ලිපිය
පෝල් එර්ලික් සහ මෙතිලීන් බ්ලූ: වර්ණකයක් ඖෂධ සොයාගැනීම හැඩගැස්වීමට දායක වූ අයුරු
පෝල් එර්ලික් වෛද්‍ය විද්‍යාවට කළ දායකත්වය ඖෂධයක් නොවීය. එය ඖෂධයක් දෙස බැලිය යුතු ආකාරය පිළිබඳ තර්කයක් විය.
1878 දී ඔහු ඉදිරිපත් කළ ආචාර්ය උපාධි නිබන්ධනයේ ආරම්භක කොටසට නම් තබා තිබුණේ "වර්ණ ගැන්වීම පිළිබඳ රසායනික සංකල්පය" යනුවෙනි. එහි තර්කය වූයේ පටක කැපුමක් වර්ණ ගැන්වීමත් රෙදි කැබැල්ලක් සායම් කිරීමත් එකම තර්කයට අනුව සිදුවන බවයි. අවස්ථා දෙකේදීම වර්ණය ඇලෙන්නේ වර්ණකය සහ ද්‍රව්‍යය අතර රසායනික ආකර්ෂණයක් නිසා මිස, පටකය අවශෝෂක වීම, තෙල් සහිත වීම හෝ වර්ණකයක් රඳවාගත හැකි හැඩයක් තිබීම නිසා නොවේ. එර්ලික් හැදී වැඩුණේ තම ඥාති සොහොයුරා වූ ව්‍යාධිවේදී කාල් වයිගර්ට් වර්ණ ගැන්වූ පටක කැපුම් සකසන අයුරු බලමිනි. ඔහුගේ අවධානය රඳවාගත්තේ රූප නොව, වර්ණකය යා යුතු තැන තෝරාගන්නා බවයි.
මේ ප්‍රකාශය සුළු දෙයක් සේ පෙනේ. එහෙත් එය එසේ නොවේ. වර්ණකයක් පටකයකට බැඳෙන්නේ රසායනික හේතු නිසා නම්, වර්ණ ගැන්වීමේ රටාව එම පටකයේ රසායනික ස්වභාවය පිළිබඳ වාර්තාවකි. වර්ණ ගැන්වූ අන්වීක්ෂ ස්ලයිඩයක් එවිට රූප නිදර්ශනයක් පමණක් නොව, මිනුමක් බවට පත්වේ.
ඔහු වහාම එම අදහස ඉදිරියට ගෙන ගියේය. 1880 දී මෙතිලීන් බ්ලූ සහ අම්ල ෆුක්සින් මිශ්‍ර කර, එය උදාසීන වර්ණකයක්, neutralen Farbkörper, ලෙස හැඳින්වීය. එකල භාවිත වූ තනි වර්ණකවලින් වෙන්කර හඳුනාගත නොහැකි වූ විවිධ සුදු රුධිර සෛල වර්ග මේ මිශ්‍රණයෙන් වෙන්කර හඳුනාගත හැකි විය. වසර දෙකකට පසු ඔහු ක්ෂය රෝග බැසිල වර්ණ ගැන්වීම සඳහා මෙතිල් වයලට් ක්‍රමයක් ඉදිරිපත් කළ අතර, කොක් තම පර්යේෂණවලදී එම ක්‍රමය යොදාගත්තේය.
පසුව මේ භාවිතයන්ට පොදු පදනමක් සැපයූ න්‍යාය වෙනම කාරණයකි. එය බිහි වූ කාලය බොහෝවිට වැරදි ලෙස එකම යුගයකට ගොනු කෙරේ. ද්‍රව්‍යයක් සෛලයක් මත ක්‍රියාකරන්නේ ඒ දෙක රසායනිකව ගැළපෙන නිසාය යන එර්ලික්ගේ පාර්ශ්ව දාම න්‍යාය අයත් වන්නේ 1890 දශකයට මිස වර්ණක අත්හදාබැලීම් කළ මුල් වසරවලට නොවේ. ඒ මුල් පර්යේෂණ සැපයුවේ ඊට පෙර පැවති මූලික විශ්වාසයයි: වරණීයතාව රසායනික දෙයකි. එබැවින් එය අහම්බෙන් හමුවන තුරු බලා සිටිනවා වෙනුවට, සොයා යා හැකිය.
වර්ණකය සිතියමක් බවට පත් කළ අත්හදාබැලීම
1885 දී එර්ලික් ජීවියාගේ ඔක්සිජන් අවශ්‍යතා පිළිබඳ ඒකවිෂය ග්‍රන්ථයක් පළ කළේය. එහි උපශීර්ෂය වූයේ වර්ණ-විශ්ලේෂණ අධ්‍යයනයක් යන්නයි. එහි ක්‍රමය වූයේ ඔක්සිකරණ තත්ත්වය අනුව වර්ණය වෙනස් වන වර්ණක එන්නත් කර, විවිධ අවයව ඒවා ඔක්සිහරණය කරන හෝ නොවෙනස්ව රඳවන ආකාරය සැසඳීමයි. වර්ණකය භාවිත වූයේ උෂ්ණත්වමානයක් මෙන් උපකරණයක් ලෙසය: එය සෘජුව පරීක්ෂා කළ නොහැකි පටක අභ්‍යන්තර තත්ත්ව පිළිබඳ තොරතුරු ලබා දුන්නේය. එර්ලික් තම අරමුණ විස්තර කළේ, විශේෂිත වර්ණකවල උපකාරයෙන් සජීවී අවයවවල ඔක්සිහරණ හැකියාව තීරණය කිරීම ලෙසය.
මෙතිලීන් බ්ලූ පිළිබඳ ප්‍රතිඵලය පළ වූයේ 1886 දී, සජීවී ස්නායු ද්‍රව්‍ය සමඟ වර්ණකයේ ප්‍රතික්‍රියාව පිළිබඳ ලිපියකිනි. එය ඊට පෙර දෙසැම්බරයේ වෛද්‍ය සංගමයක් හමුවේ කියවා තිබුණි. සජීවී සතෙකුගේ රුධිර සංසරණයට මෙතිලීන් බ්ලූ ඇතුළත් කර, පසුව සිහින් පටක කැපුම් ඉවත් කර වාතයට නිරාවරණය කරන ලදී. එවිට ඒවායේ එකතු වී තිබූ අවර්ණ වර්ණකය නැවත ඔක්සිකරණය වී නිල් පැහැයට හැරී, එය රැස්ව තිබූ ස්ථාන පෙන්වීය. ස්නායු සෛල සහ ස්නායු තන්තු වර්ණය ලබාගත්තේය. එය ප්‍රමාණවත් තරම් වරණීයව සිදු වූ බැවින්, මේ තාක්ෂණය ස්නායු පටක පෙන්වීම සඳහා සම්මත ක්‍රමයක් බවට පත් විය. මේ සංයෝගය තවදුරටත් පර්යේෂණ මේසයක් මත තිබෙන මළ පටක කැපුමකට යොදන වර්ණ ද්‍රව්‍යයක් පමණක් නොවීය. එය සජීවී ශරීරයක් තුළ ව්‍යාප්ත වන සලකුණුකාරකයක් වූ අතර, එම ව්‍යාප්තිය කියවාගත හැකි විය.
මේ අත්හදාබැලීම් දෙකටම පදනම් වූ ගුණය පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ යුතුය. මේ කතාවේ අනෙක් සියල්ල රඳා පවතින්නේ එය මතය. මෙතිලීන් බ්ලූ ප්‍රතිවර්ත්‍ය වේ. එහි ඔක්සිහරණය වූ ආකාරය වන ලියුකොමෙතිලීන් බ්ලූ අවර්ණ වන අතර, ඔක්සිජන් සමඟ ස්පර්ශ වූ විට එය නැවත නිල් කැටායනය බවට පත්වේ. වසා මුද්‍රා කළ භාජනයක ඇති වර්ණකයේ ග්ලූකෝස් ද්‍රාවණයක් අවර්ණය; භාජනය විවෘත කළ විට එය නිල් පැහැයට හැරේ. වර්ණ ගැන්වූ පටක කැපුම් වාතයට මෙන්ම යකඩ ක්ලෝරයිඩ්වලටත් නිරාවරණය කර, වර්ණය නැවත මතුවීම නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් එර්ලික් මේ කරුණ සෘජුව පෙන්වා ඇති බව වාර්තා වේ. අවට පරිසරයේ ඔක්සිකරණ-ඔක්සිහරණ තත්ත්වය අනුව වර්ණය වෙනස් කරන වර්ණකයක්, එම පරිසරය පරීක්ෂා කරන දර්ශකයකි.
ඒ අනුව ගුණාංග දෙකක් එකිනෙකට යාබදව තිබුණි. වර්ණකයකට එක් පටකයක් තවත් පටකයකින් වෙන්කර හඳුනාගත හැකි විය. එසේම ඔක්සිකරණ තත්ත්වය වෙනස් කිරීමෙන් වර්ණකයේ වර්ණය මතු කිරීමට හෝ අතුරුදන් කිරීමට හැකි විය.
ආපසු හැරී බලන විට, දෙවැනි ගුණය රසායනික චිකිත්සාවේ ආරම්භයයි. සංයෝගයක් එක් පටක වර්ගයකට බැඳී තවත් වර්ගයකට නොබැඳේ නම්, එම සංයෝගයම එක් ජීවී වර්ගයකට ළඟා වී තවත් වර්ගයකට ළඟා නොවිය හැකිය. එර්ලික් මේ නිගමනය සෘජුව ප්‍රකාශ කළේය: රෝගකාරකයක් වරණීයව වර්ණ ගැන්විය හැකි නම්, එම වර්ණ ගැන්වීමෙන් එම රෝගකාරකයට විශේෂිත හානියක් සිදුවන බව දැක්විය හැකිය. එබැවින් රෝගියා වෙනුවට ආක්‍රමණිකයා ඉලක්ක කරන ඖෂධයක් ලෙස වර්ණකයක් භාවිත කළ හැකි විය හැකිය.
රෝගියෙකු තුළ කළ පළමු පරීක්ෂණය මැලේරියාව සඳහා නොවීය. 1890 දී මනෝවෛද්‍ය ආතර් ලෙප්මන් සමඟ එක්ව එර්ලික් වාර්තා කළේ, මාංශපේශි, සන්ධි සහ කණ්ඩරාවල ස්නායු වේදනා සහ රූමැටික් තත්ත්වවලදී මෙතිලීන් බ්ලූ වේදනාව සමනය කළ බවයි. මේ දෙදෙනා ඖෂධය මානසික රෝග සඳහා ක්‍රියා කළ හැකිදැයි සාකච්ඡා කර, එය අත්හදා නොබැලීමට තීරණය කළහ. එහෙත් ජෙනෝවාහි ඉතාලි වෛද්‍යවරයෙකු වූ පියෙත්‍රෝ බොඩෝනි එය අත්හදා බැලුවේය. ඔහුගේ 1899 ලිපියේ මාතෘකාව වූයේ විවිධ මනෝවිකෘති තත්ත්වවලදී ඇති වන සන්සුන්කාරක ක්‍රියාවයි: ඔහු කලබලකාරී රෝගීන් දාහතර දෙනෙකු සන්සුන් වීම විස්තර කළ අතර, ජෙනෝවාහි වෙනත් වෛද්‍යවරුන් ඒ වන විටත් එම අරමුණ සඳහා වර්ණකය භාවිත කරන බව සඳහන් කළේය. සන්සුන් කිරීම යනු රෝගය මත බලපෑමක් ඇති කිරීම නොවේ. මේ ඉතිහාසය තුළ නැවත නැවතත් මතුවන වෙනසක් වන්නේ එයයි.
මැලේරියා පර්යේෂණ සිදු වූයේ 1891 දී, ව්‍යාධිවේදී පෝල් ගුට්මන් සමඟ බර්ලිනයේ මෝඅබිට් රෝහලේදීය. රෝගීන් දෙදෙනෙකුට මෙතිලීන් බ්ලූ ලබා දුන් අතර, වාර්තාව 1891 සැප්තැම්බර් 28 දින Berliner klinische Wochenschrift හි පළ විය. පළමු රෝගියා ජූනි 29 සවස වර්ණකයෙන් 0.5 g එකවර ගත්තේය; බලාපොරොත්තු වූ රෝග ප්‍රහාරය සම්පූර්ණයෙන් මතු නොවූ අතර, ඉන්පසු සටහන් වූ එකම අපහසුතාව වූයේ නිල් පැහැති මුත්‍රා සමඟ ඇති වූ සුළු වේදනාකාරී මුත්‍රා පිටකිරීමයි. මුල් දින කිහිපය තුළ උණ ප්‍රහාර අතුරුදන් වූ අතර, උපරිම වශයෙන් අටවැනි දිනය වන විට රුධිරයෙන් පරපෝෂිතයන් අතුරුදන් වී තිබුණි. කතුවරුන්ගේම සාරාංශය වූයේ තම අපේක්ෂා සම්පූර්ණයෙන් ඉටු වූ බවයි. පාලන කණ්ඩායමක් නොමැති රෝගී අවස්ථා දෙකක් සාක්ෂි සහිත තහවුරු කිරීමක් නොවේ. නවීන අත්හදාබැලීම් ද ඇතුළත් මෙතිලීන් බ්ලූ සහ මැලේරියාව පිළිබඳ වඩා සම්පූර්ණ විස්තරය වෙනම පිටුවකට අයත්ය. මෙහි වැදගත් ප්‍රශ්නය ඊට වඩා සීමිතය: පරපෝෂිතයා සමඟ සැසඳූ විට එර්ලික්ගේ තර්කයෙන් කොපමණ කොටසක් වලංගුව පැවතුණේද?
තර්කය වලංගු වූ තැන් සහ අසාර්ථක වූ තැන්
ක්‍රියාකාරී යාන්ත්‍රණය පිළිබඳ අදහසෙන් වැඩි කොටසක් වලංගුව පැවතුණේ නැත; අවම වශයෙන් එර්ලික් යෝජනා කළ ආකාරයෙන් නම් නොවේ. සමතල ත්‍රිවලයීය කැටායනයක් පරපෝෂිත DNA හි භෂ්ම යුගල අතරට ඇතුළු වේය යන සරල පැහැදිලි කිරීම Plasmodium සම්බන්ධයෙන් වලංගු නොවේ. ආසාදිත රතු රුධිර සෛලයක් මෙතිලීන් බ්ලූ ඉතා පහසුවෙන් ඔක්සිහරණය කරන බැවින්, එය සමතල කැටායනයක් ලෙස පරපෝෂිතයා වෙත ළඟා වන්නේම නැත. ඇක්‍රිඩීන් වර්ණකවලට ගැළපෙන, භෂ්ම යුගල අතරට ඇතුළු වීම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම මෙයට ගැළපෙන්නේ නැත.
සාක්ෂිවලින් සහාය ලැබෙන පැහැදිලි කිරීම වඩා සංකීර්ණය. රෝගියෙකු තුළ ළඟා විය හැකි සාන්ද්‍රණවලදී මෙතිලීන් බ්ලූ පරපෝෂිතයාගේ ග්ලූටතයෝන් රිඩක්ටේස් නිෂේධනය කරයි. එය හීම් හීමොසොයින් බවට පරිවර්තනය වීම අවහිර කරයි. හීමොසොයින් යනු තමන් විසින්ම හීමොග්ලොබින් ජීර්ණය කිරීමෙන් විෂ වීම වළක්වාගැනීමට පරපෝෂිතයා නිපදවන නිෂ්ක්‍රිය වර්ණකයයි. මේ අවහිර කිරීම ක්ලොරොක්වීන් තරම්ම පාහේ ඵලදායී වන අතර, ක්විනීන්වලට වඩා බොහෝ ඵලදායීය. එහි ඔක්සිකරණ-ඔක්සිහරණ චක්‍රීකරණය, දැනටමත් ප්‍රතික්‍රියාශීලී ඔක්සිජන් විශේෂ නිපදවන සෛලයක් තුළ තවත් එවැනි විශේෂ ජනනය කරයි. මේවායින් සැබෑ ක්‍රියාකාරී යාන්ත්‍රණය කුමක්ද යන්න හෝ ඒ සියල්ල දායක වන්නේද යන්න තවමත් විසඳී නැත.
තවත් සංකීර්ණතාවක් තිබේ. මේ සංයෝගය පිළිබඳ ඕනෑම ඓතිහාසික ප්‍රකාශයක් කියවිය යුතු ආකාරයට එය බලපෑ යුතුය. එම යුගයේ වාණිජ මෙතිලීන් බ්ලූ තනි ද්‍රව්‍යයක් නොවීය. සාම්පලවල azure B නම්, එක් මෙතිල් කාණ්ඩයක් ඉවත් වූ සමජාත සංයෝගය අඩංගු වූ අතර, පැරණි ද්‍රාවණවල එය තවත් එකතු විය. Azure B යනු වෙනස් ඉලක්ක ඇති මෙටාක්‍රොමැටික් වර්ණකයකි: එය ද්විත්ව දාම DNA තද නිල් පැහැයටත් RNA කොළ පැහැයටත් වර්ණ ගන්වයි. කිසිවෙකු සටහන් නොකළ අනුපාතවලින්, වෙනස් ස්ථාන කරා යන වර්ණක දෙකක් අඩංගු මිශ්‍රණයක් තුළ මෙතිලීන් බ්ලූ කළේ කුමක්දැයි නිශ්චිතව ප්‍රකාශ කළ නොහැකිය.
වර්ණකය කිසිදා ක්විනීන් වෙනුවට ප්‍රධාන භාවිතයට පැමිණියේ නැත. එහෙත් එම ක්‍රමය වඩා සාර්ථක විය. වර්ණක හා ඖෂධ ඒකාබද්ධ සමාගමක් වූ IG Farben සඳහා සේවය කළ එර්ලික්ගේ ශිෂ්‍ය විල්හෙල්ම් රෝල්, නිවර්තන රෝග සඳහා ඖෂධ ලෙස වර්ණක ව්‍යුත්පන්න ඉදිරියට ගෙන යාම දිගටම කළේය. එමෙන්ම ඔහු අඩුව තිබූ මෙවලම සැපයීය: පක්ෂි මැලේරියාව ආසාදනය කළ කැනරි පක්ෂියෙකු, අපේක්ෂක සංයෝග පරීක්ෂා කිරීමේ නිත්‍ය ක්‍රමයක් ලෙස භාවිත කිරීමයි. ඉන්පසු වර්නර් ෂූලෙමන් පාර්ශ්ව දාමය වෙනස් කළ අතර, එයින් ලැබුණු ෆීනොතයසීනියම් ලවණය පරීක්ෂණාත්මක ආසාදනය සුව කළේය. එහෙත් එය තවමත් රෝගීන් නිල් පැහැයට හැරවීය.
දිගුකල් පැවති ප්‍රතිඵලය වූයේ වර්ණකයවත් වලය පද්ධතියවත් නොව, පාර්ශ්ව දාමයයි. ඩයිඇල්කිල්ඇමිනෝඇල්කිල්ඇමිනෝ කාණ්ඩයක් එක් කිරීමෙන් අණුවේ හැසිරීම වෙනස් වූ අතර, පසුව කළ සෑම ප්‍රතිනිර්මාණයකදීම එම කොටස රඳවාගැනුණි. එම කාණ්ඩය තබාගෙන ෆීනොතයසීනියම් වලය වෙනුවට ඇක්‍රිඩීන් වලයක් යෙදූ විට ප්‍රතිඵලය ක්විනාක්‍රීන්ය. ක්විනොලීන් වලයක් යෙදූ විට ප්‍රතිඵලය ක්ලොරොක්වීන්ය. තවමත් මැලේරියා නාශක ඖෂධ ලැයිස්තුවේ ඇති පමාක්වීන්, ප්‍රීමාක්වීන් සහ ඇමොඩියාක්වීන් යන සියල්ලේම එම කාණ්ඩය ඇත. ප්‍රතිකාරයක් ලෙස අසාර්ථක වූ සංයෝගය, සාර්ථක වූ කොටස සැපයීය.
මනෝවිකෘති නාශක ඖෂධ සමඟ සම්බන්ධය ගොඩනැඟෙන්නේ ඖෂධය හරහා නොව වලය හරහාය. මෙතිලීන් බ්ලූ ව්‍යුහය පැහැදිලි කිරීමෙන් හයින්රික් ඔගස්ට් බර්න්ට්සන් 1883 දී මූලික ෆීනොතයසීන් න්‍යෂ්ටිය වෙත ළඟා විය. 1940 දශකයේදී ප්‍රතිහිස්ටමින් සොයමින් Rhône-Poulenc හි රසායනඥයන් වැඩ කළේ විවිධ ආදේශන යෙදූ එම මූලික ව්‍යුහය සමඟය. එම සංයෝගවලින් එකක් 1950 අවසානය ආසන්නයේදී සංස්ලේෂණය කර, ශල්‍ය වෛද්‍ය හෙන්රි ලැබොරි විසින් පරීක්ෂා කරන ලදී. එය රෝගීන් සන්සුන් සහ උදාසීන තත්ත්වයකට පත් කරන බව ඔහු නිරීක්ෂණය කළේය. උන්මාදය සහිත රෝගියෙකු තුළ එය භාවිත කිරීම පිළිබඳ පළමු ප්‍රකාශිත මනෝවෛද්‍ය වාර්තාව පළ වූයේ 1952 ජනවාරියේදීය. පළමු මනෝවිකෘති නාශක ඖෂධය, එර්ලික්ගේ මැලේරියා නාශක ඖෂධයෙන් පැවතෙන්නක් ලෙසට වඩා, ඔහු ආරම්භ කළ වර්ණකයේ දුරස්ථ ඥාතියෙකු ලෙස සැලකිය හැකිය.
මේ සිදුවීමෙන් රඳවාගත යුතු පුරුදු තුනක්
- "වෛද්‍ය විද්‍යාවේ භාවිත වූ පළමු කෘත්‍රිම ඖෂධය" යන්නෙන් විස්තර කෙරෙන්නේ ප්‍රවර්ගයක් වන අතර, එහි සීමාකිරීම් එම වාක්‍ය ඛණ්ඩයෙන් ඇඟවෙනවාට වඩා විශාලය. මේ වාක්‍ය ඛණ්ඩය නිතරම භාවිත වන එකක් වී ඇත; Neurobiology of Aging හි පළ වූ ෂිර්මර් සහ සගයන්ගේ බහුලව උපුටා දැක්වෙන සමාලෝචනයක් මෙතිලීන් බ්ලූ හඳුන්වන්නේ වෛද්‍ය විද්‍යාවේ භාවිත වූ මුල්ම සම්පූර්ණ කෘත්‍රිම ඖෂධය ලෙසය. එහෙත් ඊට වසර විස්සකටත් පෙර, 1869 දී ක්ලෝරල් හයිඩ්‍රේට් කෘත්‍රිම සන්සුන්කාරකයක් ලෙස හඳුන්වා දී තිබුණි. 1891 ලිපියම පිළිතුරෙන් කොටසක් සපයයි. එහි කතුවරුන් මැලේරියාවට එරෙහිව ඒ වන විටත් අසාර්ථක වී තිබූ කෘත්‍රිම උණ අඩුකරන ඖෂධ නම් කරති; ඒ අතර ක්විනොලීන්, ඇන්ටිපයිරින් සහ ඇන්ටිෆෙබ්‍රින් තිබුණි. සිෆිලිස් සඳහා එර්ලික්ගේම ආසනික් සංයෝගය පැමිණියේ ඊටත් පසුවය. සාධාරණව තහවුරු කළ හැකි ප්‍රකාශය මුල් තැන ලැබීම ගැන නොව ක්‍රමය ගැනයි: වරණීයතාව පිළිබඳ රසායනික න්‍යායක් මත පදනම්ව, නිශ්චිත ජීවියෙකුට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීමට තෝරාගත් මුල්ම කෘත්‍රිම සංයෝග අතර මෙතිලීන් බ්ලූ ද එකකි.
- වරණීය ව්‍යාප්තිය යනු වරණීය ප්‍රතිලාභයක් නොවේ. එර්ලික්ගේ 1886 ප්‍රතිඵලය වූයේ වර්ණකය ස්නායු පටක වෙත යන බවයි. සංයෝගයක් යන්නේ කොතැනටද යන්නත්, එහි ළඟා වූ විට එය කරන්නේ කුමක්ද යන්නත් වෙනස් මිනුම් දෙකකි. පළමුවැන්න මැනීම වඩා පහසුය. එදා සිට මෙතිලීන් බ්ලූ සහ මොළය පිළිබඳ බොහෝ ප්‍රකාශ රැඳී ඇත්තේ ඒ පරතරය තුළය.
- සංශුද්ධතාව අයත් වන්නේ සාක්ෂිවලට මිස අලෙවිකරණයට නොවේ. ඓතිහාසික වාර්තාව අපැහැදිලි වන්නේ හරියටම මේ හේතුව නිසාය. කුඩා ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් මේ සංයෝගය යන ස්ථානය වෙනස් කරයි. ඒ නිසා විශ්ලේෂණ සහතිකයක්, නිෂ්පාදනයක් පරීක්ෂා කර ඇති බවට පොදු ප්‍රකාශයක් ලෙස ලබා දෙනවා වෙනුවට, නිශ්චිත නිෂ්පාදන කාණ්ඩයකට සම්බන්ධ විය යුතුය. බැර ලෝහ පමණක් පරීක්ෂා කරමින් ඖෂධ සංග්‍රහයේ ඒකවිෂය ප්‍රමිතියට අනුකූල බව කියන අලෙවිකරුවෙකු, වාර්තාවෙන් තහවුරු වන ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි දෙයක් ප්‍රකාශ කරයි. Blupreme ඖෂධ නිෂ්පාදකයෙකුගෙන් මෙතිලීන් බ්ලූ ලබාගෙන, එම ඒකවිෂය ප්‍රමිතියේ දක්වා ඇති සම්පූර්ණ පිරිවිතර පරීක්ෂා කරයි: අනන්‍යතාව, සංශුද්ධතාව, කාබනික අපද්‍රව්‍ය, අවශේෂ ද්‍රාවක, මූලද්‍රව්‍යමය අපද්‍රව්‍ය, දහනයෙන් පසු ඉතිරි වන අවශේෂ, ක්ෂුද්‍රජීවී සීමා සහ බැක්ටීරියා අන්තර්විෂ. වාර්තාව නිෂ්පාදනය සමඟ පළ කර ඇති අතර, USP ශ්‍රේණියේ මෙතිලීන් බ්ලූ පිටුව ඒ සීමා සහ මුලින්ම සොයා බැලිය යුතු ප්‍රතිඵලය azure B ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි කරයි.
දින සහිත මූලාශ්‍ර පෙළක්
| දිනය | කළ දේ | එය සටහන් කර ඇති මූලාශ්‍රය |
|---|---|---|
| 1878 | වර්ණ ගැන්වීම සහ රෙදි සායම් කිරීම එකම රසායනික ආකර්ෂණ තර්කයට අනුව සිදුවන බව ආචාර්ය උපාධි නිබන්ධනයක් තර්ක කරයි | එර්ලික්, නිබන්ධනය, ලයිප්සිග්, 1878; එහි පළමු කොටසේ මාතෘකාව "වර්ණ ගැන්වීම පිළිබඳ රසායනික සංකල්පය" යන්නයි |
| 1880 | අම්ල ෆුක්සින් සමඟ මෙතිලීන් බ්ලූ මිශ්‍ර කළ "උදාසීන වර්ණකයක්" සුදු රුධිර සෛල වර්ග වෙන්කර හඳුනාගනී | ක්‍රාෆ්ට්ස්, හෙම්පල්මන් සහ ස්කුර්ස්කා-ස්තානියා, Parasitol Res 111:1-6, 2012 |
| 1882 | ක්ෂය රෝග බැසිල වර්ණ ගැන්වීම සඳහා මෙතිල් වයලට් ක්‍රමයක් බර්ලින් වෛද්‍ය සංගමයට ඉදිරිපත් කර, ඊළඟ වසරේ පළ කරයි | එර්ලික්, Berliner klinische Wochenschrift 20:13, 1883 |
| 1885 | වර්ණ-විශ්ලේෂණ ඒකවිෂය ග්‍රන්ථයක් අවයවවල ඔක්සිහරණ හැකියාව සැසඳීමට ඔක්සිකරණ-ඔක්සිහරණ වර්ණක භාවිත කරයි | එර්ලික්, ජීවියාගේ ඔක්සිජන් අවශ්‍යතාව, බර්ලින්, 1885 |
| 1886 | සජීවී සතෙකුට එන්නත් කළ මෙතිලීන් බ්ලූ ස්නායු පටක වරණීයව සලකුණු කරයි | එර්ලික්, "සජීවී ස්නායු ද්‍රව්‍යයේ මෙතිලීන් බ්ලූ ප්‍රතික්‍රියාව පිළිබඳව", Deutsche Medizinische Wochenschrift 12(4):49-52, 1886 |
| 1888 | ඊඔසින් සමඟ මෙතිලීන් බ්ලූ රුධිර තැවරුම්වල මැලේරියා පරපෝෂිතයා වර්ණ ගන්වයි | හෙන්චින්ස්කි, Centralblatt für Bakteriologie und Parasitenkunde 3(15):457-460, 1888 |
| 1890 | මෙතිලීන් බ්ලූ ස්නායු වේදනා සහ රූමැටික් වේදනා සමනය කරන බව වාර්තා වේ | එර්ලික් සහ ලෙප්මන්, Deutsche Medizinische Wochenschrift 16(23):493-494, 1890 |
| 1891 | බර්ලිනයේ මෝඅබිට් රෝහලේ මැලේරියා රෝගීන් දෙදෙනෙකුට මෙතිලීන් බ්ලූ ලබා දෙයි | ගුට්මන් සහ එර්ලික්, "මැලේරියාව තුළ මෙතිලීන් බ්ලූ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳව", Berliner klinische Wochenschrift 28(39):953-956 |
| 1897 | ගලපටල රෝග ප්‍රතිසීරමය පිළිබඳ ලිපියක පාර්ශ්ව දාම න්‍යාය එහි පරිණත ආකාරයෙන් දක්වයි | එර්ලික්, Klinisches Jahrbuch 6:299-326, 1897 |
| 1899 | විවිධ මනෝවිකෘති තත්ත්වවලදී මෙතිලීන් බ්ලූ සන්සුන්කාරක ක්‍රියාවක් ඇති කරන බව වාර්තා වේ | බොඩෝනි, Clinica Medica Italiana 24:217-222, 1899 |
| 1926 | ආසාදිත කැනරි පක්ෂියා මැලේරියා නාශක සංයෝග පරීක්ෂා කිරීමේ නිත්‍ය ක්‍රමයක් බවට පත්වේ | රෝල්, Deutsche Medizinische Wochenschrift 52, 1926 |
| 1932 | පාර්ශ්ව දාම ආදේශනයක් පරීක්ෂණාත්මක ආසාදනය සුව කරයි | ෂූලෙමන්, Proc R Soc Med 25:897-905, 1932 |
| 1934 | ඇක්‍රිඩීන් වලයක් වෙනුවට ක්විනොලීන් වලයක් යෙදීමෙන් ක්ලොරොක්වීන් නිපදවයි | Bayer ලේඛනාගාර ද්‍රව්‍ය ඇසුරින් ක්‍රාෆ්ට්ස් සහ සගයන්, 2012 |
| 1950 | පසුව ක්ලෝර්ප්‍රොමසීන් ලෙස නම් කළ ආදේශිත ෆීනොතයසීන් සංයෝගයක් Rhône-Poulenc හි සංස්ලේෂණය කරයි; 1952 දී ප්‍රකාශයට පත් කරයි | ෂාපොන්තියේ සහ සගයන්, Comptes rendus de l'Académie des Sciences 235:59-60, 1952 |
| 1952 | ක්ලෝර්ප්‍රොමසීන් පිළිබඳ පළමු ප්‍රකාශිත මනෝවෛද්‍ය භාවිතය | ඩෙලේ, ඩෙනිකර් සහ හාර්ල්, Annales médico-psychologiques 110:112-117, 1952 |
එර්ලික්ට පෙර පැවති වර්ණක රසායන විද්‍යාවත්, ඔහුගෙන් පසු ඇති වූ ශ්‍රේණි සහ පිරිවිතරත් ඇතුළත් දින සහිත සන්ධිස්ථාන අනුක්‍රමය මෙතිලීන් බ්ලූ ඉතිහාසය පිටුවේ වෙනම දක්වා ඇත. සංයෝගයේම අනන්‍යතාව මෙතිලීන් බ්ලූ යනු කුමක්ද යන පිටුවේ විස්තර කෙරේ.
මේ විස්තරයට පදනම් වූ සහ ක්‍රාෆ්ට්ස්, හෙම්පල්මන් සහ ස්කුර්ස්කා-ස්තානියාගේ 2012 සමාලෝචනයේ නැවත පළ කළ රූප තහඩු එකම සාක්ෂිමය වටිනාකමක් දරන්නේ නැත. එක් උදාහරණයකින් එයට හේතුව පෙනේ. 1891 රූප තහඩුව අත්හදාබැලීමේ ප්‍රාථමික වාර්තාවයි; ඒ අසල ඇති 1910 ආලේඛ්‍ය රූපය පෙන්වන්නේ කීර්තියක් තිබූ කාලය පමණි. අන්ඩර්සාග්ගේ 1934 සටහන් පොතේ පිටු, රසායනඥයාගේම අත්අකුරින් ලියූ ක්විනොලීන් ආදේශනයේ සෘජු සලකුණයි.
එර්ලික්ගේ වර්ණක අත්හදාබැලීම් පිළිබඳ අවංක සාරාංශය වන්නේ, ඔහු වරණීයතාවත් ඉලක්කයත් නිවැරදිව හඳුනාගත් නමුත් ක්‍රියාකාරී යාන්ත්‍රණය වැරදියට තේරුම්ගත් බවයි. මෙතිලීන් බ්ලූ සැබවින්ම ස්නායු පටක තුළ සාන්ද්‍රණය වන අතර, මැලේරියා පරපෝෂිතයාට හානි කරයි. එය දෙවැනි ක්‍රියාව කරන්නේ පළමුවැන්න නිසා නොවේ. ඒ දෙකටම ඔහු ඉදිරිපත් කළ රසායනික හේතුව වැරදිය. ඔහු සැකයකින් තොරව පෙන්වා දුන් දේ, නිවැරදි ක්‍රියාකාරී යාන්ත්‍රණයකට වඩා දිගුකල් පැවතුණි: සංයෝගයක් අහම්බෙන් හමුවනවා වෙනුවට තෝරාගත හැකිය; එසේ තෝරාගත හැක්කේ කිසිවෙකු එය රෝගියෙකුට ලබා දීමටත් පෙර රැස් කළ සාක්ෂි මතය.