Сидек агып чыгуын һәм фистулаларны ачыклау өчен метилен зәңгәре белән сынаулар: зәңгәр тампон нәрсәне раслый

Кече оча өлкәсендәге операциядән соң берничә атна үткәч, пациент хатын сидекнең өзлексез агып торуын сизә. Ул моны сидек куыгы инфекциясе дип уйлый, антибиотиклар курсын тәмамлый һәм агып чыгу үзгәрешсез дәвам иткәч аптырый. Антибиотиклар баштан ук ярдәм итә алмас иде, чөнки хәлне аңлау моделе дөрес булмаган. Инфекция — микробларның тукымага үтеп керүе. Фистула исә — тишек: аерым булырга тиешле ике куышлыкны, бу очракта сидек куыгын һәм җиңсәне, тоташтыручы аномаль канал. Бернинди антибиотик та тишекне япмый.

Метилен зәңгәре белән буяу сынавы нәкъ шундый хәлләр өчен эшләнгән. Бу сынау бернәрсәне дә дәваламый, инфекцияне ачыкламый һәм үзеннән-үзе диагноз бирми. Ул бер тар сорауга җавап бирә: җиңсәдәге сыеклык буяу белән тутырылган сидек куыгыннан киләме? Процедураның барлык үзенчәлекләре, шул исәптән аның ялгыш нәтиҗә бирү сәбәпләре дә, шушы бердәнбер максаттан килеп чыга. Метилен зәңгәренең медицинада кулланылышына күзәтүебез бу диагностик кулланылышны кушылманың рөхсәт ителгән һәм тикшерелә торган кулланылышлары белән беррәттән карый.

Төп идея: контрольдәге зәңгәр сыеклыкны эзләүче билге итеп куллану

Принцип махсус рәвештә гади итеп корылган. Сидек куыгы катетер аша ретроград рәвештә, сыекландырылган метилен зәңгәре кушылган стериль юу сыеклыгы белән тутырыла. Җиңсәдә зәңгәр сыеклык булырга тиеш түгел. Аннан соң җиңсәнең аномаль бер урынында зәңгәр сыеклык күренсә, сидек куыгы яки сидек чыгару каналы белән җиңсә арасында тоташу бар дигән сүз. Буяу — эзләүче билге, ә сынау — агып чыгу урынын билгеләү алымы.

Моннан шунда ук ике нәтиҗә килеп чыга. Беренчедән, сынау буяу кертелгән урыннан агым буенча түбәнрәк булган агып чыгуларны гына таба ала. Сидек куыгындагы зәңгәр буяу сидек үткәргеч белән җиңсә арасындагы фистуланы беркайчан да күрсәтә алмый, чөнки зарарланган сидек үткәргечтән килгән сидек, сидек куыгына бөтенләй кермичә, җиңсәгә эләгә. Икенчедән, уңай нәтиҗә агып чыгу урынын билгели, ләкин тукыманың хәле, фистуланың зурлыгы яки аны ничек төзәтергә кирәклеге турында бернәрсә дә әйтми. Шуңа күрә хирургик һәм диагностик процедураларны планлаштыру һәрвакыт буяу сынавы белән генә чикләнми.

Өч тампонлы сынау, адымлап

Тикшерү буяу кулланганчы ук башлана. Җиңсә көзгесе белән караганда үтә күренмәле сидекнең җыелуын һәм, күренсә, фистуланың җиңсәдәге тишеген эзлиләр. Сидек фистулалары турындагы Европа урология күрсәтмәләрендә анамнез җыю һәм максатчан карау көчле тәкъдим итеп бирелә; бернинди буяу нәтиҗәсе дә күз белән турыдан-туры күрелгәнне кире какмый.

ICS/IUGA терминология хисабында билгеләнгән стандарт өч тампонлы процедура түбәндәгечә үткәрелә. Җиңсәгә бер-бер артлы өч коры губка тампон урнаштырыла: берсе өске, берсе урта, берсе аскы өлешкә. Башка вариантларда марля төргәкләре, мамык шарчыклары яки бер тампон кулланыла, ләкин стандартлаштырылган рәвеш — өч аерым тампон. Аннары сидек куыгы катетер аша сыекландырылган зәңгәр юу сыеклыгы белән тутырыла, ә табиб тутыру вакытында җиңсәдәге тишектән зәңгәр сыеклык чыгуын күзәтә. Тампоннарны тутырганчы урнаштыру мөһим: буяу җиңсә кереше тирәсенә түгелгәннән соң тампон кертү аның һичшиксез буяу белән пычрануына һәм мәгънәсез нәтиҗәгә китерә.

Бердәм универсаль күләм, концентрация яки тоту вакыты юк, һәм намуслы мәкалә моны ачык әйтергә тиеш. FIGOның фистула хирургиясенә өйрәтү кулланмасы 60 to 100 mL сыекландырылган буяу кулланып, шунда ук карауны тасвирлый; бернәрсә дә күренмәсә, буяуны сидек куыгында калдырып, 30 to 60 минут йөрергә һәм сыеклык эчәргә тәкъдим итә. Операциядән соңгы бер протоколда 250 to 300 mL кулланылган һәм җитәрлек тутырмау кечкенә фистулаларда ялган тискәре нәтиҗәләргә китерүе махсус кисәтелгән. ICS/IUGA билгеләмәсе буенча тампоннар 10 минуттан соң алына, ләкин бик кечкенә яки бормалы канал өчен 30 минутка кадәр вакыт бирелә. Нигезле күрсәтмә — бер универсаль рецепт тәкъдим итү түгел, ә җирле протокол буенча сыекландырылган эремә белән җитәрлек тутыру.

Тампоннардагы нәтиҗәләрне аңлату

Һәр тампон аерым алына, аның дымлылыгы һәм төсе теркәлә. ICS/IUGA билгеләмәләренә нигезләнгән стандарт аңлатма:

Иң куркыныч юл — икенчесе. Иң аскы тампонның гына зәңгәрләнүе фистула бөтенләй булмаганда да иң җиңел барлыкка килә: гадәти сидек чыгару каналы аша агып чыгу яки зәңгәр сыеклыкның тышкы тишектән артка таба түгелүе аркасында. Түбәндәге бер тампонның гына зәңгәр булуы мәсьәләне беркайчан да тулысынча хәл итми.

Ике буяулы сынау: сидек куыгын сидек үткәргечтән аеру

Җиңсәдә сидек күренүен дәвам итсә, ләкин сидек куыгындагы буяу анда бер дә күренмәсә, шик агым буенча өскәрәк — сидек үткәргечкә күчә. Ике буяулы сынау ике чыганакны күз белән аерырга мөмкинлек бирә. Пациент сидеге ачык кызгылт сары төскә кергәнче феназопиридинны авыз аша кабул итә (рәсми билгеләмәдә бер-ике көн дәвамында көнгә өч тапкыр 200 mg кулланыла, кайбер амбулатор протоколларда исә бер генә доза кулланыла), аннары сидек куыгы элеккечә зәңгәр юу сыеклыгы белән тутырыла.

Мондагы логика — сыеклыкның юлын ачыклау. Җиңсәдә зәңгәр буялу сыеклыкның сидек куыгыннан яки сидек чыгару каналыннан килүен аңлата. Зәңгәр төссез кызгылт сары буялу сыеклыкның сидек куыгыннан өстәрәк урнашкан сидек үткәргечләрдән килүен аңлата. Ике төс тә булса, ике урында да тоташулар булуы ихтимал. Сидек куыгы зәңгәр булуга карамастан, җиңсәнең өске өлешендә үтә күренмәле сидек булуы да кызгылт сары төс кебек үк өстәге чыганакка ишарә итә. Бу — табиб җитәкчелегендә үткәрелә торган диагностик схема, өйдә ясый торган тәҗрибә түгел.

Цистоскопия һәм операция бүлмәсе

Буяу сынавын икенче яктан да кулланып була. Кече оча өлкәсендәге операция вакытында сидек куыгын ретроград рәвештә зәңгәр төстәге юу сыеклыгы белән тутырып, операция кырын күзәтергә мөмкин; кырда зәңгәр сыеклык пәйда булуы сидек куыгы стенасында кимчелек барлыгын күрсәтә. Төзәткәннән соң, ябылган урын сыеклык үткәрмәгән кебек күренәме икәнен тикшерү өчен алымны кабатларга мөмкин. Тасвирланган бер техникада бу максат өчен 600 mL кадәр кулланылган; моны һәр сидек куыгына кертелергә тиешле стандарт күләм түгел, ә хирургик очрак турындагы хисап итеп аңларга кирәк.

Цистоскопия тампоннар күрсәтә алмаган нәрсәләрне билгели: сидек куыгы кимчелекләренең санын, зурлыгын, урнашуын һәм аларның куык өчпочмагына һәм сидек үткәргечләрнең тишекләренә мөнәсәбәтен. Европа күрсәтмәләре фистуланы раслау өчен төсле сыеклык белән ретроград тутыруны цистоскопия белән бергә кулланырга тәкъдим итә, шул ук вакытта дәлилләр базасының чикләнгән булуын искәртә. Моңа охшаш, ләкин аерым бер алым цистоскопия вакытында сидек үткәргечләрнең үткәрүчәнлеген тикшерә: аларның тишекләреннән буяу агымнары чыгуын күзәтәләр. Монда билге өстән, кан агымы яки сидек аша килергә тиеш, чөнки сидек куыгы эченә кертелгән буяу инде сидек үткәргечләрдән агым буенча түбәнрәк урнашкан һәм аларны тикшерә алмый. Бу ике буяу юлын бутау — тампоннар таблицасы булдырмаска тиешле нәкъ шул төрдәге төшенчә хатасы. Әлеге операция алымнарының нечкәлекләре метилен зәңгәренең хирургиядә һәм диагностикада кулланылышы турындагы өстәмә кулланмабызда карала.

Ни өчен сынау ике юнәлештә дә ялгыша ала

Ялган тискәре нәтиҗәнең гадәти сәбәпләре аз: сидек куыгын җитәрлек тутырмау, ун минуттан артык вакыт кирәк булган бик кечкенә яки бормалы канал, ара-тирә генә яки тән торышына бәйле агып чыгу, куыктагы буяу беркайчан да барып җитә алмый торган сидек үткәргеч-җиңсә фистуласы, яки беренче табылган фистула артында яшеренгән икенчесе. Операциядән соң фистуласы булган 56 пациентның бер ретроспектив сериясендә, белгечкә җибәрелгәнче үткәрелгән 13 буяу сынавының 10сы уңай булган. Бу 13тән 10 күрсәткече кайчак сизгерлек күрсәткече кебек китерелә. Әмма алай түгел: төркем бик нык сайлап алынган, һәм тикшеренү диагностик төгәллекне бәяләү сынавы итеп планлаштырылмаган. 2020 елгы операциядән соңгы очраклар сериясе буяу сынавын үлчәнгән сизгерлек күрсәткече буларак түгел, ә тиз беренчел алым буларак хуплый.

Ялган уңай һәм адаштыра торган нәтиҗәләр күбесенчә буяу белән пычрануга бәйле: тампон урнаштырганда буяу түгелү, сидекнең салынган материал буйлап сеңеп таралуы, сынау вакытында сидек чыгару, яки гадәти көчәнешкә бәйле йә кинәт сидек кысуга бәйле сидек тотмау аркасында иң аскы тампонның буялуы. Боларның берсе дә фистула барлыгын күрсәтми. Шуңа күрә тутырганда турыдан-туры күзәтү һәм тышкы тишектән кире агымны тикшерү өстәмә ихтыяри гамәлләр түгел, ә процедураның өлешләре.

Буяу сынавының уңай нәтиҗәсе сидек юллары инфекциясе нәтиҗәсе түгел, һәм киресенчә дә

Сидек юллары инфекциясе сидек куыгы белән җиңсә арасында канал барлыкка китерми, шуңа күрә инфекция үзе генә контрольдәге шартларда сидек чыгару каналының тышкы тишегеннән башка урында зәңгәр сыеклык агып чыгуына китерә алмый. Бу ике хәлнең билгеләре охшаш һәм алар бер үк вакытта да булырга мөмкин; нәкъ шуңа күрә аларны бутыйлар. Инфекциядән килеп чыккан кинәт сидек кысу һәм шуңа бәйле сидек тотмау вакытында сидек гадәти сидек чыгару каналы аша чыга; фистула аша агып чыккан сидек исә аны читләтеп уза. Инфекциягә шик булганда сидек анализы һәм бактериологик чәчү һаман мөһим, ә җыелган җиңсә сыеклыгында креатининны үлчәү аның сидек булуын раслый ала, ләкин үзе генә агып чыгу урынын билгели алмый. Нәтиҗәне буташтыра торган тагын бер факторны истә тотыгыз: кайбер метилен зәңгәре булган кушма сидек юллары дарулары сидекнең төсен үзләре үк үзгәртә, шуңа күрә буяуга нигезләнгән бәяләү алдыннан табибка бу хакта әйтергә кирәк.

Тампоннардан соң тагын нәрсә эшләргә кирәк

Буяу сынавы тикшерүне башлап җибәрә; ул аны тәмамламый. Кече оча әгъзаларын карау тукыманың хәлен, җөйләрне һәм фистуланың урнашуын бәяли. Төзәтүгә керешкәнче, цистоскопия һәм уретроскопия эчке тишекләрнең урынын билгели. Сидек үткәргечтән килгән чыганакка шик булса яки анатомик төзелеш аңлашылмаса, соңгы чыгару фазасы белән контрастлы КТ яки МРТ өске сидек юлларын күрсәтә, ә ретроград пиелография шикле сидек үткәргечне турыдан-туры ачыклый ала. Ультратавыш белән чагыштырулар да бар: унике пациент катнашкан кечкенә мөмкинлекне бәяләү тикшеренүендә контраст белән көчәйтелгән төсле Допплер 12 очракның 11ен дөрес классификацияләгән. Ләкин бу нәтиҗә буяу сынавына түгел, ультратавыш ысулына карый (Volkmer һәм хезмәттәшләре, 2000).

Буяу сынавына дәвалаудан соң да әйләнеп кайталар. FIGOның яхшы практика тәкъдимнәре фистуланы төзәткәннән соң 10 to 14 көн узгач, катетерны алганчы, пациентны күзәтү астында йөткертеп, буяу белән тикшерергә киңәш итә (Browning һәм хезмәттәшләре, 2025). Бу килүдәге тискәре сынау шул вакытта фистула аша агып чыгу күрсәтелмәгәнен аңлата; ул соңрак сидек тотмау, сидек тоткарлану, инфекция яки ачыкланмый калган сидек үткәргеч чыганагы аркасында агып чыгу беркайчан да булмаячак дип гарантия бирми.

Метилен зәңгәренең фистула тикшерүеннән аерым карарга кирәк булган тагын бер диагностик роле бар: ул шулай ук аналык торбаларының ачык булуын тикшерү өчен кулланыла. Бу процедура балага узу мөмкинлеген тикшерү һәм аналык торбаларының үткәрүчәнлеген бәяләү турындагы кулланмабызда яктыртыла. Буяу шул ук, ләкин сорау башка, анатомик төзелеш тә башка. Нәтиҗәне куелган сораудан аермыйча карау — буяу сынавының төп кагыйдәсе. Зәңгәр тампон юл барлыгын раслый. Калган бар нәрсәне — зурлыкны, төзәтү мөмкинлеген, фаразны — әле тикшерергә кирәк.