Peşew syzmalary we fistulalar üçin metilen gögi bilen boýag synaglary: gök tampon nämäni subut edýär

Çanaklyk operasiýasyndan birnäçe hepde soň bir näsag aýal peşewiniň üznüksiz syzýandygyny duýýar. Ol muny peşew haltasynyň ýokanjydyr öýdýär, antibiotik bejergisini tamamlaýar we syzmanyň üýtgemän dowam edýändigine düşünip bilmeýär. Antibiotikleriň peýda bermegi mümkin däldi, sebäbi meselä düşünilişi nädogrudy. Ýokanç — mikroblaryň dokuma aralaşmagydyr. Fistula bolsa deşikdir: aýry bolmaly iki boşlugy birleşdirýän adaty bolmadyk kanaldyr; bu ýagdaýda ol peşew haltasy bilen waginany birleşdirýär. Hiç bir antibiotik deşigi ýapmaýar.

Metilen gögi bilen boýag synagy hut şu ýagdaý üçin döredilendir. Bu synag hiç zady bejermeýär, ýokanjy ýüze çykarmaýar we özbaşdak diagnoz goýmaýar. Ol bir dar soraga jogap berýär: waginadaky suwuklyk boýag bilen doldurylan peşew haltasyndan gelýärmi? Amal bilen bagly ähli zat, şol sanda onuň netijesiz bolup bilýän ýagdaýlary hem şu ýeke-täk maksat bilen düşündirilýär. Metilen gögüniň lukmançylykdaky ulanylyşyna umumy synymyz bu anyklaýyş ulanylyşyny birleşmäniň rugsat berlen we öwrenilýän beýleki wezipeleri bilen bir hatarda beýan edýär.

Esasy pikir: gözegçilik edilýän gök suwuklygy yzarlama serişdesi hökmünde ulanmak

Ýörelge bilkastlaýyn ýönekeýdir. Peşew haltasy kateter arkaly ters ugurda suwuklandyrylan metilen gögi bolan steril ýuwujy ergin bilen doldurylýar. Waginada gök suwuklyk bolmaly däldir. Şondan soň waginanyň adaty bolmadyk bir ýerinde gök suwuklyk peýda bolsa, peşew haltasy ýa-da peşew çykaryjy kanal bilen waginanyň arasynda birleşme bardyr. Boýag yzarlama serişdesidir, synag bolsa syzmanyň ýerini kesgitlemäge hyzmat edýär.

Mundan gönüden-göni iki netije çykýar. Birinjiden, synag diňe boýagyň goýlan ýerinden akymyň aşak tarapyndaky syzmalary tapyp biler. Peşew haltasyndaky gök boýag peşewakary bilen waginanyň arasyndaky fistulany hiç wagt ýüze çykaryp bilmez, sebäbi zeper ýeten peşewakarydan gelýän peşew haltasyna girmän göni wagina ýetýär. Ikinjiden, oňyn netije syzmanyň ýerini görkezýär, ýöne dokumanyň ýagdaýy, fistulanyň ululygy ýa-da ony nähili bejermelidigi barada hiç zat aýtmaýar. Şonuň üçin hirurgiki we anyklaýyş amallaryny meýilleşdirmek hemişe boýag synagyndan has giň barlagy talap edýär.

Üç tamponly synag, ädimme-ädim

Barlag boýag ulanylmazdan öň başlanýar. Waginal aýna bilen barlag geçirilip, dury peşewiň ýygnanýan ýerleri we görünýän bolsa fistulanyň waginal deşigi gözlenýär. Peşew fistulalary boýunça Ýewropanyň urologiýa görkezmelerinde anamnez ýygnamak we gönükdirilen barlag geçirmek berk maslahat berilýär; boýag synagynyň hiç bir netijesi gözüň göni görýän zadyny aradan aýyrmaýar.

ICS/IUGA terminologiýa hasabatynda kesgitlenen resmi üç tamponly amal şu tertipde geçirilýär. Wagina üç sany gury gubka tampony yzygiderli ýerleşdirilýär: biri ýokarky, biri orta, biri aşaky bölege. Käbir görnüşlerinde hasadan taýýarlanan dykylar, pagta şarjagazlary ýa-da bir tampon ulanylýar, ýöne standartlaşdyrylan görnüşi üç aýry tampondyr. Soňra peşew haltasy kateter arkaly suwuklandyrylan gök ýuwujy ergin bilen doldurylýar we lukman dolduryş wagtynda waginal deşikden gök suwuklygyň çykyp-çykmaýandygyna seredýär. Tamponlary dolduryşdan öň ýerleşdirmek möhümdir: girelgäniň töweregine boýag dökülenden soň tampon salmak onuň hapalanmagyna we manysyz netijä getirýär.

Ähli ýagdaýlara laýyk gelýän ýeke-täk göwrüm, konsentrasiýa ýa-da saklama wagty ýok; dogruçyl makala muny aýtmalydyr. FIGO-nyň fistula hirurgiýasy boýunça okuw gollanmasynda 60-dan 100 mL-e çenli suwuklandyrylan boýag ulanyp, derrew gözden geçirmek; hiç zat görünmese, boýag henizem peşew haltasynda wagty 30-dan 60 minute çenli ýöremek we suw içmek beýan edilýär. Operasiýadan soňky bir protokolda 250-den 300 mL-e çenli ulanylyp, ýeterlik doldurmazlygyň kiçi fistulalarda ýalan-negatiw netijelere getirýändigi aýratyn duýdurylýar. ICS/IUGA kesgitlemesine görä tamponlar 10 minutdan soň aýrylýar, ýöne juda kiçi ýa-da egrem-bugram kanal üçin 30 minuta çenli garaşmaga ýol berilýär. Esaslandyrylan görkezme bir ählumumy resept bellemek däl-de, ýerli protokola laýyklykda suwuklandyrylan ergin bilen ýeterlik doldurmakdyr.

Tamponlaryň netijelerini düşündirmek

Her tampon aýratyn aýrylýar we onuň çyglylygy hem-de reňki hasaba alynýar. ICS/IUGA kesgitlemelerine laýyklykda standart düşündiriş:

Iň howply setir ikinjisidir. Diňe iň aşaky tampondaky gök reňk, hiç hili fistula bolmazdan, adaty peşew çykaryjy kanal syzmasy ýa-da onuň daşky deşiginden gök suwuklygyň yza dökülmegi bilen iň aňsat ýüze çykýan tapyndydyr. Diňe aşaky gök tampon meseläni gutarnykly çözmeýär.

Iki boýagly synag: peşew haltasyny peşewakarydan tapawutlandyrmak

Waginada peşew peýda bolmagyny dowam etdirse, ýöne peşew haltasyndaky boýag onda hiç haçan görünmese, şübhe akymyň ýokarky tarapyna — peşewakaryna gönükýär. Iki boýagly synag bu iki çeşmäni göze görünýän görnüşde tapawutlandyrýar. Näsag peşewi açyk mämişi reňke öwrülýänçä fenazopiridini agyz arkaly kabul edýär (resmi kesgitlemede bir-iki günüň dowamynda günde üç gezek 200 mg ulanylýar, käbir ambulator protokollarda bolsa bir gezeklik doza ulanylýar), soňra peşew haltasy öňküsi ýaly gök ýuwujy ergin bilen doldurylýar.

Munuň logikasy akymyň ugruny yzarlamakdan ybaratdyr. Waginanyň gök reňklenmegi suwuklygyň peşew haltasyndan ýa-da peşew çykaryjy kanaldan gelendigini aňladýar. Gök reňk bolmazdan mämişi reňklenmek suwuklygyň peşew haltasyndan ýokardaky peşewakarlardan gelendigini aňladýar. Iki reňkiň hem bolmagy iki ýerde-de birleşmäniň bardygyny çak etdirýär. Peşew haltasy gök bolsa-da, waginanyň ýokarky böleginde dury peşewiň bolmagy mämişi reňk ýaly şol bir ýokarky çeşmäni görkezýär. Bu lukmanyň ýolbaşçylygynda geçirilýän anyklaýyş tertibidir, öýde edilýän tejribe däldir.

Sistoskopiýa we operasiýa otagy

Boýag synagy beýleki tarapdan hem işleýär. Çanaklyk operasiýasy wagtynda operasiýa meýdany gözden geçirilýärkä peşew haltasy ters ugurda gök reňkli ýuwujy ergin bilen doldurylyp bilner; meýdana syzyp çykýan gök suwuklyk peşew haltasynyň deşigini görkezýär. Bejerişden soň ýapylan ýeriň suw geçirmeýän ýaly görünýändigini barlamak üçin bu amal gaýtalanyp bilner. Habar berlen bir usulda şu maksat bilen 600 mL-e çenli ulanylypdyr; muny her peşew haltasyna hökman berilmeli standart däl-de, hirurgiki hasabat hökmünde kabul etmek gerek.

Sistoskopiýa tamponlaryň kesgitläp bilmeýän zatlaryny görkezýär: peşew haltasyndaky deşikleriň sanyny, ululygyny we ýerleşişini, şeýle hem olaryň peşew haltasynyň üçburçlugy we peşewakarlaryň deşikleri bilen gatnaşygyny. Ýewropa görkezmeleri fistulany tassyklamak üçin ters ugurda reňkli ergin bilen doldurmak arkaly sistoskopiýany maslahat berýär, şol bir wagtda subutnamalaryň çäklidigini belleýär. Şoňa meňzeş, ýöne aýratyn bir amal sistoskopiýa wagtynda peşewakarlaryň deşiklerinden çykýan boýagly akymjyklara seredip, olaryň açyklygyny barlaýar. Bu ýerde bellik serişdesi ýokardan, gan aýlanyşygy ýa-da peşew arkaly gelmelidir, sebäbi peşew haltasynyň içine goýlan boýag eýýäm peşewakarlardan aşakda bolýar we olary barlap bilmeýär. Bu iki boýag ýoluny garyşdyrmak hut tamponlar tablisasynyň öňüni almaga gönükdirilen düşünje ýalňyşlygydyr. Bu operasiýa usullarynyň jikme-jiklikleri metilen gögüniň hirurgiýada we anyklaýyşda ulanylyşy baradaky goşmaça gollanmamyzda beýan edilýär.

Synag näme üçin iki ugurda-da ýalňyşyp bilýär

Ýalan-negatiw netijäniň adaty sebäpleriniň sanawy gysgadyr: peşew haltasynyň ýeterlik doldurylmazlygy, on minutdan köp wagt gerek bolan juda kiçi ýa-da egrem-bugram kanal, wagtal-wagtal ýa-da bedeniň ýagdaýyna bagly syzma, peşew haltasyndaky boýagyň hiç haçan ýetip bilmejek peşewakary-wagina fistulasy ýa-da tapylan ilkinji fistulanyň aňyrsynda gizlenýän ikinji fistula. Operasiýadan soňky fistulaly 56 näsagy öz içine alan bir retrospektiw barlagda ýöriteleşdirilen merkeze iberilmezden öň geçirilen 13 boýag synagynyň 10-sy oňyn bolupdyr. 13-den 10 diýen bu görkeziji käwagt synagyň duýgurlygy ýaly getirilýär. Ol beýle däl: topar örän saýlanyp alnan bolup, barlag anyklaýyş takyklygyny ölçemek üçin meýilleşdirilmändir. 2020-nji ýyldaky operasiýadan soňky näsaglar boýunça barlag (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32083317/) boýag synagyny duýgurlygyň ölçelen görkezijisi hökmünde däl-de, çalt başlangyç amal hökmünde goldaýar.

Ýalan-oňyn we ýalňyş düşündirilýän netijeler köplenç hapalanma bilen baglydyr: tampon ýerleşdirilende boýagyň dökülmegi, peşewiň goýlan materialyň boýy bilen siňip ýaýramagy, synag wagtynda peşew etmek ýa-da adaty dartgynlylyk ýa-da gyssanma sebäpli peşew saklap bilmezligiň iň aşaky tampony reňklemegi. Bularyň hiç biri fistulany görkezmeýär. Şonuň üçin dolduryş wagtynda göni synlamak we peşew çykaryjy kanalyň daşky deşiginden yza akymyň bardygyny barlamak goşmaça islege bagly çäreler däl-de, amalyň bir bölegidir.

Oňyn boýag synagy peşew ýollarynyň ýokanjynyň netijesi däldir we munuň tersine-de şeýle

Peşew ýollarynyň ýokanjy peşew haltasy bilen waginanyň arasynda kanal döretmeýär, şonuň üçin diňe ýokanç gözegçilik edilýän şertlerde peşew çykaryjy kanalyň daşky deşiginden başga ýerden gök syzma döredip bilmez. Bu iki ýagdaýyň alamatlary gabat gelýär we olar bilelikde hem bolup biler; hut şonuň üçin olar bulaşdyrylýar. Ýokançdan döreýän gyssanma we gyssanma sebäpli peşew saklap bilmezlikde peşew adaty peşew çykaryjy kanaldan çykýar; fistula syzmasy bolsa ondan sowlup geçýär. Ýokanç güman edilende peşew derňewi we bakteriologik ekim henizem möhümdir. Ýygnalan waginal suwuklykda kreatinini ölçemek suwuklygyň peşewdigini tassyklap biler, ýöne özbaşdak syzmanyň ýerini kesgitläp bilmez. Ýene bir bulaşdyryjy ýagdaýa üns beriň: düzüminde metilen gögi bolan käbir utgaşykly peşew ýollary dermanlary peşewiň reňkini özleri üýtgedýär. Boýaga esaslanýan islendik barlagdan öň muny lukmana aýtmak ýerliklidir.

Tamponlardan soň ýene nämeler edilmeli

Boýag synagy anyklaýyş barlaglaryny başlaýar; olary tamamlamýar. Çanaklyk barlagy dokumanyň ýagdaýyny, yzlaşmany we fistulanyň ýerleşişini bahalandyrýar. Islendik bejerişden öň sistoskopiýa we uretroskopiýa içerki deşikleriň ýerleşişini kesgitleýär. Peşewakary çeşmesi güman edilende ýa-da anatomiýa düşnüksiz bolsa, giçki bölüp çykaryş fazasy bilen kontrastly KT ýa-da MRT ýokarky peşew ýollaryny görkezýär; retrograd pielografiýa bolsa ýagdaýy näbelli peşewakary göni kesgitläp biler. Ultrases bilen deňeşdirmeler hem bar: on iki näsagly kiçi mümkinçiligi bahalandyryş barlagynda kontrast bilen güýçlendirilen reňkli Doppler 12 ýagdaýyň 11-sini dogry toparlara bölüpdir. Ýöne bu netije boýag synagyna däl-de, ultrases usulyna degişlidir (Volkmer we kärdeşleri, 2000).

Boýag synagy bejergiden soň hem gaýtalanýar. FIGO-nyň gowy tejribe boýunça maslahatlary fistula bejerilenden 10-dan 14 güne çenli wagt geçenden soň, kateter aýrylmazdan öň, näsag gözegçilik astynda üsgürýärkä boýag bilen barlamagy maslahat berýär (Browning we kärdeşleri, 2025). Şol barlagda negatiw netije şol wagt fistuladan syzmanyň görkezilmändigini aňladýar; ol soňra peşew saklap bilmezlikden, peşewiň saklanyp galmagyndan, ýokançdan ýa-da ünsden düşen peşewakary çeşmesinden syzmanyň hiç haçan ýüze çykmajakdygyny kepillendirmeýär.

Metilen gögüniň fistula barlaglaryndan aýratyn saklamaga mynasyp ýene bir anyklaýyş wezipesi bar: ol ýatgy turbalarynyň açyklygyny barlamak üçin hem ulanylýar. Bu amal önelgelilik synaglary we ýatgy turbalarynyň açyklygyny bahalandyrmak baradaky gollanmamyzda beýan edilýär. Boýag şol bir, sorag başga, anatomiýa başga. Netijäni degişli sorag bilen baglanyşdyrmak boýag synagynyň ähli düzgüniniň özenidir. Gök tampon bir ýoluň bardygyny subut edýär. Galan ähli zat — ululygy, bejerip boljakdygy, çaklamasy — henizem barlanmalydyr.