મિથિલીન બ્લુ અને આંતરડાનું માઇક્રોબાયોમ: ઉંદરોનો અભ્યાસ શું દર્શાવે છે

મિથિલીન બ્લુ ઉંદરોના મળમાં માપવામાં આવતી બેક્ટેરિયલ રૂપરેખા બદલી શકે છે. આ તારણ એવું સ્થાપિત કરતું નથી કે તે માનવોના આંતરડાનું સ્વાસ્થ્ય સુધારે છે, પસંદગીપૂર્વક હાનિકારક બેક્ટેરિયા દૂર કરે છે કે ડિસબાયોસિસની સારવાર કરે છે. સૂક્ષ્મજીવોના સમુદાયને બદલવા અને તેના યજમાનનું સ્વાસ્થ્ય સુધારવા વચ્ચેનો તફાવત અહીં નિર્ણાયક છે.

આ પ્રશ્ન સાથે સૌથી સીધો સંબંધ ધરાવતા ઉંદરોના પ્રયોગમાં બેક્ટેરિયલ DNA અને ભૂલભુલામણીમાં પ્રદર્શન માપવામાં આવ્યાં હતાં. આ માપનો વધુ તપાસ કરવા યોગ્ય પેટર્ન ઓળખી શકે છે. પરંતુ માત્ર આ માપનો પરથી એવું સ્થાપિત થઈ શકતું નથી કે બેક્ટેરિયલ ફેરફારને કારણે વર્તનમાં ફેરફાર થયો, કે આ બેમાંથી કોઈ પણ પાચનસંબંધિત લક્ષણોમાં રાહતની આગાહી કરે છે.

સંશોધકોએ ખરેખર શું માપ્યું

ગુરેવ અને સહકર્મીઓના 2020ના પ્રયોગમાં, ત્રણ મહિનાના C57Bl/6 ઉંદરોને ચાર અઠવાડિયા સુધી 15 mg/kg/day મિથિલીન બ્લુ (નવ ઉંદરો), 50 mg/kg/day મિથિલીન બ્લુ (આઠ ઉંદરો) અથવા નિયંત્રણ તરીકે પાણી (13 ઉંદરો) આપવામાં આવ્યું હતું. પ્રયોગની રચના અંગેના વિભાગમાં દવા કયા માર્ગથી આપવામાં આવી હતી અથવા પ્રાણીઓનું લિંગ શું હતું તે સ્પષ્ટ રીતે જણાવેલું નથી.

સારવાર પહેલાં અને પછી દર અઠવાડિયે મળના નમૂના લેવામાં આવ્યા હતા. સંશોધકોએ બેક્ટેરિયલ જૂથો માટે qPCR અને વધારાનું 16S DNA એમ્પ્લિકોન સિક્વન્સિંગ કર્યું હતું. છેલ્લા પાંચ દિવસ દરમિયાન ઉંદરોને બે દિવસ વાતાવરણથી ટેવાવ્યા પછી ત્રણ દિવસ પુરસ્કારવાળું T-ભૂલભુલામણી પરીક્ષણ કરાવવામાં આવ્યું હતું, જેમાં દરરોજ દસ પસંદગીઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.

આ ઉંદરોને પ્રયોગમાં આપવામાં આવેલી માત્રાઓ છે, માનવો માટેની માત્રાની ભલામણો નથી. આંતરડા સુધી કેટલી દવા પહોંચે છે તેનું અર્થઘટન કરતી વખતે દવા આપવાનો માર્ગ મહત્વનો છે, અને જે માર્ગ જણાવેલો નથી તેને અનિર્દિષ્ટ જ માનવો જોઈએ. શરીરના વજનના આધારે માત્રાનું રૂપાંતર કરવાથી માનવો માટે સુરક્ષિત કે અસરકારક ઉપયોગપદ્ધતિ સ્થાપિત થતી નથી.

માઇક્રોબાયોમ અભ્યાસના પુરાવાનું કોષ્ટક

આ મૂળ કોષ્ટક નોંધાયેલા અવલોકનોને વાચકને જોવા મળી શકે તેવા વધારાના દાવાઓથી અલગ પાડે છે. બેક્ટેરિયલ જૂથોનાં નામ સંશોધનપત્રની પરિભાષા મુજબ છે.

કોષ્ટકને ઇરાદાપૂર્વક શું માપવામાં આવ્યું હતું તેના આધારે વિભાજિત કરવામાં આવ્યું છે. એક પંક્તિમાં અનુકૂળ જવાબ મળે તો તે બીજી પંક્તિમાં જવાબના અભાવને પૂરો કરી શકતો નથી. ઉદાહરણ તરીકે, ભૂલભુલામણીમાં વધુ સારું પ્રદર્શન આંતરડાના સોજા અંગેના ગેરહાજર પુરાવા પૂરાં પાડતું નથી.

બેક્ટેરિયાની ટકાવારી કયા બેક્ટેરિયા મર્યા તે શા માટે દર્શાવતી નથી

સાપેક્ષ વિપુલતા શબ્દ માપવામાં આવેલા સમુદાયમાં કોઈ જૂથનો હિસ્સો દર્શાવે છે. તે મળના પ્રતિ ગ્રામમાં બેક્ટેરિયલ કોષોની સંખ્યાથી અલગ છે. તેમના માઇક્રોબાયોમની માત્રાત્મક રૂપરેખાના અભ્યાસમાં, વાન્ડેપુટ્ટે અને સહકર્મીઓએ દર્શાવ્યું હતું કે સમુદાયોના તફાવતોનું અર્થઘટન કરતી વખતે સૂક્ષ્મજીવોની કુલ સંખ્યા શા માટે મહત્વની છે.

સમજાવવા માટે એવો નમૂનો વિચારો જેમાં જીવ Aના દસ એકમો અને અન્ય જીવોના 90 એકમો હોય. Aનો હિસ્સો 10% છે. જો A દસ પર જ રહે અને અન્ય જીવો ઘટીને 40 થાય, તો હવે Aનો હિસ્સો 20% થાય છે. તેની નિરપેક્ષ માત્રામાં કોઈ વધારો થયા વિના તેનો હિસ્સો બમણો થયો. આ અંકગણિતનું ઉદાહરણ મિથિલીન બ્લુના પ્રયોગનું પરિણામ નથી.

આ જ તફાવત બેક્ટેરિયાને મારવા અંગેના દાવાઓને મર્યાદિત કરે છે. DNA પર આધારિત પ્રમાણ બેક્ટેરિયા જીવતા રહ્યા છે કે નહીં તેનું સીધું પરીક્ષણ નથી. જીવંત બેક્ટેરિયામાં ઘટાડો થયો હોવાનું સ્થાપિત કરવા માટે પ્રયોગમાં એવા માપનો જરૂરી છે જે જીવંતતા તપાસે અને કુલ સંખ્યાને ધ્યાનમાં લે. કાર્યાત્મક ફેરફાર સ્થાપિત કરવા માટે સંબંધિત કાર્યનું માપન જરૂરી છે, જેમ કે માત્ર બેક્ટેરિયાનાં નામો પર આધારિત આગાહીને બદલે કોઈ ચયાપચયજ પદાર્થનું માપન.

વ્યાપક વર્ગીકરણ પણ જૈવિક વિવિધતાને છુપાવે છે. આખા સંઘને લાભદાયક કે હાનિકારક ગણવાથી કોઈ ચોક્કસ પરિણામ માટે જવાબદાર જીવો અને તેમની પ્રવૃત્તિઓ અવગણાય છે. તેથી ગુણોત્તરમાં ફેરફાર થવો એ પોતે જ ડિસબાયોસિસનું નિદાન નથી કે ડિસબાયોસિસ મટી ગયું હોવાનો પુરાવો પણ નથી.

શું માઇક્રોબાયોમે ભૂલભુલામણીના પરિણામને સમજાવ્યું?

આ પ્રયોગમાં દવાનો સંપર્ક, બેક્ટેરિયલ રૂપરેખા અને વર્તન એક જ અભ્યાસમાં તપાસવામાં આવ્યાં હતાં. આ પરિકલ્પના રચવા માટે ઉપયોગી છે. અમારું અર્થઘટન એવું છે કે અભ્યાસની રચના અનેક સંભવિત સમજૂતીઓ વચ્ચે ભેદ પાડતી નથી: વર્તન પર દવાની સીધી અસર, સૂક્ષ્મજીવોની પરોક્ષ અસર અથવા એક જ દવાના સંપર્ક સામે વર્તન અને બેક્ટેરિયાના અલગ-અલગ પ્રતિભાવો.

મધ્યસ્થીની તપાસ માટેનો વધુ મજબૂત પ્રયોગ દવાથી સ્વતંત્ર રીતે પ્રસ્તાવિત સૂક્ષ્મજીવી મધ્યસ્થીમાં ફેરફાર કરશે. સંશોધકો તપાસી શકે કે નિર્ધારિત સમુદાયનું સ્થાનાંતરણ કરવાથી અસર પણ સ્થાનાંતરિત થાય છે કે નહીં, અથવા પ્રસ્તાવિત સૂક્ષ્મજીવી માર્ગને દૂર કરવાથી તે અસર અટકે છે કે નહીં. આવા પ્રયોગોમાં બીજું શું સ્થાનાંતરિત થાય છે અથવા બદલાય છે તે માટે પણ નિયંત્રણો જરૂરી છે.

વર્તનના પરિણામમાપનું પણ એટલી જ કાળજીથી અર્થઘટન કરવું જરૂરી છે. પુરસ્કારવાળી ભૂલભુલામણીમાં પ્રાણીએ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓ હેઠળ પસંદગીઓ કરવાની હોય છે. મૂલ્યાંકનના સિદ્ધાંત મુજબ, પ્રદર્શન આસપાસ શોધખોળ કરવાની ઇચ્છા, હલનચલન, પુરસ્કાર મેળવવાની પ્રેરણા અને શીખવા પર આધારિત હોઈ શકે છે. પરિણામને “વધુ સારી જ્ઞાનાત્મક ક્ષમતા” કહેવું આ તફાવતોને એક જ શબ્દપ્રયોગમાં સમેટી દે છે. સીધું માપવામાં આવેલું કાર્ય જ વધુ માહિતીપ્રદ વર્ણન રહે છે.

શું મિથિલીન બ્લુ આંતરડાના બેક્ટેરિયાને મારે છે?

મિથિલીન બ્લુ નિર્ધારિત પ્રયોગશાળાની પરિસ્થિતિઓ હેઠળ સૂક્ષ્મજીવવિરોધી પ્રવૃત્તિમાં ભાગ લઈ શકે છે. તેનાથી મોઢેથી લીધા પછી સમગ્ર આંતરડાના સમુદાયમાં શું થાય છે તે નક્કી થતું નથી.

ઉદાહરણ તરીકે, બેક્ટેરિયાને પ્રકાશગતિશીલ રીતે નિષ્ક્રિય કરવાના પ્રયોગશાળાના અભ્યાસમાં E. coli અને S. aureusનું પ્રકાશસંવેદકો અને નિયંત્રિત પ્રકાશ સાથે પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં વસાહતની રચના અને કોષપટલને થયેલા નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું, અને તેને અનુરૂપ પ્રકાશ વિનાના નિયંત્રણ જૂથો પણ સામેલ હતાં. પરીક્ષણ કરાયેલી તે પરિસ્થિતિઓમાં માત્ર પ્રકાશ અથવા માત્ર પ્રકાશસંવેદકની કોઈ અસર થઈ નહોતી.

આ નિયંત્રણો તે પ્રયોગની અંદર કારણસંબંધ અંગેના મહત્વના પ્રશ્નનો જવાબ આપે છે: બંનેના સંયોજનનું શું યોગદાન હતું? કોઈ પદાર્થ ગળવાથી બેક્ટેરિયાના સસ્પેન્શન પર પ્રકાશ પાડવા જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાતી નથી. બીજી તરફ, એક સાંદ્રતા અને સમયગાળામાં પ્રકાશ વિનાના નિયંત્રણનું નકારાત્મક પરિણામ એવું સાબિત કરતું નથી કે પ્રકાશ વિના થતો દરેક સંપર્ક જૈવિક રીતે નિષ્ક્રિય છે. સૂક્ષ્મજીવવિરોધી સંશોધનની ઝાંખી પરિસ્થિતિ પર આધારિત આ તફાવતો સમજાવે છે.

આંતરડાના સમુદાયનો અભ્યાસ કોઈ ચોક્કસ ચેપની સારવાર સ્થાપિત કરી શકતો નથી. જીવની ઓળખ કરવી અને યોગ્ય ક્લિનિકલ પરિણામ દર્શાવવું એ અલગ કાર્યો છે; પરોપજીવીની સારવાર અંગેના દાવાઓનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે પણ આ લાગુ પડે છે.

માનવોના આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય અંગેના દાવાઓ માટે આનો શું અર્થ છે

આ લેખ માટે કરવામાં આવેલી કેન્દ્રિત સાહિત્ય શોધમાં મિથિલીન બ્લુથી આંતરડાના સ્વાસ્થ્યને લાભ થાય છે એવું સ્થાપિત કરતો માનવોના આંતરડાના માઇક્રોબાયોમ પરનો કોઈ નિયંત્રિત અભ્યાસ મળ્યો નહોતો. આ મળેલા પુરાવા અંગેનું નિવેદન છે, સંબંધિત કોઈ અભ્યાસ અસ્તિત્વમાં જ નથી તેનો પુરાવો નથી. મોઢામાં સ્થાનિક પ્રકાશગતિશીલ સારવાર અંગેનું માનવ સંશોધન અલગ પ્રશ્ન છે: ઉદાહરણ તરીકે, મોઢાની દુર્ગંધ અંગેના 45 વ્યક્તિઓના અભ્યાસમાં જીભ પરના થરના નમૂના લેવામાં આવ્યા હતા અને શ્વાસના વાયુઓ માપવામાં આવ્યા હતા, આંતરડાનું સ્વાસ્થ્ય નહીં.

માનવોના આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય અંગેના દાવાને સમર્થન આપવા માટે અભ્યાસમાં નિર્ધારિત વસ્તી, પુનરુત્પાદિત કરી શકાય એવું ફોર્મ્યુલેશન અને આપવાનો માર્ગ, યોગ્ય તુલનાત્મક નિયંત્રણ અને તે વસ્તી માટે મહત્વનું પરિણામ જરૂરી હશે. સૂક્ષ્મજીવોની રૂપરેખા પરિણામ સમજાવવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ લક્ષણોમાં સુધારો, રોગનું નિયંત્રણ અને પ્રતિકૂળ અસરોનું મૂલ્યાંકન હજી પણ જરૂરી રહેશે.

એક જ ઉંદર મોડેલમાં ચાર અઠવાડિયાનો અભ્યાસ મહિનાઓ કે વર્ષોના ઉપયોગનાં પરિણામો પણ સ્થાપિત કરી શકતો નથી. મિથિલીન બ્લુના દૈનિક અને લાંબા ગાળાના સંપર્કની સમીક્ષા સારવારના સમયગાળાને અવલોકન અને સલામતીના પરિણામમાપોથી અલગ પાડે છે. વધુ વ્યાપક ક્લિનિકલ સંદર્ભ માટે, માનવો પરનું સંશોધન શાને સમર્થન આપે છે તે જુઓ.