Ṣé búlúù methylene ń ṣèrànwọ́ fún ìredòdò? Àtúnyẹ̀wò ẹ̀rí

Búlúù methylene lè dín àwọn àmì ìredòdò kan kù lábẹ́ àwọn ipò ìdánwò. Èyí kò fi hàn pé ó jẹ́ ìtọ́jú gbogbogbò fún ìredòdò nínú ènìyàn. Àwọn ìwádìí tí a ṣàtúnyẹ̀wò níbí fi hàn pé ó ní ipa nínú àwọn ìlànà ara, pẹ̀lú àwọn àǹfààní kan nínú ẹranko àti àwọn àbájáde díẹ̀ tó jẹ́ pàtó gan-an nínú ènìyàn. Wọn kò fi hàn pé lílo búlúù methylene ń mú àwọn àmì àìsàn ojoojúmọ́ tí a sọ pé “ìredòdò oníbàárà” ń fà sunwọ̀n sí i.

Ìbéèrè tó wúlò túbọ̀ jẹ́ pàtó: ìlànà ìredòdò wo ló yí padà, nínú àwòṣe wo, ṣé ìyípadà náà sì mú àbájáde tó ṣe pàtàkì fún aláìsàn sunwọ̀n sí i? Ìwọ̀n cytokine nínú omi, ìrísí sẹ́ẹ̀lì kan, àti iye àkókò ìtọ́jú àbójútó tó jinlẹ̀ ń dáhùn àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àtúnyẹ̀wò wa tó gbòòrò sí i lórí àwọn àǹfààní búlúù methylene nínú ìwádìí ènìyàn gbé àwọn àbájáde wọ̀nyí sí ẹ̀gbẹ́ àwọn ìlò ìlera mìíràn tí a ti dábàá.

Kí ni a lè kà sí àbájáde tó ń dín ìredòdò kù?

Ìredòdò ń ṣètò àwọn ìdáhùn ara sí àkóràn àti ìfarapa. Ó lè kópa nínú ìbàjẹ́, ṣùgbọ́n àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìredòdò kan tún ń ṣèrànwọ́ fún ìdáàbòbò àti àtúnṣe. Nítorí náà, “ìredòdò tó dín kù” kò pé bí a kò bá sọ ibi tí ó wà, ohun tó fà á, àkókò tí a wọ̀n ọ́n, àti àbájáde rẹ̀.

Cytokine jẹ́ prótínì tí ń fi àmì ránṣẹ́. Àwọn olùwádìí lè wọ̀n iye rẹ̀ tó wà nínú omi tí a fi ń tọ́ sẹ́ẹ̀lì tàbí nínú ẹ̀jẹ̀. Dípò èyí, wọ́n lè wọ̀n bí sẹ́ẹ̀lì ṣe ń ṣe ensáímù ìredòdò kan, ipò ìmúṣiṣẹ́ prótínì tó ń fi àmì ránṣẹ́, tàbí ìyípadà nínú ìrísí sẹ́ẹ̀lì ètò ààbò ara. Àwọn ìwọ̀n wọ̀nyí lè fi ipa oògùn hàn láìfi hàn pé ìrora, àárẹ̀, agbára ìrònú, tàbí bí àìsàn ṣe ń ṣiṣẹ́ sunwọ̀n sí i.

Lipopolysaccharide, tí a sábà máa ń pè ní LPS fún kúkúrú, jẹ́ apá kan lára bakitéríà tí a ń lò láti fa ìdáhùn ìredòdò. Ọ̀pọ̀ ìwádìí búlúù methylene ń lo ohun tí ń fa ìredòdò yìí lábẹ́ ìṣàkóso. Lílo LPS láti ru ìdáhùn wúlò fún ṣíṣe àyẹ̀wò ọ̀nà tí ohun kan ń gbà ṣiṣẹ́, ṣùgbọ́n kò tún gbogbo àbùdá àìsàn oníbàárà ènìyàn ṣe. Ààlà kan náà wà nígbà tí a bá fúnni ní oògùn lẹ́gbẹ̀ẹ́ ohun tó ń fa ìredòdò: dídènà ìyípadà tí a dá sílẹ̀ nínú ìdánwò yàtọ̀ sí yíyí àìsàn tó ti fìdí múlẹ̀ padà.

Tábìlì ẹ̀rí: àwòṣe, ohun tó ń fa ìredòdò, àbájáde tí a wọ̀n, ìbámu

Tábìlì yìí ṣàkótán àwọn ìwádìí ìpilẹ̀ṣẹ̀ tí a yàn. Ìlà kọ̀ọ̀kan pa ìyàtọ̀ mọ́ láàárín ohun tí àwọn olùwádìí wọ̀n àti ohun tí òǹkàwé lè retí pé àbájáde náà túmọ̀ sí.

Ìwádìí àti àwòṣe	Ohun tó ń fa ìredòdò tàbí ipò ìwádìí	Àbájáde tí a wọ̀n àti ohun tí a rí	Ìbámu pẹ̀lú ìtọ́jú aláìsàn
Huang àti àwọn alábàáṣiṣẹ́, 2015: àwọn sẹ́ẹ̀lì macrophage eku àti eku	LPS àti/tàbí interferon-gamma nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì tí a tọ́; endotoxemia nínú eku	Ìdínkù nínú ṣíṣe inducible nitric oxide synthase, tàbí iNOS	Ṣe àtìlẹ́yìn fún ipa lórí ensáímù ìredòdò kan; kò wọ̀n àwọn àmì àìsàn ènìyàn
Ahn àti àwọn alábàáṣiṣẹ́, 2017: àwọn sẹ́ẹ̀lì macrophage àti àwọn sẹ́ẹ̀lì THP-1 ènìyàn	Mímú ọ̀pọ̀ inflammasome ṣiṣẹ́ nínú ìdánwò	Ìdínkù nínú títú IL-1β sílẹ̀ àti ìṣẹ̀lẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú inflammasome	Ẹ̀rí nípa ọ̀nà ìṣiṣẹ́; ìran sẹ́ẹ̀lì ènìyàn kì í ṣe ìdánwò lórí aláìsàn
Ahn àti àwọn alábàáṣiṣẹ́, 2017: eku	Rírú ìdáhùn pẹ̀lú LPS; ìdánwò Listeria ọ̀tọ̀	Ìyèbó tó pọ̀ sí i lẹ́yìn LPS àti IL-1β tó dín kù nínú ihò inú lábẹ́ àwọn ipò ìdánwò	Pẹ̀lú àbájáde nínú ẹranko tó kọjá àmì ìlànà ara; kò fi ìyèbó tó sunwọ̀n sí i nínú ènìyàn hàn
Li àti Ying, 2023: eku	Àwọn abẹ́rẹ́ LPS léraléra fún ọjọ́ mẹ́ta	IL-6 tó dín kù nínú omi ara ẹ̀jẹ̀, ìmúṣiṣẹ́ STAT3 tó dín kù nínú ọpọlọ àti awọ ara, àti ìpàdánù ìwọ̀n ara tó dín kù	Fi fífi àmì ránṣẹ́ àti ìdáhùn gbogbo ara ẹranko hàn; kò wọ̀n àmì àìsàn ènìyàn tàbí ìdínkù àìsàn
Aburel àti àwọn alábàáṣiṣẹ́: àwọn àpẹẹrẹ àsopọ̀ ọ̀rá ènìyàn tó ní í ṣe pẹ̀lú ọkàn àti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀	Àsopọ̀ tí a kó nígbà iṣẹ́ abẹ láti ọ̀dọ̀ àwọn aláìsàn 25 tí ọkàn wọn kò ṣiṣẹ́ dáadáa; fífi àwọn àpẹẹrẹ pamọ́ lábẹ́ àwọn ipò yàrá ìdánwò, títí kan rírú ìdáhùn pẹ̀lú serotonin	Ṣíṣe monoamine oxidase tó dín kù àti àwọn ìwọ̀n másùnmáwo tí ọ́kísídéṣọ̀nù ń fa tó dín kù	Ó ní ìbámu pẹ̀lú àsopọ̀ ènìyàn, ṣùgbọ́n másùnmáwo tí ọ́kísídéṣọ̀nù ń fa kò ṣeé fi rọ́pò ìredòdò, a kò sì tọ́jú àwọn aláìsàn nínú ìdánwò yìí
Stelmashook àti àwọn alábàáṣiṣẹ́, 2026: àwọn sẹ́ẹ̀lì glia láti apá cortex ọpọlọ eku ńlá tí a tọ́	Fífi sẹ́ẹ̀lì sí LPS fún wákàtí 24	Pẹ̀lú búlúù methylene, àwọn microglia ní ẹ̀ka tó pọ̀ sí i àti ìrísí àárín sẹ́ẹ̀lì tó kéré sí i ju pẹ̀lú LPS nìkan lọ	Àbájáde nípa ìrísí, láìsí ẹ̀rí pé ìrántí, ìhùwàsí, tàbí àwọn àmì àìsàn ènìyàn sunwọ̀n sí i
Memis àti àwọn alábàáṣiṣẹ́, 2002: àwọn aláìsàn 30 tí wọ́n ní sepsis tó le	Fífi oògùn wọ iṣan ẹ̀jẹ̀ díẹ̀díẹ̀ fún wákàtí mẹ́fà ní ìfiwéra pẹ̀lú omi iyọ̀ nínú ìdánwò tí a pín àwọn olùkópa sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀	Kò sí ipa tó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò lórí àwọn ìwọ̀n cytokine tí a wọ̀n nínú plasma	Ìdánwò tààrà nínú ènìyàn kò fìdí ìdínkù cytokine múlẹ̀ lábẹ́ ìlànà ìdánwò yẹn
Ibarra-Estrada àti àwọn alábàáṣiṣẹ́, 2023: àwọn aláìsàn 91 tí wọ́n ní septic shock tí a ṣe ìtúpalẹ̀	Búlúù methylene tí a fún nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ ní ìfiwéra pẹ̀lú pilasíbò, tí a fi kún ìtọ́jú àbójútó tó jinlẹ̀	Àkókò lílo oògùn tó ń gbé ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ sókè tó kúrú sí i; a kò wọ̀n àwọn cytokine	Àbájáde pàtó nínú ìtọ́jú aláìsàn tí a kò fi àyẹ̀wò àwọn àmì ìredòdò fìdí ọ̀nà ìṣiṣẹ́ rẹ̀ múlẹ̀

Ìyàtọ̀ mẹ́ta tó ń yí ìtumọ̀ padà

Fífi àmì ránṣẹ́ tó dín kù kò túmọ̀ sí iṣẹ́ tó dára sí i láìfọwọ́sí

Ìwádìí iNOS ti 2015 ṣe àyẹ̀wò bí búlúù methylene ṣe dín ṣíṣe ensáímù kan tó ní í ṣe pẹ̀lú ìlànà nitric oxide nínú ara kù. Èyí ń ṣèrànwọ́ láti ṣàlàyé ipa kan tí oògùn náà lè ní. Kò fi hàn pé dídín ensáímù yẹn kù yóò ṣe gbogbo ẹni tó ní àìsàn ìredòdò láǹfààní.

Bákan náà, ìwádìí eku ti 2023 so àwọn ìyípadà IL-6 nínú ẹ̀jẹ̀ pọ̀ mọ́ àwọn ìyípadà nínú fífi àmì ránṣẹ́ nínú àsopọ̀. Àbájáde rẹ̀ nípa ìpàdánù ìwọ̀n ara fi ìsọfúnni tó wúlò nípa gbogbo ara ẹranko kún un. Síbẹ̀síbẹ̀, ìwọ̀n ara nígbà ìdánwò tó ń fa ìdáhùn lojijì kò dọ́gba pẹ̀lú agbára ìrònú, bí ìgbésí ayé ṣe dára tó, tàbí ìṣàkóso àìsàn oníbàárà tó ń bá a lọ. Àlàyé tó jinlẹ̀ sí i nípa inflammasome, IL-6, àti STAT3 ṣàlàyé àwọn ọ̀nà ìṣiṣẹ́ náà láìfi wọ́n rọ́pò àbájáde ìlera.

Ìrísí sẹ́ẹ̀lì jẹ́ ìwọ̀n kan ṣoṣo

Microglia jẹ́ àwọn sẹ́ẹ̀lì ètò ààbò ara nínú ètò iṣan-ara àárín. Àwọn ẹ̀ka tí ó jáde lára wọn àti àárín sẹ́ẹ̀lì wọn lè yí padà gẹ́gẹ́ bí àyíká wọn. Nínú ìwádìí sẹ́ẹ̀lì tí a tọ́ ti 2026, búlúù methylene yí ìrísí àwọn sẹ́ẹ̀lì tí a fi sí LPS padà sí ìrísí tó jọ ti ẹgbẹ́ àfiwé.

Àwòrán ìdérí ṣàfihàn ìfiwéra yìí ní àwòrán àlàyé. Kì í ṣe àwòrán láti inú ohun èlò ìwòye ohun kéékèèké tàbí àtúnṣe ìdánwò náà pẹ̀lú àwọn ìwọ̀n gangan. Ẹ̀ka tó pọ̀ sí i kò fi hàn fúnra rẹ̀ pé sẹ́ẹ̀lì ń dáàbò bo àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan-ara, ń mú àwọn ohun tó ń fa àìsàn kúrò lọ́nà tó munadoko, tàbí ń mú iṣẹ́ ọpọlọ sunwọ̀n sí i. Àwọn ẹ̀sùn wọ̀nyẹn nílò àwọn ìwọ̀n mìíràn. Àtúnyẹ̀wò microglia, astrocyte, àti ìredòdò ṣàyẹ̀wò àyíká ọ̀rọ̀ yẹn ní kíkún sí i.

Àsopọ̀ ènìyàn kì í ṣe ènìyàn tí a tọ́jú

Ìwádìí ọ̀rá tó ní í ṣe pẹ̀lú ọkàn àti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ lo àwọn àpẹẹrẹ láti ọ̀dọ̀ ènìyàn, èyí tó mú kí ó ní ìbámu pẹ̀lú ìlànà ara ènìyàn. Àwọn olùwádìí fi àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyẹn sí búlúù methylene níta ara fún wákàtí 24. Ètò yìí lè fi ìdáhùn nínú àsopọ̀ tí a kó hàn, ṣùgbọ́n ó kọjá bí ara ṣe ń gba ohun náà wọlé, bí ó ṣe ń pín káàkiri ara, bí ara ṣe ń yí i padà, àti ìbáṣepọ̀ láàárín àwọn ẹ̀yà ara.

Ó tún wọ̀n másùnmáwo tí ọ́kísídéṣọ̀nù ń fa àti ṣíṣe monoamine oxidase. Àwọn ìlànà wọ̀nyẹn lè ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìredòdò, síbẹ̀ ìdínkù nínú àwọn irú atẹ́gùn tó máa ń tètè darapọ̀ mọ́ ohun mìíràn kì í ṣe ẹ̀rí fúnra rẹ̀ pé àìsàn ìredòdò dín kù. Ìyàtọ̀ náà ṣe pàtàkì nínú kíkà ìwádìí sẹ́ẹ̀lì, ẹranko, àsopọ̀, àti aláìsàn.

Ohun tí àwọn ìwádìí aláìsàn fi hàn àti ohun tí wọn kò fi hàn

Sepsis ń pèsè ìdánwò tààrà fún èrò pé búlúù methylene gbọ́dọ̀ dín àwọn cytokine ìredòdò kù nínú ènìyàn. Ìdánwò kékeré lórí sepsis tó le, tí a pín àwọn olùkópa sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀ kò rí ipa lórí cytokine tó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò. Èyí kò fi hàn pé kò sí ipa tó ṣeé ṣe pẹ̀lú ìlànà lílo tàbí ipò kankan. Ó fi hàn ìdí tí a kò fi lè ka àwọn àbájáde rere nínú sẹ́ẹ̀lì sí àbájáde tó kan gbogbo ènìyàn.

Nínú ìdánwò septic shock ti 2023, àárín àwọn àkókò títí di ìdádúró lílo àwọn oògùn tó ń gbé ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ sókè jẹ́ wákàtí 69 pẹ̀lú búlúù methylene àti wákàtí 94 pẹ̀lú pilasíbò. Àwọn oògùn wọ̀nyí ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìfúnpá ẹ̀jẹ̀. Ìwọ̀n ikú kò yàtọ̀ ní ọ̀nà tó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò, ìwádìí náà sì kéré jù láti pinnu àbájáde yẹn. Àwọn òǹkọ̀wé sọ ní kedere pé àwọn kò wọ̀n cytokine láti fìdí ọ̀nà ìṣiṣẹ́ kan múlẹ̀. Nítorí náà, àǹfààní fún sísàn ẹ̀jẹ̀ nínú ìtọ́jú àbójútó tó jinlẹ̀ kò lè fi ìtọ́jú ìredòdò gbogbogbò hàn, tàbí jẹ́ ìdáláre fún gbígbé ìlànà lílo náà lọ sí ilé.

Kí ló lè ṣe àtìlẹ́yìn fún ẹ̀sùn ìlera tó gbòòrò sí i?

Ẹ̀sùn tó lè múni gbà nílò ẹgbẹ́ aláìsàn tí a ṣàlàyé dáadáa, ohun àfiwé tó yẹ, ìṣètò oògùn àti ọ̀nà fífúnni tí a lè tún ṣe bákan náà, àti àbájáde bí àwọn àmì àìsàn, agbára láti ṣe iṣẹ́, bí àìsàn ṣe ń ṣiṣẹ́, tàbí àwọn ìṣòro àfikún. Àkókò àbójútó lẹ́yìn ìtọ́jú gbọ́dọ̀ gùn tó láti ṣàyẹ̀wò àǹfààní tí a dábàá àti àwọn ìpalára rẹ̀. Àmì ìlànà ara tó dára lè ṣe àtìlẹ́yìn fún ẹ̀rí yẹn; kò lè rọ́pò rẹ̀.

Àwọn ẹ̀sùn nípa MCAS àti àìfaradà histamine nílò ẹ̀rí tiwọn tó jẹ́ pàtó sí àìsàn náà. Àwọn ìwádìí cytokine gbogbogbò kò lè fi hàn pé búlúù methylene ń ṣàkóso àwọn àmì àìsàn sẹ́ẹ̀lì mast.

Àwọn àbájáde tí kò dára tún lè wà nígbà tí a bá rò pé ipa kan nínú ìdánwò jẹ́ ìtọ́jú tó ní ààbò. Ìsọfúnni ìkọ̀wé oògùn US lọ́wọ́lọ́wọ́ fún ProvayBlue tí a ń fún nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ ṣe àkọsílẹ̀ methemoglobinemia tí ènìyàn ní lẹ́yìn ìbí gẹ́gẹ́ bí ìdí fún lílo rẹ̀, kìlọ̀ nípa àkójọpọ̀ àmì àìsàn serotonin tó le nígbà lílo rẹ̀ pẹ̀lú àwọn oògùn tó ní ipa lórí serotonin àti àwọn opioid, ó sì sọ pé a kò gbọ́dọ̀ lò ó nígbà àìtó G6PD nítorí ewu àìtó ẹ̀jẹ̀ tó ń wá láti ìbàjẹ́ àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa. Àbá pé ó lè dín ìredòdò kù kò mú àwọn ipa oògùn wọ̀nyí kúrò.

Fún àwọn òǹkàwé tí ń ṣàyẹ̀wò ẹ̀sùn nípa ọjà kan, béèrè fún ìwádìí aláìsàn tí ó ṣe àtìlẹ́yìn fún àbájáde tí a ṣèlérí. Bí ẹ̀rí náà bá parí sí cytokine, àpẹẹrẹ àsopọ̀, tàbí fọ́tò sẹ́ẹ̀lì, a kò tíì fìdí àǹfààní fún ìtọ́jú aláìsàn tí a sọ náà múlẹ̀.