me përzierjen

Ngjyrosja nuk u shpik. Ajo u ndërtua hap pas hapi. Çdo ndryshim në përzierje sillte saktësisht një element të ri informacioni të dukshëm, dhe renditja e këtyre elementeve është mënyra më e qartë për ta lexuar këtë histori.

Modeli në kolonën e fundit është ai që ka rëndësi. Çdo përparim zgjeronte gamën e ngjyrave, dhe çdo zgjerim bënte të dukshme një strukturë tjetër. E purpurta nuk është një zbukurim i teknikës; është dallimi midis të parit se një parazit është i pranishëm dhe të parit se nga çfarë përbëhet ai. Mënyra se si vetë ngjyruesi kaloi nga një fabrikë ngjyruesish e BASF në mjekësi është një histori më e gjatë, me dokumentet e veta. E gjithë renditja e mësipërme, me burimin për çdo zë, ruhet si një kronologji e kontribuesve me lidhje te burimet.

Figura: të njëjtat gjashtë përzierje të paraqitura sipas asaj që kishte në enë dhe asaj që dilte prej saj. Rrathët përmbajnë ngjyruesit; blloqet poshtë tyre përmbajnë ngjyrat që këta ngjyrues mund të prodhonin në një strisho gjaku. Asgjë para 1890 nuk paraqet një bllok të kuq të purpurt, dhe asgjë pas tij nuk e lë jashtë.

Njeriu që përdori boraks me qëllim

Ernst Malachowski ishte një mjek në Breslau, sot Wrocław, i cili e kaloi karrierën në praktikë private dhe në një klinikë të vogël që drejtonte me një koleg, duke kryer punë laboratorike në kohën e tij të lirë. Ai lindi në Strzelno më 12 mars 1857, studioi mjekësi në Universitetin e Breslau dhe punoi nga 1882 deri në 1887 si asistent në mjekësinë e brendshme në Spitalin e Gjithë Shenjtorëve, asokohe spitali i dytë më i madh në Gjermani.

Ai filloi në 1888 me ngjyrosjen e dyfishtë të Chęciński dhe Plehn. Në një preparat të bërë në 1889, pa se kromatina e bërthamës së plazmodiumit ngjyrosej ndryshe nga citoplazma, por më pas zbuloi se nuk mund ta riprodhonte këtë. Provoi ta acidifikonte blunë e metilenit, gjë që e përkeqësoi rezultatin. Provoi ta alkalinizonte me boraks, dhe kjo funksionoi çdo herë. E demonstroi metodën publikisht më 15 qershor 1890 dhe botoi një përshkrim më të plotë në gusht 1891, duke përfshirë udhëzimin për boraksin. Vuri në dukje se ngjyrosja zgjaste njëzet e katër orë dhe se rezultatet riprodhoheshin lehtësisht.

Njëzet e katër orë janë shumë për një laborator diagnostik, dhe punimi i tij nuk u ndal gjatë te ngjyra e purpurt e kuqe e bërthamës së parazitit. Cilado të ketë qenë arsyeja, askush nuk e ndoqi alkalinizimin e qëllimshëm të blusë së metilenit derisa Nocht e bëri sërish në 1898. Malachowski nuk shkroi më kurrë për ngjyrosjen e gjakut.

Arsyeja pse dihej kaq pak për të deri vonë lidhet me arkivat, jo me ndonjë mister. Pothuajse asnjë gjurmë e jetës së tij nuk mbijetoi në literaturën mjekësore, dhe ajo që mbijetoi erdhi përmes një rruge të vetme. Vajza e tij Marie u largua nga Gjermania për në Londër në 1939, shërbeu në Ushtrinë Britanike dhe u vendos në Kanada, ndërsa koleksioni i saj i dokumenteve familjare përfundoi në Institutin Leo Baeck në Nju-Jork. Vëllai i saj Leo u vra në Luftën e Parë Botërore. Motra e saj Eva u deportua nga Breslau në kampin e tranzitit të Izbica në prill 1942 dhe nuk u kthye më. Nëna e saj Hedwig i dha fund jetës më 22 prill 1942, në vend që të priste të njëjtin deportim. Malachowski kishte vdekur në 1934, përpara të gjitha këtyre ngjarjeve.

Një histori familjare që përfundon në këtë mënyrë është një histori familjare që nuk citohet më. Dy punimet që e rikthyen Malachowski në historinë e zhvillimit të ngjyrosjes, të dyja të botuara në 2011, u hartuan nga dokumente arkivore në Poznań e Wrocław dhe nga dokumentet e Marie në Nju-Jork.

Një shishe me myk dhe një rus me fat

Dmitri Romanowsky studioi mjekësi në Akademinë Mjekësore Ushtarake në Shën-Petërburg dhe punoi për malarien gjatë pjesës më të madhe të karrierës së tij. Në 1890 botoi një metodë që, në letër, ishte pothuajse identike me atë të Chęciński: blu metileni e pandryshuar dhe eozinë, me pak më shumë eozinë.

Në shtator 1891 botoi metodën që e bëri të njohur, dhe hollësia që kishte rëndësi ishte e fshehur mes udhëzimeve. Rezultatet e tij më të mira vinin nga tretësira rezervë e blusë së metilenit, një tretësirë blu metileni që kishte qëndruar për më shumë se dy muaj, me myk që rritej mbi të. Myku dhe koha e qëndrimit e kishin demetiluar pjesërisht ngjyruesin. Romanowsky nuk e dinte këtë dhe nuk mund ta kontrollonte, ndërsa studiuesit e tjerë që provuan metodën e tij nuk arrinin të përftonin të purpurtën. Teza e tij ishte dorëzuar në Shën-Petërburg në qershor 1891, ndaj rrëfimi standard e trajton 1891 si vitin e zbulimit.

Demonstrimi i Malachowski ishte bërë në qershor 1890, më shumë se një vit më herët, dhe metoda e tij funksiononte me qëllim, jo rastësisht.

Pse emri i ngjyrosjes iu dha njeriut të gabuar

Argumentet në favor të Malachowski u mblodhën nga Kristine Krafts, Ernst Hempelmann dhe Barbara Oleksyn, dhe mbështeten në katër gjëra. Data e demonstrimit publik, qershor 1890 kundrejt shtatorit 1891. Fjala i qëllimshëm kundrejt fjalës rastësor. Fakti që Malachowski e botoi metodën e tij, përfshirë boraksin, ndërsa ajo e Romanowsky varej nga një ndryshore e pakontrolluar. Dhe vëzhgimi se përshkrimi i bërthamës së plazmodiumit, bashkë me të purpurtën që e zbulonte, praktikisht u zhduk nga literatura për shtatë vjet, sepse askush nuk mund ta riprodhonte variantin rastësor.

Ata shprehen pa dorashka për përfundimin. Në punimin biografik e quajnë atribuimin "një shtrembërim absurd" dhe citojnë Ralph Lillie, i cili në 1978 shkroi se "ndoshta duhet ta quajmë këtë familje ngjyrosjesh ngjyrosjet Malachowski".

Ky pretendim kundërshtohet, siç ndodh zakonisht me pretendimet për përparësi, dhe natyra e debatit meriton të shpjegohet, jo të zgjidhet. Një argument për përparësinë duhet të përcaktojë se cili ishte zbulimi. Nëse zbulimi është ngjyra e purpurt, Malachowski ka demonstrimin e dokumentuar më të hershëm. Nëse zbulimi është metoda e botuar, të dy burrat botuan në 1891 dhe ngjyrosja mori emrin e Romanowsky. Nëse zbulimi është shpjegimi, asnjëri nuk mund ta pretendojë, sepse asnjëri nuk e dinte se maturimi ishte demetilim dhe asnjëri nuk mund të shpjegonte pse shfaqej ngjyra. Pikërisht këtë pikë të fundit e anashkalojnë rrëfimet popullore. Përbërësi aktiv ishte një papastërti që askush nuk e kishte identifikuar, dhe njeriu i parë që e përftoi ngjyrën qëllimisht e bëri këtë me një recetë empirike të riprodhueshme, jo duke kuptuar se çfarë bënte receta.

Dy punimet e vitit 2011 janë paraqitja e botuar më e plotë e argumenteve në favor të Malachowski, dhe të dyja mund të lexohen falas në PubMed: rishikimi i gjatë te PMID 21235291 dhe punimi biografik te PMID 21660627. Regjistrimi në PubMed për rishikimin rendit gjithashtu një koment mbi të, të botuar në të njëjtën revistë më vonë atë vit te 86(5):366, çka na kujton me të drejtë se argumenti u kundërshtua në shtyp sapo u shfaq.

Ajo që ky debat nuk është, është një mosmarrëveshje për kiminë. Të gjithë të përfshirët bien dakord për atë që është e purpurta dhe për përbërësit që e prodhojnë. Mosmarrëveshja lidhet me atë se kush arriti i pari dhe nëse një rastësi që askush nuk mund ta përsëriste mund të quhet fare një arritje.

Çfarë sollën emrat e mëvonshëm

Nëse Malachowski e përftoi i pari të purpurtën, pse ngjyrosja mban emrat e Romanowsky, Wright dhe Giemsa?

Sepse një ngjyrosje që funksionon një herë në duart e shpikësit të saj nuk është një reagent. Puna e mëvonshme e ktheu një përzierje të paparashikueshme në diçka që një teknik në një vend tjetër mund ta përdorte një të martë.

Nocht arriti te zgjidhja përmes arsyetimit. Pasi nuk mori një rezultat të besueshëm nga një ngjyrues i thjeshtë neutral, arriti në përfundimin se e purpurta duhej të vinte nga diçka në blunë e metilenit që nuk ishte blu metileni, dhe nisi ta kërkonte. Unna kishte vënë re tashmë se tretësirat e vjetruara të blusë së metilenit i ngjyrosnin në të kuqe granulat e mastociteve dhe kishte propozuar se një substancë e re formohej ndërsa ngjyruesi maturohej. Bernthsen kishte treguar në 1885 se kushtet alkaline largojnë grupet metil nga bluja e metilenit dhe se këto produkte janë ato që sot i quajmë azure. Nocht e ekstraktoi fraksionin aktiv me kloroform dhe mundi ta quante vetëm e kuqja nga bluja e metilenit; Michaelis e quajti azure I në 1901. Jenner zgjidhi çështjen logjistike. Ritretja e precipitatit të blusë së metilenit dhe eozinës në metanol absolut jepte një tretësirë të vetme të qëndrueshme, që e fiksonte strishon ndërsa e ngjyroste dhe i dha fund fiksimit me nxehtësi. Leishman dhe Reuter bashkuan ngjyruesin e polikromuar me një tretës alkoolik dhe siguruan si qëndrueshmërinë, ashtu edhe të purpurtën. Wright zëvendësoi një inkubim dymbëdhjetëorësh në 65 °C dhe dhjetë ditë qëndrimi me një orë në rrjedhë avulli. Giemsa hoqi dorë plotësisht nga mbështetja te një tretësirë e maturuar rastësisht, duke përdorur sasi të matura të ngjyruesve të njohur, me glicerol në metanol, që produkti t'i rezistonte nxehtësisë tropikale. Ai nuk botoi kurrë se si e përftonte azurin e pastër të metilenit. Ia shiti laboratorit të Dr Grübler në Leipzig, i cili e tregtonte si azure I dhe pretendonte se vetëm varianti i tij ishte ngjyrosja autentike Giemsa.

Identiteti i atij azuri mbetet ende objekt debati. Disa mendojnë se ishte thjesht blu metileni e polikromuar, të tjerë se ishte i pasur me azure B. Përgjigjja doli nga një luftë. Kur ngjyruesit gjermanë nuk mund të siguroheshin më, një ekip i Shërbimit të Shëndetit Publik të Shteteve të Bashkuara, Ralph Lillie me Maurice Roe dhe Aimee Wilcox, zbuloi se ngjyrosja më e mirë vinte nga tre përbërës të ndarë: bluja e metilenit e pamodifikuar, produkti i saj i demetiluar i zbërthimit azure B dhe eozina. Azure B zëvendësoi azure I që nuk mund të sigurohej, dhe këta tre përbërës janë ende baza e ngjyrosjes që përdoret sot për të diagnostikuar malarien.

Kimia e mënyrës se si këta tre përbërës ndërveprojnë në një lamë është një pyetje më vete dhe trajtohet në një faqe tjetër. Faqja për rolet e ngjyruesve dhe kiminë e ngjyrosjeve të tipit Romanowsky shpjegon çfarë bëjnë përkatësisht azure B dhe eozina, dhe pse ky çift prodhon një ngjyrë që asnjëri nuk e prodhon më vete. Faqja për mikroskopinë dhe përdorimet laboratorike trajton anën praktike: çfarë tregon një preparat i caktuar dhe si të gjykohet nëse një produkt i veçantë është i përshtatshëm për metodën që synoni të përdorni.

Pjesa e historisë që mbetet aktuale

Një hollësi e kësaj historie nuk pushoi së qeni e vërtetë në 1902. Për rreth pesëdhjetë vjet, përbërësi më i rëndësishëm i ngjyrosjes standarde botërore për malarien ishte një papastërti pa emër. Ajo ishte aty rastësisht, sasia e saj ndryshonte nga një shishe në tjetrën, identiteti i saj ishte sekret tregtar për një pjesë të asaj kohe dhe për përqindjen e saj u debatua deri në vitet 1940. Njerëzit që përdornin ngjyrosjen nuk ishin të pakujdesshëm. Ata nuk kishin asnjë mënyrë për të ditur çfarë kishte në shishe.

Varianti modern i të njëjtit problem është një specifikim që përshkruan vetëm një pjesë të materialit. Përputhshmëria me USP është rruga drejt pastërtisë më të lartë që ofron tregu, sepse është një standard i plotë i botuar, jo një matje e vetme: identiteti, pastërtia, papastërtitë organike përfshirë ngjyruesit azure, tretësit e mbetur, papastërtitë elementare, mbetja pas djegies, kufijtë mikrobialë dhe endotoksinat bakteriale. Blupreme e siguron blunë e metilenit nga një prodhues farmaceutik dhe publikon certifikatën e plotë të analizës, në mënyrë që çdo zë i asaj liste të mund të verifikohet dhe jo thjesht të pohohet. Një certifikatë që raporton një rezultat për metalet e rënda dhe e quan atë përputhshmëri me USP është ekuivalenti i sotëm i një shisheje me etiketën "blu metileni e maturuar": ndoshta një reagent i mirë, por etiketa nuk ju tregon çfarë ka brenda.