Inyandiko
Ubururu bwa metilene n'ubuzima bw'umutima: ubushakashatsi ku ngirangingo, ku nyamaswa, n'imikoreshereze kwa muganga
Umusomyi abonye amakuru abiri mu cyumweru kimwe. Amwe avuga ko ubururu bwa metilene butuma mitokondiriya zirushaho guhumeka mu mitima y'imbeba zirwaye diyabete. Andi avuga ko bukoreshwa mu bitaro mu gihe cyo kubaga umutima. Umwanzuro umuntu ashobora guhita afata ni uko ubururu bwa metilene bugirira umutima akamaro mu gihe wananiwe cyangwa mu kuwurinda muri rusange.
Uwo mwanzuro uvanga ibintu bitatu bitandukanye. Icya mbere ni impinduka mu bikorwa by'ubutabire bibera muri mitokondiriya zatandukanyijwe n'ingirangingo. Icya kabiri ni impinduka mu butabire bw'ingirangingo ziri hanze y'umubiri. Icya gatatu ni igisubizo kigaragara ku murwayi, nko kugabanuka kw'ibimenyetso, kugabanuka kw'inshuro ajya mu bitaro, cyangwa kubaho igihe kirekire. Buri kimwe gifite uburyo bwacyo bwo gukora. Igisubizo kigaragaye ku rwego rumwe ntigihita kiba igisubizo ku rundi.
Iyi ngingo itandukanya izo nzego. Isuzuma ubushakashatsi kuri mitokondiriya z'umutima, ku ngirangingo z'umutima n'imiyoboro y'amaraso z'umuntu, ku nyamaswa nzima, no ku mikoreshereze yihariye mu bitaro aho ubururu bwa metilene bugira ingaruka ku itembera ry'amaraso.
Imbonerahamwe y'ibimenyetso ku mutima
Iyi mbonerahamwe ni yo iyobora gusobanukirwa iyi ngingo. Itandukanya ingirangingo zatandukanyijwe n'umubiri, inyamaswa nzima, n'imikoreshereze kwa muganga kuko bisubiza ibibazo bitandukanye.
| Urwego rw'ibimenyetso | Icyageragejwe | Icyahindutse | Icyo bitagaragaza |
|---|---|---|---|
| Mitokondiriya zatandukanyijwe n'umutima, mu mbeba zirwaye diyabete no mu nzima | Ubururu bwa metilene bwa 0.1 micromolar bwongewe ako kanya kuri mitokondiriya zahawe ibinyabutabire bigaburira uruhurirane I cyangwa uruhurirane II | Ikoreshwa rya ogisijeni ryiyongereye ku bwoko bwombi bw'ibinyabutabire. Irekurwa rya perogiside ya hidirojeni ryiyongereye ku binyabutabire bigaburira uruhurirane I, rigabanuka kuri succinate, ikinyabutabire kigaburira uruhurirane II. Ubushobozi bwo kugumana kalisiyumu ntibwahindutse. | Ntibigaragaza ko umutima w'umurwayi muzima usunika amaraso neza kurushaho, ko ibimenyetso bigabanuka, cyangwa ko arama kurushaho. Ibyateguwe muri ubu bushakashatsi ntibifite itembera ry'amaraso mu miyoboro igaburira umutima, igenzura ry'umuvuduko w'amaraso, impyiko, imyakura, cyangwa imikoranire y'imiti. |
| Umutima w'imbeba irwaye diyabete iri mu mubiri, gutanga umuti igihe kirekire | Ubururu bwa metilene bwa 10 mg kuri kg ku munsi, hakoreshejwe ekokaridiyogarafi, ubushakashatsi ku itembera ry'amaraso, ibipimo byo guhumeka kw'uturemangingo, n'isesengura rya poroteyine | Okisidasiyo ya NADH yariyongereye, NAD iriyongera, imikorere ya sirtuin 3 iriyongera, kandi ifatanywa rya acetyl kuri lysine rigabanuka ahantu 83 kuri poroteyine 34 za mitokondiriya. Okisidasiyo y'aside z'ibinure yarahindutse, n'imikorere y'umutima irushaho kuba myiza mu nyamaswa zirwaye diyabete. Ikibazo cy'uruhurirane I giterwa na diyabete ubwacyo nticyakosowe. | Ntibigaragaza ko ubururu bwa metilene buvura kunanirwa k'umutima mu bantu. Ubwoko bw'inyamaswa, uburyo diyabete yatewe, ingano y'umuti, n'ibipimo byakoreshejwe mu mwanya w'ibisubizo nyirizina bituma ibyo bisubizo bidashobora kwimurirwa ku kunanirwa k'umutima mu bantu uko byakabaye. |
| Ibinure byo ku mutima no ku miyoboro y'amaraso y'umuntu, hanze y'umubiri | Ibinure byo ku buso bw'umutima n'ibikikije imiyoboro y'amaraso byakuwe ku barwayi 25 bafite kunanirwa k'umutima bari kubagwa umutima, bigashyirwa hamwe n'ubururu bwa metilene bwa 0.1 micromolar mu gihe cy'amasaha 24 | Ubwoko bwombi bwa monoamine oxidase bwari buhari, cyane cyane MAO-A. Ubururu bwa metilene bwagabanyije ikorwa rya MAO n'ubwoko bwa ogisijeni bukora cyane mu butabire. Serotonine yongewemo yatumye perogiside ya hidirojeni yiyongera binyuze kuri MAO-A, kandi ubururu bwa metilene bugabanya igice cy'iryo zamuka. | Ingirangingo ziri hanze y'umubiri si igerageza ryo kuvura. Ntibigaragaza ko gufata ubururu bwa metilene bituma ibyumba byo hasi by'umutima bikora neza kurushaho cyangwa ko ibisubizo ku barwayi birushaho kuba byiza. |
| Imbwa nzima kandi ziri maso mu gihe cy'imyitozo | Igipimo kibanza gikurikiwe no gutanga ubururu bushya bwa metilene ubudahagarara mu mutsi mu gihe cyo kwiruka ku mashini, bigereranywa n'umuti w'amazi arimo umunyu | Ikigereranyo cya lactate na pyruvate mu maraso yo mu mitsi itwara amaraso ava mu mutima cyaragabanutse, kigaragaza impinduka mu kwakira no gutanga elekitironi, ariko ingano y'amaraso umutima usohora, inshuro utera, ubushobozi bwo kwikanya, umuvuduko w'amaraso muri iyo mitsi, n'igisubizo cya katekolamini mu gihe cy'imyitozo ntibyahindutse. | Ntibishyigikira ko impinduka mu kwakira no gutanga elekitironi yongera ubushobozi bwo gukora imyitozo cyangwa imikorere y'umutima. Izo mbwa ntizari zifite kunanirwa k'umutima kugaragara kwa muganga. |
| Imikoreshereze mu bitaro ijyanye n'itembera ry'amaraso | Ubururu bwa metilene butangwa mu mutsi (IV) ku kubura ubukana bw'imiyoboro y'amaraso nyuma yo kubaga umutima, mu buvuzi bwunganira ubwa shoki iterwa n'ubwandu bukabije, no mu buvuzi bwemewe bwa methemoglobinemia yaje nyuma | Umuvuduko mpuzandengo w'amaraso mu mitsi iyakura mu mutima n'uburwanya bw'imiyoboro bishobora kwiyongera, kandi gukenera imiti izamura umuvuduko w'amaraso bikagabanuka mu bihe bimwe bya shoki iterwa no kwaguka kw'imiyoboro y'amaraso. Methemoglobine iragabanuka muri methemoglobinemia, ubushobozi bwo gutwara ogisijeni bukagaruka. | Ubufasha bw'igihe gito butangwa mu mutsi ku muvuduko w'amaraso cyangwa ku gutwara ogisijeni si ibimenyetso by'ubuvuzi bw'igihe kirekire bufatwa mu kanwa ku ndwara z'imiyoboro igaburira umutima, ku gukomera kw'imitsi kubera ibinure biyirundamo, cyangwa ku kunanirwa k'umutima. Inzira umuti utangwamo, ingano, igihe ukoreshwa, n'indwara biratandukanye. |
Banza usome inkingi ya nyuma yose. Iyo nkingi ikosora uburyo bwo gutekereza amakuru menshi ku byo ubururu bwa metilene buvugwaho ku mutima yirengagiza.
Icyo mitokondiriya zatandukanyijwe n'umutima zigaragaza
Ubushakashatsi ku mutima urwaye diyabete bwagerageje mitokondiriya zakuwe mu mbeba nzima no mu mbeba zatewe diyabete hakoreshejwe streptozotocin. Ibipimo byo guhumeka kw'uturemangingo bifite ubushobozi bwo gutandukanya impinduka nto cyane byapimye ikoreshwa rya ogisijeni. Ibizamini bikoresha urumuri rwa fluorescence byapimye perogiside ya hidirojeni n'uburyo kalisiyumu icungwa.
Ikintu gitunguranye kandi cy'ingirakamaro ni uko igisubizo giterwa n'ikinyabutabire kigaburira iyo mikorere. Hamwe na glutamate na malate, bigaburira uruhurirane I, ubururu bwa metilene bwongereye guhumeka ariko bunongera irekurwa rya perogiside ya hidirojeni. Hamwe na succinate, igaburira uruhurirane II, bwongereye guhumeka kandi bugabanya perogiside ya hidirojeni. Bityo kubwita ikirinda okisidasiyo ntibisobanura imikorere yabwo yose. Kwiyongera cyangwa kugabanuka k'ubwoko bwa ogisijeni bukora cyane mu butabire biterwa n'inzira yo guhumeka iri gukora hamwe n'uko coenzyme Q ihagaze mu kwakira no gutanga elekitironi.
Ubundi bushakashatsi bufitanye isano n'ubwo, bwakozwe ku mbeba zirwaye diyabete, busobanura neza kurushaho uburyo ibyo bikorwa. Ubururu bwa metilene bukora nk'ubundi buryo bwo gutwara elekitironi. Bufasha okisidasiyo ya NADH ikavamo NAD, bigatuma sirtuin 3, enizime ya mitokondiriya ikuraho amatsinda ya acetyl, irushaho gukora. Iyo enizime ikuraho amatsinda ya acetyl ku bisigisigi bya lysine biri kuri poroteyine za mitokondiriya. Isesengura rya poroteyine ryasanze ifatanywa rya acetyl ryaragabanutse muri poroteyine zijyanye no gutwara no gukora okisidasiyo y'aside z'ibinure, uruziga rwa aside trikarboksilike, itwarwa rya elekitironi, ihinduramatwara ry'aside amine, no gutwara ibinyabutabire. Imikorere y'umutima yarushijeho kuba myiza mu mbeba zirwaye diyabete zavuwe, nubwo ikibazo cy'ibanze cy'uruhurirane I cyagumyeho.
Bitekereze nk'uguhindura inzira elekitironi zinyuramo aho kubifata gusa nk'ugukuraho radikalo. Imfashanyigisho ku itwarwa rya elekitironi muri mitokondiriya ishyira icyo gitekerezo cyo guhindura inzira mu ruhererekane rwagutse. Bikomeza kuba ibisobanuro ku rwego rw'ingirangingo, si amabwiriza yo gukoresha umuti.
Icyo ingirangingo z'umutima w'umuntu zongeraho, n'icyo zidashobora kongeraho
Ubushakashatsi ku bantu butera intambwe imwe yegera abarwayi ariko ntibuba igerageza ryo kuvura. Abaganga babaga bakusanyije ibinure byo ku buso bw'umutima, biba byegereye umutima, n'ibinure bikikije imiyoboro y'amaraso, babikuye ku barwayi bafite kunanirwa k'umutima. Muri laboratwari, ibyo bipimo byashyizwe hamwe n'ubururu bwa metilene bufite ubukana buke mu gihe cy'umunsi umwe.
Ubwoko bwombi bw'ingirangingo bwakoraga enizime za monoamine oxidase, cyane cyane ubwoko bwa MAO-A. Izo enizime zishobora gutanga ubwoko bwa ogisijeni bukora cyane mu butabire aho ziri. Ubururu bwa metilene bwagabanyije ikorwa rya MAO kandi bugabanya ibimenyetso by'ihungabana riterwa na okisidasiyo. Igihe abashakashatsi bongeragamo serotonine, ikinyabutabire MAO-A ikoreraho, perogiside ya hidirojeni yariyongereye. Ubururu bwa metilene bwagabanyije igice cy'iryo zamuka.
Ibi ni ingenzi kuko ibinure bikikije umutima n'imiyoboro y'amaraso ubu bifatwa nk'isoko ikora y'ibimenyetso byo kubyimbirwa n'ibya okisidasiyo mu ndwara zijyanye n'umutima n'ihinduramatwara, aho kuba gusa ibintu bihari byo kuzuza umwanya. Ubushakashatsi bugaragaza ingaruka zishoboka z'ubururu bwa metilene muri ako gace, mu ngirangingo nyazo z'umuntu.
Ariko uwo mupaka uracyahari. Ibipimo makumyabiri na bitanu byakuwe mu gihe cyo kubaga, bigashyirwa ku muti hanze y'umubiri mu gihe cy'amasaha 24, ntibishobora kugaragaza ko ubururu bwa metilene bumizwe bugera muri ako gace ku bukana bukenewe kugira ngo bukore, buhaguma mu buryo butekanye, buhindura imikorere y'umutima, cyangwa buhindura ibisubizo ku barwayi. Ku mahame rusange asobanura uwo mupaka, reba uburyo bwo gusoma ubushakashatsi ku bururu bwa metilene.
Icyo ubushakashatsi ku nyamaswa nzima zikora imyitozo bugaragaza
Ubushakashatsi ku mbwa bufite agaciro cyane cyane kubera ko butabonye ingaruka zari zitegerejwe. Imbwa ziri maso zirutse ku mashini ku nzego ebyiri z'imbaraga zisabwa. Itsinda rimwe ryahawe umuti w'amazi arimo umunyu. Irindi ryahawe igipimo kibanza cy'ubururu bwa metilene gikurikiwe no kubutangwa ubudahagarara mu mutsi. Itsinda rya gatatu ryahawe ubururu bwa metilene ariko ntirikora imyitozo.
Ubururu bwa metilene bwagabanyije koko ikigereranyo cya lactate na pyruvate mu maraso ava mu mutima, kikaba ari ikimenyetso gifitanye isano n'iringaniza rya NADH na NAD. Mu kiruhuko, ingano y'amaraso umutima usohora, inshuro utera, umuvuduko w'amaraso, n'ibipimo by'ubushobozi bwo kwikanya byahindutse gake. Mu gihe cy'imyitozo, ingano y'amaraso umutima usohora yikubye kabiri, kandi ikoreshwa rya ogisijeni mu mubiri wose ryikuba inshuro eshatu kugeza kuri enye, mu itsinda ryahawe amazi arimo umunyu no mu ryahawe ubururu bwa metilene. Isano hagati y'ingano y'amaraso umutima usohora n'ikoreshwa rya ogisijeni ntiyahinduwe n'ubururu bwa metilene.
Mu buryo bwo gusobanukirwa, kwakira no gutanga elekitironi byarahindutse ariko gusunika amaraso ntibyahinduka. Impinduka mu butabire ntizigomba byanze bikunze guhindura igisubizo cy'imikorere ihuriweho, nk'ingano y'amaraso umutima usohora mu gihe cy'imyitozo. Iryo tandukaniro rifitanye isano itaziguye n'ibivugwa ko ibipimo byiza kurushaho bya mitokondiriya bigomba gusobanura umutima ufite imbaraga kurushaho mu gihe cyo gukora.
Imikoreshereze mu bitaro itandukanye n'ubuvuzi bw'igihe kirekire
Ibitaro bikoresha ubururu bwa metilene butangwa mu mutsi (IV) mu bihe bitatu bisa n'ibijyanye n'umutima ariko bisuzuma ibibazo bitandukanye.
Icya mbere, kubura ubukana bw'imiyoboro y'amaraso nyuma yo kubaga umutima bisobanura kugabanuka gukabije k'ubukana bw'imiyoboro nubwo umutima usunika amaraso bihagije. Amagerageza ubusanzwe yakoresheje hafi 1.5 kugeza kuri 2 mg kuri kg IV, bitanzwe mu mutsi inshuro imwe. Igisubizo cyagaragaye kenshi ni ukwiyongera k'umuvuduko mpuzandengo n'uburwanya bw'imiyoboro y'amaraso, hamwe no kugabanuka ko gukenera imiti izamura umuvuduko w'amaraso, ariko nta kwiyongera guhoraho kw'ingano y'amaraso umutima usohora. Isuzuma rirambuye ry'amagerageza riri ku rupapuro rw'ibimenyetso ku kubura ubukana bw'imiyoboro y'amaraso na shoki iterwa n'ubwandu bukabije.
Icya kabiri, ubuvuzi bwunganira ubwa shoki iterwa n'ubwandu bukabije bukoresha uburyo butandukanye bwo gutanga umuti IV, harimo uburyo bwo muri 2023 bwa 100 mg zitangwa mu mutsi mu masaha atandatu buri munsi, ku nshuro eshatu. Igihe cyo hagati cyo guhagarika imiti izamura umuvuduko w'amaraso cyaragabanutse kiva ku masaha 94 kigera kuri 69, mu gihe umubare w'abapfuye n'igihe cyo gufashwa guhumeka byari bisa. Isesengura ryakurikiyeho ryahuje amagerageza ryerekana ibimenyetso bishoboka byo kugabanuka kw'impfu mu gihe gito, ariko rigaragaza ko icyizere muri ibyo bimenyetso kiri hasi kandi giterwa cyane n'amagerageza yatoranyijwe. Icyemezo gifite ibimenyetso bikomeye kurushaho ni ukugabanya gukenera imiti izamura umuvuduko w'amaraso, si ukwiyongera kw'amahirwe yo kurokoka kwemejwe.
Icya gatatu, methemoglobinemia yaje nyuma ni yo ndwara ubururu bwa metilene bwemewe kuvura IV, ubusanzwe kuri 1 mg kuri kg IV, hakaba hashobora kongerwaho igipimo kimwe igihe bikenewe. Aha ubururu bwa metilene busubiza hemoglobine imikorere yayo no kugeza ogisijeni aho ikenewe. Ibimenyetso byo mu gituza biragabanuka kubera ko gutwara ogisijeni byarushijeho kuba byiza, atari uko ubururu bwa metilene buhindura imiterere y'umutima.
Nta na kimwe muri ibyo bihe kigerageza ubururu bwa metilene bufatwa mu kanwa buri munsi ku kunanirwa k'umutima igihe kirekire, ku ndwara z'imiyoboro igaburira umutima, cyangwa mu kuzirinda. Amabwiriza y'ubu yo kuvura kunanirwa k'umutima n'indwara z'imiyoboro iwugaburira ntabushyira ku rutonde rw'ubuvuzi bw'igihe kirekire busabwa. Ibimenyetso ku muvuduko w'amaraso na byo bitandukanya inzira umuti utangwamo n'aho ukoreshwa ku bijyanye n'ubukana bw'imiyoboro y'amaraso: igisubizo cy'umuvuduko w'amaraso ku muti wa IV mu gihe cya shoki ntigiteganya igisubizo kizapimwa mu rugo n'igipimo cy'umuvuduko w'amaraso nyuma yo gufata igicuruzwa mu kanwa.
Isesengura iryo ari ryo ryose rizakorwa mu gihe kizaza rihuza ibivugwa ku ndwara z'igihe kirekire rizakenera amakuru y'amagerageza agabanya abantu mu matsinda ku buryo bwa tombola, yerekeye ibimenyetso, imikorere, gushyirwa mu bitaro, n'umutekano w'uburyo nyirizina bwo gufata umuti mu kanwa, aho kuba ikindi kizamini cya mitokondiriya.
Ibibazo by'umutekano abasoma bafite ibibazo by'umutima bagomba kubanza gusobanukirwa
Abarwayi b'umutima bakunze gufata imiti myinshi ishobora gukorana. Ibintu bitatu by'umutekano bigomba kubanza kugenzurwa mbere yo kugira icyizere gishingiye ku buryo umuti ukora.
Icya mbere, ubururu bwa metilene ni ikibuza monoamine oxidase gukora gifite imbaraga nyinshi. Amakuru y'umuti utangwa IV arimo umuburo uri mu gasanduku ku byago bya sindorome ya serotonine iyo ukoreshejwe hamwe na SSRIs, SNRIs, imiti ibuza MAO gukora, n'imiti myinshi yo mu bwoko bwa opioyide. Ibimenyetso birimo kudatuza, urujijo, umuriro, kubira ibyuya, inshuro umutima utera cyangwa umuvuduko w'amaraso bidahama, gutitira, gukomera kw'imikaya, no kwikanya kwayo kwisubiramo kutagenzurwa. Abarwayi b'umutima bagomba kujyana urutonde rw'imiti yose bafata kwa muganga cyangwa ku muhanga mu by'imiti, kandi ntibagomba kwihagarikira imiti yo kwiheba cyangwa igabanya ububabare.
Icya kabiri, kubura enizime ya glucose-6-phosphate dehydrogenase ni impamvu ibuza gukoresha ubururu bwa metilene kuko bushobora gutera isenyuka rikabije ry'uturemangingo dutukura tw'amaraso. Igipimo gisanzwe cy'igikoresho gipima ogisijeni mu maraso ntigishobora kwemeza ko ibyo byago bidahari. Ubururu bwa metilene bushobora kandi kugoreka ibipimo by'icyo gikoresho n'ibya bimwe mu bikoresho bigenzura umurwayi mu gihe cyo gutera ikinya, akaba ari imwe mu mpamvu ikoreshwa ryabwo mu bitaro rikomeza kugenzurwa.
Icya gatatu, gutekereza ku nzira z'ibikorwa by'umubiri si imfashanyigisho y'ingano y'umuti. Nitrate zikora binyuze kuri monogiside ya azote na GMP y'uruziga. Ubururu bwa metilene bushobora kugabanya kuruhuka kw'imiyoboro y'amaraso guterwa na monogiside ya azote mu magerageza, ariko ibyo ntibigaragaza ko bushobora kurwanya ingaruka za nitrate mu buryo butekanye cyangwa gusimbura umuti w'umutima wanditswe na muganga. Ingaruka ku muvuduko w'amaraso zavuzwe ku bururu bwa metilene butangwa IV zirimo umuvuduko ukabije n'umuvuduko ukabije hasi, hamwe no gutera cyane k'umutima n'injyana yawo idasanzwe, bityo kugenzura umurwayi ni ingenzi.
Ihame ngiro riroroshye. Ibyagaragaye mu ngirangingo no mu nyamaswa ni impamvu zo gukora amagerageza yitondewe, si impamvu zo kwivura ikibazo cy'umutima. Umuntu wese ufite kunanirwa k'umutima, indwara y'imiyoboro iwugaburira, injyana y'umutima idasanzwe, cyangwa igikoresho cy'ubuvuzi gifasha umutima agomba kuganira n'itsinda rimuvura umutima ku ikoreshwa ryose ry'ubururu bwa metilene, hakandikwa igicuruzwa, ubukana bwacyo, ingano, inzira cyatanzwemo, igihe cyakoreshejwe, n'ibimenyetso.