Methylene blue ndi zonena za mavairasi a herpes: zilonda zapamilomo, EBV, ndi kuletsa mavairasi kugwira ntchito

Mawu amodzi akuimira mfundo ziwiri pa mkangano umenewu, ndipo mfundozi ziyenera kukhala ndi mayina osiyana. Mfundo yoyamba ndi kuletsa tinthu ta vairasi kugwira ntchito: utoto, mpweya wa oxygen, ndi kuwala zimakumana ndi tinthu ta vairasi m'madzi n'kuwononga tinthuto kuti tisathe kuchulukana. Mfundo yachiwiri ndi kuchiza matenda mwa munthu: kuchepa kwa zilonda zapamilomo, kuchira msanga, kuchepa kwa kutulutsa vairasi kuchokera m'thupi, kapena kuchepa kwa kuchuluka kwa Epstein-Barr. Yoyamba yasonyezedwa mobwerezabwereza pa vairasi ya herpes simplex mu labotale. Yachiwiri sinasonyezedwe pa methylene blue yomwedwa yolimbana ndi herpes simplex kapena vairasi ya Epstein-Barr. Kusiyana kumeneku kukadziwika, n'zosavuta kusiyanitsa zimene zofufuza zimanena.

Palinso kusokonezeka kwina kofanana ndi kumeneku. HSV ndi EBV ndi a m'banja lalikulu limodzi la mavairasi, koma zimayambitsa matenda osiyana m'minofu yosiyana. Chilonda chapamilomo chimakhala pamwamba pa khungu, ndipo vairasi imachulukana pamenepo n'kuwononga maselo: utoto ungapakidwe pa chilondacho ndipo kuwala kungawalitsidwe pamalo omwewo. EBV imakhalabe yobisika m'maselo a B omwe amaisunga, omwazikana m'magazi ndi m'minofu ya limfu, kumene utoto wopaka kapena nyali yofiira sizingafikire malo onse amene vairasiyo imabisala. Zotsatira za malo amodzi sizingatengedwe n'kugwiritsidwa ntchito pa ena. Owerenga amene akufuna njira yochitira kusiyanitsa kumeneku aipeza mu buku lotsogolera kuwerenga kafukufuku wa methylene blue.

Kuletsa vairasi ndi kuwala mu labotale: HSV yakunja kwa maselo, kuwala n'kofunika

Mayeso akale kwambiri achindunji anagwiritsa ntchito zitsanzo zatsopano zotengedwa kwa odwala, osati mtundu umodzi wa vairasi wa mu labotale. Mu kafukufuku wa 1975 wa kuletsa herpesvirus hominis pogwiritsa ntchito utoto ndi kuwala, zitsanzo 37 zotengedwa ku zilonda za kumaliseche ndi pakamwa zinasakanizidwa ndi methylene blue ya 10 micromolar, kusungidwa mumdima kwa ola limodzi, kenako kugawidwa m'magawo awiri, lina la mumdima ndi lina la m'kuwala. Gawo la m'kuwala linawalitsidwa kwa mphindi zisanu ndi nyali ziwiri za fulorosenti za 15 watt, zotalikirana ndi zitsanzozo ndi 15 cm. Pa zitsanzo 37, 27 zinataya mphamvu yodziwika yopatsira matenda pokhapokha zitawalitsidwa, ndipo 4 zinachepa kuposa ka 100. Zitsanzo zoyerekeza zomwe zinasungidwa mumdima zinakhalabe ndi mphamvu yopatsira matenda: popanda kuwala, kuchuluka kwa utoto kumeneku sikunachotse mphamvu ya vairasi yonse m'chitsanzo.

Kafukufuku wina wotsatira anasonyeza kuti utoto wokha pamodzi ndi kuwala zingakhale ndi zotsatira zochepa m'mikhalidwe ina. Mu mayeso a 1979 a methylene blue, kuwala, ndi magetsi pa HSV-1 ndi HSV-2, utoto wa 10 micromolar pamodzi ndi kuwala kwa nyali ya ulusi wotentha kwa masekondi 180 zinachepetsa HSV-1 yopatsira matenda ndi pafupifupi 60 percent, kapena pafupifupi 0.4 log. Kuwonjezera mphamvu yaing'ono ya magetsi oyenda mbali imodzi kokha n'kumene kunapangitsa dongosolo lomwelo kuchepetsa vairasi ndi kuposa 99.99 percent. Kuwala kokha, magetsi okha, ndi kuwala pamodzi ndi magetsi popanda utoto zinachita zochepa. Zotsatira zazikulu zinafunika zida za magetsi, choncho pepalali siliyenera kutchulidwa ngati umboni wakuti utoto wamba pamodzi ndi nyali nthawi zonse zimachepetsa vairasi ndi four log.

Kenako kafukufuku wa mmene njirayi imagwirira ntchito anafunsa zimene tinthu ta vairasi tothandizidwato tikanathabe kuchita. Kafukufuku wa 1980 wa Journal of Clinical Investigation wa njira za kuletsa HSV ndi utoto ndi kuwala unapeza kuduka kwa chingwe chimodzi cha DNA ya vairasi, popanda kuduka kwakukulu kwa zingwe ziwiri: tinthu ta vairasi tothandizidwa tinkathabe kumamatira ku maselo ndi kulowa mmenemo, koma kukhwima kwake kunaima. Kafukufuku wa 1997 wa kayendedwe ka matenda pambuyo pa methylene blue ndi kuwala unatsimikizira zimenezi pogwiritsa ntchito utoto wa 1 micromolar ndi kuwala kofiira: panalibe kuwonongeka kwakukulu kwa chophimba cha vairasi, kulowa m'selo ndi kutulutsa DNA kunakhalabe bwinobwino, koma kuchulukana kunatha chifukwa cha kuwonongeka kwa DNA kodalira kuwalitsidwa. Kuyerekeza kwa singlet oxygen kwa 1995 kunasonyeza kuti singlet oxygen inakhudzidwa, ndipo mwina zochita za mamolekyulu a radical zinawonjezeranso zotsatira. Tsatanetsatane wa mmene methylene blue imayamwira kuwala ndi kupanga oxygen yogwira kwambiri ntchito za mankhwala amafotokoza chifukwa chake utoto, oxygen, ndi ma photon ziyenera kukumana pamalo amene akufunidwa.

Umboni woonekera bwino kwambiri wa kuchuluka kwa zotsatira umachokera ku ntchito yokhudza zinthu zopangidwa kuchokera m'magazi, yomwenso imachenjeza bwino kwambiri kuti tisatanthauzire mopitirira umboni. Mu kafukufuku wa 2013 wochepetsa tizilombo toyambitsa matenda mu plasma pogwiritsa ntchito ma LED ofiira a 627 nm, HSV yomwe inaikidwa mu plasma inachepa ndi pafupifupi 5.2 log pa 1 micromolar ndi 6.0 log pa 10 micromolar pambuyo pa mphindi 60. Kumeneku ndi kuchotsa kuipitsidwa m'madzi omwe akuwalitsidwa, osati kuchiza vairasi yobisika m'maselo a mitsempha, ndipo sikumaneneratu zimene utoto womwedwa umachita mkati mwa thupi lopanda kuwala.

Kuchiza zilonda pamalo ake: kafukufuku waung'ono, wakale, wokhala ndi zotsatira zosiyanasiyana

Malipoti a chithandizo cha pamalo ake amafotokoza kupaka utoto pa chilonda ndi kuchiwalitsa, zomwe zimasunga dongosolo lofanana ndi la mu labotale. Lipoti loyambirira kwambiri ndi la munthu wodwala eczema herpeticum, matenda a HSV omwe afalikira pa khungu lomwe lili kale ndi eczema. Lipoti la 1975 la eczema herpeticum pogwiritsa ntchito methylene blue ndi kuwala linafotokoza kusintha kwabwino kwachangu pambuyo pa kupaka utoto ndi kuwalitsa, ndipo utoto wa 10 micromolar unaphera vairasi m'kuwala koma osati mumdima. Ndemanga inafotokoza kuti madzi a utoto wa 0.1 percent anapakidwa pa theka la malo okhudzidwawo kuti ayerekezere mwa wodwala yemweyo. Monga umboni wa zilonda zapamilomo, limeneli ndi zimene zinaonedwa mwa wodwala m'modzi m'nthawi imeneyo, popanda kuyeza bwino kuchuluka kwa kuwala.

Gulu lalikulu la malipoti akale linkakhudza zilonda za kumaliseche. Mu kafukufuku wa 1975 wa odwala 56 a herpes ya kumaliseche, 36 analandira methylene blue, koma odwala 35 oyambirira okha ndi amene anagawidwa mwamwayi pakati pa mitundu itatu ya utoto, choncho kafukufukuyu sanali mayeso oyendetsedwa bwino. Pafupifupi 70 percent ya odwala zilonda zobwerezabwereza omwe analandira chithandizo ananenedwa kuti asintha bwino mkati mwa pafupifupi maola 48, komabe kuchuluka kwa kubwereranso kwa zilonda sikunachepe kwambiri. Kuwalitsa kunyumba ndi nyali ya fulorosenti kapena kuwala kwa dzuwa sikunayendetsedwe mofanana. Kusintha kwabwino pa nthawi ya chilonda popanda kuchepa kwa kubwereranso kwake n'kogwirizana ndi njira ya pamalo ake yomwe imakhudza chilonda chomwe chilipo koma osati malo amene vairasi imabisala. Chenjezo lomweli likugwiranso ntchito pa njira za chithandizo cha utoto ndi kuwala pogwiritsa ntchito methylene blue.

Mayeso amakono a zilonda zapamilomo ndi aang'ono ndipo zotsatira zake sizigwirizana. Kafukufuku wa 2009 wa odwala anayi a herpes labialis anagwiritsa ntchito utoto wa 0.01 percent ndi laser ya 660 nm pa 120 J pa square cm ndipo ananena kuti zilonda zinachira msanga, koma panalibe gulu loyerekeza ndipo kenako panatsatira chithandizo cha kusintha zochita za maselo ndi kuwala, monga zafotokozedwa mu malipoti a odwala a 2009 a chithandizo cha herpes labialis ndi utoto ndi kuwala. Kugawa odwala 75 mwamwayi kuti alandire chithandizo cha utoto ndi kuwala, acyclovir wopaka, kapena zonse ziwiri sikunapeze kusiyana kwa nthawi ya kuchira kapena kupweteka, malinga ndi mayeso a 2021 a chithandizo cha utoto ndi kuwala ndi acyclovir. Mayeso ogawa odwala 24 mwamwayi, pogwiritsa ntchito qPCR ya HSV-1, sanapeze kusiyana kwa kutha kwa zilonda kapena kubwereranso kwake mkati mwa chaka chimodzi, monga zafotokozedwa mu mayeso a 2025 ogawa odwala mwamwayi a chithandizo cha utoto ndi kuwala cholimbana ndi tizilombo pa herpes simplex. Mayeso a 2025 a odwala 60 omwe analandira njira zophatikizidwa — utoto ndi kuwala, kusintha zochita za maselo ndi kuwala, ndi kutulutsa madzi m'matuza — ananena kuti kupweteka kunachepa msanga, koma sizinganenedwe kuti utoto ndi umene unayambitsa zimenezo, malinga ndi lipoti la 2025 la kuphatikiza chithandizo cha utoto ndi kuwala ndi kusintha zochita za maselo ndi kuwala.

Malipoti a zotsatira zosafunika pano ndi ochepa. Mapepala a 1975 alibe njira zamakono zodziwira zotsatira zimenezi. Kafukufuku waung'ono wotsatira ananena kuti panali zotsatira zochepa kapena panalibe zotsatira za nthawi yomweyo, koma kudetsa ndi mtundu wabuluu kumachitika mwachibadwa ndipo kupsa kapena kunyerenyetsa kwa pamalo pake chifukwa cha utoto ndi kuwala kungathe kuchitika. Kudetsa pamodzi ndi nyali n'kosiyana ndi kumwa utoto, n'chifukwa chake mbiri ya chitetezo cha methylene blue imasiyanitsa njira zogwiritsira ntchito.

EBV: palibe umboni wachindunji wa methylene blue

Pa EBV, kufufuza sikupeza umboni. Palibe kuyesa kapena mayeso okhala ndi gulu loyerekeza, owunikidwa ndi akatswiri anzawo komanso opezeka pa kuwunika uku, amene akusonyeza kuti methylene blue, yokhala ndi kuwala kapena yopanda kuwala, imachepetsa mphamvu ya EBV yopatsira matenda, imaletsa kuyambanso kugwira ntchito kwake, kapena imachepetsa kuchuluka kwa vairasi mwa anthu. Kafukufuku wa maselo a khansa ya mbali ya mmero kumbuyo kwa mphuno omwe ali ndi EBV amagwiritsa ntchito zinthu zina zomva kuwala ndipo amayeza ngati maselo a chotupa akadali amoyo, osati kuchotsa vairasi ndi methylene blue. Zowunika kafukufuku zimatchula EBV pakati pa mavairasi ofunikira mayeso am'tsogolo, osati pakati pa matenda amene chithandizochi chatsimikizidwa.

Mmene zinthu zamoyo zimagwirira ntchito kumafotokoza chifukwa chake zotsatira za HSV ya m'chubu sizingatengedwe n'kugwiritsidwa ntchito pa EBV. Chithandizo cha chilonda chapamilomo chimaika zofunikira zonse zitatu — utoto, oxygen, ndi ma photon — pamwamba pamalo amodzi ofikirika. EBV yobisika imakhala makamaka m'maselo a B omwazikana m'magazi ndi m'minofu ya limfu. Kuwala kofiira komwe kumawalitsidwa pamwamba sikungafikire malo onse omwazikanawo, ndipo utoto womwedwa supereka kuwala kolunjika pa malo amenewo. Kupha selo la chotupa lomwe lili ndi EBV pogwiritsa ntchito chinthu china chomva kuwala ndi kupha selo, osati umboni wa ntchito yolimbana ndi vairasi. Kusiyana kumeneku n'kofunika powerenga mmene kuchuluka kwa vairasi ndi zizindikiro za kuyambanso kugwira ntchito kwake zimayezedwera.

Chithandizo chomwedwa ndi maganizo olakwika okhudza nthawi yopanda kubwereranso kwa zilonda

Palibe mayeso oyendetsedwa mwa anthu omwe apezeka pa kuwunika uku amene akusonyeza kuti methylene blue yoperekedwa kuti ifalikire m'thupi lonse kapena yomwedwa imachepetsa kubwereranso kwa zilonda zapamilomo, imafulumizitsa kuchira, imachepetsa kutulutsa vairasi kuchokera m'thupi, kapena imasintha chilichonse choyezedwa chokhudza EBV, monga kuchuluka kwa makope a DNA m'magazi kapena m'malovu, kapena zizindikiro zodziwika za kuchulukana kwa vairasi komwe kumawononga maselo. Kafukufuku wa herpes mwa anthu amagwiritsa ntchito utoto wopaka ndi kuwala kwa pamalo pake. Kupereka utoto wofalikira m'thupi lonse popanda kuwalitsa malo enieni ndi njira ina ndipo imafunikira mayeso ake: kugawa odwala mwamwayi, kubisa kwa odwala ndi ofufuza kuti ndani walandira chiyani, ndi kukhala ndi gulu la placebo; kutsimikizira odwala amene ali ndi zilonda zobwerezabwereza; kukhala ndi nthawi yoyambirira yoyezera kuchuluka kwa kubwereranso kwa zilonda; kukonzeratu mayeso otsimikizira kuchuluka kwa chithandizo chomwe chafika pa chandamale; kutsatira odwala kwa miyezi isanu ndi umodzi mpaka khumi ndi iwiri; kutenga zitsanzo ndi timitengo topukutira mobwerezabwereza n'kuziyesa ndi qPCR; kulemba zinthu zoyambitsa zilonda; ndi kuyang'anira chitetezo. Mfundo zambiri za kuchuluka kwa methylene blue yomwedwa ndi mmene imayamwidwira sizingalowe m'malo mwa miyeso imeneyi.

Apa ndi pamene nkhani yofala imalephera. Munthu amayamba njira zingapo nthawi imodzi, amanena kuti sanakhale ndi zilonda zapamilomo kwa miyezi, ndipo amati imodzi mwa njirazo ndi imene yamuthandiza. Zilonda za HSV zimatha kubwera motsatizana kenako kusowa kwa miyezi, popanda vairasi kuchotsedwa m'magulu a maselo a mitsempha yolandira kumva. Zinthu zoyambitsa zilonda zimasintha, zomwe munthu akuyembekezera zimasintha mmene amafotokozera zimene zachitika, ndipo mwangozi pokha pamakhalanso nthawi yopanda zilonda. Pamene pali kusintha kangapo panthawi imodzi, palibe choyerekeza chosonyeza zimene zikanachitika popanda chimodzi mwa zinthuzo kuti nthawi yopanda zilondayo inganenedwe kuti inayambitsidwa ndi chinthu chimodzi. Kafukufuku wa 1975 wa herpes ya kumaliseche anasonyeza dongosolo losiyana: kusintha kwabwino kwa zilonda zomwe zinalipo pamodzi ndi kuchuluka kwa kubwereranso kwake komwe sikunasinthe. Kuchiritsa zilonda za panopa si mfundo yofanana ndi kupewa zilonda zotsatira.

Tebulo la umboni malinga ndi vairasi ndi malo oyesezera

Mmene mungagwiritsire ntchito umboniwu

Funsani mafunso anayi pa kafukufuku aliyense wotchulidwa. Kodi panali kuwala kapena mdima, chifukwa kupha vairasi ndi utoto ndi kuwala sikumaneneratu kupha vairasi m'thupi lonse. Kodi panali tinthu ta vairasi tomasuka, chilonda chomwe chilipo, kapena malo amene vairasi imabisala, chifukwa chandamale chofanana chokha ndi chimene chimayankha zonenazo. Kodi chinayezedwa chinali mphamvu yopatsira matenda, kuchira, kubwereranso, kapena kuchuluka kwa vairasi, chifukwa chiwerengero cha mphamvu yopatsira matenda sichingayankhe funso la kubwereranso. Kodi inali HSV kapena EBV, chifukwa chilonda chofikirika ndi maselo a B omwazikana omwe amasunga vairasi ndi mavuto osiyana. Umboni womwe ulipo ukutsimikizira mfundo imodzi yokha yochepa: methylene blue ingalepheretse kwambiri HSV kugwira ntchito pogwiritsa ntchito kuwala pamene vairasi yakunja kwa maselo ikumana ndi utoto, oxygen, ndi kuwala koyenera. Umboni wa chithandizo cha zilonda zobwerezabwereza chomwe chili ndi phindu lofunika kwa odwala ndi wochepa komanso wosagwirizana, umboni wa kupewa zilonda ndi utoto womwedwa palibe, ndipo umboni wachindunji wa ntchito yolimbana ndi EBV palibe. Nthawi yopanda zilonda zapamilomo pamene munthu akugwiritsa ntchito njira zingapo za chithandizo sisintha chilichonse mwa zimenezi.