Makala
Metilen gögüni gündelik we uzak möhletleýin ulanmak: nämeler öwrenildi?
Barlaglar sagdyn uly adamlar üçin metilen gögüni gündelik ulanmagyň umumy bir tertibini kesgitlemeýär. Adamda gaýtalanýan täsir öwrenildi, şol sanda alty aý dowam eden kiçi psihiatrik synag hem bar. Himiki taýdan tapawutly, ýöne baglanyşykly başga bir formula üçin has uzak synaglar hem geçirildi. Bu iki kategoriýanyň hiç biri-de näbelli bölek-satuw ergininiň möhletsiz ulanmak üçin howpsuz ýa-da peýdaly bolandygyny kesgitlemeýär.
Peýdaly sowal “Muny uzak möhletleýin öwrenen barmy?” diýen sowaldan has takykdyr. Sowal şudur: haýsy madda, haýsy ýol bilen, kime, näçe wagtlap berildi we haýsy netijeler ölçeldi?
Täsir ediş döwrüni we soňraky gözegçiligi aýratyn okaň
Täsir ediş döwri bejerginiň haçan berilendigini görkezýär. Soňraky gözegçilik bolsa barlagçylaryň gatnaşyjylary soňra haçan barlandygyny görkezýär. Bäş günlük bejergiden soň üç aýlyk gözegçilik üç aýlap doza berlendigini aňlatmaýar. Edil şonuň ýaly-da, syçanlar 30 aýlyk bolanda tamamlanan barlag hökmany suratda 30 aýlyk bejergini öz içine almaýar.
Daşky surat bu tapawudy shematik görnüşde görkezýär. Ondaky nokatlar düşündiriş üçin niýetlenendir, ölçenen barlag maglumatlary däldir. Aşakdaky diagrammada saýlanan barlaglaryň hakyky dowamlylygy görkezilýär. “Aýratyn soňraky gözegçilik habar berilmedi” diýmek, salgylanýan hasabatyň bejergisiz goşmaça gözegçilik döwrüni tassyk etmeýändigini aňladýar; bu mümkin bolan ähli soňraky netijeleriň bahalandyrylandygyny we kadaly bolandygyny aňlatmaýar.
Barlaglaryň dowamlylyk diagrammasy
| Barlag we model | Formula we berliş ýoly | Täsir ediş döwri | Gözegçilik ýa-da soňraky gözegçilik | Ölçenen esasy sowal |
|---|---|---|---|---|
| Rodriguez we kärdeşleri: sagdyn uly adamlaryň beýni şekillendirmesi | USP metilen gögi, methylthioninium chloride; agyz arkaly | Bir gezek bermek | Başlangyç ölçeg we 60 minut soň başlanýan gaýtalanan MRI | Ýiti beýni gan akymy we tor üýtgemeleri, dowamly howpsuzlyk däl |
| Ibarra-Estrada we kärdeşleri: septik şokly 91 näsag | Duzly ergindäki metilen gögi; wena içine infuziýa | Günde üç infuziýa, hersi alty sagat dowam etdi | Kliniki netijeler 28-nji güne çenli bahalandyryldy | Vazopressor ulanylyşy, hassahana netijeleri, ölüm we ýaramaz täsirler |
| Zoellner we kärdeşleri: PTSD-li 42 gatnaşyjy | Metilen gögi; agyz arkaly, psihoterapiýa bilen bilelikde | Gündelik bäş hyýaly täsirlenme seansyndan soň bermek | Bahalandyrmalar üç aýlyk soňraky gözegçilige çenli | Gysga utgaşdyrylan çärelerden soň alamatlar we gündelik işjeňlik |
| Gureev we kärdeşleri: C57BL/6 syçanlary | Günde habar berlen iki täsir derejesindäki MB; berliş ýoly usullarda aýdyň görkezilmedi | Dört hepde | Her hepde täret nusgasyny almak; soňky bäş günüň dowamynda labirint synagy; aýratyn dikeldiş gözegçiligi habar berilmedi | Mikrobiomyň düzümi we labirintdäki öndürijilik |
| Jena we Chainy: urkaçy Wistar alakalary | Içilýän suwdaky metilen gögi; agyz arkaly | 30 gün | Ahyrky gan, bagyr we böwrek nusgalary | Saýlanan oksidleýji stres we serum ölçegleri; her toparda bäş haýwan |
| Alda we kärdeşleri: bipolýar bozulmaly 37 gatnaşyjy | Metilen gögi kapsulalary; agyz arkaly; has ýokary işjeň doza has pes doza bilen deňeşdirildi | 26 hepdelik krossower: iki 12 hepdelik bejergi döwri, üstesine dozany sazlamak we krossower hepdeleri | Bejergi döwründe yzygiderli saparlar; kognisiýa başlangyçda, 13-nji we 26-njy hepdelerde bahalandyryldy | Bar bolan bejerginiň fonunda galan keýp alamatlary, kognisiýa we çydamlylyk |
| Poudel we kärdeşleri: syçanlarda süňkleriň garramagy | Garry urkaçy C57BL/6J syçanlarynyň içilýän suwundaky MB; erkek we urkaçy UM-HET3 syçanlarynyň iýmitindäki MB | Garry urkaçylarda alty ýa-da 12 aý; UM-HET3 syçanlarynda ýedi aýlyk ýaşdan 22 aýlyga çenli 15 aý | Bellenen ahyrky nokatlarda süňk ölçegleri; bejergisiz aýratyn soňraky gözegçilik ýok | Ýaş bilen bagly süňk gurluşy, adamdaky howpsuzlygyň giňişleýin bahalandyrylmagy däl |
| Gauthier we kärdeşleri: Alzheimer keselli 891 näsag | Leuco-methylthioninium bis(hydromethanesulfonate), LMTM; agyz arkaly | 15 aýlyk randomizirlenen bejergi döwri | Synag döwründe kliniki we howpsuzlyk bahalandyrmalary | Kognisiýa, gündelik işjeňlik we ýaramaz hadysalar; pes dozaly LMTM gözegçiligi |
| Auerbach we kärdeşleri: F344/N alakalary we B6C3F1 syçanlary | Methylcellulose içindäki methylene blue trihydrate; agyz arkaly zond bilen | Iki ýyl, hepdede bäş gün | Barlag tamamlanýança diri galşa gözegçilik we dokuma patologiýasy | Dowamly toksiklik we kanserogenlik |
Bu setirleri biri-biriniň ýerine ulanyp boljak doza maslahatlary hökmünde kabul etmeli däl. Agyz arkaly zond bilen bermek maddany gönüden-göni aşgazana ýetirýär; içilýän suw we iýmit bolsa kabul edilişiň dürli görnüşlerine mümkinçilik berýär. Wena içine infuziýa içegeden siňmegi geçýär. Täsir ediş dowamlylygy bu tapawutlary aradan aýyrmaýar.
Adamda gaýtalanan ulanmak bize näme aýdýar
Bipolýar synag bir gezeklik beýni skanirlemesinden tapawutlylykda, metilen gögüniň agyz arkaly gaýtalanan ulanylyşy barada has degişli maglumat berýär. Şeýle-de bolsa, 37 gatnaşyjynyň diňe 27-si synagy tamamlady. Gatnaşyjylarda bipolýar bozulma bardy, olar eýýäm lamotrigine alýardy we bejergi döwründe gözegçilik edilýärdi. Deňeşdirme inert placebo-nyň ýerine metilen gögüniň has pes dozasyny ulandy. Bu gurluş sagdyn adamlarda üznüksiz ulanmagyň howpsuzlygyny kesgitläp ýa-da seýrek zyýanlary ygtybarly inkär edip bilmeýär.
Alzheimer synagy goşmaça tapawutlandyrmany talap edýär. LMTM başga counterion-lary bolan, durnuklaşdyrylan azaldylan methylthioninium formulasydyr; ol adaty methylene blue chloride ergini däl. Onuň 15 aýlyk dowamlylygyny sarp ediji üçin niýetlenen metilen gögi önüminiň 15 aýlap synagdan geçirilmegi hökmünde görkezmeli däl. Öňünden kesgitlenen esasy seljerme has ýokary dozalaryň pes dozaly gözegçilik bilen deňeşdirilende peýdasyny görkezmedi. Aşgazan-içege we peşew ýollary bilen bagly ýaramaz hadysalar hem-de hemoglobiniň peselmegi habar berildi. Has uzak gözegçilik howpsuzlyk maglumatlaryny berdi; ol töwekgelçiligiň ýokdugyny kesgitlemedi.
Haýwan barlaglary näme goşýar
Haýwan barlaglary adamlarda derňemek kyn boljak dokumalary we gaýtalanýan täsirleri öwrenmäge mümkinçilik berýär. Olar şeýle hem bir ölçegdäki oňaýly netijäniň näme üçin ýeterlik däldigini görkezýär.
30 günlük alaka synagynda bagyrda lipid peroxidation ýokarlandy, böwrekdäki ölçeg bolsa peseldi. Birnäçe antioksidant ölçeg üýtgemedi. Barlagyň hemmesini “antioksidant goragy” diýip atlandyrmak agzalaryň arasyndaky bu tapawudy gizlärdi. Dört hepdelik syçan synagynda has ýokary täsir mikrobiomda has uly üýtgemeleri döretdi. Barlag bu üýtgemeleriň ulanmak bes edilenden soň dowam edendigini ýa-da etmändigini kesgitlemedi.
Has uzak täsir hem göz öňünde tutulan peýdany awtomatik ýagdaýda döretmedi. Süňkleriň garramagy baradaky synaglar ýaş bilen bagly süňk ýitgisiniň öňüni almady. Olaryň uzak ömür baradaky pikirler üçin ähmiýeti bahalandyrylýan netijä baglydyr: süňk morfologiýasy, diri galmak we adamyň ömrüniň dowamlylygy aýratyn sowallardyr.
National Toxicology Program-nyň dowamly barlagy jynsa we görnüşe görä dürli subutnama derejeleri bilen kanserogen işjeňligi kesgitledi. Şoňa degişli iki ýyllyk makalada täsire sezewar edilen käbir toparlarda anemiýa hem habar berildi. Bu netijeler adamda bölek-satuw tertibi üçin san taýdan rak töwekgelçiligini görkezmeýär. Ýöne olar haýwanlara iki ýyllap doza berilmegini kynçylyksyz arkaýynlygyň subutnamasy hökmünde kabul etmegiň dogry däldigini görkezýär. Kanserogenlik subutnamasynyň düşündirişi bu netijeleri aýratynlykda seljerýär.
Garaşlylyk, goýlandan soňky täsirler, öwrenişme we döwürleýin ulanmak
Bu adalgalar dürli sowallary beýan edýär.
- Garaşlylyk özüňe gözegçiligiň bozulmagyny we zyýan ýetýändigine garamazdan ulanmagy dowam etdirmegi öz içine alýar. Ýokardaky barlaglar metilen gögi bilen bagly garaşlylyk sindromyny kesgitlemeýär. Şeýle hem olar uzak möhletleýin we gözegçiliksiz ulanyjylarda garaşlylyk mümkinçiliginiň ýokdugyny subut etmek üçin düzülen däldi.
- Goýlandan soňky täsirler bir maddanyň mukdary azaldylanda ýa-da ulanylyşy bes edilende gaýtadan ýüze çykýan belli bir sindromy aňladýar. Metilen gögi goýlandan soň häsiýetli sindromy kesgitleýän gözegçilikli subutnama tapmadym. Ulanmak bes edilenden soň ýadawlyk, alada ýa-da üns jemlemegiň kynlaşmagy derňelmeli habar bolup biler, ýöne onuň özi goýlandan soňky täsirleri kesgitlemek üçin ýeterlik däl. Esasy meseläniň gaýtadan ýüze çykmagy, beýleki maddalar we uky üýtgemeleri düşündirişi çylşyrymlaşdyryp biler.
- Öwrenişme wagtyň geçmegi bilen şol bir täsire jogabyň peselmegini aňladýar. Subýektiw “güýçlenişiň” kem-kemden ýitmegi onuň sebäbini kesgitlemeýär ýa-da has uly dozanyň ýerliklidigini görkezmeýär. Şeýle pikiri barlamak üçin synaglarda gaýtalanýan standartlaşdyrylan netijeler we täsir ölçegleri gerek bolardy.
- Döwürleýin ulanmak maddany meýilleşdirilen ulanyş we arakesme döwürleri bilen kabul etmegi aňladýar. Salgylanýan subutnamalar öwrenişmäniň, garaşlylygyň ýa-da jemlenýän zyýanyň öňüni alýan tertibi tassyk etmeýär. Haýwanlarda hepdede bäş gün ulanylýan toksikologiýa protokoly synag tertibidir, adam üçin döwürleýin ulanmak maslahaty däl.
Gözleg netijeleri öwrenilýän maddany garaşlylygy döredýän madda bilen hem garyşdyryp biler. Mysal üçin, opioid öwrenişmesi we goýlandan soňky täsirler baradaky synag opioidlere sezewar edilen öýjük modelinde metilen gögüni ulandy. Bu metilen gögüni goýlandan soňky täsirleri öwrenýän barlag däldi.
Jogapsyz galýan sowallar
Metilen gögüni gaýtalap ulanýan sagdyn uly adamlar üçin salgylanýan barlaglar peýdanyň näçe wagtlap dowam edýändigini, ulanmagy bes etmek üçin iň amatly nokady, tassyklanan döwürleýin ulanmak tertibini ýa-da gijikdirilen ýaramaz täsirleriň ygtybarly ýygylygyny kesgitlemeýär. Şeýle hem kadaly gysga möhletli laboratoriýa netijesiniň birnäçe ýyldan soňky howpsuzlygy öňünden görkezýändigini kesgitlemeýär.
Jemlenýän töwekgelçilik bilen dermanyň bedende ýygnanmagy baglanyşykly, ýöne dürli düşünjelerdir. Derman möhletsiz ýygnanmasa-da gaýtalanýan täsir möhüm bolup biler we täze özara täsirleşýän derman serişdesiniň goşulmagy öň kynçylyksyz geçen döwürden soň töwekgelçiligi üýtgedip biler. Häzirki wena içine berilýän PROVAYBLUE belgilemesi çynlakaý serotonergic özara täsirleri, hemolytic anemia töwekgelçiligini we böwrek işiniň bozulmagynda has ýokary täsiri görkezýär. Ol agyz arkaly möhletsiz ulanmagy tassyklamaýar.
Şahsy karar üçin peýdaly maglumatlar takyk formula, berliş ýoly, mukdar, ýygylyk, başlan senesi, beýleki dermanlar we islendik alamatlardyr. Metilen gögüniň bedende näçe wagt galýandygyny onuň ýaramaz täsirleri we garşy görkezmeleri bilen bilelikde gözden geçiriň. Öň ony göterip bilendigiňiz öňki täsir barada maglumatdyr, indiki täsiriň hem şonuň ýaly boljakdygyna kepillik däldir.