Метилен зәңгәре һәм операциядән соңгы когнитив функцияләр: кешеләрдәге сынаулар һәм хайваннардагы механизмнар

Олы яшьтәге кешеләр кайчак зур операциядән соң элеккегә караганда фикерләрен азрак ачык итеп туплый. Моны гаиләләре күрә. Клиницистлар моны үлчи. Анестезия вакыты тирәсендә бирелгән метилен зәңгәре баш миен саклыймы — сорау шунда. Бу сорауга ике төр дәлил кагыла, һәм алар аның төрле өлешләренә җавап бирә. Кешеләрдәге периоперацион сынау пациентлар белән ни булганын хәбәр итә. Олы тычканнар моделе исә нейроннар эчендә саклау ничек эшләргә мөмкин булуын тәкъдим итә. Берсе дә икенчесен алыштырмый.

Беренче адым — еш кына бергә бутап каралган ике нәтиҗәне аеру.

Делирий һәм үлчәнгән когнитив начараю — төрле төшенчәләр

Операциядән соңгы делирий — игътибарның һәм аңлауның кискен, үзгәреп торучы бозылуы. Бер сәгатьтә пациентның аңы ачык була, икенчесендә ул бутала. Хастаханәләр аны 3D-CAM кебек пациент янында кулланыла торган бәяләү кораллары белән ачыклый, гадәттә көнгә берничә тапкыр, чөнки бер генә тикшерү аны күрми калырга мөмкин.

Операциядән соңгы когнитив дисфункция — башка күренеш. Ул хәтерне, игътибарны һәм башкару функцияләрен колачлаган стандарт тестларда пациентның үз операциягә кадәрге башлангыч дәрәҗәсе белән чагыштырганда үлчәнгән начараюны аңлата. Тестлар берничә көн яки атнадан соң үткәрелә. Пациентта боларның берсе булып, икенчесе булмаска мөмкин.

Бу аерма мөһим, чөнки ике нәтиҗә төрле кораллар белән, төрле вакытта, төрле бәяләүчеләр тарафыннан үлчәнә. Сынауда икесе дә хәбәр ителсә, аларны ике аерым раслау итеп укыгыз. Сынау әдәбиятын шулай уку алымының нигезләре метилен зәңгәре турындагы тикшеренүләрне ничек укырга мәкаләсендә карала.

Кешеләрдәге сынауда нәрсә эшләнгән

Кешеләргә кагылышлы төп дәлил 2021 елда Journal of Clinical Anesthesia журналында басылган Хуашань хастаханәсендәге ачык рандомизацияләнгән сынаудан килә. Аңа планлы зур, йөрәккә кагылмаган операцияләр кичерүче, 60 тан 80 яшькә кадәрге 248 пациент кертелгән; нейрохирургия операцияләре кермәгән, ә күкрәк читлеге, ортопедик, урологик һәм зур корсак куышлыгы операцияләре кергән. Яртысына метилен зәңгәрен 2 mg/kg күләмендә вена эченә керткәннәр: аны 50 mL кадәр сыеклатып, анестезия индукциясеннән соң ук 60 минут эчендә инфузия итеп биргәннәр. Икенче яртысына шул ук тәртиптә 50 mL физиологик эремә бирелгән.

Делирий төп нәтиҗә күрсәткече булган. Бәяләүчеләр операциядән соңгы 1 нче көннән 5 нче көнгә кадәр яки хастаханәдән чыгарылганчы 3D-CAM белән көнгә ике тапкыр, кимендә алты сәгать аерма белән скрининг үткәргән, ә уңай скрининг нәтиҗәләрен Мемориаль делирийны бәяләү шкаласы ярдәмендә тасвирлаган. Уяну бүлмәсендәге аң буталуы аерым, анестезиядән уяну делирие буларак теркәлгән. Когнитив функцияләр икенчел нәтиҗә күрсәткече булган: стандарт тестлар җыелмасы операциягә бер көн кала һәм операциядән соң якынча 7 нче көндә кабат үткәрелгән; кимендә ике тестта бер стандарт тайпылыштан зуррак начараю когнитив түбәнәю дип билгеләнгән. Бу — иртә начараю, хәзер гадәттә тоткарланган нейрокогнитив торгызылу дип атала. Өч айдан соң тикшеренүчеләр TICS-m телефон скринингын кулланган, әмма чагыштыру өчен операциягә кадәрге башлангыч TICS-m күрсәткече булмаган.

Иртә нәтиҗәләр метилен зәңгәре файдасына булган. Делирий метилен зәңгәре алган 124 пациентның 9 ында (7.3 процент), ә контроль төркемдәге 124 пациентның 30 ында (24.2 процент) күзәтелгән; төзәтелгән шанслар нисбәте 0.24, 95 процентлы ышаныч интервалы 0.11 дән 0.53 кә кадәр булган. Иртә когнитив начараю 124 пациентның 20 сендә (16.1 процент), ә контроль төркемдә 122 пациентның 49 ында (40.2 процент) күзәтелгән. Уяну бүлмәсендәге анестезиядән уяну делирие төркемнәрдә охшаш булган: якынча 18 һәм 23 процент. Өч айдан соң телефон аша алынган баллар диярлек бер үк булган (медианалар 34.5 һәм 34.0), статистик аерма булмаган.

Бу саннар белән бергә аларның чикләүләрен дә карарга кирәк. Сынау ачыктан-ачык яшерү кулланылмаган итеп үткәрелгән. Анестезиологлар төркемнәргә бүленешне белгән, ә метилен зәңгәре сидекне өч-биш көнгә зәңгәрсу-яшел төскә кертә, бу пациентларга һәм бәяләүчеләргә төркемне ачыкларга мөмкинлек бирә. Сынау бер үзәктә үткәрелгән. Тиешле башлангыч тестлар белән когнитив күзәтү якынча бер атна дәвам иткән; өч айдан соңгы телефон скринингы башлангыч дәрәҗәдән үзгәрешне күрсәтә алмый, чөнки башлангыч телефон балы юк. Таблицада китерелгән күңел болгану, косу һәм баш әйләнү кебек вакыйгалар төркемнәрдә охшаш булган, бер пациентта да серотонин синдромы яки клиник яктан әһәмиятле гемолитик анемия хәбәр ителмәгән. Тән температурасы күтәрелү метилен зәңгәре төркемендә ешрак булган (124 пациентның 16 сында, контрольдә — 124 нең 3 сендә). Бавыр функциясе бозылуы ике төркемдә дә күзәтелгән һәм гепатэктомия очраклары белән бәйле булган.

Олы тычканнар моделе нәрсә өсти

Аерым 18 айлык тычканнардагы тикшеренү клиник сорау түгел, ә механизм турындагы сорауны куя. Кырык биш ата C57BL/6J тычканы унбишәрдән өч төркемгә бүленгән: бары тик кислород алганнар; ике сәгать дәвамында 3 процентлы севофлуран тәэсиренә дучар булганнар; яки шул ук севофлуран тәэсиренә кадәр ике сәгать алдан бер тапкыр 5 mg/kg метилен зәңгәрен корсак куышлыгына инъекция итеп алганнар. Өйрәнү һәм хәтер Моррис су лабиринты ярдәмендә тикшерелгән, ә гиппокамп тукымасында митохондрияләрнең формасы һәм аларның бүленүен көйләүче аксымнар өйрәнелгән.

Севофлуран SENP3 протеазасы дәрәҗәсен күтәргән, бүленү көйләгече Drp1 дән кечкенә модификатор аксымны (SUMO2/3) аерган, митохондрияләрне фрагментларга таркаткан һәм лабиринттагы нәтиҗәләрне начарайткан. Метилен зәңгәрен алдан бирү бу чылбырның һәр буынын кире юнәлешкә үзгәрткән: Drp1 деSUMOилләшүе кимегән, фрагментлашу азайган, хәтер баллары яхшырган. Авторлар Drp1 SUMOилләшү халәтен анестетик тәэсирен митохондрияләргә һәм когнитив функцияләргә зыян белән тоташтыручы күчергеч итеп тәкъдим итә.

Бу — конкрет, тикшереп була торган механизм юлы, һәм ул кешеләрдәге сигналны биологик яктан азрак көтелмәгән итә. Әмма модельнең нәрсә булмавын да истә тотыгыз. Болар олы, ләкин башка яктан сәламәт тычканнар булган; аларга бары тик анестезия бирелгән, операция дә, өстәмә авырулар да булмаган. Препарат тәэсиргә кадәр ике сәгать алдан корсак куышлыгына кертелгән; бу алдан бирү схемасы клиник сынаудагы индукциядән соңгы инфузиядән аерыла. Тычкан гиппокампы тукымасындагы дәлил шул ук механизм юлының кешеләрдәге нәтиҗәне аңлатуын расламый.

Ике тикшеренүне янәшә чагыштыру

Икенче, зуррак протокол бу өлкәнең кая таба баруын ачыграк күрсәтә. Теркәлгән NCT04529265 ашказаны асты бизе хирургиясе сынавында 55 тән 80 яшькә кадәрге 314 пациент, катнашучылардан һәм нәтиҗә бәяләүчеләрдән төркем бүленешен икеләтә яшерү, операция вакытында гомуми күләме 3 mg/kg булган ике доза планлаштырылган. Төп нәтиҗә күрсәткече хастаханәдә булу чорындагы делирий, икенчел күрсәткечләр исә 7 нче көндәге когнитив функцияләр, ялкынсыну маркерлары һәм озаграк онкологик күзәтү булган. Реестр язмасында тәмамлану вакыты 2024 елның декабре дип күрсәтелгән, ә нәтиҗәләр шуннан соң 2026 елда Journal of Clinical Anesthesia журналында чыккан. Ачык сынау нәтиҗәсен нык урнашкан раслау дәрәҗәсенә күтәргәнче, нәкъ менә яшерү кулланылган бу кабатлау тикшеренүенә игътибар итәргә кирәк.

Операция бүлмәсендәге иминлек өй шартларына күчми

Югарыдагы барлык когнитив нәтиҗәләр операция вакытында күзәтү астында вена эченә кертүдән алынган. Бу шартларда анестезиологлар, күзәтү җайланмалары, реанимация препаратлары һәм үзара тәэсир итүче даруларга тикшерү бар. Боларның берсе дә өйдә авыз аша куллануга күчми.

Ике махсус кисәтү бар. Метилен зәңгәре моноаминоксидазаны тоткарлый, шуңа күрә аны серотонинергик антидепрессантлар белән бергә куллану серотонин синдромын китереп чыгарырга мөмкин. Бу хәвеф инъекция өчен препаратны куллану мәгълүматында рамка эчендәге кисәтү буларак бирелгән; үзара тәэсир итүче дарулар метилен зәңгәренең дарулар белән үзара тәэсире мәкаләсендә җентекләп карала. G6PD җитешсезлеге булган пациентларда гемолиз хәвефе бар. Сидекнең һәм тиренең зәңгәр төскә керүе үзе зарарсыз, әмма киләчәк сынауларда яшерүне ачык тикшеренүдәгегә караганда яхшырак тәэмин итәргә кирәк булуның сәбәбе дә шунда. Эш итү һәм чыганак сайлау буенча гомуми иминлек принциплары метилен зәңгәрен куллану иминлеге нигезләре мәкаләсендә тупланган.

Йомгак

Олы яшьтәге хирургик пациентларда үткәрелгән бер ачык сынау операция вакытында вена эченә бер доза кертелгәннән соң делирийның һәм иртә үлчәнгән когнитив начараюның шактый кимүен хәбәр итә; өч айдан соң когнитив аерма булмаган, ә яшерүнең кимчелекләрен авторлар үзләре ачык күрсәтә. Олы тычканнардагы анестезия моделе мондый саклауның ничек барлыкка килә алуын эзлекле митохондриаль аңлату белән тәэмин итә. Боларны ике аерым раслау итеп карагыз: яшерү кулланылган кабатлау тикшеренүен көтүче клиник сигнал һәм кешеләрдә расланырга тиешле механизм. Олыгаюдагы хәтер нәтиҗәләрен киңрәк күзәтүче укучыларга метилен зәңгәре һәм олыгаюдагы хәтер мәкаләсе дә кызыклы булырга мөмкин.