ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ: ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ

1891 ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਦੋ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੌਲ ਗੁਟਮਾਨ ਅਤੇ ਪੌਲ ਐਰਲਿਖ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਰੰਗ ਪਰਜੀਵੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਚੋਣਵਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚੋਣਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਿਤ ਮਲੇਰੀਆ-ਰੋਧੀ ਦਵਾਈ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਲੋਰੋਕੁਇਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਦੀ ਰਹੀ। ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਣਯੋਗ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਿਤ ਦਵਾਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਅਭਿਕਾਰਕ, ਨਿਦਾਨ ਲਈ ਰੰਗ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਕਾਰ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਹੀ ਬਚਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਸੀ: ਉਹੀ ਰੈਡੌਕਸ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਇਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਰੰਗਾਈ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰਜੀਵੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰੈਡੌਕਸ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਜੀਵੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰਯੋਗ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਉਹ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਆਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਹਰ ਵਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ, ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮਾਪਦੰਡ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਨਤੀਜਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਅਧੀਨ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਪਕ ਫ਼ਰਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੋਜ ਅਧੀਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਇਹ ਜੈਵਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਆਰੀ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਐਰਲਿਖ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਰਜ ਕੀਤੇ 425 ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ 1904 ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਲਗਭਗ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਮਾਮਲੇ ਬੇਤਰਤੀਬ ਵੰਡ, ਮਿਆਰੀ ਅੰਤਿਮ ਮਾਪਦੰਡਾਂ, ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈ-ਰੋਧ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਯੋਗਿਕ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ-ਰੋਧੀ ਸਰਗਰਮੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਹੋਰ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ।

ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਹਾਰਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸਨ, ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਖੰਡਨ। ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨੂੰ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਹਰਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ’ਤੇ ਪੇਟ-ਆਂਤ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਸੰਬੰਧੀ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਆਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਰੰਗੇ ਬਿਨਾਂ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਤੋਂ ਕਲੋਰੋਕੁਇਨ ਤੱਕ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੀਖਿਆ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਫੀਨੋਥਾਇਅਜ਼ੀਨੀਅਮ ਮਲੇਰੀਆ-ਰੋਧੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਾਰਜ-ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲੀਨੀਕੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ।

ਕਾਰਜ-ਵਿਧੀ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੈਡੌਕਸ-ਸਰਗਰਮ ਪਦਾਰਥ ਕਹਿਣਾ ਵਧੇਰੇ ਠੀਕ ਹੈ। ਟੈਸਟ ਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਜੀਵੀ ਦੇ ਗਲੂਟਾਥਾਇਓਨ ਰਿਡਕਟੇਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਜੀਵੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਅਪਚਾਇਕ ਸਮਰੱਥਾ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਕਰਣੀ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੀਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਹੀਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਸਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੜਾਅ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਗਰਮੀ ਹੈ: ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਗੈਮੀਟੋਸਾਈਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਜੀਵੀ ਦਾ ਜਿਨਸੀ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੱਛਰ ਦਾ ਖੂਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਮਿਆਰੀ ਆਰਟੀਮੀਸਿਨਿਨ ਸੰਯੋਜਨ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਲਿੰਗੀ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੱਕੇ ਗੈਮੀਟੋਸਾਈਟ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦਵਾਈ ਗੈਮੀਟੋਸਾਈਟ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਅਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਸੰਚਾਰ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਆਧੁਨਿਕ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕੀ ਪਰਖਿਆ

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹਰ ਆਧੁਨਿਕ ਨਤੀਜਾ ਕਿਸੇ ਸੰਯੋਜਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ, ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਦਵਾਈ, ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮਾਪਦੰਡ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੁਝਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਇਹ ਰੰਗ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਫੈਲਸੀਪੈਰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਕੱਲਾ ਵਰਤਿਆਂ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲਾਗ ਮੁੜ ਉੱਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁਣੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਯੋਜਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਗੈਮੀਟੋਸਾਈਟ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ। ਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਝਿੱਲੀ ਰਾਹੀਂ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖੂਨ ਪਿਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਸ ਦੂਜੇ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਲਾਗਗ੍ਰਸਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉਨੀਆਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਸੰਯੋਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ। ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲੀਨੀਕੀ ਸਬੂਤ ਫੈਲਸੀਪੈਰਮ ਮਲੇਰੀਆ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਵਿਵੈਕਸ ਮਲੇਰੀਆ ਲਈ ਕਲੀਨੀਕੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਟੈਸਟ-ਟਿਊਬ ਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ-ਮਿਆਂਮਾਰ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਨੈਨੋਮੋਲਰ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ’ਤੇ ਰੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ 2024 ਦੇ ਖੂਨ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਵੈਕਸ ਦੇ ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਕਲੀਨੀਕੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਜਿਗਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿਪਨੋਜ਼ੋਇਟਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਵੈਕਸ ਦੇ ਮੁੜ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। ਫੈਲਸੀਪੈਰਮ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਖੋਜ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ

ਤਿੰਨ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਗਲੂਕੋਜ਼-6-ਫਾਸਫੇਟ ਡੀਹਾਈਡਰੋਜਨੇਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਲਾਲ ਖੂਨ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ, ਅਰਥਾਤ ਹੀਮੋਲਾਈਸਿਸ, ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਦੇ ਚਾਰ ਬਾਲ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ 1,005 ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਗਿਰਾਵਟ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਹੇਟਰੋਜ਼ਾਈਗਸ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀਮੋਲਾਈਸਿਸ ਦੇ ਦੋ ਮਾਮਲੇ ਹੋਏ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟੀਕੇ ਵਾਲੇ ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਦੀ ਲੇਬਲ ਜਾਣਕਾਰੀ G6PD ਦੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੰਭੀਰ ਹੀਮੋਲਾਈਸਿਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ ਲਈ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਇਲਾਜ ਵਿਧੀਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਨਸ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੇਬਲ ਨੂੰ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜੈਵਿਕ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਉਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

ਸੈਰੋਟੋਨਿਨ ਸੰਬੰਧੀ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੈਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਮੋਨੋਅਮੀਨ ਆਕਸੀਡੇਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਸੈਰੋਟੋਨਿਨ ਰੀਅਪਟੇਕ ਇਨਹਿਬਿਟਰਾਂ, ਸੈਰੋਟੋਨਿਨ-ਨੋਰਐਪੀਨੇਫ੍ਰਿਨ ਰੀਅਪਟੇਕ ਇਨਹਿਬਿਟਰਾਂ, ਮੋਨੋਅਮੀਨ ਆਕਸੀਡੇਜ਼ ਇਨਹਿਬਿਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਓਪੀਓਇਡਾਂ ਤੇ ਖੰਘ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਸੈਰੋਟੋਨਿਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ, ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਾੜੇ ਅਸਰ, ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹਿਣਯੋਗਤਾ ਘੱਟ ਚਰਚਿਤ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਨੀਲਾ-ਹਰਾ ਪਿਸ਼ਾਬ ਉਮੀਦ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਅਸਰ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਲਟੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। ਇੱਕ ਬਾਅਦਲੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰਿਮਾਕੁਇਨ ਨਾਲ 14 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਉਲਟੀ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਬੂਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ

ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪਰਜੀਵੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਗੰਭੀਰਤਾ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ-ਰੋਧ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਭਾਰ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ G6PD ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਲਾਜ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਫੈਲਸੀਪੈਰਮ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਆਰਟੀਮੀਸਿਨਿਨ ਸੰਯੋਜਨ ਮਿਆਰੀ ਇਲਾਜ ਹਨ। ਇਸ ਰੰਗ ਬਾਰੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਫ਼ੈਸਲਾ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਇਕੱਲੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਚੋਣ ਠੀਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਿਵੈਕਸ ਦੇ ਹਿਪਨੋਜ਼ੋਇਟਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਇਲਾਜ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, G6PD ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸੈਰੋਟੋਨਿਨ ਸੰਬੰਧੀ ਦਵਾਈਆਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗ਼ਲਤ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਫੈਲਸੀਪੈਰਮ ਲਾਗ ਬਚ ਕੇ ਮੁੜ ਉੱਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵਿਵੈਕਸ ਦੇ ਮੁੜ ਹੋਣ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੀਮੋਲਾਈਸਿਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਚੋਣੀ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਵਾਈ-ਰੋਧ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਰੰਗ ਦੇ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਔਸ਼ਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਆਧੁਨਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਫੈਲਸੀਪੈਰਮ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਸੰਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਅ ਰੋਕਣ ਬਾਰੇ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਨਹੀਂ।