Manga metilena sy filazana momba ny herpesvirus: fery amin’ny molotra, EBV, ary fanafoanana ny fahavitrihan’ny viriosy

Teny iray no mitondra hevitra roa amin’ity adihevitra ity, ka mila anarana misaraka izy ireo. Ny hevitra voalohany dia ny fanafoanana ny fahavitrihan’ny viriona: mifanojo amin’ny poti-viriosy ao anaty ranoka ny loko, ny oksizena ary ny hazavana, ka manimba azy mba tsy hahafahany mihamaro. Ny hevitra faharoa dia ny fitsaboana ny otrikaretina ao amin’ny olona: fihenan’ny fery amin’ny molotra, fahasitranana haingana kokoa, fihenan’ny famoahana viriosy, na fihenan’ny habetsahan’ny Epstein-Barr. Efa naseho imbetsaka tao amin’ny laboratoara ny voalohany ho an’ny viriosy herpes simplex. Ny faharoa kosa dia tsy mbola naseho ho an’ny manga metilena atelina, na amin’ny herpes simplex na amin’ny viriosy Epstein-Barr. Rehefa mazava io fahasamihafana io, dia mora ny manasokajy ny lahatsoratra fikarohana.

Misy fifangaroan-kevitra faharoa koa miaraka amin’izany. Ao amin’ny fianakaviambe iray ihany ny HSV sy EBV, saingy miteraka aretina samy hafa amin’ny sela sy tavy samy hafa. Ny fery amin’ny molotra dia fery eny ambonin’ny hoditra, misy fihamaroan’ny viriosy eo an-toerana izay mamotika sela: azo hosorana loko izy io, ary azo ampitodihana amin’io toerana io ihany ny hazavana. Ny EBV kosa dia mitoetra amin’ny endrika miafina ao amin’ny tahirin’ny sela B miparitaka amin’ny ra sy ny tavy limfoida, izay tsy azon’ny loko hosorana na ny jiro mena idirana manontolo. Tsy azo ampiharina amin’ny toe-javatra iray hafa ny vokatra hita tamin’ny toe-javatra iray. Ireo mpamaky te hahalala ny fomba ankapobeny ampiasaina amin’ity fanasokajiana ity dia hahita izany ao amin’ny torolalana momba ny famakiana fikarohana momba ny manga metilena.

Fanafoanana ny fahavitrihana amin’ny hazavana ao amin’ny laboratoara: HSV ivelan’ny sela, ilaina ny hazavana

Ny fitsapana mivantana tranainy indrindra dia nampiasa santionan’ny viriosy vao natokana avy tamin’ny marary, fa tsy karazana iray nokolokoloina tao amin’ny laboratoara. Tao amin’ny fikarohana tamin’ny 1975 momba ny fanafoanana fotodinamika ny fahavitrihan’ny herpesvirus hominis, santionany 37 avy tamin’ny fery teo amin’ny taovam-pananahana sy ny vava no nafangaro tamin’ny manga metilena 10 micromolar, notazonina adiny iray tao anaty haizina, ary nozaraina roa: ny iray tao anaty haizina, ny iray nampiharana hazavana nandritra ny dimy minitra tamin’ny fantson-jiro fluorescent roa 15 watt teo amin’ny elanelana 15 cm. Tamin’ireo santionany 37, ny 27 dia tsy nisy fahafahana mamindra otrikaretina azo tsikaritra intsony raha tsy tamin’ny hazavana, ary ny 4 kosa dia nihena mihoatra ny 100 heny. Ireo santionany fanaraha-maso tao anaty haizina dia mbola afaka namindra otrikaretina: tsy nahafongana ny viriosy tao amin’ny santionany io tahan’ny loko io raha tsy nisy hazavana.

Nisy fikarohana tatỳ aoriana nampiseho fa mety ho voafetra ny vokatry ny loko tsotra miaraka amin’ny hazavana amin’ny toe-javatra sasany. Tao amin’ny andrana tamin’ny 1979 momba ny manga metilena, hazavana ary herinaratra tamin’ny HSV-1 sy HSV-2, ny loko 10 micromolar niaraka tamin’ny hazavan’ny jiro incandescent nandritra ny 180 segondra dia nampihena ny HSV-1 afaka mamindra otrikaretina manodidina ny 60 percent, izany hoe eo amin’ny 0.4 log. Ny fanampiana herinaratra mitohy kely ihany no nahatonga io rafitra io hampihena azy mihoatra ny 99.99 percent. Kely ny vokatry ny hazavana irery, ny herinaratra irery, ary ny hazavana niaraka tamin’ny herinaratra nefa tsy nisy loko. Nitaky ilay fitaovana elektrika ny vokatra lehibe, ka tsy tokony hotononina ho porofo ilay lahatsoratra fa mahavita fampihenana efatra log matetika ny loko tsotra miaraka amin’ny jiro.

Nanontany avy eo ny fikarohana momba ny mekanisma hoe inona no mbola azon’ireo poti-viriosy efa nokarakaraina natao. Ny fikarohana tamin’ny 1980 tao amin’ny Journal of Clinical Investigation momba ny mekanisma fotodinamika amin’ny HSV dia nahita fahatapahan’ny kofehy tokana tamin’ny DNA viraly, fa tsy fahatapahan’ny kofehy roa no tena betsaka: mbola nifikitra sy niditra tao amin’ny sela ireo viriona nokarakaraina, saingy nijanona ny fahamatorany. Ny fikarohana tamin’ny 1997 momba ny tsingerin’ny otrikaretina taorian’ny manga metilena sy hazavana dia nanamafy izany tamin’ny loko 1 micromolar sy hazavana mena: tsy nisy fahasimban’ny fonony lehibe, mbola ara-dalàna ny fidirana sy ny famotsorana DNA, saingy nofoanana ny fihamaroana, niaraka tamin’ny fahapotehan’ny DNA izay niankina tamin’ny fampiharana hazavana. Ny fampitahana tamin’ny 1995 momba ny oksizena singlet dia nanondro ny anjara asan’ny oksizena singlet, ary azo inoana fa nisy koa fanehoan-kevitra simika avy amin’ny radikaly. Ny antsipiriany momba ny fomba itrohan’ny manga metilena hazavana sy amokarany oksizena mora mandray anjara amin’ny fanehoan-kevitra dia manazava ny antony tsy maintsy ifanojoan’ny loko, ny oksizena ary ny fotona eo amin’ilay kendrena.

Avy amin’ny fikarohana momba ny vokatra avy amin’ny ra ny fampisehoana mazava indrindra amin’ny tarehimarika, ary io koa no fampitandremana mazava indrindra mba tsy hanatsoaka hevitra mihoatra ny voaporofo. Tao amin’ny fikarohana tamin’ny 2013 momba ny fampihenana otrikaretina ao amin’ny plasma tamin’ny LED mena 627 nm, ny HSV nampidirina tao amin’ny plasma dia nihena manodidina ny 5.2 log tamin’ny 1 micromolar sy 6.0 log tamin’ny 10 micromolar taorian’ny 60 minitra. Fanadiovana ranoka nampiharana hazavana izany, fa tsy fitsaboana ny viriosy miafina ao amin’ny sela mpitatitra hafatra, ary tsy maminavina izay ataon’ny ranoka atelina ao anatin’ny vatana tsy azon’ny hazavana.

Fitsaboana eo amin’ny fery: fikarohana kely, tranainy, ary tsy mitovy vokatra

Ao amin’ny tatitra momba ny fampiharana eo an-toerana, hosorana loko ny fery ary ampiharana hazavana, ka farafaharatsiny mitovy amin’ny fandaminana tao amin’ny laboratoara izany. Ny tranainy indrindra dia tatitra momba ny marary iray voan’ny eczema herpeticum, izany hoe otrikaretina HSV miparitaka be izay manampy trotraka ny eczema. Ny tatitra tamin’ny 1975 momba ny eczema herpeticum, manga metilena ary hazavana dia nilazalaza fihatsarana haingana taorian’ny fampiharana loko sy hazavana teo an-toerana, ka ny loko 10 micromolar dia nahafaty viriosy tao amin’ny hazavana fa tsy tao anaty haizina. Nisy fanazavana fanampiny nilaza fa ranoka 0.1 percent no nampiharina tamin’ny antsasaky ny faritra mba hampitahana ao amin’ilay marary ihany. Raha raisina ho porofo momba ny fery amin’ny molotra izany, dia fanamarihana avy amin’ny vanim-potoana nampiasana marary tokana izy io, sady tsy ampy ny fandrefesana ny habetsahan’ny hazavana nampiharina.

Ny andiana tranga ara-tantara lehibe kokoa dia momba ny fery teo amin’ny taovam-pananahana. Tao amin’ny andiana tranga herpes amin’ny taovam-pananahana tamin’ny 1975 nahitana marary 56, ny 36 dia nahazo manga metilena, saingy ireo 35 voalohany ihany no nozaraina an-kisendrasendra tamin’ny loko telo, ka tsy fitsapana voarafitra madio ilay vondrona. Voalaza fa nihatsara tao anatin’ny 48 ora teo ho eo ny manodidina ny 70 percent tamin’ireo tranga niverimberina nokarakaraina, nefa tsy nihena firy ny fahamaroan’ny fiverenan’ny fery. Tsy voafehy ny fampiharana hazavan’ny jiro fluorescent na hazavan’ny masoandro tao an-trano. Ny fihatsarana haingana nefa tsy misy fihenan’ny fiverimberenana dia mifanaraka amin’ny fomba eo an-toerana izay miantraika amin’ny fery misy amin’io fotoana io, fa tsy amin’ny tahirin’ny viriosy miafina. Tokony hitandrina toy izany koa rehefa mamaky ny fomba fitsaboana fotodinamika mampiasa manga metilena.

Kely ny fitsapana maoderina momba ny fery amin’ny molotra, ary tsy mitovy ny vokatra hitany. Andiana tranga tamin’ny 2009 nahitana marary efatra voan’ny herpes labialis no nampiasa loko 0.01 percent niaraka tamin’ny laser 660 nm tamin’ny 120 J per square cm, ary nitatitra fahasitranana haingana, saingy tsy nisy vondrona fanaraha-maso ary narahina fotobiomodulation izany, araka ny voalaza ao amin’ny andiana tranga fotodinamika momba ny herpes labialis tamin’ny 2009. Tamin’ny fizarana an-kisendrasendra marary 75 ho amin’ny fitsaboana fotodinamika, acyclovir hosorana, na izy roa miaraka, dia tsy nisy fahasamihafana tamin’ny fotoana nahasitranana na ny fanaintainana, araka ny fitsapana tamin’ny 2021 momba ny fitsaboana fotodinamika sy acyclovir. Fitsapana an-kisendrasendra nahitana marary 24 sy qPCR ho an’ny HSV-1 no tsy nahita fahasamihafana tamin’ny fahafahan’ny fery na ny fiverimberenana tao anatin’ny herintaona, araka ny voalaza ao amin’ny fitsapana an-kisendrasendra tamin’ny 2025 momba ny fitsaboana fotodinamika miady amin’ny mikraoba ho an’ny herpes simplex. Fitsapana tamin’ny 2025 nahitana marary 60, nampiasa fomba maromaro natambatra — fitsaboana fotodinamika amin’ny loko, fotobiomodulation ary famoahana ranoka avy amin’ny kitro — no nitatitra fihenan’ny fanaintainana haingana kokoa, saingy tsy azo lazaina fa vokatry ny loko izany, araka ny tatitra tamin’ny 2025 momba ny fitsaboana fotodinamika sy fotobiomodulation natambatra.

Tsy ampy ny tatitra momba ny voka-dratsy eto. Tsy nisy fomba fanaraha-maso maoderina tao amin’ireo lahatsoratra tamin’ny 1975. Ny fikarohana kely tatỳ aoriana dia nitatitra voka-dratsy vetivety vitsy na tsy nisy, saingy tsy azo ialana ny fandokoana manga, ary mbola mety hisy fahasosorana eo an-toerana vokatry ny poizin’ny hazavana. Tsy mitovy amin’ny fitelina ny loko ny fandokoana miaraka amin’ny jiro, ka izany no antony anavahan’ny firaketana momba ny fiarovana amin’ny manga metilena ny làlana ampiasana azy.

EBV: tsy misy porofo mivantana momba ny manga metilena

Ho an’ny EBV, ny tsy fisian’ny porofo no hita tamin’ny fikarohana. Tsy nisy andrana nodinihin’ny manam-pahaizana na fitsapana voafehy hita ho an’ity famerenana ity izay mampiseho fa ny manga metilena, miaraka amin’ny hazavana na tsy misy, dia mampihena ny fahafahan’ny EBV mamindra otrikaretina, manakana ny fiverenany ho mavitrika, na mampihena ny habetsahan’ny viriosy ao amin’ny olona. Ny fikarohana momba ny sela homamiadan’ny nasofarynx misy EBV dia mampiasa akora hafa mampahazaka hazavana ary mandrefy ny fahafahan’ny sela fivontosana miaina, fa tsy ny fanafoanan’ny manga metilena ny viriosy. Ny lahatsoratra famerenana dia mitanisa ny EBV ho isan’ny viriosy mbola mila fitsapana amin’ny hoavy, fa tsy ho antony fampiasana efa voamarina.

Manazava ny antony tsy azo indramina ny vokatra momba ny HSV tao anaty fantsona ny biolojia. Ny fitsaboana ny fery amin’ny molotra dia mametraka ireo fepetra telo — loko, oksizena ary fotona — eo amin’ny velarana iray azo idirana. Ny EBV miafina kosa dia mitoetra indrindra ao amin’ny sela B miparitaka amin’ny ra sy ny tavy limfoida. Tsy afaka mampihatra hazavana amin’io tahiry miparitaka io manontolo ny hazavana mena ampiharina eo an-toerana, ary ny loko atelina dia tsy manome hazavana kendrena amin’ireo toerana ireo. Ny famonoana sela fivontosana misy EBV amin’ny akora hafa mampahazaka hazavana dia famonoana sela, fa tsy porofon’ny asa miady amin’ny viriosy. Zava-dehibe io banga io rehefa mamaky ny fomba tena andrefesana ny habetsahan’ny viriosy sy ireo mari-pamantarana ny fiverenany ho mavitrika.

Fitsaboana am-bava sy ny hadisoan-kevitra momba ny fotoana tsy misy fiverenan’ny fery

Tsy nisy fitsapana voafehy tamin’ny olombelona hita ho an’ity famerenana ity izay mampiseho fa ny manga metilena miasa manerana ny vatana na atelina dia mampihena ny fiverenan’ny fery amin’ny molotra, manafohy ny fahasitranana, mampihena ny famoahana viriosy, na manova vokatra refesina momba ny EBV, toy ny isan’ny dika DNA ao amin’ny ra na rora, na mari-pamantarana voafaritra momba ny fihamaroana mamotika sela. Ny fikarohana momba ny herpes amin’ny olombelona dia mampiasa loko hosorana miaraka amin’ny hazavana eo an-toerana. Fomba hafa ny fampidirana ilay akora mba hiasa manerana ny vatana nefa tsy misy hazavana kendrena, ka mila fitsapana manokana: fizarana an-kisendrasendra, fanafenana ny sokajin’ny fitsaboana, ary vondrona fanaraha-maso mahazo placebo; tranga miverimberina voamarina; vanim-potoana fanaraha-maso mialoha hamaritana ny tahan’ny fiverimberenana fototra; fanamarinana ny fiparitahan’ilay akora efa voafaritra mialoha; fanaraha-maso mandritra ny enina ka hatramin’ny roa ambin’ny folo volana; fakana santionany amin’ny fikosehana misesy miaraka amin’ny qPCR; firaketana ireo anton-javatra mandrisika ny fiverenan’ny fery; ary fanaraha-maso ny fiarovana. Tsy mahasolo ireo vokatra refesina ireo ny foto-kevitra ankapobeny momba ny fampiasana manga metilena am-bava sy ny fandraisan’ny vatana azy.

Eto no tsy mitombina ny tantara iray fahita. Manomboka fomba maromaro indray mandeha ny olona iray, mitatitra fa tsy nisy fery tamin’ny molotra nandritra ny volana maro, ary milaza fa ny iray tamin’ireo fomba ireo no antony. Miseho mifanesy ny fisehoan’ny HSV, avy eo tsy hita mandritra ny volana maro, nefa tsy fongana ao amin’ny ganglion mpandray fahatsapana ny viriosy. Miova ireo anton-javatra mandrisika azy, manova ny tatitra ny zavatra andrasana, ary ny kisendrasendra fotsiny dia afaka miteraka fotoana tsy misy fery. Rehefa misy fiovana maromaro miaraka, dia tsy misy fampitahana amin’izay mety ho nitranga raha tsy nisy singa iray, ka tsy azo omena an’io singa io ny anton’ilay fotoana tsy nisy fery. Ny andiana tranga momba ny taovam-pananahana tamin’ny 1975 dia nampiseho ny lamina mifanohitra: fihatsarana haingana miaraka amin’ny fahamaroan’ny fiverenan’ny fery tsy nihatsara. Tsy mitovy ny hevitra hoe manasitrana ity fisehoan’ny fery ity sy hoe misoroka ny manaraka.

Tabilao momba ny porofo arakaraka ny viriosy sy ny toe-javatra

Fomba fampiasana ireo porofo ireo

Mametraha fanontaniana efatra amin’ny loharano tsirairay voatonona. Hazavana sa haizina, satria ny famonoana fotodinamika dia tsy maminavina famonoana manerana ny vatana. Viriona malalaka, fery misy amin’izao fotoana izao, sa tahirin’ny viriosy miafina, satria ny kendrena mifanaraka ihany no mamaly ilay filazana. Fahafahana mamindra otrikaretina, fahasitranana, fiverimberenana, sa habetsahan’ny viriosy, satria tsy afaka mamaly fanontaniana momba ny fiverimberenana ny tarehimarika momba ny fahafahana mamindra otrikaretina. HSV sa EBV, satria olana samy hafa ny fery azo idirana sy ny tahirin’ny sela B miparitaka. Ny porofo voarakitra dia manohana filazana iray voafetra: afaka manafoana mafy ny fahavitrihan’ny HSV amin’ny hazavana ny manga metilena rehefa mifanojo amin’ny loko, oksizena ary hazavana sahaza ny viriosy ivelan’ny sela. Voafetra sy tsy mitovy vokatra ny porofo momba ny fitsaboana manana lanja ara-pitsaboana amin’ny fery miverimberina; tsy misy ny porofo momba ny fisorohana amin’ny alalan’ny fitelina; ary tsy misy ny porofo mivantana momba ny fiantraikany miady amin’ny EBV. Tsy manova na inona na inona amin’izany ny fotoana tsy misy fery amin’ny molotra mandritra ny fampiasana fitsaboana maromaro miaraka.