Makala
Betta balyklary üçin metilen gök: bejergi barada köp berilýän soraglara jogaplar

Betta saklaýan adam dargan ýüzgüçleri görüp, gök çüýşä el uzadýar we ilkinji soragy nädogry berýär. Köplenç «näçe?» diýip soraýar, ýöne «näme üçin, nähili suwda we nädip ölçäp?» diýip soramalydyr. Bettalarda akwarium bejergisine mahsus ähli ýalňyşlyklar bir kiçi gapda jemlenýär: ölçeg ýalňyşlygyny ulaldýan örän az suw, suwuň ýüzündäki howadan dem alýan balyk we aýratyn bir keseli görkezmeýän alamat — dargan ýüzgüçler.
Bu sorag-jogap bölümi bettalara mahsus soraglara jogap berýär. Ol siziň umumy akwarium bejergisini saýlamak üçin karar daragtyny eýýäm öwrenendigiňizi göz öňünde tutýar we iki temany aýratyn sahypalaryna galdyrýar: ýüzgüç çüýremesi we kömelek keseli baradaky umumy subutnamalar hem-de wannada we akwariumda bejermegiň umumy usullary.
Metilen gök bettanyň ýüzgüç çüýremesini bejerýärmi?
Muny umumy tassyklama hökmünde aýtmak bolmaz. Ilki etiketkany okaň. Kordon-yň metilen gök önümi baradaky maglumatynda balyk ýumurtgalaryndaky kömelekleri gözegçilikde saklamak we ýüzleý kömelek ýokançlyklary üçin niýetlenen 2.303% suwly önüm beýan edilýär. Käbir daşky ýönekeýjeler garşy ulanmak hem-de anyk nitrit ýa-da sianid zäherlenmesinde kömek etmek goşmaça ulanylyşlar hökmünde görkezilýär. Şol etiketkada bakterial ýokançlyklar, sorujy gurçuklar, Oodinium we has agyr kömelek keselleri görkezmelerden daşarda goýulýar.
Bu çäklendirme ýüzgüç çüýremesiniň köp ýagdaýynda çözgüt saýlamagy kesgitleýär. Bettalarda ýüzgüç çüýremesi köplenç bakterial bolup, Aeromonas ýa-da Pseudomonas ýaly organizmler ýa-da kolumnaris sebäpli ýüze çykýar; kömelek bolsa eýýäm zeper ýeten dokumada soňundan peýda bolýar. Şonuň üçin ýüzgüjiň pagtaly ýaly gyrasy boýagyň ulanmak üçin görkezilmedik bakterial meselesiniň üstüne goşulan kömelek ýokançlygy bolup biler. Esasy bakterial ýokançlyk dowam edýärkä, görünýän ak ösüntgini bejermek adaty şowsuzlykdyr: suw gök reňke öwrülýär, balygy saklaýan adam çäre görendigini duýýar, ýüzgüçler bolsa kiçelmegini dowam etdirýär.
Şonuň üçin dogruçyl jogap şertlidir. Suw haýwanlary boýunça weterinar bettaňyzda ýüzleý kömelek ýokançlygyny anyklasa, metilen gök etiketkada görkezilen ulanylyşlara laýyk gelýär. Eger anyklanan ýagdaý bakterial ýüzgüç çüýremesi bolsa, ol laýyk gelmeýär we size başga meýilnama gerek. Bu çäklenmäniň esasyny düzýän subutnamalar, şol sanda metilen göküň ihtioftirioza, ýüzgüç çüýremesine we kömelek keseline garşy näme edip bilýändigi we näme edip bilýändiginiň görkezilmändigi ýüzgüç çüýremesi we kömelek keseli baradaky subutnamalar gollanmasynda seljerilýär. Şol sahypadaky netijäni doza hökmünde ulanmaň; onuň ýerine, sahypa anyklanan kesel bilen ýüzleniň.
Bettamy öz akwariumynda bejerip bilerinmi?
Içinde düýp örtügi we bezeg bolmadyk aýratyn bejergi gabyny saýlaň. Esasy akwariumyň üç aýratynlygy ony göni dermanlamaga garşy delildir we olaryň üçüsi-de halk arasynda aýdylýanlardan däl-de, önümiň etiketkasyndan gelip çykýar.
Birinjiden, öndüriji biologik süzgüçlere daýanýan ulgamlarda ulanmazlygy duýdurýar. Nitrifikasiýa bakteriýalary bettaňyzyň bejergi wagtynda hem bölüp çykarýan ammiagyny gaýtadan işleýär; olary bozýan bejergi bolsa bir meseläni başga mesele bilen çalyşýar. Ikinjiden, etiketka ösümlikleriň ösüşine päsgel berip biljekdigini duýdurýar we önümiň işjeňleşdirilen kömür bilen aýrylýandygyny hem-de öýjükli materiallara siňýändigini belleýär. Bu bolsa bezegli, süzgüçli akwariumda balygyň hakykatda näçe täsire sezewar bolýandygyny öňünden kesgitlemegi kynlaşdyrýar. Üçünjiden, akwariumyň silikony hemişelik reňk alyp biler; bu diňe daşky görnüşe täsir etse-de, önümi guýmazdan öň bilmeli yzyna gaýtaryp bolmaýan netijedir.
Başga ýol — suw göwrümi belli, gyzdyryjyly, ýumşak howalandyrmaly we içinde öýjükli zatlar bolmadyk bezegsiz bejergi gaby. Şeýle şertler esasy akwariumy hem önümiň täsirinden goraýar. Emma diňe aýratyn saklamak suwy howpsuz etmeýär. Bejergi gabynda kemala gelen biosüzgüç ýok, şonuň üçin az suwda ammiak çalt artyp biler. UF/IFAS-yň suwy aýlanyşykda ulanýan ulgamlardaky himiki maddalar baradaky görkezmesi zeper ýeten balyklary bejermek üçin aýratyn saklamagy maslahat berýär we himiki täsirleriň sezewar bolma hem-de ulgam şertlerine baglydygyny düşündirýär. Bejergi suwuny gözegçilikde saklaň, temperaturany sazlaň we bejergi enjamlaryny aýratyn saklaň. Süzgüçler, ösümlikler, kre wetkalar we deňiz ulgamlary bilen laýyklyk baradaky jikme-jiklikler akwarium we ondaky jandarlar bilen laýyklyk gollanmasynda jemlenendir.
Bettam kiçi akwariumda ýaşaýar. Artykmaç dozadan nädip gaça durmaly?
Az suw göwrümi ownuk ölçeg ýalňyşlyklaryny uly konsentrasiýa ýalňyşlyklaryna öwürýär. 2 litr bejergi gabynda ýalňyş sanalan bir damja konsentrasiýany 40 litr akwariumdaky şol bir ýalňyş damjadan birnäçe esse köp üýtgedýär. Bettalar köplenç hut şeýle az suwda saklanýar we şonuň üçin şol ýerde bejerilýär.
Munuň öňüni almagyň ýoly düzgünli işlemekdir. Bejergi suwuny taýýarlamazdan öň dört zady ýazyň: önümiň takyk adyny, çüýşede görkezilen işjeň maddanyň konsentrasiýasyny, etiketkada ulanylýan birliklerde ölçenen bejergi suwunyň göwrümini we göz öňünde tutulýan usuly. Çüýşedäki göterim bejerginiň däl-de, başlangyç erginiň konsentrasiýasyny görkezýär; görkezmeler bolsa şol erginiň näçe mukdarynyň belli bir suw mukdaryna goşulýandygyny beýan edýär. Gysga wagtlyk suwa batyrmak bilen has uzak täsire sezewar etmek dürli konsentrasiýa we wagt jübütleridir, şonuň üçin bir düzgünnama degişli konsentrasiýany başga düzgünnamanyň dowamlylygy bilen hiç wagt birleşdirmäň. Wannada we akwariumda bejergini deňeşdirýän gollanma bu jübütleriň näme üçin biri-biriniň ýerine ulanylyp bilinmeýändigini düşündirýär we etiketkadaky düzgünnamalary seljerýär.
Akwariumyň nominal göwrümine ynanman, suwuň göwrümini ölçäň. Düýp örtügi, bezegler we suwuň derejesiniň peseldilmegi görkezilen sygymy azaldýar; kiçi gapda ýetmeýän her ýarym litr uly paýy düzýär. Metrik ölçegleri ulanyň we başlangyç ergini çüýşeden damjalap däl-de, şpris ýa-da ölçeg bölümleri bolan pipetka bilen ölçäň. Balygy salmazdan öň bejergi suwunyň doly göwrümini taýýarlaň.
Labirint organy bejergide bir zady üýtgedýärmi?
Hawa, bir amaly taýdan üýtgedýär. Bettalar labirint balyklardyr: olar žabralary arkaly suwdan kislorod almak bilen birlikde, ýörite organ arkaly atmosferadaky howadan dem almak üçin suwuň ýüzüne çykýarlar. Şonuň üçin saklamak baradaky görkezmeler suwuň ýüzüne päsgelçiliksiz çykmagy maslahat berýär. Diýmek, bejergi gaby suwuň ýüzüne elmydama çykmaga mümkinçilik bermeli; onuň üstünde berk ýapylan sowuk gapak däl-de, ýyly çygly howa bolmaly.
Bu iki sebäbe görä möhümdir. Birinjiden, bejergi suwunyň üstüni jebis ýapmagy ýa-da gaby gyrasyna çenli doldurmagy teklip edýän islendik düzgünnama balygyň dem alyş usulyna ters gelýär. Howa üçin boşluk we howa geçirýän gapak goýuň. Bejergi suwuny balygyň öwrenişen şol bir ýyly, durnukly temperaturasynda saklaň; weterinar görkezmeleri betta akwariumlary üçin 76 bilen 81F aralygyny maslahat berýär, bu adatça gyzdyryjy bilen saklanýar. Ikinjiden, suwuň ýüzünde dem almak ýaramaz suwdan goramaýar. Howa elýeterli bolsa-da, ammiak we nitrit žabralara zeper ýetirýär we balygy dartgynly ýagdaýa salýar. Şonuň üçin içindäki balyk howany ýuwdup bilse-de, bejergi gabyna gözegçilik etmek zerurdyr. Dowamly kynçylykly dem almagy, gowşaklygy ýa-da sürtünmegi görseňiz, bulary has köp boýagyň gerekdiginiň däl-de, çözülmedik suw ýa-da kesel meselesiniň alamatlary hökmünde kabul ediň.
Metilen gögi ulanmazdan öň nämeleri barlamaly?
Keseliň adyny goýmazdan öň gurşawy barlaň. UF/IFAS-yň balyklaryň saglygyny dolandyrmak gollanmasy balyklar syrkaw görünende ilki suwuň hilini barlamagy maslahat berýär; köpçülikleýin kesel ýüze çykanda iň az barlag toplumy erän kislorody, ammiagy, nitriti we pH-y öz içine almalydyr. Suwy dury görünýän betta akwariumynda hem zyýanly ammiak bolup biler: balyklara zeper ýetirýän konsentrasiýalarda ol reňksiz we yssyzdyr. UF/IFAS-yň akwakultura ulgamlaryndaky ammiak barada düşündirişi ýaly, umumy ammiak derejesine baha bermek üçin temperatura we pH gerek.
Islendik akwarium balygy üçin ulanylýan şol bir karar yzygiderliligini ýerine ýetiriň: suwuň hilini we enjamlary barlaň, anyklanan meseläni önümiň hakyky görkezmeleri bilen deňeşdiriň, takyk önümi we okap bolýan görkezmeleri tassyklaň, bejergi gabynyň etiketkadaky laýyklyk şertlerini ýerine ýetirip bilýändigini barlaň, suwuň hakyky göwrümini ölçäň we zerur bolsa hünärmene ýüzlenmek ýoluny öz içine alýan gözegçilik hem-de bejergini tamamlamak meýilnamasyny kesgitläň. Ýaralar, dowamly dem alyş kynçylygy ýa-da ölümleriň dowam etmegi ýene bir gezek boýag ulanmagy däl-de, suw haýwanlary boýunça weterinaryň ýa-da balyk saglygy hünärmeniniň gyssagly baha bermegini talap edýär.
Her täze bettany öňüni alyş maksatly gysga wagtlyk ergine batyrmalymy?
Muny adaty düzgün hökmünde esaslandyryp bolmaz. Daşamak üçin ulanylýan gök suw her täze gelen balygyň wannadan peýda görýändiginiň subutnamasy däldir. Florida uniwersitetiniň Tropiki akwakultura barlaghanasynyň habar beren synaglarynda öňüni alyş wannasy hökmünde ulanylan metilen gök balyklaryň ölçenen daşky görnüşini ýa-da özüni alyp barşyny gowulandyrmady. Mahmal gylyçguýruk balyklary bilen geçirilen aýratyn daşama synagynda bejergi dessine has gowy daşky görnüşe getirdi, ýöne bir hepdeden soň daşky görnüşdäki tapawutlar aradan aýryldy. Täsire sezewar bolma şertleri dürli, gözegçilik netijeleri dürli; daşamak üçin hemmelere degişli maslahat ýok.
Täze betta üçin karantin we gözegçilik öňüni alyş dermanlamasyndan has peýdalydyr. UF/IFAS-yň akwariumy jogapkärçilikli saklamak baradaky görkezmesi karantini, laýyk süzgüçleri, iýmitlenmegi we suwuň hilini keseliň öňüni almagyň gündelik çäreleriniň hataryna goşýar. Balygy synlaň, suwy barlaň we dermanlary şol meýilnamanyň çäginde anyklanan zerurlyk üçin saklaň.
Gysgaça
Anyklanan meseläni aýdyň, onuň önümiň etiketkasynda görkezilen ulanylyşlara laýyk gelýändigini tassyklaň we suwuň göwrümi ölçenen, bezegsiz gapda, suwuň ýüzüne çykmak mümkinçiligi hem-de gözegçilik meýilnamasy bilen bejeriň. Anyklanman duran ýüzgüç çüýremesi ulanmaga görkezme däldir. Suw göwrümi ölçenmedik kiçi akwarium doza däldir. Gözegçilik meýilnamasy bolmadyk gök akwarium bolsa bejergi däldir.