मेथिलिन ब्लु बनाम NAD+ सम्बन्धी विधिहरू: कार्यविधि, प्रमाण र संयुक्त प्रयोगका दाबी

मेथिलिन ब्लु र NAD+ बढाउने भनेर बेचिने पूरक पदार्थ दुवैलाई माइटोकन्ड्रिया र कोशिकीय ऊर्जाका शब्दहरू प्रयोग गरेर व्याख्या गरिन्छ। तर कुनै पनि व्याख्याले उत्पादनले वास्तवमा के गर्छ भन्ने बताउँदैन।

यी दुई विधिले फरक चरमा काम गर्छन्। एउटाले तपाईंका कोशिकामा कति NAD+ छ भन्ने बदल्न खोज्छ। अर्कोले त्यसका दुई रूपबीचको अनुपात बदल्छ। यी एउटै गन्तव्यमा पुग्ने दुई बाटा होइनन्।

सधैँ एकअर्कासँग झुक्किने दुई परिमाण

NAD+ एउटा सहएन्जाइम हो। यसले हाइड्राइड आयनका रूपमा इलेक्ट्रोनको एक जोडी ग्रहण गर्छ र NADH बन्छ। NADH ले ती इलेक्ट्रोन अगाडि हस्तान्तरण गर्दा फेरि NAD+ बन्छ। कोशिकाले यो चक्र निरन्तर प्रयोग गर्छन्: खानाबाट निकालिएको ऊर्जा ATP बनाउने प्रोटिनीय संयन्त्रसम्म पुग्ने तरिका यही हो।

NAD+ र NADH एउटै अणुका दुई अवस्था भएकाले कोशिकामा निगरानी गर्न लायक दुई छुट्टाछुट्टै परिमाण हुन्छन्। पहिलो हो कुल भण्डार: NAD+ र NADH जोड्दा जम्मा कति छ। दोस्रो हो तिनको अनुपात, जसले इलेक्ट्रोन वाहकहरूमा अहिले कति इलेक्ट्रोन भरिएका छन् भन्ने जनाउँछ।

जलाशयको उदाहरणले यो भिन्नता स्पष्ट पार्छ। बाँधपछाडिको पानीको आयतन भण्डार हो। माथिल्लो भागमा रोकिएको पानी र तल्लो भागतिर छोडिएको पानीबीचको बाँडफाँट अनुपात हो। ढोका खोलेर एक लिटर पनि नथपी त्यो अनुपात बढाउन सकिन्छ। यो मेथिलिन ब्लुले गर्ने कामको रूपक होइन। यो त लगभग त्यसको शाब्दिक वर्णन हो।

आपूर्ति बढाउने विधि

निकोटिनामाइड राइबोसाइड, निकोटिनामाइड मोनोन्युक्लियोटाइड र निकोटिनामाइडलगायत NAD+ का पूर्ववर्ती पूरक पदार्थ निर्माण सामग्री हुन्। कोशिकाले साल्भेज मार्ग भनिने पुनर्चक्रण प्रक्रियाबाट NAD+ बनाउँछन्, र पूर्ववर्ती पदार्थ यसै प्रक्रियामा प्रवेश गर्छन्। उद्देश्य भण्डार बढाउनु हो।

पशुमा यो राम्रोसँग स्थापित छ: धेरै प्रयोगात्मक मोडेलमा उमेर र चयापचयसम्बन्धी रोगसँगै तन्तुको NAD+ घट्छ, र पूर्ववर्ती पदार्थ खुवाउँदा सामान्यतया बढ्छ। मानिसमा भने निष्कर्षको दायरा साँघुरिन्छ। मानव परीक्षणले यी यौगिकले रगतमा मापन गरिएको NAD+ स्तर बढाउँछन् भन्ने देखाएका छन्। तर तिनले कुनै क्लिनिकल परिणाम सूचकमा निरन्तर सुधार देखाउन सकेका छैनन्—अर्थात् व्यक्तिले महसुस गर्ने वा परीक्षणले मापन गर्न खोज्ने कुराहरूमा।

“NAD+ स्तर बढ्यो” भन्ने कथनले शरीरभित्रको कुनै कुरा मापन गर्छ। यो कसैले कस्तो महसुस गर्‍यो, कसरी चलफिर गर्‍यो वा कसरी पुनःस्थापित भयो भन्ने निष्कर्ष होइन।

मेथिलिन ब्लुले यसको सट्टा के गर्छ

मेथिलिन ब्लु पूर्ववर्ती पदार्थ होइन। यो रेडक्स रङ पदार्थ हो, जसको चिकित्सामा प्रयोग भएको एक शताब्दीभन्दा धेरै भइसकेको छ, र यसका स्वीकृत प्रयोगको दायरा अनुसन्धान गरिएका प्रयोगभन्दा साँघुरो छ।

कोशिकाभित्र फ्लाभिनमा निर्भर एन्जाइमहरूले यसलाई अपचयन गरेर रङहीन रूप, ल्युकोमेथिलिन ब्लु, बनाउँछन्, जुन फेरि अक्सिडाइज हुन्छ। श्वसन शृङ्खलाको पहिलो चरण, कम्प्लेक्स I हुँदै जाने इलेक्ट्रोनहरू यसको सट्टा मेथिलिन ब्लुमार्फत NADH बाट बाहिर निकालिन सक्छन्। NADH, NAD+ बन्छ।

अनुपात बढ्छ। भण्डार बढ्दैन।

मधुमेह भएको मुटुमा गरिएको मुसाको अध्ययनले (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28303408/) अलग गरिएका हृदय माइटोकन्ड्रियामा यो प्रत्यक्ष मापन गर्‍यो। फ्याटी एसिडको अक्सिडेसन हुँदा 6 देखि 18 माइक्रोमोलर सान्द्रतामा मेथिलिन ब्लु थप्दा NADH र NADH-to-NAD+ अनुपातमा मात्राअनुसार गिरावट आयो। NADH को तुलनामा NAD+ को निरपेक्ष परिमाणमा धेरै कम परिवर्तन भयो। कुनै एउटा रूपको थप उत्पादन गर्नुको सट्टा एक रूपलाई अर्कोमा बदल्ने यौगिकबाट अपेक्षा गरिने कुरा यही हो।

ती इलेक्ट्रोन कहाँ पुग्छन् भन्ने महत्त्वपूर्ण छ। अलग गरिएका मस्तिष्क माइटोकन्ड्रियामा, श्वसन शृङ्खला अवरुद्ध हुँदा 100 न्यानोमोलरदेखि 1 माइक्रोमोलरसम्मको मेथिलिन ब्लुले ऊर्जा उत्पादन सुधार्‍यो। साथै, परीक्षण गरिएका सबै अवस्थामा हाइड्रोजन पेरोक्साइडको उत्पादन बढायो र त्यसको निष्कासन घटायो। लेखकहरूले अपचयित मेथिलिन ब्लुले अक्सिजनलाई प्रत्यक्ष अपचयन गर्दा हाइड्रोजन पेरोक्साइड बनेको बताएका छन्। यस मार्गबाट NADH छोड्ने इलेक्ट्रोन हराउँदैनन्। ती अक्सिजनमा पुग्छन्।

अकिलिस टेन्डनको तन्तुमा गरिएको छुट्टै अध्ययनले यो कुरा स्पष्टसँग बताउँछ। मेथिलिन ब्लुले चोट लागेका टेनोसाइट र मुसाको टेन्डिनोप्याथी मोडेलमा NAD+/NADH सन्तुलन पुनःस्थापित गर्‍यो र ATP उत्पादन बढायो। उक्त शोधपत्रले कुल NAD भण्डारमा कुनै उल्लेखनीय परिवर्तन नभएको अभिलेख गरेको छ।

तन्तु र पशुमा गरिएका प्रयोगले के स्थापित गर्छन्

चार दशकका चार प्रयोगले एउटै विचार पछ्याउँछन् र बारम्बार त्यसको सीमा देखाउँछन्।

मुसालाई लामो समयसम्म मदिरा खुवाइएको प्रयोगमा, इथानोलले कलेजोको साइटोसोल र माइटोकन्ड्रिया दुवैमा NAD+/NADH अनुपात घटायो। आहारमा मेथिलिन ब्लु थप्दा त्यो परिवर्तन धेरै हदसम्म रोकियो। तर यसले इथानोलका कारण कलेजोमा भएको बोसो जम्ने अवस्था घटाएन। अनुपात सच्याउँदा परिणाम सचिएन। रेडक्स परिवर्तन नै कुनै लाभको कार्यविधि हो भन्ने दाबी गर्नुअघि 1985 को यो नतिजा सम्झन लायक छ।

कलेजोका कोशिका र उच्च बोसोयुक्त आहार दिइएका मुसामा, मेथिलिन ब्लुले NAD+/NADH अनुपात बढायो, SIRT1 बढायो, PGC-1alpha को एसिटिलेसन घटायो, AMPK सक्रिय गर्‍यो र कलेजोमा बोसो जम्ने मात्रा घटायो। यहाँ परिणाम पनि अनुपातसँगै बदलियो। सोही शोधपत्रले प्रभाव मात्रा बढेसँगै एउटै दिशामा मात्र बदलिँदैन भन्ने देखाउँछ: प्रतिदिन शरीरको तौलको प्रति किलोग्राम तीन मिलिग्रामले माइटोकन्ड्रियाको DNA मात्रा दस मिलिग्रामभन्दा प्रभावकारी रूपमा बढायो, जबकि अक्सिजन खपत र AMPK सङ्केतन मात्रासँगै बढे।

मधुमेह भएको मुटुमा, एघार हप्तासम्म पिउने पानीमा दिइएको मेथिलिन ब्लुले हृदय माइटोकन्ड्रियामा NADH-to-NAD+ अनुपात घटायो र सिर्टुइन 3 को सक्रियता बढायो। 34 प्रोटिनका 83 स्थानमा लाइसिन एसिटिलेसन घट्यो, मुख्यतः फ्याटी एसिडको परिवहन र अक्सिडेसनमा संलग्न प्रोटिनमा। इजेक्सन फ्र्याक्सन सुधारियो। तर कम्प्लेक्स I द्वारा समर्थित श्वसन ठीक भएन। अनि जीन निष्क्रिय पारिएको प्रयोगले सजिलै एउटै ठानिन सक्ने दुई प्रभाव छुट्यायो: अनुपातको परिवर्तन धेरै हदसम्म सिर्टुइन 3 बिना नै भयो, जबकि डिएसिटिलेसन त्यसमा निर्भर थियो।

टेन्डन अध्ययनमा, रोटेनोनले कम्प्लेक्स I लाई रासायनिक रूपमा अवरुद्ध गरेको अवस्थामा मेथिलिन ब्लु प्रयोग गरियो। यसले तब पनि NAD+ सन्तुलन पुनःस्थापित गर्‍यो, तर अक्सिडेटिभ तनाव, म्याट्रिक्सको क्षय र कोशिकाको जीवित रहने क्षमतामा आएको ह्रास रोक्न सकेन। तन्तु पुनःस्थापित हुन अनुपात पुनःस्थापित गर्नु मात्र पर्याप्त भएन।

पूर्ण सन्दर्भसहितको छाप्न मिल्ने पाना मा पनि यिनै पङ्क्तिहरू प्रयोग गरिएका छन्।

तर्कमा सिर्टुइनहरू किन जोडिन्छन्

सिर्टुइनहरूले प्रोटिनबाट एसिटिल समूह हटाउँछन् र त्यसका लागि NAD+ खपत गर्छन्। तिनको सक्रियता NAD+ को उपलब्धताअनुसार बदलिन्छ, त्यसैले उपलब्धता बदल्ने कुनै पनि यौगिकले त्यसपछिका प्रक्रियामा सिर्टुइनको सक्रियता बदल्छ।

“NAD+ का लागि मेथिलिन ब्लु” भन्ने अधिकांश बजार प्रवर्द्धन यही आधारमा टिकेको छ। तर्क चिप्लिने ठाउँ पनि यही हो। अनुपात बदल्दा सिर्टुइनको सक्रियता बढ्न सक्छ। तर त्यसबाट उत्पादनले NAD+ आपूर्ति गर्छ भन्ने निष्कर्ष निस्कँदैन, र त्यो प्रभाव पूर्ववर्ती पदार्थ लिनुसरह हो भन्ने पनि हुँदैन। कुनै पनि व्याख्या स्वीकार गर्नुअघि यी मापनको रेडक्स व्याख्यामा रहेका आफ्नै त्रुटिका सम्भावनाहरू पढ्न लायक छन्।

मानिसमा के परीक्षण गरिएको छ

मेथिलिन ब्लु दशकौँदेखि तीव्र अवस्थाको निगरानीसहितको चिकित्सकीय प्रयोगमा छ: मेथेमोग्लोबिनेमिया, इफोस्फामाइडसँग सम्बन्धित स्नायु विषाक्तता र शल्यक्रियाको समयमा रक्तचाप अत्यन्त कम हुने अवस्था। यी सीमित र निगरानीमा गरिने प्रयोग हुन्, कार्यक्षमता बढाउने सहायकका रूपमा दिनहुँ मुखबाट प्रयोग गर्ने प्रमाण होइनन्।

यस लेखका लागि गरिएको खोजमा स्वस्थ स्वयंसेवकलाई मेथिलिन ब्लु दिएपछि NAD+ मेटाबोलाइट मापन गरिएको मानव अध्ययन फेला परेन। माथिका निष्कर्ष अलग गरिएका माइटोकन्ड्रिया, संवर्धित कोशिका, मुसाका तन्तु र मानव शरीरबाट निकालिएका तन्तु नमुनाबाट आएका हुन्। भाँडामा जीवित राखिएको शरीरबाट निकालिएको टेन्डन कोशिका लाइनभन्दा एक उपयोगी कदम अगाडि हो। तर त्यो अझै पनि व्यक्ति होइन।

पूर्ववर्ती पदार्थसम्बन्धी अध्ययन साहित्य वास्तवमै मानवमा आधारित छ, र त्यसका नतिजा सीमित छन्। रगतमा NAD+ बढ्छ। क्लिनिकल परिणाम सूचकका नतिजा मिश्रित छन् र प्रभाव सामान्यतया सानो छ।

त्यसैले संयुक्त प्रयोगको दाबी उचित प्रश्न हो, तर यसको उत्तर सन्तोषजनक छैन: यस लेखका लागि फेला परेको कुनै प्रकाशित अध्ययन, परीक्षण वा केस शृङ्खलाले मेथिलिन ब्लुलाई निकोटिनामाइड राइबोसाइड, निकोटिनामाइड मोनोन्युक्लियोटाइड वा NAD+ इन्फ्युजनसँगै परीक्षण गरेको छैन। संयुक्त प्रयोगलाई प्रमाणसमर्थित वा परस्पर प्रभाव बढाउने भनेर वर्णन गर्ने जोकोहीले दुई छुट्टाछुट्टै प्रमाणसमूहबाट निष्कर्ष विस्तार गरिरहेको हुन्छ।

यस्तो निष्कर्ष विस्तार दुवै दिशामा गलत हुन सक्छ। अनुपात पुनःस्थापित भएपछि भण्डार कहिल्यै सीमित गर्ने चर थिएन भने यो अत्यधिक आशावादी हुन सक्छ। यो अत्यधिक सरल पनि हुन सक्छ, किनकि मेथिलिन ब्लुको मात्रा–प्रतिक्रिया सम्बन्ध एउटा बिन्दुपछि उल्टिन्छ। यसका अनुसन्धानकर्ता स्वयंले यस यौगिकलाई हर्मेटिक भन्छन्: कम सान्द्रताले अपचयनलाई बढावा दिन्छ, जबकि उच्च सान्द्रताले इलेक्ट्रोनलाई श्वसन शृङ्खलाबाट अन्यत्र मोड्छ र अक्सिडेसन बढाउने पदार्थको व्यवहार गर्न सक्छ। थप सब्सट्रेट जोड्दैमा त्यो वक्र सुरक्षित हुँदैन।

NAD+ सँग कुनै सम्बन्ध नभएका अन्तरक्रियासम्बन्धी चिन्ता पनि छन्। मेथिलिन ब्लुले मोनोअमाइन अक्सिडेज A अवरुद्ध गर्छ, त्यसैले केही एन्टिडिप्रेसेन्टसँगै प्रयोग गर्दा सेरोटोनिनसम्बन्धी जोखिम हुन्छ; रिपोर्ट गरिएको केन्द्रीय स्नायु प्रणालीको विषाक्तताको समीक्षाले 14 मध्ये 13 केसले सेरोटोनिन विषाक्तताका हन्टर मापदण्ड पूरा गरेको पायो। उच्च सम्पर्क स्तरमा यसले मेथेमोग्लोबिनेमिया पनि गराउन सक्छ। तपाईं चिकित्सकको प्रेस्क्रिप्सनमा औषधि लिनुहुन्छ भने, संयुक्त प्रयोगबारे आफ्नो चिकित्सकलाई सोध्नुपर्ने प्रश्न यी मार्गसँग सम्बन्धित हो, रेडक्स सन्तुलनसँग होइन। सामान्य संयोजनमा पनि यही अनुशासन लागू हुन्छ: मेथिलिन ब्लुसँगै लिइने अन्य पूरक पदार्थहरूको आफ्नै प्रमाणाधार छ, जसको ठूलो भाग परीक्षण गरिएको छैन।

शुद्धताले तपाईं वास्तवमा कुन प्रयोग गरिरहनुभएको छ भन्ने किन निर्धारण गर्छ

प्रयोगशालाले अन्यथा प्रमाणित नगरेसम्म मेथिलिन ब्लुको उत्पादन एउटा मिश्रण हो। यहाँ महत्त्वपूर्ण अशुद्धता Azure B हो, जुन डिमिथिलेटेड फेनोथियाजिन हो र निष्क्रिय छैन। यो उस्तै आधारभूत विद्युत् रसायन साझा गर्ने रेडक्स-सक्रिय रङ पदार्थ हो। त्यसैले उल्लेख्य Azure B भएको उत्पादन उही हस्तक्षेपको बढी सफा वा बढी अशुद्ध संस्करण होइन। त्यो एउटै मार्गमा काम गर्ने फरक मिश्रण हो, जसको अनुपातको विशेषता कसैले निर्धारण गरेको छैन।

USP ग्रेडबाट खरिदकर्ताले परिभाषित पदार्थ प्राप्त गर्न सक्छ। USP ग्रेड नभएको उत्पादन सम्भवतः कपडाका लागि प्रयोग हुने ग्रेडको रङ हो, र त्यस्ता ग्रेडमा भारी धातु र अवशिष्ट विलायकलगायत सेवनका लागि अयोग्य बनाउने अशुद्धता हुन्छन्।

भिन्नता ग्रेडहरूबीच मात्र छैन। USP अनुरूप भएको दाबी गर्ने धेरै विक्रेताले भारी धातुको मात्र परीक्षण गर्छन्, अरू केही गर्दैनन्, र त्यसपछि त्यही एउटा परीक्षण समूहलाई पूर्ण अनुपालनका रूपमा प्रस्तुत गर्छन्। पूर्ण विनिर्देशमा पहिचान, शुद्धता, जैविक अशुद्धता, अवशिष्ट विलायक, तत्त्वगत अशुद्धता, प्रज्वलनपछि बाँकी रहने अवशेष, सूक्ष्मजीवी सीमा र ब्याक्टेरियाका एन्डोटक्सिन समेटिन्छन्। आंशिक परीक्षण समूहले छुटाएका कुराबारे केही बताउन सक्दैन, र छुटेका पक्षमा सम्बन्धित पदार्थ तथा विलायकका अवशेष पर्छन्।

Blupreme ले मेथिलिन ब्लुको औषधि उत्पादकबाट खरिद गर्छ र पूर्ण विनिर्देश समेट्ने विश्लेषण प्रमाणपत्र प्रकाशित गर्छ, ताकि बोतलमा रहेको पदार्थ अनुसन्धानले वर्णन गरेको पदार्थ नै होस्। खरिद गर्नुअघि तर्क आफैँ जाँच्न चाहनुहुन्छ भने, मेथिलिन ब्लुसम्बन्धी अनुसन्धान कसरी पढ्ने ले प्रत्येक अध्ययन प्रकारले के देखाउन सक्छ र के सक्दैन भन्ने व्याख्या गर्छ।

परीक्षणको कसौटीमा टिक्ने भिन्नता

NAD+ को पूर्ववर्ती पदार्थ थप्दा कति NAD+ छ भन्ने बदलिन्छ। मेथिलिन ब्लुले विद्यमान NAD+ ले के गरिरहेको छ भन्ने बदल्छ। पहिलो आपूर्तिको प्रश्न हो, दोस्रो प्रवाहको प्रश्न हो, र एउटालाई समर्थन गर्ने प्रयोगले अर्कोबारे खासै बताउँदैनन्।

मेथिलिन ब्लुलाई समर्थन गर्ने आधारमा सुसङ्गत कार्यविधि छ, जुन अलग गरिएका माइटोकन्ड्रिया र पशुका तन्तुमा पुष्टि भएको छ। तर त्यससँगै स्पष्ट र बारम्बार दोहोरिएको सीमा पनि छ: अनुपात बदल्नु तन्तु ठीक पार्नुसरह होइन। यसमा नभएको कुरा भनेको मानिसमा NAD+ सम्बन्धी प्रभाव मापन गर्ने मानव परीक्षण हो। यी दुवै श्रेणीमा नभएको कुरा भनेको दुवैलाई सँगै प्रयोग गरेर गरिएको प्रत्यक्ष परीक्षण हो।

दुवै श्रेणीलाई एउटै कसौटीमा हेर्नुपर्छ। उत्पादनले कुन चर बदल्ने दाबी गर्छ भनेर सोध्नुहोस्, त्यसपछि मानिसमा त्यो चरका कुन मापन उपलब्ध छन् भनेर सोध्नुहोस्। उत्तर कोशिकाको अध्ययन, मुसा वा सम्भाव्य मार्ग हो भने, त्यसलाई त्यति नै मान्नुपर्छ। त्यो पदार्थहरूको संयुक्त प्रयोगको प्रमाण होइन।