སེམས་ཞུམ་དང་སེམས་འཚབ་ལ་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་པ། ཚོད་ལྟ། ཚད་བཀག ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་ཉེན་ཁ།

མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་1890 ཡི་ལོ་རབས་ནས་སེམས་ནད་ནད་པར་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། 1980 ཡི་ལོ་རབས་ནས་ཚོད་འཛིན་ཚོད་ལྟའི་ནང་བརྟག་ཡོད། དེ་བཞིན་ཚད་དང་ལན་འདེབས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་འཁྱོག་ཐིག་འཐོན་པའི་སྲོག་ཆགས་དཔེ་གཞིའི་ནང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད། “མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སེམས་ཞུམ” ཞེས་འཚོལ་བའི་ཀློག་པ་པོས་སྒྲུབ་བྱེད་རིགས་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་འདྲེས་ནས་ཡོད་པ་མཐོང་གི་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་དབྱེ་བའི་མཚོན་རྟགས་མེད།

དབྱེ་བ་འདི་གལ་ཆེ། སེམས་ཁམས་སྐོར་གྱི་མིའི་ཐོག་གི་ཚོད་འཛིན་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོངས་རྫོགས་ནི་ཚོད་ལྟ་གཉིས་དང་ཚོད་ལྟ་ཁང་གི་གདོང་གཏད་ཚོད་ལྟ་གཅིག་ཡིན། ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ཚོད་ལྟ་གཉིས་པོ་ཡང་ལོ་བཅུ་ལྷག་གི་སྔོན་ལ་མཇུག་བསྒྲིལ་ཟིན། རྩོམ་འདིས་ཚོད་ལྟ་རེ་རེའི་རྙེད་འབྲས་བཤད་པ་ཡིན། སེམས་ཁམས་ནད་ཀྱི་བཅོས་ཐབས་སུ་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་རྒྱུའི་འོས་སྦྱོར་བྱེད་ཀྱི་མེད།

ཚོས་རྫས་ཤིག་སེམས་ཁམས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཡིག་ཆར་ཚུད་པའི་རྒྱུ་མཚན།

མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་སྨན་དུ་བཀོལ་བའི་རྫས་སྦྱོར་ཧྲིལ་པོ་མིས་བཟོས་པའི་འདུས་རྫས་དང་པོ་ཡིན། མོ་ནོ་ཨ་མིན་ཨོག་སི་ཌེས་A སྟེ། བསྡུས་མིང་MAO-A ཡིས་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་དབྱེ་ཞིག་བྱེད་པ་དང་། དེ་འགོག་པའི་སྨན་རྣམས་ནི་སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན་དུ་ཁས་ལེན་བྱས་ཟིན་པ་ཡིན། རམ་སེ། ཌན་ཕོརད། གིལ་མན་བཅས་ཀྱིས་གཙང་སེལ་བྱས་པའི་མིའི་MAO-A ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཚད་འཇལ་བྱས་ནས། འགོག་རྐྱེན་གྱི་གཏན་གྲངས་ནི་ན་ནོ་མོ་ལར་27 ཙམ་ཡིན་པ་དང་། འགོག་རྐྱེན་དེ་ཕྱིར་ལྡོག་རུང་བ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཡོད། MAO-B ལ་དེའི་གར་ཚད་ལས་ལྡབ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་དགོས། འདུས་རྡུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཊྲིག་ཨོག་སའིད་སིན་ཐེས་དང་གུ་ཨ་ནི་ལེཊ་སའི་ཀླེས་ཀྱང་འགོག་པས། ཌེལ་པོརཊ་དང་ལས་རོགས་ཚོའི་2017 ལོའི་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱིས་སེམས་ཞུམ་འགོག་པའི་བྱ་བ་དེ་ནི་འགྲུབ་ས་མང་པོ་ལ་ཕྱོགས་པ་ཞིག་ཏུ་བལྟས་ཡོད་པ་ལས། གཟུགས་ལེན་པ་གཅིག་གི་འབྲས་བུ་ཞིག་ཏུ་བལྟས་མེད།

དེས་སྲོག་ཆགས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཡིག་ཆ་རྣམས་ལ་རེ་བ་དང་ངོ་མཚར་གཉིས་ཀ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བཤད་བྱེད། བྱི་བའི་ནང་། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་བཙན་གྱིས་ཆུ་རྐྱལ་བྱེད་འཇུག་པའི་ཚོད་ལྟར་སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན་དང་འདྲ་བའི་བྱ་སྤྱོད་ནི་ཚད་ཀྱི་མཚམས་ཤིག་གི་ནང་ཁོ་ནར་ཐོན་གྱི་ཡོད། ཨེ་རོག་ལུ་དང་ཅག་ལ་ཡན་གྱིས་15 ནས་30 mg/kg བར་ལ་ནུས་པ་རྙེད་ཀྱང་། 60 mg/kg ལ་ནུས་པ་མ་རྙེད། སེམས་འཚབ་ཉུང་དུ་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཡང་U མགོ་རྟིང་ལོག་པའི་དབྱིབས་དེ་ཉིད་ཐོན་ཡོད། ཀླད་པའི་ཆུ་ལམ་མཐའ་འཁོར་རྒྱབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱ་རྫས་ནང་ཚད་ཆུང་ཁབ་རྒྱག་བྱས་པ་ལ་། ན་ནོ་མོལ་30 ལ་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད་ཀྱང་། དེའི་མཚམས་ཀྱི་ཕྱིར་ནུས་པ་མ་ཐོན། འདི་ནི་ཧོར་མེ་སིས་ཡིན་པ་དང་། དབྱིབས་འདི་འདྲའི་འཁྱོག་ཐིག་ལས་ཚད་མཐོ་བར་ནུས་པ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་མི་རུང་།

1980 ཡི་ལོ་རབས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་དང་། སྨན་རྫུན་མ་ཡིན་སྲིད་པའི་སྨན་རྫུན་ཚད།

ནེ་ལོར་དང་ལས་རོགས་ཚོས་སེམས་ཁམས་མཐའ་གཉིས་ནད་ཡོད་པའི་ནད་པ་31 ལ་ལོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་གསང་བའི་རེས་བརྗེ་ཚོད་ལྟ་བྱས། ལི་ཐི་ཡམ་མུ་མཐུད་སྤྱོད་བཞིན་ཉིན་རེར་300 mg དང་ཉིན་རེར་15 mg བསྡུར་ཡོད། མི་བཅུ་བདུན་གྱིས་ཚོད་ལྟ་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དང་། ཚད་མཐོ་བ་སྤྱོད་སྐབས་སེམས་ཞུམ་གྱི་ཚབས་ཚད་སྡོམ་རྩིས་ཐོག་གི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཚད་དུ་ཆུང་བ་ཐོན་ཡོད།

ཚོད་ལྟའི་བཀོད་སྒྲིག་ནང་གནད་དོན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཡང་ཐོན་པས། དེ་ཤེས་རྒྱུ་གལ་ཆེ། ཉིན་རེར་མི་ལི་གྲམ་བཅོ་ལྔ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་རེ་བ་བྱས་ནས་“སྨན་རྫུན” གྱི་ཚོགས་སུ་བདམས་ཡོད། དེ་ནས་རྩོམ་པ་པོ་ཚོས་“གསང་བའི་ཚོད་ལྟ་ཡིན་མིན་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་། ཉིན་རེར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་15 mg དེ་སྨན་རྫུན་དུ་བརྩི་རུང་མིན་ལ་གཏན་འཁེལ་མེད་པ” ཟིན་ཐོར་བཀོད་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་གཅིན་པ་སྔོ་ལྗང་དུ་སྒྱུར་བས། རེས་བརྗེ་ཚོད་ལྟའི་ནད་པ་རེ་རེས་དུས་མཚམས་གཉིས་ཀར་མིག་གིས་མཐོང་རུང་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཚོས་རྫས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་ཚད་དམའ་བ་དེ་ནུས་པ་མེད་པ་ཞིག་མིན་ན། ཚོད་ལྟས་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཚད་གཉིས་བསྡུར་བ་ཡིན།

དུས་ཡུན་ཐུང་བའི་ཚོད་ལྟ་གཞན་ཞིག་གིས་སེམས་ཞུམ་ནད་ཚབས་ཆེན་ཡོད་པའི་ནད་པ་35་ལ་གཟའ་འཁོར་གསུམ་རིང་། ཉིན་རེར་15 mg དང་དངོས་ཀྱི་སྨན་རྫུན་བསྡུར་ནས་བརྟག་པར། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་མཁན་ལ་སྡོམ་རྩིས་ཐོག་གི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་ཆེ་བ་རྙེད་ཡོད། གཟའ་འཁོར་གསུམ་དང་ནད་པ་སོ་ལྔའི་འབྲས་བུ་ནི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་བརྡ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། ཆུང་བ་ཞིག་ཡིན།

སེམས་ཁམས་མཐའ་གཉིས་ནད་ཀྱི་རེས་བརྗེ་ཚོད་ལྟ། མིའི་ཐོག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཆེས་སྟོབས་ཆེ་བ།

ཆ་འཕྲིན་མང་ཤོས་སྟེར་བའི་ཚོད་ལྟ་ནི་ཨལ་ཌ་དང་ལས་རོགས་ཚོའི་2017 ལོའི་ཞིབ་འཇུག་ཡིན་པ་དང་། དེ་NCT00214877 ཞེས་ཐོ་འགོད་བྱས་ཡོད། ཞུགས་མཁན་སོ་བདུན་ལ་སེམས་ཁམས་མཐའ་གཉིས་ནད་རིགས་I ཡང་ན་II ཡོད་པ་དང་། ཚང་མས་ལ་མོ་ཊྲི་ཇིན་སེམས་ཁམས་བརྟན་པོར་འཇོག་པའི་སྨན་གཙོ་བོར་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། མང་ཆེ་བར་ལྷག་ལུས་ནད་རྟགས་ཡང་བ་ཡང་ན་འབྲིང་བ་ཡོད། བཀོད་སྒྲིག་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་གསང་བའི་རེས་བརྗེ་ཚོད་ལྟ་ཡིན་ཏེ། ཉིན་རེར་15 mg ཟླ་གསུམ་རིང་དང་། ཉིན་རེར་195 mg ཟླ་གསུམ་རིང་སྤྱོད་པ་གོ་རིམ་སྐབས་བསྟུན་གྱིས་བདམས་ནས་བསྡུར་ཡོད། རྩོམ་པ་པོ་ཚོས་ཚད་དམའ་བ་བསྡུར་གཞིར་བདམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་པོར་བཤད་ཡོད། “ང་ཚོས་བཀོད་སྒྲིག་འདི་བདམས་པ་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་གཅིན་པའི་ཁ་དོག་སྒྱུར་བས། སྔར་སྲོལ་གྱི་སྨན་རྫུན་བཀོལ་མ་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན།”

ཚོད་ལྟ་མཇུག་བསྒྲིལ་མཁན་ནད་པ་27 གྱི་དབྱེ་ཞིབ་ནང་།

• ཚད་མཐོ་བ་སྤྱོད་སྐབས་སེམས་ཞུམ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་ཆེ་བ་ཐོན་ཡོད། ཧ་མིལ་ཊོན་སེམས་ཞུམ་ཚད་འཇལ་ཐེམ་སྐས་ཐོག་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཚད་0.71 (95% CI 0.15 ནས་1.25, P = 0.034) དང་། མོནཊ་གོ་མེ་རི་–ཨས་བརག་སེམས་ཞུམ་ཚད་འཇལ་ཐེམ་སྐས་ཐོག་0.80 (95% CI 0.27 ནས་1.30, P = 0.020) ཡིན།
• ཚད་མཐོ་བ་སྤྱོད་སྐབས་སེམས་འཚབ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་ཆེ་བ་ཐོན་ཡོད། ཧ་མིལ་ཊོན་སེམས་འཚབ་ཚད་འཇལ་ཐེམ་སྐས་ཐོག་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཚད་0.79 (95% CI 0.22 ནས་1.33, P = 0.028) ཡིན། ནུས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སེམས་ཀྱི་སེམས་འཚབ་ཚད་འཇལ་དོན་ཚན་རྣམས་ལ་ཐོན་ཡོད། ལུས་ཀྱི་སེམས་འཚབ་ནི་བཅོས་ཐབས་སྤྲོད་རྒྱུར་བདམས་པའི་ཞུགས་མཁན་ཚང་མ་ཚུད་པའི་དབྱེ་ཞིབ་ནང་ཁོ་ནར་སྡོམ་རྩིས་ཐོག་དོན་སྙིང་ལྡན་པ་ཐོན་ཡོད།
• སེམས་འཕག་གི་ནད་རྟགས་དམའ་བ་དང་བརྟན་པོར་གནས་པ་ལས། སེམས་འཕག་ཡང་བ་ཡང་ན་སེམས་འཕག་ལ་འགྱུར་མེད།
• ངག་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་། འཆར་འགོད་ལག་བསྟར་ནུས་པ། དྲན་གསོའི་དྲན་ཤེས་བཅས་ཚུད་པའི་ལས་ཀ་དྲུག་གང་གི་ནང་དུའང་ཤེས་རྟོགས་ནུས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཐོན།

37 ནང་ནས་བཅུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། གཅིག་གཅིན་པ་སྔོན་པོ་ཆགས་པས། གཅིག་སེམས་འཚབ་འཕེལ་བས། གཅིག་ནད་གཞི་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་རྗེས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། ཞོར་ཕོག་རྣམས་གནས་སྐབས་དང་ཡང་བ་ཡིན་ཞིང་། གཙོ་བོ་གཅིན་ལམ་ཚ་བ། བཤལ་བ། ཞེ་མེར་བ། མགོ་ན་བ་བཅས་ཡིན། ཞུགས་མཁན་20 ནས་27 བར་གྱིས་དུས་ཡུན་ཧྲིལ་པོར་སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན་ཡང་ན་སེམས་འཁྲུག་འགོག་སྨན་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཚོད་ལྟས་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་དུག་ཕོག་བྱུང་བ་སྙན་ཞུ་བྱས་མེད།

ཚོགས་པ་འདི་ནི་སེམས་ཞུམ་ཚབས་ཆེན་ཡོད་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་མིན། ཐོག་མའི་སྐར་གྲངས་ནི་མཐོ་ཤོས་60 ཡིན་པའི་མོནཊ་གོ་མེ་རི་–ཨས་བརག་ཐེམ་སྐས་ཐོག་12.7 དང་། དོན་ཚན་17 ཡོད་པའི་ཧ་མིལ་ཊོན་ཐེམ་སྐས་ཐོག་7.6 ཡིན། འདི་ནི་ནད་གཞི་བརྟན་པོར་གནས་པའི་ནད་པའི་ལྷག་ལུས་ནད་རྟགས་ཡིན་པ་ལས། སེམས་ཞུམ་ཆེན་པོའི་ནད་མིན། རང་ཚུགས་ཀྱི་2021 ལོའི་ནད་རྟགས་ཞི་བའི་སེམས་ཁམས་མཐའ་གཉིས་ནད་ནང་སེམས་འཚབ་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་མ་ལག་ལྡན་པའི་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱིས། བརྟག་པའི་སྐབས་བསྟུན་བདམས་པའི་ཚོད་ལྟ་བཅུའི་ནང་། སེམས་འཚབ་ལ་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོན་པའི་སྨན་རིགས་ཞིབ་འཇུག་གཉིས་ཁོ་ནའི་གཅིག་ཏུ་ཚོད་ལྟ་འདི་བརྩིས་ཡོད། དེས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་མཁན་མང་བ་དང་མངོན་གསལ་གྱི་ཞོར་ཕོག་གིས་ཚོད་ལྟའི་གསང་བ་ལ་གནོད་ཡོད་སྲིད་པ་ཡང་བརྗོད་ཡོད།

མིའི་སེམས་འཚབ་ཐོག་གི་ཚོད་འཛིན་ཚོད་ལྟ་གཅིག་པུ།

མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་སེམས་འཚབ་སྐོར་གྱི་མིའི་ཐོག་གི་ཚོད་འཛིན་ཚོད་ལྟ་དང་པོ་ནི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་མིན་པར། དྲན་ཤེས་བརྟན་དུ་གཏོང་བའི་ཚོད་ལྟ་ཞིག་ཡིན། ཊེལཆ་དང་ལས་རོགས་ཚོས་ས་ཆ་དོག་པོར་འཇིགས་སྣང་ཤུགས་ཆེན་ཡོད་པའི་དར་མ་རྣམས་བསྡུས་ཡོད། མི་རེ་རེས་བསྡམས་པའི་ཁང་ཆུང་ཞིག་ནང་། ཐེངས་རེར་སྐར་མ་ལྔ་ཡིན་པའི་གདོང་གཏད་ཚོད་ལྟ་དྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་ཡོད། དེ་མཇུག་བསྒྲིལ་མ་ཐག་དང་། མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་ཁོ་ནར། ཕྱོགས་གཉིས་གསང་བའི་ཐབས་ཀྱིས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་260 mg ཡང་ན་སྨན་རྫུན་སྤྲད་ཡོད། ཟླ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་ཁང་ཆུང་གཞན་ཞིག་ནང་བསྐྱར་དུ་བརྟགས་ནས། འཇིགས་སྣང་ཕྱིར་ལོག་བྱུང་མིན་ཚད་འཇལ་བྱས།

འབྲས་བུས་ཚོགས་པ་དེ་ཁག་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། གདོང་གཏད་ལས་རིམ་མཇུག་བསྒྲིལ་སྐབས་འཇིགས་སྣང་ཆུང་བ་ཡོད་པའི་ཞུགས་མཁན་ཚོས། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་སྐབས་ལེགས་འགྱུར་དེ་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་ཐོན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། མཇུག་བསྒྲིལ་སྐབས་ད་དུང་འཇིགས་སྣང་ཡོད་པའི་མི་ཚོའི་འབྲས་བུ་སྨན་རྫུན་ལས་སྡུག་པ་ཐོན་ཡོད། སྨན་དེས་བྱུང་བའི་སློབ་སྦྱོང་གང་ཡིན་ཡང་ཤུགས་ཆེར་གཏོང་བ་འདྲ་བས། འཇིགས་སྣང་བརྟན་དུ་བཏང་བའི་ལས་རིམ་ཞིག་གིས་འཇིགས་སྣང་མང་དུ་བཏང་ཡོད། གནས་སྟངས་འབྲེལ་བའི་དྲན་ཤེས་ནི་གང་ལྟར་ཡང་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པས། སྨན་དེ་ཀླད་པར་སླེབས་པ་གཏན་འཁེལ་བྱེད། ལས་རིམ་གཅིག་དང་ཚད་གཅིག་གིས། འགྱུར་ཚད་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོན་ཡོད། དེ་ནི་གདོང་གཏད་ལས་རིམ་གྱི་སྤུས་ཚད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འདི་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བརྗོད་གཞི་ཡིན།

PTSD ཚོད་ལྟ་དང་རང་ཚུགས་ཀྱི་མཇུག་སྡོམ།

དེའི་རྗེས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚོད་ལྟ་ནི་ཛོལ་ནར་དང་ལས་རོགས་ཚོའི་གཅོང་ནད་PTSD ཐོག་གི་སྐབས་བསྟུན་བདམས་པའི་ཚོད་ལྟ་ཡིན་པ་དང་། དེ་NCT01188694 ཞེས་ཐོ་འགོད་བྱས་ཡོད། ནད་པ་ཞེ་གཉིས་ལ། ཉིན་རེར་བསམ་གཟུགས་གདོང་གཏད་ལས་རིམ་ལྔ་བྱས་རྗེས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་260 mg སྤྲད་པ། ལས་རིམ་དེ་ཉིད་བྱས་རྗེས་སྨན་རྫུན་སྤྲད་པ། ཡང་ན་རྗེས་སུ་ཚད་ལྡན་གྱི་དུས་ཡུན་རིང་བའི་གདོང་གཏད་བཅོས་ཐབས་སྤྲད་པའི་སྒུག་ཐོར་བཞག་པ་བཅས་བྱས་ཡོད།

འབྲས་བུ་གཙོ་བོ་སྟེ། རང་ཚུགས་ཀྱི་ཚད་འཇལ་བས་སྐར་གྲངས་སྤྲད་པའི་PTSD ནད་རྟགས་ཐེམ་སྐས་ཐོག མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་སྨན་རྫུན་བར་ཁྱད་པར་མ་ཐོན། ཐོ་འགོད་ནང་སྤེལ་བའི་འབྲས་བུས། བཅོས་ཐབས་ཀྱི་རྗེས་ཀྱི་སྐར་གྲངས་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོར་17.10 དང་། སྨན་རྫུན་ལ་14.67 ཡིན་པ་སྟོན། གཉིས་ཀ་ཐོག་མའི་32 ཙམ་ལས་ལེགས་སུ་ཕྱིན་ཡོད། ཁྱད་པར་དེ་སྨན་རྫུན་གྱི་བཟང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད།

ཞོར་གྱི་རྙེད་འབྲས་གཉིས་ནི་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་ཐོན་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་མཁན་ནད་པ་མང་བ་བཅོས་ཐབས་ལ་ལན་འདེབས་བཟང་པོ་ཐོན་མཁན་དུ་ཚད་འཇལ་བྱས་ཡོད། ནུས་པ་ཐོན་མཁན་འཕར་མ་གཅིག་ཐོབ་པར་བཅོས་ཐབས་སྤྲོད་དགོས་པའི་མི་གྲངས་ནི་7.5 ཡིན། འཚོ་བའི་སྤུས་ཚད་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཚད་ནི་0.58 ཡིན། ཕན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྨ་ཁ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིད་ཆེས་འགྱུར་བར་མ་བརྟེན་པར། ལས་སྒྲུབ་དྲན་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པར་བརྟེན་ཡོད།

དེ་ནས་2023 ལོའི་སེམས་ཀྱི་རྨ་ཁར་དམིགས་པའི་སེམས་བཅོས་ནང་སྨན་གྱིས་དྲན་ཤེས་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་པའི་མ་ལག་ལྡན་པའི་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱིས། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་PTSD ནད་རྟགས་ཉུང་དུ་གཏོང་བར་སྡོམ་རྩིས་ཐོག་གི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ནུས་པ་མ་ཐོན་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བཞག་ཡོད། ད་ལྟའི་རང་ཚུགས་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་ནི་འདི་ཡིན། ནུས་པ་མེད་པ་བདེན་དཔང་བྱས་མེད། ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡང་གཏན་འཁེལ་བྱས་མེད། ཞིབ་འཇུག་ལས་རིམ་གྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པར་སྒྲུབ་བྱེད་འདང་ངེས་མེད།

ཞིབ་འཇུག་གི་མི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར།

ཀ་ཐིག་མཐའ་མ་དེ་སྙིང་བསྡུས་དང་བསྡུར་ནས་མ་ཀློག་པར། ཀ་ཐིག་གཉིས་པ་དང་བསྡུར་ནས་ཀློག་དགོས།

ཚོད་ལྟ་འདི་དག་གང་གིས་ཀྱང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཁེར་རྐྱང་སེམས་ཞུམ་ཆེན་པོའི་ནད་ཀྱི་བཅོས་ཐབས་སུ་བརྟགས་མེད། ClinicalTrials.gov ནང་དུའང་། 2003 དང་2009 ལོར་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་གོང་གི་ཚོད་ལྟ་གཉིས་ལས་གསར་བའི་སེམས་ཞུམ་ཡང་ན་སེམས་འཚབ་ནད་ཀྱི་བཅོས་ཐབས་ཞིབ་འཇུག་གང་ཡང་ཐོ་འགོད་བྱས་མེད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་བདེན་དཔང་བྱས་ཟིན་པའི་སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན་ཡིན་ཞེས་བཤད་མཁན་སུ་ཡིན་ཡང་། དོན་དུ་ཁོས་འོས་འཚམ་གྱི་ལས་ཚུལ་དང་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་ཆུང་བ་གཅིག་གི་རྒྱབ་རྟེན་ཡོད་པའི་ཚོད་དཔག་ཞིག་བཤད་པ་ཡིན། ཚོད་ལྟ་གང་གིས་ཀྱང་སེམས་འཕག་ལ་འགྱུར་བ་སྙན་ཞུ་བྱས་མེད།

ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་ཉེན་ཁ་ནི་གཟབ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན།

མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་MAO-A འགོག་གི་ཡོད། དེས་སེམས་ཁམས་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་འོས་པ་བཟོ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན་མང་ཆེ་བ་ཚུད་པའི་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་བྱ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་གཞན་དང་མཉམ་དུ་སྤྱོད་སྐབས་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་བཟོ་གི་ཡོད། བསྐྱར་ལེན་འགོག་སྨན་ལ་MAO འགོག་སྨན་ཁ་སྣོན་བྱས་ན། ལམ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བརྒྱུད་ནས་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་བྱ་བ་འཕེལ་གྱི་ཡོད། མཉམ་སྤྱོད་དེས་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་དུག་ཕོག་སྐྱེད་སྲིད་པ་དང་། སྐབས་རེར་དེས་སྲོག་ཉེན་བཟོ་གི་ཡོད།

འདིའི་སྐོར་ལ་རྩ་ནང་སྤྲོད་པའི་ཐོན་རྫས་ལ་སྒྲོམ་ནང་གི་ཉེན་བརྡ་བཀོད་ཡོད། FDA ཡིས་2011 ལོར་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་འདིའི་སྐོར་ཉེན་བརྡ་བཏང་བ་དང་། རྗེས་སུ་རྩ་ནང་སྤྲོད་པ་དང་སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན་བྱེ་བྲག་ཅན་ལ་གཙོ་བོར་དམིགས་པར་བསྒྱུར་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་གཅིན་ལམ་གྱི་ན་ཟུག་འཇོམས་པའི་ཐོན་རྫས་ཁ་ཤས་ཀྱི་གྲུབ་རྫས་ཀྱང་ཡིན། དེ་བརྒྱུད་ནས་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་བྱ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་མང་པོ་སྤྱོད་མཁན་ནད་པ་ཞིག་ལ། ཁ་ནས་སྤྱོད་པའི་དུག་ཕོག་གནས་ཚུལ་ཉུང་མཐར་གཅིག་བྱུང་ཡོད། སྨན་གྱི་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་ལམ་སྟོན་གྱིས་སྨན་རིགས་དང་སྤྲོད་ལམ་ལྟར་ཉེན་ཁ་དབྱེ་ནས་བཤད་ཡོད།

སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་གཉིས་གང་གིས་ཀྱང་སེམས་ཁྲལ་འདི་དང་འགལ་བ་མི་སྟོན་ལ། གང་གིས་ཀྱང་དེ་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད། གཉིས་ཀ་གཙོ་བོ་སེམས་ནད་ཀྱི་སྨན་གཞན་ཡང་སྤྱོད་མཁན་ནད་པའི་ཐོག་བྱས་པ་དང་། གང་གིས་ཀྱང་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་དུག་ཕོག་སྙན་ཞུ་བྱས་མེད། འདི་ནི་ཞུགས་མཁན་ཁ་ཤས་ཕྱིར་འདོན་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཚད་ཆུང་དང་ལྟ་སྲུང་བྱས་པའི་ཚོད་ལྟའི་ནང་ཡིད་བདེ་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། རང་གིས་ཐག་བཅད་ནས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་བདེ་འཇགས་ཚད་མཚམས་ཤིག་མིན། སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་དུག་ཕོག་ནི་སེམས་འཁྲུག་པ་ཡང་ན་རྨོངས་པ། ཚ་བ་རྒྱས་པ་ཡང་ན་རྔུལ་ཆུ་མང་པོ་འཐོན་པ། སྙིང་འཕར་མྱུར་བ། འདར་བ། ཤ་གནད་མཁྲེགས་པ། རང་དབང་མེད་པར་འཕག་འགུལ་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐོན་གྱི་ཡོད། འདི་ནི་ཁྱིམ་དུ་རང་གིས་ཚད་འཇལ་བྱེད་འོས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་མིན།

ཐོན་རྫས་ཀྱི་སྤུས་རིམ་འདི་དང་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་བ།

ཁ་བྱང་གཅིག་ཡོད་པའི་དམ་བུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་། གྲུབ་རྫས་གཞན་གང་ཡོད་པ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་སྲིད། ཉོ་མཁན་གྱིས་བརྟག་ཐུབ་པ་ནི་USP ཡི་ཆེད་བརྗོད་ཚད་གཞི་དང་མཐུན་མིན་ཡིན། དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཐོན་རྫས་ནི་ཐག་འཐག་ལས་རིགས་ཀྱི་སྤུས་རིམ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཡིན་སྲིད་པ་མཐོ། དེའི་ནང་Azure B དང་Azure C ལྟ་བུའི་སྐྱེ་ལྡན་མི་གཙང་རྫས། ལྷག་ལུས་བཞུ་རྫས། ལྕགས་རིགས་ལྗིད་པོ་བཅས་སྨན་རྫས་ཀྱི་ཚད་གཞིས་ཚད་བཀག་བྱེད་པའི་ཚད་ལས་མཐོ་བ་ཡོད་སྲིད།

“ཕྱོགས་གསུམ་པས་བརྟགས་པ” ཞེས་པའི་ཚིག་སྤྱོད་མཁན་འཚོང་མཁན་མང་ཆེ་བས་ལྕགས་རིགས་ལྗིད་པོ་ཁོ་ན་བརྟག་གི་ཡོད། དེ་ནས་བརྟག་དཔྱད་ཚན་པ་གཅིག་པུ་དེ་ཚད་གཞི་ཡོངས་རྫོགས་ཚང་བ་ལྟ་བུར་སྟོན་གྱི་ཡོད། Blupreme ཡིས་USP ཡི་ཚད་གཞི་ཆ་ཚང་བརྟག་གི་ཡོད། དེ་དག་ནི་རྫས་ངོས་འཛིན། དག་ཚད། སྐྱེ་ལྡན་མི་གཙང་རྫས། ལྷག་ལུས་བཞུ་རྫས། གཞི་རྫས་མི་གཙང་བ། མེར་བསྲེགས་རྗེས་ཀྱི་ལྷག་རྫས། ཕྲ་སྲིན་གྱི་ཚད་བཀག བྷེག་ཊི་རི་ཡའི་ནང་དུག་བཅས་ཡིན་པ་དང་། ཐོན་སྐོར་རེ་རེའི་དབྱེ་ཞིབ་ལག་ཁྱེར་སྤེལ་གྱི་ཡོད། ལག་ཁྱེར་དེ་ཡང་དག་པར་ཀློག་པ་ནི་ཚད་ལོན་རྟགས་ཤིག་འཚོལ་བ་མིན་པར། ཐོན་སྐོར་ཨང་གྲངས། ཚོད་ལྟ་ཁང་། ཐབས་ལམ། ཚད་བཀག་བཅས་བརྟག་པ་ཡིན།

དྲང་པོའི་མཇུག་སྡོམ།

སེམས་ཁམས་མཐའ་གཉིས་ནད་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་ནི་མིའི་ཐོག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཆེས་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན། དེས་ནད་གཞི་བརྟན་པོར་གནས་ཤིང་ནད་རྟགས་ཡང་བ་ཡོད་པའི་ཚོགས་པའི་ལྷག་ལུས་ནད་རྟགས་ལ། ཁ་སྣོན་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ནུས་པ་འབྲིང་བ་ཞིག་སྟོན་གྱི་ཡོད། སེམས་ཞུམ་ཚབས་ཆེན་གྱི་ཚོད་ལྟ་ནི་གཟའ་འཁོར་གསུམ་དང་ནད་པ་སོ་ལྔའི་ཐོག་བྱས་པ་ཡིན། ས་ཆ་དོག་པོར་འཇིགས་པའི་ཚོད་ལྟས། དྲན་ཤེས་བརྟན་དུ་གཏོང་བ་ལ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ནུས་པ་སྟོན་པ་དང་། དེ་ཕྱོགས་གཉིས་གང་དུའང་འགྲོ་སྲིད། PTSD ཚོད་ལྟས་འབྲས་བུ་གཙོ་བོའི་ཐོག་སྔོན་གྱི་རྙེད་འབྲས་བསྐྱར་དུ་མ་རྙེད། དེ་ནས་བཟུང་ཚོད་ལྟ་གཞན་གང་ཡང་བྱས་མེད།

འདི་ནི་རེ་བ་ཅན་གྱི་ལས་ཚུལ་ཞིག་བཅོས་ཐབས་སུ་མ་གྱུར་གོང་གི་རྣམ་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་འདུས་རྫས་ཤིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་མ་བརྟེན་པར། དེའི་ལས་ཚུལ་ཁོ་ནའི་རྒྱབ་རྟེན་གྱིས་འཚོང་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཡིན། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་སྨན་ཐོ་བཀོད་པའི་སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན། MAO འགོག་སྨན། ཨོ་པི་ཨོའིད། ཡང་ན་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་བྱ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་གཞན་གང་རུང་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་ན། ཚད་སྐོར་གྱི་དྲི་བ་གང་གི་སྔོན་ལའང་། གྲོས་བསྡུར་གྱི་འགོ་མར་སྨན་ཐོ་དེ་བཤད་དགོས། ཞིབ་འཇུག་ཡིག་མཛོད་ཆ་ཚང་གིས་བཤད་ཚུལ་འདི་དག་གི་རྒྱབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཚོད་ལྟ་དང་ཚོད་ལྟའི་ཞིབ་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་དཀར་ཆག་སྒྲིག་ཡོད། ཐོག་མར་ཞོར་ཕོག་དང་སྤྱོད་མི་རུང་བའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་སྤྱི་བཤད་དང་མིའི་ཐོག་གི་ཞིབ་འཇུག་གིས་གང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་བསྐྱར་ཞིབ་ཀློག་དགོས། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ལ་སེམས་ཁམས་མཐའ་གཉིས་ནད་ཀྱི་ནད་ངོས་བཟུང་ཡོད་ན། སེམས་ཁམས་མཐའ་གཉིས་ནད་ལ་དམིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་ཀློག་དགོས། ཚོད་ལྟའི་སྨན་ཞིག་སྤྱོད་པའི་ཆེད་དུ་སྨན་ཐོ་བཀོད་པའི་སྨན་མཚམས་མ་འཇོག