तुम्हाला मेथिलीन ब्लूची गरज आहे का हे सेंद्रिय आम्लांच्या चाचणीतून कळू शकते का?

केवळ सेंद्रिय आम्लांच्या चाचणीवरून तुम्हाला मेथिलीन ब्लूची गरज आहे हे सिद्ध करता येत नाही. मूत्रातील सेंद्रिय आम्ले हे मोजता येण्याजोगे चयापचयजन्य पदार्थ आहेत आणि चयापचयाशी संबंधित आजारांच्या तपासणीत त्यांचे योग्य उपयोग आहेत. पण एखादा पदार्थ अचूक मोजणे, असामान्य निष्कर्षाचे कारण ओळखणे आणि एखाद्या औषधापासून लाभ होईल का याचा अंदाज घेणे या तीन स्वतंत्र गोष्टी आहेत.

या मार्गदर्शकासाठी तपासलेल्या स्रोतांमध्ये मेथिलीन ब्लू उपचारांसाठी व्यक्तींची निवड करता येईल असा मूत्रातील सेंद्रिय आम्लांचा प्रमाणित नमुना सिद्ध झालेला नव्हता. त्यामुळे अहवालात खरोखर असामान्य निष्कर्ष असू शकतो, पण त्याच्याशी जोडलेल्या उपचारांच्या शिफारशीला पुराव्याचा आधार असेलच असे नाही.

सेंद्रिय आम्लांच्या चाचणीत काय मोजले जाते

सेंद्रिय आम्लांमध्ये चयापचयाच्या मार्गांतील मध्यवर्ती पदार्थ आणि विघटनातून तयार होणारे पदार्थ समाविष्ट असतात. मूत्राची चाचणी संकलित नमुन्यात कोणते पदार्थ आले आहेत हे तपासते. ती तुमच्या स्नायूंमधील ATP निर्मिती किंवा मेंदूतील इलेक्ट्रॉन वहन थेट मोजत नाही.

Mayo Clinic Laboratories ची सेंद्रिय आम्लांची तपासणी वस्तुमान वर्णपटमितीसह वायू वर्णलेखन वापरते आणि चयापचयातील जन्मजात दोषांच्या तपासणीसाठी सेंद्रिय आम्लांच्या असामान्य पातळ्यांचे गुणात्मक अर्थनिर्णयन देते. Mayo नमूद करते की अर्थनिर्णयन तीव्र आजार, पूरक पदार्थ आणि शरीर ऊती तयार करत आहे की ऊर्जेचे साठे विघटित करत आहे अशा परिस्थितींवर अवलंबून असते.

हा वैद्यकीय उपयोग प्रत्येक व्यावसायिक चाचणीसंचातून दिल्या जाणाऱ्या प्रत्येक अर्थनिर्णयनाला प्रमाणित करत नाही. “OAT” म्हणून विकल्या जाणाऱ्या चाचणीत वेगवेगळ्या संयुगांचा अहवाल दिला जाऊ शकतो, वेगळ्या संदर्भ मर्यादा वापरल्या जाऊ शकतात किंवा पोषक घटक, सूक्ष्मजीव किंवा चेतासंदेशवाहकांबद्दल अतिरिक्त दावे जोडले जाऊ शकतात. संक्षिप्त नावापेक्षा नेमकी पद्धत आणि अपेक्षित उपयोग अधिक महत्त्वाचे आहेत.

असामान्यतेची खूण ही तुलना असते, निदान नाही

संपूर्ण अहवालापासून सुरुवात करा: मोजल्या जाणाऱ्या पदार्थाचे नाव, नमुना, एकके, संदर्भ मर्यादा, नमुना संकलनाची परिस्थिती आणि प्रयोगशाळेचे अर्थनिर्णयन. एखाद्या पदार्थाची सांद्रता आणि मूत्रातील क्रिएटिनिनच्या तुलनेत व्यक्त केलेले मूल्य ही वेगवेगळी परिमाणे आहेत. अहवाल कोणत्या आधारावर मोजमाप नोंदवतात हे तपासल्याशिवाय वेगवेगळ्या अहवालांतील निष्कर्षांची तुलना करू नये.

संदर्भ मर्यादा ही ठरावीक परिस्थितींमध्ये प्रयोगशाळेने तुलना करण्यासाठी वापरलेल्या लोकसमूहाचे वर्णन करते. ती आपोआप उपचार सुरू करण्याची मर्यादा ठरत नाही. किंचित वाढलेला निष्कर्ष मूल्य वेगळे का आहे हा प्रश्न उपस्थित करतो; तो स्वतःहून कारण ओळखत नाही. प्रयोगशाळेच्या संदर्भ मर्यादेपेक्षा अरुंद असलेल्या “सर्वोत्तम” मर्यादेला स्वतंत्र समर्थन आवश्यक असते.

जैवचिन्हकांच्या प्रमाणीकरणाबद्दलचे FDA-NIH स्पष्टीकरण विश्लेषणात्मक प्रमाणीकरण आणि वैद्यकीय प्रमाणीकरण यांत फरक करते. विश्लेषणात्मक प्रमाणीकरण म्हणजे चाचणी अपेक्षित लक्ष्य मोजते का, तर वैद्यकीय प्रमाणीकरण म्हणजे निष्कर्ष प्रस्तावित वैद्यकीय अर्थनिर्णयनाला आधार देतो का. प्रयोगशाळेतील चांगले मोजमाप त्यावर आधारित प्रत्येक पुढील दावा वैध ठरवत नाही.

उदाहरणार्थ, मॅलेटची पातळी जास्त असल्याचा निष्कर्ष आल्यास चिकित्सक चयापचयजन्य पदार्थांचा एकूण नमुना, लक्षणे आणि इतर संभाव्य स्पष्टीकरणे तपासू शकतात. चयापचय मार्गाच्या आकृतीतील मॅलेटपासून थेट मेथिलीन ब्लूची कथित गरज असल्याचा निष्कर्ष काढणे म्हणजे ही तपासणी टाळणे होय. तुलनेसाठी, प्रायोगिक मायटोकॉन्ड्रियल मोजमापे नियंत्रित परिस्थितींमध्ये वेगळ्या परिणामसूचकांचे मूल्यमापन करतात.

दिलेल्या मायटोकॉन्ड्रियल अभ्यासात प्रत्यक्षात काय आढळले

Bruce Barshop यांच्या 2004 मधील पूर्वलक्षी अभ्यासात संशोधकांनी 3,646 मूत्र विश्लेषणे तपासली. त्यांत ज्ञात मायटोकॉन्ड्रियल ऑक्सिडेटिव्ह विकार असलेल्या 67 रुग्णांचे 258 नमुने आणि ऑर्गॅनिक अॅसिडेमिया असलेल्या 21 रुग्णांचे 176 नमुने होते. या नमुन्यांच्या आणि रुग्णांच्या वेगवेगळ्या संख्या आहेत; त्या एकमेकांच्या जागी वापरता येणाऱ्या नमुना-संख्या नाहीत.

मूत्रातील लॅक्टेट आणि क्रेब्स चक्रातील बहुतेक मध्यवर्ती पदार्थ आजार असलेले आणि नसलेले यांच्यात फरक ओळखण्यासाठी फारसे उपयुक्त नव्हते. फ्युमरेट आणि मॅलेट अधिक माहितीपूर्ण होते, पण अभ्यासासाठी निवडलेल्या निर्णायक मर्यादांवर त्यांनी केवळ सुमारे 25–30% मायटोकॉन्ड्रियल आजार असलेले रुग्ण ओळखले आणि खोट्या सकारात्मक निष्कर्षांचा दर 5% होता. संशोधनातील या निर्णायक मर्यादा आजच्या चाचणीसंचासाठी सार्वत्रिक निदान मर्यादा नाहीत.

हा तपासणीसाठी पाठवलेल्या नमुन्यांतील निदानात्मक सहसंबंधांचा अभ्यास होता. त्यात मेथिलीन ब्लू दिले गेले नव्हते, त्याची प्लेसिबोशी तुलना केली नव्हती किंवा मूत्रातील एखाद्या नमुन्यावरून सुधारणा होण्याचा अंदाज घेता येतो का हे तपासले नव्हते. तो चयापचयजन्य पदार्थांच्या अर्थनिर्णयनाच्या मर्यादा तपासण्याला आधार देतो, एखाद्या निष्कर्षावरून उपचारपद्धती निवडण्याला नाही.

लॅक्टेटसाठी स्वतंत्र संदर्भ आवश्यक असतो

मूत्रातील लॅक्टेट, रक्तातील लॅक्टेट आणि रक्तातील लॅक्टेट-पायरुवेट गुणोत्तर ही वेगवेगळी निरीक्षणे आहेत. मूत्रातील लॅक्टेट असामान्य असल्याची खूण योग्य प्रकारे संकलित केलेल्या रक्तनमुन्यांतील मोजमापांची जागा घेऊ शकत नाही.

Mitochondrial Medicine Society चे सहमती निवेदन स्पष्ट करते की नमुना संकलनामुळे निर्माण झालेल्या कृत्रिम बदलांमुळे किंवा प्राथमिक मायटोकॉन्ड्रियल आजाराव्यतिरिक्त इतर स्थितींमुळे रक्तातील लॅक्टेट वाढू शकते. लॅक्टेट वाढलेले असतानाच लॅक्टेट-पायरुवेट गुणोत्तर माहितीपूर्ण ठरते. लॅक्टेट सामान्य असले तरी मायटोकॉन्ड्रियल आजार नसल्याचा खात्रीशीर निष्कर्ष काढता येत नाही.

याच निवेदनात मूत्रातील सेंद्रिय आम्लांना रक्तचाचण्या आणि आनुवंशिक विश्लेषण यांचा समावेश असू शकणाऱ्या व्यापक तपासणीचा भाग मानले आहे. पुष्टीकरणासाठीची तपासणी संशयित विकार आणि वैद्यकीय निष्कर्षांवर अवलंबून असते. शंकास्पद नमुन्याची पुन्हा चाचणी केल्याने एक अनिश्चितता दूर होऊ शकते; आजाराची यंत्रणा पुष्टी करण्यासाठी पूर्णपणे वेगळी चाचणी आवश्यक असू शकते. यापैकी कोणत्याही टप्प्यावरून मेथिलीन ब्लूला मिळणाऱ्या प्रतिसादाचा अंदाज आपोआप घेता येत नाही.

“चेतासंदेशवाहक चिन्हकां”साठी ठरावीक वैद्यकीय उपयोग आवश्यक असतो

होमोव्हॅनिलिक आम्ल, म्हणजेच HVA, हा डोपामिनच्या चयापचयातून तयार होणारा पदार्थ आहे. या जैवरासायनिक संबंधामुळे मूत्रातील HVA चा निष्कर्ष मेंदूतील डोपामिनचे थेट मोजमाप ठरत नाही किंवा मोनोअमाइन चयापचयावर परिणाम करणारे औषध देण्याचा आधारही ठरत नाही.

Mayo ची मूत्रातील HVA चाचणी ठरावीक उपयोगांसाठी आहे. त्यांत कॅटेकोलामाइन स्रवणाऱ्या गाठींचे आणि कॅटेकोलामाइन चयापचयातील काही निवडक आनुवंशिक विकारांचे मूल्यमापन समाविष्ट आहे. ती निष्कर्षांवरील औषधांशी संबंधित परिणामही ओळखते. हे विशिष्ट निदानात्मक संदर्भ आहेत; थकवा किंवा मनःस्थितीशी संबंधित लक्षणांसाठी सर्वसाधारण “चेतासंदेशवाहक कमी आहेत” या स्पष्टीकरणाचे प्रमाणीकरण नाही.

अहवालातील चिन्हक नेमका कोणता विकार ओळखण्यासाठी आहे, तत्सम रुग्णांमध्ये त्या अर्थनिर्णयनाचे प्रमाणीकरण कसे झाले आणि त्याची पुष्टी कशाने होईल हे विचारा. एखाद्या चयापचय मार्गाचे नाव एक गृहीतक देते. ते एकट्या कमी किंवा जास्त मूल्याचा वैद्यकीय अर्थ सिद्ध करत नाही.

चाचणीवरून उपचार ठरवण्यासाठी पुराव्याची तपासणीसूची

चाचणीवर आधारित शिफारशीचे मूल्यमापन करताना हा तक्ता वापरा. प्रत्येक उत्तराला आधार देणारा प्रत्यक्ष दस्तऐवज किंवा अभ्यास नोंदवा. अज्ञात उत्तर अज्ञातच राहते; एखाद्याला उपचारांसाठी मंजुरी देणारी ही गुणांकन पद्धत नाही.

पूर्वानुमानात्मक जैवचिन्हकाची FDA-NIH व्याख्या उपचारांच्या तुलना महत्त्वाच्या का आहेत हे स्पष्ट करते. चिन्हक असलेल्या उपचार घेतलेल्या लोकांमध्ये चांगले परिणाम दिसणे हे त्यांच्या आजाराच्या मूळ संभाव्य वाटचालीचे प्रतिबिंब असू शकते. पूर्वानुमान सिद्ध करण्यासाठी सामान्यतः वेगवेगळ्या चिन्हक गटांमध्ये उपचार आणि नियंत्रण यांची तुलना करावी लागते. फक्त चिन्हक-पॉझिटिव्ह रुग्णांचा समावेश असलेली चाचणी यशस्वी झाली तरी, त्यावरूनच उपचारांना प्रतिसाद देणारे रुग्ण निवडण्यासाठी त्या चिन्हकाची गरज आहे हे सिद्ध होत नाही.

शिफारस मिळाल्यावर काय करावे

लक्षणांचे मूल्यमापन करणाऱ्या चिकित्सकाकडे संपूर्ण अहवाल आणि उद्धृत अभ्यास घेऊन जा. पुरावा तपासणीसूचीतील नेमका कोणता भाग पूर्ण करतो हे विचारा. निदानविषयक संशोधनपत्र उपचारांचा पुरावा म्हणून सादर केले आहे का हे तपासण्यासाठी ऑनलाइन उपचारपद्धती पडताळणी मार्गदर्शक वापरा.

ME/CFS साठी उपयुक्त परिणामामध्ये आजार आणि त्याच्या कार्यक्षमतेवरील परिणामांचा विचार होणे आवश्यक आहे, ज्यात श्रमांनंतर लक्षणे बिघडणे समाविष्ट आहे. मूत्रातील निष्कर्ष बदलणे किंवा थोड्या काळासाठी ऊर्जावान वाटणे यामुळे त्या प्रश्नाचे उत्तर मिळत नाही.

मूत्राचा चाचणीसंच औषधे एकमेकांसोबत वापरणे सुरक्षित आहे हेही सिद्ध करत नाही. PROVAYBLUE ची औषध वापराविषयीची माहिती गंभीर सेरोटोनर्जिक परस्परक्रिया नमूद करते आणि G6PD कमतरतेमध्ये वापर निषिद्ध ठरवते. मेथिलीन ब्लूचा विचार करण्यापूर्वी विचारायचे प्रश्न येथे नमूद केल्याप्रमाणे, या मुद्द्यांसाठी स्वतंत्र वैद्यकीय मूल्यमापन आवश्यक आहे.

मेथिलीन ब्लूशी झालेल्या कोणत्याही संपर्काबद्दल प्रयोगशाळेला सांगा. नोंदवलेला प्रयोगशाळेतील चाचण्यांमधील हस्तक्षेप पद्धतीवर अवलंबून असतो; मूत्राच्या डिपस्टिक चाचणीत हस्तक्षेप होतो याचा अर्थ प्रत्येक वस्तुमान वर्णपटमिती चाचणीतही तो होतो असा नाही. निष्कर्षाचा अर्थ लावता येईल का आणि पुढील नमुना संकलनाची व्यवस्था कशी करावी हे चाचणी मागवणाऱ्या चिकित्सकांनी आणि प्रयोगशाळेने ठरवावे.