Мәкалә
Метилен зәңгәре, тирамин һәм ферментланган азыклар: MAOI кисәтүләре нәрсәне аңлата
Метилен зәңгәре моноаминоксидаза эшчәнлеген тоткарлый, шуңа күрә озак өлгергән сыр, ферментланган яшелчәләр һәм тирамин булган башка азыклар турындагы сорауларның фармакологик нигезе бар. Әмма бу нәтиҗә метилен зәңгәре белән кулланганда тыелырга тиешле азыкларның гомуми исемлеген дә, куркынычсыз көтү вакытын да билгеләми. Башка MAO ингибиторы өчен бирелгән туклану күрсәтмәләрен аңа турыдан-туры күчереп булмый.
Ике сорауга аерым җавап кирәк: тирамин таркалуның кимүе ризыкка бәйле кан басымы реакциясен көчәйтә аламы, һәм серотонин таркалуның кимүе серотонинергик дарулар белән бергә кулланганда агулы тәэсиргә китерә аламы? Ферментланган азыклардан тыелу икенче сорауны хәл итми.
Ни өчен тирамин турында сүз бара
Тирамин — кайбер микроорганизмнар тирозин аминокислотасыннан ясый торган биоген амин. ETH Zurich оешмасының ферментланган азыклардагы тирамин буенча проекты сырда һәм ферментланган иттә бу процессны тасвирлый. Шуңа күрә ферментациянең әһәмияте бар, әмма «ферментланган» сүзе бер порциядә күпме тирамин булуын күрсәтми.
Организмга кергән тирамин күләменә микроорганизм штаммнары, ингредиентлар, өлгерү, саклау һәм порция зурлыгы йогынты ясый. Оломоуц эремчек сырын эксперименталь тикшерүдә тикшерүчеләр, саклау температурасын һәм дәвамлылыгын үзгәртеп, биоген аминнарны хроматография ярдәмендә үлчәгәннәр. Тикшерелгән шартларда тирамин концентрацияләре шактый аерылган. Бу үлчәүләр әлеге сыр белән үткәрелгән экспериментны тасвирлый; алар кухнядагы һәр сыр, тозлап әчетелгән кәбестә яки йогырт өчен ышанычлы күрсәткеч түгел.
Гадәттә, ашкайнату юлындагы моноаминоксидаза ризык белән кергән аминнарның зур күләме кан әйләнешенә җиткәнче аларны таркатырга ярдәм итә. Әгәр бу саклау җитәрлек дәрәҗәдә кимесә, сеңгән тирамин симпатик нервлардан норадреналин бүленеп чыгуын стимуллаштырырга һәм кан басымын күтәрергә мөмкин. EMSAM препаратының куллану күрсәтмәләре тираминның бу механизмын аңлата. Анда шулай ук мөһим аерма күрсәтелә: механизм үзара тәэсирнең ни өчен мөмкин булуын аңлата; ә билгеле бер даруга багышланган тикшеренүләр моның шул дару күрсәтмәләрендә ничек чагылырга тиешлеген билгели.
«MAOI» бер генә туклану кагыйдәсен аңлатмый
Моноаминоксидазаның ике формасы бар: MAO-A һәм MAO-B. Дарулар кайсы форманың эшчәнлеген тоткарлаулары, билгеле бер тәэсир дәрәҗәсендә аны никадәр көчле тоткарлаулары һәм бу тоткарлауның кире кайтарылучан булу-булмавы белән аерыла. Алар шулай ук эчәккә, бавырга һәм башка тукымаларга барып җитүләре белән дә аерыла.
Транилципромин кебек элекке, сайлап тәэсир итми торган һәм кире кайтарылмас MAO ингибиторлары моклобемид кебек кире кайтарылучан MAO-A ингибиторыннан аерыла. Кире кайтарылучан тоткарлау тирамин тәэсиренең көчәюен киметергә мөмкин, әмма «кире кайтарылучан» дигән сүз үзара тәэсир юк дигәнне аңлатмый. Моклобемид препараты турында мәгълүмат, гадәттә, махсус диета таләп итми, ләкин шул ук вакытта тираминга бай азыкларны күп күләмдә ашаудан тыелырга киңәш итә.
16 сәламәт ирекле катнашучы белән үткәрелгән икеләтә сукыр, плацебо белән контрольдә тотылган тикшеренү кабатлап дәвалау барышында моклобемидны транилципромин белән турыдан-туры чагыштырган. Тикшерүчеләр ашау вакытында тираминны арта барган күләмдә биргәннәр һәм систолик басымны кимендә 30 mmHg күтәрү өчен кирәкле күләмне үлчәгәннәр. Транилципромин кан басымын күтәрүче реакцияне моклобемидка караганда күпкә көчлерәк арттырган. Бу контрольдә тотылган провокацион эксперимент булган; ул өйдә ризык белән сынау да, метилен зәңгәрен тикшерү дә түгел.
Бер үк дару өчен дә куллану юлы һәм организмга тәэсир дәрәҗәсе әһәмиятле. Селегилин пластырының күрсәтмәләре тикшерелгән дозаларны аера: дәлилләр 24 сәгатькә 6 mg булганда диетаны үзгәртмәүне нигезли, ә 24 сәгатькә 9 һәм 12 mg бирә торган системалар өчен туклану чикләүләре бар. Бу саннар шул пластырьга карый. Аларны авыз аша кабул ителә торган метилен зәңгәре өчен чик күрсәткечләре итеп күчереп булмый.
Метилен зәңгәрен тикшерүләр нәрсәне раслый
Рэмсей һәм хезмәттәшләренең 2007 елгы фермент тикшеренүендә тикшерүчеләр чистартылган кеше MAOсын кинетик һәм спектроскопик ысуллар белән сынаганнар. Метилен зәңгәре MAO-A эшчәнлеген көчле һәм кире кайтарылучан рәвештә тоткарлаган; MAO-B эшчәнлеген тоткарлау өчен югарырак концентрацияләр кирәк булган. Бу молекуляр үзара тәэсирне раслый. Әмма ул авыз аша кабул ителә торган продукт кулланучы кешеләрдә ферментланган ризык ашауга кан басымы реакциясен үлчәми.
Тираминның үзенә кагылышлы элегрәк алынган эксперименталь дәлилләр дә бар. Этләрнең эчәклек артериясе тукымасы белән үткәрелгән экспериментларда метилен зәңгәре тукыма гомогенатларында тираминның дезаминлашуын киметкән һәм норадреналинның эшкәртелүен үзгәрткән. Гомогенат — хайван организмыннан тыш тикшерелә торган, структурасы җимерелгән тукыма. Анда үлчәнгән концентрацияне авыз аша кабул итү өчен куркынычсыз күләмгә яки ризык порциясенә әйләндереп булмый.
Монда каралган чыганакларда мин кешеләрдә ризык белән үткәрелгән һәм гадәти метилен зәңгәре продуктлары өчен гомуми диетаны яки ризыклардан тыелу вакытын раслый торган сынау нәтиҗәсен тапмадым. Бу — табылган дәлилләрнең чикләнгәнлеге; ул һәр ризык кушылмасының куркынычсыз булуын да, тиешле тикшеренүләрнең бөтенләй булмавын да расламый. Якын составлы башка препарат, башка куллану юлы яки фермент анализы өчен нәтиҗәләрнең кулланылу мөмкинлеген аерым бәяләргә кирәк булыр иде.
Дәлилләр таблицасы: ризык, дарулар һәм куллану юлы
Һәр юлны сулдан уңга укыгыз. Бер нәтиҗә өчен дәлилләр янәшәдәге сорауга автоматик рәвештә җавап бирми.
| Тәэсир яки сорау | Булган дәлилләр | Алар нәрсәне нигезли | Нәрсә ачыкланмаган булып кала |
|---|---|---|---|
| Тирамин һәм элекке MAOI антидепрессантлары | Аерым даруларның күрсәтмәләре һәм кешеләрдә контрольдә тотылган тирамин сынаулары | Ризыкка бәйле, кан басымын күтәрүче үзара тәэсир клиник яктан әһәмиятле булырга мөмкин | Бу күрсәтмәләр метилен зәңгәре өчен диета билгеләми |
| Лаборатория системаларында метилен зәңгәре һәм тирамин | Югарыда тасвирланган чистартылган фермент һәм хайван тукымасы белән экспериментлар | Аминнар таркалуның кимүенә бәйле борчылу өчен нигез бар | Кешеләрдә ашауга реакция, препарат составына һәм куллану юлына карап азык чикләүләре һәм аларның дәвамлылыгы |
| Вена эченә кертелә торган метилен зәңгәре һәм серотонинергик дарулар | Клиник очраклар турында хәбәрләр һәм PROVAYBLUE күрсәтмәләрендәге рамка эчендәге кисәтү | Серотонинның агулы тәэсиренә китерүче җитди, үлемгә китерергә мөмкин булган үзара тәэсир | Бу хәбәрләр тираминлы ризыкка бәйле куркынычның күләмен билгеләми |
| Авыз аша кабул ителә торган, метилен зәңгәре булган дару һәм серотонинергик препаратлар | Аерым очрак турында басылган хәбәр | Авыз аша кабул итү серотонинның агулы тәэсире куркынычын бетерә дип фаразлап булмый | Төрле авыз аша кабул ителә торган продуктларда ешлык һәм организмга тәэсир дәрәҗәсе белән реакция арасындагы бәйләнеш |
| Тирегә куллану, тукымага җирле тәэсир яки «түбән дозалы» дип тасвирланган продуктлар | Монда каралган чыганаклар азык куркынычсызлыгының гомуми кагыйдәсен билгеләми | Куллану юлын, препарат составын, сеңүен, күләмен һәм кабат куллануны аерым бәяләргә кирәк | Ризыклардан тыелуның расланган вакыты яки үзара тәэсир булмый торган чик |
PROVAYBLUE препаратының гамәлдәге күрсәтмәләре вена эченә инъекциягә кагыла. Рамка эчендәге кисәтү серотонинергик препаратлар һәм опиоидлар белән кулланганда серотонин синдромы турында. Ул тираминга бәйле диета вакытларын күрсәтми. Бу мәгълүматның булмавын да, даруларны кабул итү вакыты турындагы күрсәтмәләрне дә азык куркынычсызлыгы гарантиясе итеп кабул итәргә ярамый.
Авыз аша кабул итүнең дә клиник әһәмияте бар: Зушлаг һәм хезмәттәшләре метилен зәңгәре булган, сидек юлларындагы авыртуны баса торган даруны авыз аша кабул итә башлагач, серотонинның агулы тәэсире турында хәбәр иткәннәр. Бу кеше берничә серотонинергик дару кабул иткән. Бер генә очрак очрау ешлыгын бәяләргә яки йогынты ясаган һәр факторны аерып күрсәтергә мөмкинлек бирми. Әмма ул авыз аша кабул итү бу үзара тәэсирне әһәмиятсез итә дигән фаразга каршы килә.
Кан басымы билгеләре һәм серотонинның агулы тәэсире — аерым сораулар
Тираминның кан басымын күтәрүче реакциясе артык адренергик активлыкка һәм авыр гипертензия мөмкинлегенә бәйле. Серотонинның агулы тәэсире артык серотонинергик активлыкка бәйле; аңа ярсу, бизгәк, тирләү, мускулларның катып калуы яки тартышуы һәм кан басымының тотрыксызлыгы керергә мөмкин. Аларның билгеләре бер-берсенә охшаш булырга мөмкин. Ашаганнан соң баш авыртуы гына механизмны ачыклый алмый.
Шикле үзара тәэсирдән соң кинәт көчле баш авыртуы, күкрәк авыртуы, яңа барлыкка килгән хәлсезлек яки сөйләү кыенлыгы, аңны югалтып егылу, яисә аң буталу һәм мускулларның нык катып калуы яки тартышуы белән бергә бизгәк булса, ашыгыч медицина ярдәме сорагыз. Кайсы ризык сәбәп булганын ачыклауны көтмәгез һәм реакцияне кабатларга тырышмагыз. Кул астында булса, продукт савытын һәм дарулар исемлеген алып барыгыз.
Алдан планлаштырылган куллану өчен файдалы сорау конкрет булырга тиеш: «Бу препарат составы, куллану юлы, күләме һәм дәвалау дәвамлылыгы өчен нинди туклану күрсәтмәләре гамәлдә, һәм аларның дәвамлылыгын нинди дәлилләр нигезли?» Интернеттагы куллану схемасына яраклашу өчен табиб билгеләгән даруларны туктатмагыз һәм «түбән доза» гыйбарәсеннән чыгып куркынычсызлык турында нәтиҗә ясамагыз.
Продуктны һәм организмга тәэсирләрне теркәү өчен табиб белән сөйләшүнең тикшерү исемлеген кулланыгыз. Метилен зәңгәренең дарулар белән үзара тәэсире һәм кан басымына тәэсире турындагы аерым кулланмалар бу клиник сорауларны җентекләбрәк аңлата. Алкоголь, кофеин һәм өстәмәләр турындагы сораулар өстәмә механизмнарга кагыла, ә нейромедиаторларны тикшерүләр фермент анализы нәтиҗәсенең ни өчен кешедәге нейромедиатор дәрәҗәләрен алдан күрсәтә алмавын аңлата.