Àpilẹ̀kọ
Ṣé methylene blue lè ní ipa lórí àwọn ẹ̀rọ ìwọ̀n atẹ́gùn àti àwọn àyẹ̀wò yàrá ìdánwò?
Bẹ́ẹ̀ ni. Methylene blue lè dá àwọn ẹ̀rọ ìwọ̀n atẹ́gùn, àwọn ọ̀pá àyẹ̀wò ìtọ̀ àti àwọn ẹ̀rọ ìtúpalẹ̀ yàrá ìdánwò kan lọ́wọ́. Ipa náà sinmi lórí ọ̀nà ìwọ̀n, ìfojúsùn àwọ̀ náà àti àkókò. Èyí kò túmọ̀ sí pé gbogbo èsì tí kò bójú mu lẹ́yìn ìfarahàn sí àwọ̀ náà jẹ́ èké.
Ìwọ̀n atẹ́gùn tó kéré ṣì nílò àfiyèsí. Wá ìtọ́jú pàjáwìrì bí èémí bá ń há gan-an, àyà bá ń dun, ìdàrúdàpọ̀ bá wà, o bá dákú tàbí ètè bá di aláwọ̀ búlúù-eérú. Kàn sí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera kíákíá nípa ìwọ̀n tó kéré láìròtẹ́lẹ̀ tàbí tó ń lọ sílẹ̀ láìdáwọ́dúró, kódà bí ara rẹ bá yá. Ìmọ̀ràn FDA nípa àwọn ẹ̀rọ ìwọ̀n atẹ́gùn tẹnu mọ́ ọn pé a gbọ́dọ̀ gbé àwọn àmì àìsàn àti àwọn ìwọ̀n yẹ̀ wò papọ̀, àti pé atẹ́gùn lè kéré láìsí àwọn àmì àìsàn tó hàn gbangba. Sọ fún ẹgbẹ́ tó ń tọ́jú rẹ nípa ìfarahàn sí methylene blue; má ṣe dúró de kí àwọ̀ náà kúrò nínú ara kí o tó wá ìrànlọ́wọ́.
Bí àwọ̀ ṣe ń yí ìwọ̀n padà
Àyẹ̀wò tó ń lo ìmọ́lẹ̀ máa ń rí ìmọ́lẹ̀, ó sì máa ń tú àmì yẹn sí èsì nípa ohun tó wà nínú ara. Bí ohun mìíràn tó ń fa ìmọ́lẹ̀ bá wọ inú àpẹẹrẹ, ìtumọ̀ yẹn lè má péye. Ẹ̀rọ náà lè fi ìwọ̀n tí ó yapa sí òtítọ́ hàn, ṣe ìkìlọ̀ àṣìṣe tàbí má lè ṣe ìṣírò èsì kan.
Nínú ìwọ̀n atẹ́gùn pẹ̀lú ẹ̀rọ pulse oximeter, SpO₂ tí ẹ̀rọ fi hàn ń díwọ̀n bí atẹ́gùn ṣe kún hemoglobin tó láti inú ìmọ́lẹ̀ tó ń gba inú àsopọ̀ ara kọjá. Ìwádìí Gorman àti Shnider nípa bí hemoglobin àti àwọ̀ ṣe ń fa ìmọ́lẹ̀ fi hàn pé methylene blue ń fa ìmọ́lẹ̀ tó pọ̀ tó ní 660 nm láti jẹ́ kí ó dà bíi pé ìkún atẹ́gùn ti dín kù. Èyí ṣàlàyé ìwọ̀n tó kéré lọ́nà èké lẹ́yìn fífi í sínú iṣan ẹ̀jẹ̀: a lè ṣàṣìṣe ka fífa ìmọ́lẹ̀ àfikún náà sí ìyípadà nínú bí atẹ́gùn ṣe so mọ́ hemoglobin.
Ọ̀pá àyẹ̀wò ìtọ̀ ní ìṣòro mìíràn. Àwọn ibi tó ní ohun èlò ìfèsì kẹ́míkà lórí rẹ̀ máa ń yí àwọ̀ padà, ẹni kan tàbí ẹ̀rọ ìtúpalẹ̀ sì máa ń túmọ̀ àwọ̀ náà. Ìtọ̀ tó ní àwọ̀ tó lágbára lè bo àmì tí a ń fi ojú rí yẹn mọ́lẹ̀ tàbí yí i padà. Kò sí ọ̀kan nínú àwọn ọ̀nà méjèèjì yìí tó nílò kí ohun inú ara tí a ń wọ̀n ti yí padà. Ní ìdàkejì, kò sí ọ̀kan nínú wọn tó ń dènà kí àìsàn gidi má ṣẹlẹ̀ ní àkókò kan náà.
Tábìlì ìtọ́kasí fún ìdálọ́wọ́ nínú àyẹ̀wò
Tábìlì náà ya àwọn ìkìlọ̀ orí àami ọja, ìròyìn aláìsàn kan àti àwọn ìdánwò tí a fi àwọ̀ kún àwọn àpẹẹrẹ tààrà sí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àwọn ìfojúsùn tó wà níbẹ̀ tọ́ka sí àwọ̀ nínú àpẹẹrẹ tí a ṣe àyẹ̀wò rẹ̀, kì í ṣe ìwọ̀n láti lò tàbí iye inú ẹ̀jẹ̀ tí a ṣe àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ láti orí àami ìgò.
| Àyẹ̀wò tàbí ẹ̀rọ | Ìfarahàn àti ohun tí a rí tí a ti ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ | Bí ìdálọ́wọ́ ṣe ń ṣẹlẹ̀ àti ààlà tó kan orísun náà |
|---|---|---|
| Ẹ̀rọ ìwọ̀n atẹ́gùn pulse oximeter | PROVAYBLUE tí a fi sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ lè mú kí ìwọ̀n ìkún atẹ́gùn kéré lọ́nà èké nígbà fífi í wọ inú iṣan ẹ̀jẹ̀ díẹ̀díẹ̀ tàbí ní kété lẹ́yìn náà. | Ìdálọ́wọ́ nínú ìwọ̀n tí a fi ìmọ́lẹ̀ ṣe. Àlàyé fún kíkọ oògùn dámọ̀ràn kí a ṣe àyẹ̀wò àpẹẹrẹ ẹ̀jẹ̀ láti iṣan ẹ̀jẹ̀ tó ń gbé ẹ̀jẹ̀ jáde láti ọkàn nípasẹ̀ ọ̀nà mìíràn; kò fúnni ní iye àtúnṣe kan tó wúlò fún gbogbo ipò. |
| Ọ̀pá àyẹ̀wò ìtọ̀ tó ń lo afihàn aláwọ̀ búlúù, títí kan leukocyte esterase | Àami ọja tí a ń fi sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ kìlọ̀ pé àwọ̀ tí ara tú jáde sínú ìtọ̀ lè dá ìtumọ̀ èsì lọ́wọ́. | Ìdálọ́wọ́ láti inú àwọ̀; kò sí àmì ọjà, ìtọ́sọ́nà àṣìṣe tàbí ààlà ìfojúsùn tí a sọ pàtó. Ìkìlọ̀ yìí kò fi ìdí àkóràn múlẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni kò sọ pé àkóràn kò sí. |
| Albumin tí a wọ̀n pẹ̀lú ọ̀pá àyẹ̀wò ní ìfiwéra pẹ̀lú amuaradagba ìtọ̀ tí a wọ̀n nípasẹ̀ ìwọ̀n bí àpẹẹrẹ ṣe rí rudurudu | Ìròyìn aláìsàn kan ní 2018 rí albumin 3+ (300 mg/dL) lórí ọ̀pá àyẹ̀wò, ṣùgbọ́n amuaradagba ìtọ̀ jẹ́ 18 mg/dL nípasẹ̀ ìwọ̀n bí àpẹẹrẹ ṣe rí rudurudu, lẹ́yìn lílo oògùn àpapọ̀ methenamine/methylthioninium. | Ìtọ̀ tó ní àwọ̀ búlúù-àwọ̀ ewé tó lágbára ní ipa lórí ibi àyẹ̀wò albumin. Ọ̀ràn kan ṣoṣo; àkótán ìròyìn náà kò sọ ẹ̀rọ ìtúpalẹ̀ tàbí ọ̀nà fífi oògùn náà wọ ara. Kò fi ìdí ìgbẹ́kẹ̀lé gbogbo àyẹ̀wò amuaradagba mìíràn múlẹ̀. |
| Àyẹ̀wò ìtọ̀ Roche cobas u601 | Nínú ìwádìí 2025 tí a fi àwọ̀ kún àwọn àpẹẹrẹ, methylene blue inú ìtọ̀ ní ≥5 mg/L ní ipa lórí ọ̀pọ̀ àwọn ohun tí a wọ̀n. | Ìdálọ́wọ́ nínú ìwọ̀n àwọ̀; èsì ìdánwò níta ara fún ẹ̀rọ yìí, kì í ṣe fún gbogbo ọ̀pá àyẹ̀wò tàbí gbogbo ọ̀nà tí aláìsàn fi lè farahàn sí àwọ̀ náà. |
| Co-oximetry Werfen GEM Premier 4000 | Nínú ìwádìí kan náà, ẹ̀jẹ̀ láti iṣan tó ń dá ẹ̀jẹ̀ padà sí ọkàn lára olùfúnni tó ní ìlera, tí a fi àwọ̀ kún dé ≥50–70 mg/L, mú àwọn èsì tí kò ṣeé ṣírò jáde. | Ìkùnà ìwọ̀n tí a fi ìmọ́lẹ̀ ṣe ní àwọn ìfojúsùn tí a dán wò; kì í ṣe ẹ̀rí pé ìtọ́jú déédéé máa ń sọ co-oximetry di aláìgbẹ́kẹ̀lé ní gbogbo ìgbà. |
| Àwọn atọ́ka Roche cobas c502 àti àyẹ̀wò amphetamines inú ìtọ̀ c702 | Fífi àwọ̀ kún àpẹẹrẹ mú kí atọ́ka ìparun sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa lọ sílẹ̀ ju òtítọ́ lọ ní iye tó ju 0.1 mg/L, kí atọ́ka ọ̀rá inú ẹ̀jẹ̀ lọ sókè ju òtítọ́ lọ ní iye tó ju 0.01 mg/L, àti kí àyẹ̀wò amphetamines lọ sókè ju òtítọ́ lọ ní iye tó ju 0.08 mg/L. | Ìdálọ́wọ́ nínú ìwọ̀n ìmọ́lẹ̀ tó kan ọ̀nà àyẹ̀wò pàtó. Atọ́ka kì í ṣe àyẹ̀wò tó fi ìdí àìsàn múlẹ̀; àmì àyẹ̀wò àkọ́kọ́ tí ó yapa sí òtítọ́ kì í ṣe ìfarahàn sí oògùn tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀. |
Àwọn òǹkọ̀wé ìwádìí 2025 rò pé àwọn ìdálọ́wọ́ tí wọ́n rí nínú àwọn àyẹ̀wò tí kì í ṣe ti ìtọ̀ kò ṣeé ṣe kí wọ́n jẹ́ ohun tó ń fa àníyàn nínú ìtọ́jú ní àyíká wọn. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í fi àlàyé nípa àwọ̀ ìtọ̀ kún èsì láti tọ́ka sí àwọn àyẹ̀wò ìtọ̀ tí ìdálọ́wọ́ lè ti kàn. A kò gbọ́dọ̀ sọ ìgbéléwọ̀n wọn di gbólóhùn gbogbogbò pé àwọn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ kò ní ipa kankan tàbí pé àwọn àyẹ̀wò ìtọ̀ kò ṣeé lò.
Àwọn ìwọ̀n atẹ́gùn ń dáhùn àwọn ìbéèrè tó yàtọ̀
Àpẹẹrẹ ẹ̀jẹ̀ láti iṣan tó ń gbé ẹ̀jẹ̀ jáde láti ọkàn wúlò kìkì nígbà tí ẹgbẹ́ ìtọ́jú bá mọ ìwọ̀n tí a ń ṣe. Co-oximetry ń lo ọ̀pọ̀ gígùn ìgbì ìmọ́lẹ̀ láti fi ìyàtọ̀ hàn láàárín àwọn irú hemoglobin, títí kan methemoglobin. Ó yàtọ̀ sí ohun ìmọ̀ tí a máa ń fi sí ìka tí ó ń lo gígùn ìgbì méjì. Ìkún atẹ́gùn tí a ṣírò àti ìpín hemoglobin tí a wọ̀n tààrà jẹ́ èsì tó yàtọ̀ pẹ̀lú. Ìgbéléwọ̀n yàrá ìdánwò fún ọ̀ràn methemoglobinemia méjì ṣàlàyé pé ìkún atẹ́gùn tí a ṣírò láti àwọn ìwọ̀n gáàsì inú ẹ̀jẹ̀ gbára lé àròsọ pé hemoglobin ń ṣiṣẹ́ lọ́nà déédéé. Irú ìṣírò bẹ́ẹ̀ lè ṣini lọ́nà nígbà tí àwọn irú hemoglobin tí kò déédéé bá wà.
Ìwádìí ìṣègùn nípa àwọn èsì co-oximeter tí kò bá ara wọn mu fi hàn ìdí tí èyí fi ṣe pàtàkì. Ìdálọ́wọ́ inú rẹ̀ wá láti sulfhemoglobin, kì í ṣe methylene blue. Àwọn ẹ̀rọ tó yàtọ̀ fúnni ní àwọn ìwọ̀n tí kò bá ara wọn mu, nígbà tí aláìsàn náà tún ní àwọn àìdédé ẹ̀jẹ̀ gidi. Àwọn olùwádìí fi àwọn ọ̀nà àyẹ̀wò àti ohun tí wọ́n rí nínú ìṣègùn wé ara wọn dípò kí wọ́n sọ pé aláìsàn tàbí gbogbo èsì yàrá ìdánwò náà “wà ní déédéé.” Ìlànà yẹn fún fífi ìdí àìsàn múlẹ̀ tún wúlò nígbà tí a bá fura pé àwọ̀ tí a fi wọ ara ló ń fa ìdálọ́wọ́.
Methemoglobinemia jẹ́ ìdènà gidi sí gbígbé atẹ́gùn káàkiri ara, kì í ṣe àwọ̀ ẹ̀jẹ̀ tó ṣàjèjì lásán. Nínú aláìsàn tó ń gba ìtọ́jú, ohun tó dà bí ìbàjẹ́ lórí ẹ̀rọ àbójútó lè jẹ́ ìdálọ́wọ́ àwọ̀, àìsàn tó ṣì ń bá a lọ tàbí ìṣòro mìíràn. Ẹgbẹ́ tó ń tọ́jú rẹ̀ gbọ́dọ̀ mọ ìyàtọ̀ láàárín àwọn ohun tó ṣeé ṣe wọ̀nyí. Àami methylene blue tún ṣàlàyé ẹ̀jẹ̀ kíkéré gidi nítorí ìparun sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa àti pé methemoglobinemia lè tún padà. A kò gbọ́dọ̀ kọ àwọn ìyípadà inú ara wọ̀nyí sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àṣìṣe tí àwọ̀ dá sílẹ̀.
Ṣé lílo rẹ̀ lẹ́nu ń fa ìṣòro kan náà?
Ìkìlọ̀ tó lágbára jù nípa ẹ̀rọ pulse oximeter tí a tọ́ka sí níbí kan fífi oògùn náà wọ inú iṣan ẹ̀jẹ̀ díẹ̀díẹ̀. Kò fúnni ní àtòjọ àkókò tàbí àṣìṣe ìkún atẹ́gùn tí a lè retí fún lílo rẹ̀ lẹ́nu láàárín àwọn oníbàárà. Ìfarahàn sí i nípasẹ̀ ẹnu ṣì lè ṣe pàtàkì fún àyẹ̀wò ìtọ̀: ọ̀ràn tí a tẹ̀ jáde nípa Prosed DS tí a lò lẹ́nu, oògùn àpapọ̀ tó ní methylene blue nínú, ṣe àkọsílẹ̀ ìtọ̀ aláwọ̀ búlúù-àwọ̀ ewé, ó sì ṣàlàyé bí ìyípadà àwọ̀ ṣe ń mú lílo àwọn ọ̀pá àyẹ̀wò tó gbára lé àwọ̀ nira.
Ọ̀nà lílo ṣe pàtàkì nítorí ó ní ipa lórí bí àwọ̀ ṣe dé inú ẹ̀jẹ̀ àti ìtọ̀, àti ìgbà tí ó dé ibẹ̀. Nítorí náà, a gbọ́dọ̀ ya àwọn èròjà abẹ́rẹ́ fún ìṣègùn sọ́tọ̀ kúrò ní àwọn ọja tí a ń lò lẹ́nu nígbà tí a bá ń ṣàlàyé ìfarahàn sí i. “Mo lo methylene blue” kò wúlò tó orúkọ ọja, ìfojúsùn, iye, ọ̀nà lílo àti àkókò.
Kò sí àkókò ìdúró kan ṣoṣo tó dá lórí ẹ̀rí nínú àwọn orísun wọ̀nyí tí ó máa mú gbogbo àyẹ̀wò di èyí tí a lè gbẹ́kẹ̀ lé lẹ́ẹ̀kan sí i. A kò lè yí ààlà ìfojúsùn nínú àpẹẹrẹ sí iye wákàtí lẹ́yìn lílo láìsí àlàyé àfikún. Ìyípadà àwọ̀ ìtọ̀ tí ojú lè rí náà kò lè fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ bóyá àyẹ̀wò pàtó kan ṣeé gbẹ́kẹ̀ lé.
Ohun tí o yẹ kí o sọ fún oníṣègùn tàbí yàrá ìdánwò
Ṣáájú àyẹ̀wò tí a ti pinnu, fún oníṣègùn tó béèrè àyẹ̀wò náà tàbí yàrá ìdánwò ní àlàyé wọ̀nyí:
- Ọja gan-an tàbí fọ́tò àami rẹ̀, pẹ̀lú àwọn èròjà mìíràn.
- Iye tí a lò, ìfojúsùn, ọ̀nà lílo àti àkókò ìfarahàn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ jù lọ.
- Àwọn àmì àìsàn èyíkéyìí tó wà báyìí àti ìdí fún àyẹ̀wò náà.
- Èsì èyíkéyìí tí a kò retí, pẹ̀lú orúkọ ẹ̀rọ àti àkókò ìwọ̀n bí wọ́n bá wà.
Má ṣe dá ìtọ́jú tí a kọ fún ọ dúró tàbí sún àyẹ̀wò tó nílò ìyára síwájú láti mú kí àpẹẹrẹ dà bí ohun tó wà ní déédéé. Ẹgbẹ́ ìṣègùn lè pinnu bóyá kí wọ́n fi àlàyé ìtumọ̀ kún èsì, lo ọ̀nà mìíràn tí a ti fìdí ìgbẹ́kẹ̀lé rẹ̀ múlẹ̀ tàbí tún ìwọ̀n ṣe nígbà tó yẹ. Ṣíṣe ọ̀nà àyẹ̀wò kan náà tí ìdálọ́wọ́ ti kàn lẹ́ẹ̀kan sí i lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lè kàn tún àṣìṣe rẹ̀ ṣe.
Fún àwọn olùwádìí, ìbéèrè tó bá èyí mu ni bóyá àwọ̀ náà yí iṣẹ́ ara padà tàbí bóyá àmì àyẹ̀wò nìkan ló yí padà. Èyí nílò àwọn àyẹ̀wò ìṣàkóso fún ìdálọ́wọ́ methylene blue nínú ìdánwò. Fún àwọn aláìsàn, ohun tó wúlò tí wọ́n lè ṣe ni fífúnni ní àlàyé ìfarahàn tó péye, kí yàrá ìdánwò lè ṣàyẹ̀wò ìwọ̀n tó tọ́ dípò ṣíṣe àfojúsùn láti inú àwọ̀ nìkan.