মিথিলিন ব্লু আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ জ্ঞানীয় কাৰ্যক্ষমতা: মানুহৰ পৰীক্ষণ আৰু প্ৰাণীৰ কাৰ্যপ্ৰক্ৰিয়া

ডাঙৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছত বয়স্ক লোকসকলে কেতিয়াবা আগৰ দৰে স্পষ্টকৈ চিন্তা কৰিব নোৱাৰে। পৰিয়ালৰ লোকে এই কথা লক্ষ্য কৰে। চিকিৎসকসকলে ইয়াক পৰিমাপ কৰে। প্ৰশ্নটো হ’ল, অচেতনকৰণৰ সময়ৰ আশে-পাশে দিয়া মিথিলিন ব্লুৱে মগজুক সুৰক্ষা দিয়ে নে নাই। দুই ধৰণৰ প্ৰমাণে এই প্ৰশ্নটোৰ বিষয়ে তথ্য দিয়ে, আৰু সেইবোৰে ইয়াৰ পৃথক পৃথক অংশৰ উত্তৰ দিয়ে। মানুহৰ ওপৰত কৰা এটা অস্ত্ৰোপচাৰকালীন পৰীক্ষণে ৰোগীসকলৰ কি হৈছিল সেয়া প্ৰকাশ কৰে। বয়স্ক নিগনিৰ এটা মডেলে স্নায়ুকোষৰ ভিতৰত সুৰক্ষা কেনেকৈ কাম কৰিব পাৰে তাৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়ায়। এটাও আনটোৰ বিকল্প নহয়।

প্ৰথম পদক্ষেপ হ’ল প্ৰায়ে একে বুলি ধৰি লোৱা দুটা ফলাফল পৃথক কৰা।

ডেলিৰিয়াম আৰু পৰিমাপ কৰা জ্ঞানীয় অৱনতি পৃথক ধাৰণা

অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ ডেলিৰিয়াম হ’ল মনোযোগ আৰু সচেতনতাৰ হঠাৎ হোৱা, উঠা-নমা কৰি থকা বিঘ্ন। এজন ৰোগী এঘণ্টাত সম্পূৰ্ণ সচেতন থাকে আৰু পিছৰ ঘণ্টাত বিভ্ৰান্ত হৈ পৰে। চিকিৎসালয়সমূহে 3D-CAMৰ দৰে ৰোগীৰ শয্যাৰ কাষত ব্যৱহাৰযোগ্য মূল্যায়ন সঁজুলিৰে ইয়াক চিনাক্ত কৰে, সাধাৰণতে দিনত এবাৰতকৈ অধিক, কাৰণ এবাৰ পৰীক্ষা কৰিলে ই ধৰা নপৰিব পাৰে।

অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ জ্ঞানীয় কাৰ্যবিঘ্ন আন এক বিষয়। ই হ’ল স্মৃতি, মনোযোগ আৰু কাৰ্যনিৰ্বাহী ক্ষমতা সামৰি লোৱা আনুষ্ঠানিক পৰীক্ষাত ৰোগীজনৰ নিজৰ অস্ত্ৰোপচাৰ-পূৰ্ব ভিত্তিমানৰ তুলনাত পৰিমাপ কৰা অৱনতি। এই পৰীক্ষাবোৰ কেইদিনমান বা কেইসপ্তাহমান পিছত কৰা হয়। এজন ৰোগীৰ এটা থাকিলেও আনটো নাথাকিব পাৰে।

এই পাৰ্থক্য গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ এই দুটা ফলাফল ভিন্ন সঁজুলিৰে, ভিন্ন সময়ত আৰু ভিন্ন মূল্যায়নকাৰীয়ে পৰিমাপ কৰে। কোনো পৰীক্ষণে দুয়োটাৰ ফল প্ৰকাশ কৰিলে, সেইবোৰক দুটা পৃথক দাবী হিচাপে পঢ়ক। পৰীক্ষণৰ সাহিত্য পঢ়াৰ এই পদ্ধতিৰ পটভূমি মিথিলিন ব্লুৰ গৱেষণা কেনেকৈ পঢ়িবত আলোচনা কৰা হৈছে।

মানৱ পৰীক্ষণটোত কি কৰা হৈছিল

মানুহৰ ওপৰত মূল প্ৰমাণটো আহিছে হুৱাছান চিকিৎসালয়ত কৰা এটা মুক্ত-লেবেল যাদৃচ্ছিক পৰীক্ষণৰ পৰা, যিটো 2021 চনত Journal of Clinical Anesthesiaত প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াত 60ৰ পৰা 80 বছৰ বয়সৰ 248 জন ৰোগীক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যিসকলে স্নায়ুশল্যচিকিৎসা বাদ দি হৃদযন্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা পূৰ্বনিৰ্ধাৰিত ডাঙৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাইছিল; ইয়াৰ ভিতৰত বক্ষ, অস্থি, মূত্ৰতন্ত্ৰ আৰু পেটৰ ডাঙৰ অস্ত্ৰোপচাৰ আছিল। আধাসংখ্যক ৰোগীক অচেতনকৰণ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে 2 mg/kg মিথিলিন ব্লু শিৰাপথে দিয়া হৈছিল, 50 mLলৈ পাতল কৰি 60 মিনিটৰ ভিতৰত প্ৰৱাহিত কৰা হৈছিল। বাকী আধাসংখ্যক ৰোগীক একে সময়সূচীত 50 mL ছেলাইন দিয়া হৈছিল।

ডেলিৰিয়াম আছিল প্ৰাথমিক ফলাফল। মূল্যায়নকাৰীসকলে অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ 1ৰ পৰা 5 দিনলৈ বা চিকিৎসালয়ৰ পৰা ছুটি পোৱালৈকে দৈনিক দুবাৰ, কমেও ছয় ঘণ্টাৰ ব্যৱধানত, 3D-CAMৰে মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ইতিবাচক ফলাফলবোৰ Memorial Delirium Assessment Scaleৰে বিশদভাৱে মূল্যায়ন কৰিছিল। অচেতনকৰণৰ পৰা জ্ঞান ঘূৰি অহাৰ কক্ষত দেখা দিয়া বিভ্ৰান্তিক পৃথককৈ জ্ঞান ঘূৰি অহাৰ সময়ৰ ডেলিৰিয়াম হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছিল। জ্ঞানীয় কাৰ্যক্ষমতা আছিল গৌণ ফলাফল: অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগদিনা আৰু পুনৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ প্ৰায় 7তম দিনত আনুষ্ঠানিক পৰীক্ষাৰ এটা সমষ্টি প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল, আৰু কমেও দুটা পৰীক্ষাত এক মানক বিচ্যুতিতকৈ অধিক অৱনতি হোৱাক জ্ঞানীয় অৱনতি বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। এইটো প্ৰাৰম্ভিক অৱনতি, যাক এতিয়া সাধাৰণতে বিলম্বিত স্নায়ু-জ্ঞানীয় পুনৰুদ্ধাৰ বুলি কোৱা হয়। তিনি মাহত অনুসন্ধানকাৰীসকলে TICS-m নামৰ এটা টেলিফোন-ভিত্তিক মূল্যায়ন ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু তুলনাৰ বাবে অস্ত্ৰোপচাৰ-পূৰ্ব TICS-m ভিত্তিমান নাছিল।

প্ৰাৰম্ভিক ফলাফলবোৰ মিথিলিন ব্লুৰ পক্ষে আছিল। মিথিলিন ব্লু পোৱা 124 জন ৰোগীৰ ভিতৰত 9 জনৰ (7.3 শতাংশ) ডেলিৰিয়াম হৈছিল, আনহাতে নিয়ন্ত্ৰণ গোটৰ 124 জনৰ ভিতৰত 30 জনৰ (24.2 শতাংশ) হৈছিল; সমন্বয় কৰা অড্‌ছ অনুপাত আছিল 0.24, আৰু 95 শতাংশ আস্থা-ব্যৱধান আছিল 0.11ৰ পৰা 0.53। প্ৰাৰম্ভিক জ্ঞানীয় অৱনতি হৈছিল 124 জনৰ ভিতৰত 20 জনৰ (16.1 শতাংশ), আনহাতে নিয়ন্ত্ৰণ গোটৰ 122 জনৰ ভিতৰত 49 জনৰ (40.2 শতাংশ)। জ্ঞান ঘূৰি অহাৰ কক্ষত দেখা দিয়া ডেলিৰিয়াম দুয়োটা গোটতে প্ৰায় একে আছিল, প্ৰায় 18 বনাম 23 শতাংশ। তিনি মাহত টেলিফোনৰ মূল্যায়ন নম্বৰ প্ৰায় একে আছিল (মধ্যক 34.5 আৰু 34.0), আৰু পৰিসংখ্যাগত পাৰ্থক্য নাছিল।

এই সংখ্যাবোৰৰ লগতে সেইবোৰৰ সীমাবদ্ধতাও বিবেচনা কৰিব লাগিব। পৰীক্ষণটো স্পষ্টভাৱেই মুক্ত-লেবেল আছিল। অচেতনকৰণ বিশেষজ্ঞসকলে কোনে কোন গোটৰ চিকিৎসা পাইছে জানিছিল, আৰু মিথিলিন ব্লুৱে তিনিৰ পৰা পাঁচ দিনলৈ প্ৰস্ৰাৱ নীলা-সেউজীয়া কৰি তোলে, যিয়ে ৰোগী আৰু মূল্যায়নকাৰীৰ আগত গোটৰ পৰিচয় উন্মোচন কৰিব পাৰে। ই এটা কেন্দ্ৰতেই কৰা হৈছিল। যথাযথ ভিত্তিমান পৰীক্ষাসহ জ্ঞানীয় অনুসৰণ প্ৰায় এসপ্তাহলৈ চলিছিল; তিনি মাহৰ টেলিফোন মূল্যায়নে ভিত্তিমানৰ পৰা হোৱা পৰিৱৰ্তন দেখুৱাব নোৱাৰে, কাৰণ কোনো ভিত্তিমান টেলিফোন নম্বৰ নাই। তালিকাভুক্ত ঘটনা, যেনে বমি বমি ভাব, বমি আৰু মূৰ ঘূৰণি, দুয়োটা গোটতে প্ৰায় একে আছিল, আৰু কোনো ৰোগীৰ চেৰ’টনিন ছিণ্ড্ৰ’ম বা চিকিৎসাগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ হিম’লাইটিক এনিমিয়া হোৱা বুলি প্ৰতিবেদন কৰা হোৱা নাছিল। মিথিলিন ব্লু পোৱা গোটত জ্বৰ অধিক হৈছিল (124 জনৰ ভিতৰত 16 জন বনাম 124 জনৰ ভিতৰত 3 জন)। দুয়োটা গোটতে যকৃতৰ কাৰ্যৰ অস্বাভাৱিকতা দেখা গৈছিল আৰু ই যকৃতৰ অংশ অপসাৰণৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ ঘটনাবোৰৰ সৈতে জড়িত আছিল।

বয়স্ক নিগনিৰ মডেলে কি যোগ কৰে

18 মাহ বয়সৰ নিগনিৰ ওপৰত কৰা এটা পৃথক অধ্যয়নে কাৰ্যপ্ৰক্ৰিয়া সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্নৰ অনুসন্ধান কৰে, ক্লিনিকেল প্ৰশ্নৰ নহয়। পঁয়তাল্লিছটা মতা C57BL/6J নিগনিক পোন্ধৰটাকৈ তিনিটা গোটত ভাগ কৰা হৈছিল: কেৱল অক্সিজেন, দুঘণ্টাৰ বাবে 3 শতাংশ ছেভ’ফ্লুৰেন, অথবা একে ছেভ’ফ্লুৰেন প্ৰয়োগৰ দুঘণ্টা আগতে পেটৰ পেৰিট’নিয়েল গহ্বৰত মিথিলিন ব্লুৰ একক 5 mg/kg বেজী। শিক্ষণ আৰু স্মৃতি Morris water mazeৰ সহায়ত পৰীক্ষা কৰা হৈছিল, আৰু হিপ’কেম্পাছৰ কলাত মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ আকৃতি তথা মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ বিভাজন নিয়ন্ত্ৰণ কৰা প্ৰ’টিনবোৰ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।

ছেভ’ফ্লুৰেনে SENP3 প্ৰ’টিয়েজ বৃদ্ধি কৰিছিল, বিভাজন নিয়ন্ত্ৰক Drp1ৰ পৰা এটা সৰু পৰিৱৰ্তক প্ৰ’টিন (SUMO2/3) আঁতৰাইছিল, মাইট’কণ্ড্ৰিয়াবোৰ খণ্ডিত কৰিছিল আৰু জল-গোলকধাঁধাৰ পৰীক্ষাত প্ৰদৰ্শন বেয়া কৰিছিল। আগতীয়াকৈ মিথিলিন ব্লু দিয়াৰ ফলত এই শৃংখলাৰ প্ৰতিটো ধাপ উলটি গৈছিল: Drp1ৰ deSUMOylation কম হৈছিল, খণ্ডীকৰণ কম হৈছিল আৰু স্মৃতিৰ নম্বৰ উন্নত হৈছিল। লেখকসকলে Drp1ৰ SUMOylation অৱস্থাক অচেতনকাৰকৰ প্ৰয়োগৰ সৈতে মাইট’কণ্ড্ৰিয়া আৰু জ্ঞানীয় ক্ষতিৰ সংযোগ স্থাপন কৰা এটা ছুইচ হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে।

এইটো এটা নিৰ্দিষ্ট, পৰীক্ষাযোগ্য পথ, আৰু ই মানৱ পৰীক্ষণৰ ইংগিতক জৈৱিক দৃষ্টিৰে কম আচৰিত কৰি তোলে। কিন্তু এই মডেলটো কি নহয়, সেই সকলো কথাও মনত ৰাখক। এইবোৰ বয়স্ক কিন্তু অন্যথা সুস্থ নিগনি আছিল, যিবোৰক কেৱল অচেতনকাৰক দিয়া হৈছিল; অস্ত্ৰোপচাৰ বা সহৱৰ্তী ৰোগ নাছিল। অচেতনকাৰক প্ৰয়োগৰ দুঘণ্টা আগতে ঔষধটো পেটৰ ভিতৰত বেজীৰে দিয়া হৈছিল; এই আগতীয়া প্ৰয়োগৰ আৰ্হিটো মানুহৰ পৰীক্ষণত অচেতনকৰণ আৰম্ভ কৰাৰ পিছত শিৰাপথে প্ৰৱাহিত কৰাৰ পদ্ধতিৰ দৰে নহয়। নিগনিৰ হিপ’কেম্পাছৰ কলাত পোৱা প্ৰমাণে একে পথেই মানৱ ফলাফলৰ ব্যাখ্যা দিয়ে বুলি প্ৰতিষ্ঠা নকৰে।

দুটা অধ্যয়নৰ পাৰ্শ্বে-পাৰ্শ্বে তুলনা

দ্বিতীয় এটা বৃহত্তৰ পৰীক্ষণ-পৰিকল্পনাই এই ক্ষেত্ৰখন কোন দিশে আগবাঢ়িছে তাৰ ছবি অধিক স্পষ্ট কৰে। পঞ্জীয়নভুক্ত অগ্ন্যাশয়ৰ অস্ত্ৰোপচাৰ পৰীক্ষণ NCT04529265ত 55ৰ পৰা 80 বছৰ বয়সৰ 314 জন ৰোগী, অংশগ্ৰহণকাৰী আৰু ফলাফল মূল্যায়নকাৰী দুয়োৰে পৰা গোটৰ পৰিচয় গোপন ৰখা, আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত মুঠ 3 mg/kgৰ দুটা মাত্ৰা দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। চিকিৎসালয়ত থকাৰ সময়ত ডেলিৰিয়ামক প্ৰাথমিক ফলাফল আৰু 7তম দিনৰ জ্ঞানীয় কাৰ্যক্ষমতা, প্ৰদাহৰ সূচক আৰু দীৰ্ঘম্যাদী কৰ্কটৰোগ-সম্পৰ্কীয় অনুসৰণক গৌণ ফলাফল হিচাপে ধৰা হৈছিল। পঞ্জীয়নৰ নথিয়ে December 2024ত সমাপ্তি দেখুৱায়, আৰু ইয়াৰ পিছত 2026 চনত Journal of Clinical Anesthesiaত ফলাফল প্ৰকাশ পাইছে। মুক্ত-লেবেল পৰীক্ষণৰ ফলক নিশ্চিত দাবী হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ আগতে গোটৰ পৰিচয় গোপন ৰাখি কৰা এই পুনৰাবৃত্তি অধ্যয়নটোৰ প্ৰতি নজৰ দিয়া উচিত।

অস্ত্ৰোপচাৰ কক্ষৰ সুৰক্ষা ঘৰুৱা ব্যৱহাৰলৈ প্ৰযোজ্য নহয়

ওপৰৰ প্ৰতিটো জ্ঞানীয় ফলাফল অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত তত্ত্বাৱধানৰ অধীনত শিৰাপথে কৰা ব্যৱহাৰৰ পৰা আহিছে। সেই পৰিৱেশত অচেতনকৰণ বিশেষজ্ঞ, নিৰীক্ষণ যন্ত্ৰ, পুনৰুজ্জীৱনৰ ঔষধ আৰু আন্তঃক্ৰিয়া কৰিব পৰা ঔষধৰ বাবে পৰীক্ষা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। ইয়াৰ একোৱেই ঘৰত মুখেৰে গ্ৰহণ কৰা ব্যৱহাৰলৈ প্ৰযোজ্য নহয়।

দুটা নিৰ্দিষ্ট সাৱধানতা আছে। মিথিলিন ব্লুৱে মন’এমিন অক্সিডেজক বাধা দিয়ে, সেয়ে ইয়াক চেৰ’টনিন-সম্পৰ্কীয় বিষণ্ণতা-প্ৰতিৰোধী ঔষধৰ সৈতে একেলগে ল’লে চেৰ’টনিন ছিণ্ড্ৰ’ম আৰম্ভ হ’ব পাৰে। বেজীৰে প্ৰয়োগৰ বাবে ঔষধ নিৰ্দেশনাৰ তথ্যত এই বিপদ বাকচবদ্ধ সতৰ্কবাণী হিচাপে দিয়া আছে; আন্তঃক্ৰিয়া কৰা ঔষধবোৰৰ বিশদ তথ্য মিথিলিন ব্লুৰ ঔষধীয় আন্তঃক্ৰিয়াত আছে। G6PDৰ অভাৱ থকা ৰোগীৰ হিম’লাইছিছৰ আশংকা থাকে। প্ৰস্ৰাৱ আৰু ছালৰ নীলা ৰং নিজে ক্ষতিকৰ নহ’লেও, ইয়াৰ বাবেই ভৱিষ্যতৰ পৰীক্ষণসমূহে মুক্ত-লেবেল অধ্যয়নটোতকৈ গোটৰ পৰিচয় গোপন ৰখাত অধিক যত্ন ল’ব লাগিব। ব্যৱহাৰ আৰু সংগ্ৰহৰ উৎস সম্পৰ্কীয় সাধাৰণ সুৰক্ষা নীতিসমূহ মিথিলিন ব্লুৰ সুৰক্ষাৰ মূল কথাবোৰত সাৰাংশ ৰূপে দিয়া হৈছে।

সাৰকথা

অস্ত্ৰোপচাৰ কৰা বয়স্ক ৰোগীৰ এটা মুক্ত-লেবেল পৰীক্ষণে অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত শিৰাপথে দিয়া এটা মাত্ৰাৰ পিছত ডেলিৰিয়াম আৰু প্ৰাৰম্ভিক পৰিমাপ কৰা জ্ঞানীয় অৱনতি যথেষ্ট কম হোৱা বুলি প্ৰকাশ কৰিছে। কিন্তু তিনি মাহত জ্ঞানীয় পাৰ্থক্য নাছিল, আৰু গোটৰ পৰিচয় গোপন ৰখাৰ দুৰ্বলতাবোৰ ইয়াৰ লেখকসকলেই প্ৰকাশ কৰিছে। বয়স্ক নিগনিৰ অচেতনকৰণ মডেলে এনে সুৰক্ষা কেনেকৈ হ’ব পাৰে তাৰ এটা সংগতিপূৰ্ণ মাইট’কণ্ড্ৰিয়াল ব্যাখ্যা দিয়ে। এইবোৰক দুটা পৃথক বক্তব্য হিচাপে বিবেচনা কৰক: গোটৰ পৰিচয় গোপন ৰাখি কৰা পুনৰাবৃত্তি পৰীক্ষণৰ অপেক্ষাত থকা এটা ক্লিনিকেল ইংগিত, আৰু মানুহৰ ওপৰত নিশ্চিতকৰণৰ অপেক্ষাত থকা এটা কাৰ্যপ্ৰক্ৰিয়া। বয়স বৃদ্ধিৰ সৈতে স্মৃতিৰ ফলাফল অধিক ব্যাপকভাৱে অনুসৰণ কৰা পাঠকসকলে মিথিলিন ব্লু আৰু বয়স বৃদ্ধিৰ সময়ৰ স্মৃতিও পঢ়িব পাৰে।