Kí ló dé tí methylene blue fi ń dà bí aláwọ̀ ewé, tí ó ń ṣújú, tàbí tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ dúdú?

Ojútùú methylene blue lè fẹ́rẹ̀ẹ́ dà bí dúdú nítorí pé ìmọ́lẹ̀ díẹ̀ gan-an ló ń kọjá nínú rẹ̀. Ìrísí aláwọ̀ ewé lè jẹ́ nítorí ipò tí a ti ń wò ó tàbí ìyàtọ̀ nínú àkópọ̀ rẹ̀. Ìṣújú gbé ìbéèrè mìíràn dìde: ṣé ohun kan nínú omi náà ń tú ìmọ́lẹ̀ ká? Àwọn ohun tí a rí wọ̀nyí kò lè dá ohun tí ó fà wọ́n mọ̀ fúnra wọn, kò sì sí èyíkéyìí tí ó fi ìwẹ̀nù, ààbò, tàbí àkókò ìpamọ́ tí ó ṣẹ́kù múlẹ̀.

Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àmì ìdánimọ̀ ọjà gan-an. Ohun èlò fífi àwọ̀ hàn nínú yàrá ìdánwò, ojútùú inú omi tí a ń tà ní ṣọ́ọ̀bù, àti abẹ́rẹ́ tí a ń fúnni ní ìbámu pẹ̀lú ìwé àṣẹ dókítà lè ní ohun àwọ̀ kan náà, síbẹ̀ àkópọ̀ wọn, àwọn ìlànà pàtó wọn, àti lílò tí a pinnu fún wọn lè yàtọ̀. Ìbéèrè tí ó wúlò ni bóyá ìgò yìí bá ìrísí àti àwọn àṣẹ ìpamọ́ tí a kọ sílẹ̀ fún ọjà náà mu.

Ìdí tí àwọ̀ búlúù fi lè fẹ́rẹ̀ẹ́ dà bí dúdú

Ìjìnnà tí ìmọ́lẹ̀ ń rìn nínú omi ni gígùn ọ̀nà ìmọ́lẹ̀ rẹ̀. Bí a bá wo àárín ìgò tí ó fẹ̀, ọ̀nà tí ìmọ́lẹ̀ yóò gbà gùn ju bí a bá wo etí rẹ̀ tí óóró lọ. Omi náà lè fa ìmọ́lẹ̀ púpọ̀ sí i mọ́ra lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀nà tí ó gùn yẹn, tí yóò mú kí àárín rẹ̀ dúdú púpọ̀ sí i, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àkópọ̀ omi náà jẹ́ bákan náà káàkiri.

Ìwọ̀n ìpọ̀ náà ṣe pàtàkì. Lábẹ́ àwọn ipò ìwọ̀n tó yẹ, ìbáṣepọ̀ Beer–Lambert so ìwọ̀n fífa ìmọ́lẹ̀ mọ́ra pọ̀ mọ́ ìwọ̀n ìpọ̀ àti gígùn ọ̀nà ìmọ́lẹ̀. Ìwádìí nípa sípẹ́kítírósíkópì methylene blue nínú omi ṣàlàyé ìbáṣepọ̀ yẹn, ó sì ṣe àkíyèsí onírúurú irú nkan tí ń fa ìmọ́lẹ̀ mọ́ra. Nítorí náà, ìrísí tí ó dúdú sí i kò lè sọ fún ọ bóyá ohun àwọ̀ pọ̀ sí i, omi pọ̀ sí i ní ọ̀nà ìmọ́lẹ̀, tàbí àwọn méjèèjì.

Ìṣòro kejì tún wà: àwọn molikula methylene blue tí ó tú nínú omi lè darapọ̀ di ìṣọ̀kan molikula méjì àti àwọn àkójọpọ̀ tí ó tóbi sí i. Ìṣọ̀kan molikula ni wọ̀nyí, kì í ṣe pé wọ́n di àwọn fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ tí ojú lè rí láìsí àfikún ẹ̀rí. Ìwádìí 2020 nípa àkójọpọ̀ nínú omi ṣàyẹ̀wò fífa ìmọ́lẹ̀ mọ́ra ní onírúurú ìwọ̀n ìpọ̀ ohun àwọ̀, ìwọ̀n ìpọ̀ iyọ̀, àti ìwọ̀n ooru. Àwọn irú ìṣọ̀kan wọ̀nyí ní sípẹ́kítírà ìmọ́lẹ̀ tí ó yàtọ̀, èyí sì mú kí àwọ̀ má ṣe jẹ́ ọ̀nà tí a lè gbẹ́kẹ̀ lé láti wọn ìwọ̀n ìpọ̀. Àlàyé wa nípa fífa ìmọ́lẹ̀ mọ́ra tí ó sinmi lórí ìwọ̀n ìpọ̀ ṣàlàyé ìyàtọ̀ yẹn sí i.

Ìdúdú àti bí omi ṣe mọ́ láìṣújú jẹ́ ànímọ́ méjì tí ó yàtọ̀. Omi lè ní àwọ̀ tó lágbára láìṣújú. Fún àpẹẹrẹ, àmì ìdánimọ̀ abẹ́rẹ́ Hikma tí a ń fúnni ní ìbámu pẹ̀lú ìwé àṣẹ dókítà ṣàpèjúwe àkópọ̀ 5 mg/mL tirẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó mọ́ láìṣújú, tí ó sì ní àwọ̀ búlúù dúdú. Àpèjúwe yẹn kò fi ipò ọjà mìíràn tàbí bóyá ó yẹ fún lílò múlẹ̀.

Ìdí tí ojútùú kan fi lè dà bí aláwọ̀ ewé

Ohun tí o rí ní í ṣe pẹ̀lú orísun ìmọ́lẹ̀, omi náà, ohun èlò ìkó sínú rẹ̀, ohun tó wà lẹ́yìn rẹ̀, àti igun tí o ti ń wò ó. Àlàyé NIST nípa àwọ̀ àti ìrísí ṣàlàyé ìdí tí ìmọ́lẹ̀ àti ipò tí a ti ń wo nkan fi ṣe pàtàkì fún ìwọ̀n àwọ̀. Ìgò tí a fi àwọ̀ ṣe tàbí ohun aláwọ̀ yéèlo lẹ́yìn rẹ̀ lè yí àwọ̀ tí ojú rí padà. Fọ́tò tún ń fi ìtumọ̀ mìíràn kún ohun tí a rí, dípò kí ó pèsè ìwọ̀n kẹ́míkà.

Ìrísí aláwọ̀ ewé tí ó ń yí padà nígbà tí ohun lẹ́yìn rẹ̀ tàbí ìmọ́lẹ̀ bá yí padà bá èrò pé ipa ìmọ́lẹ̀ lè wà nínú rẹ̀ mu. Ohun tí a rí yẹn kò fi hàn pé àkópọ̀ náà tọ́. Ìyàtọ̀ tí kò yí padà kúrò nínú ohun tí olùṣelọpọ sọ nílò ìwádìí ọ̀tọ̀: àtòjọ àwọn èròjà, ìwọ̀n ìpọ̀, àkópọ̀ omi tàbí àwọn nkan tí a lò láti tú èròjà, àkọsílẹ̀ ìpele iṣelọpọ, àti àwọn èsì ìtúpalẹ̀ tó bá yẹ.

Má ṣe tètè pinnu pé “aláwọ̀ ewé túmọ̀ sí pé ìfèsì oxidation ti ṣẹlẹ̀” tàbí “aláwọ̀ ewé túmọ̀ sí pé ó ti dọ̀tí.” Èyíkéyìí kì í ṣe ìdánimọ̀ ohun tí ó ṣẹlẹ̀. Ọjà kan lè ní àwọn èròjà aláwọ̀ mìíràn; ohun èlò fífi àwọ̀ hàn nínú yàrá ìdánwò lè jẹ́ àdàlù tí a mọ̀ọ́mọ̀ ṣe. Àwọn ìyípadà kẹ́míkà tún lè ní ipa lórí fífa ìmọ́lẹ̀ mọ́ra, ṣùgbọ́n dídá irú nkan kẹ́míkà pàtó kan mọ̀ nílò ẹ̀rí tí ó ju àwọ̀ lọ. Sípẹ́kítírà fífa ìmọ́lẹ̀ mọ́ra àti àwọn ipò ìwọ̀n ṣàlàyé ohun tí ìwọ̀n lábẹ́ àwọn ipò tí a ṣàkóso ń fi kún ìmọ̀ wa.

Ìṣújú jẹ́ ohun tí a rí tí ó yàtọ̀

A gbọ́dọ̀ ṣe àkọsílẹ̀ ìṣújú, ìrísí bí ìkùukùu, àwọn nkan tí ń léfòó, àti èròjà tí ó tẹ̀ sí ìsàlẹ̀ lọ́tọ̀ sí àwọ̀. Àlàyé USGS nípa ìwọ̀n ìṣújú omi ṣàpèjúwe bí ìmọ́lẹ̀ ṣe ń tú ká àti àwọn ohun tí ó lè dí ìwọ̀n rẹ̀ lọ́wọ́, títí kan àwọn ìṣù afẹ́fẹ́ àti àwọn èròjà aláwọ̀. Ìlànà nípa ìmọ́lẹ̀ ni èyí, kì í ṣe ìdánwò ààbò methylene blue inú ìgò.

Àwọn ohun tí ó lè fa ìṣújú ní àwọn patikulu tí ó wà nínú omi láìtú, àwọn nkan tí ó jáde kúrò nínú ojútùú di líle, tàbí àwọn ìṣù afẹ́fẹ́. Àkópọ̀ àti ìtàn bí a ṣe mú ọjà náà ni yóò pinnu àwọn ohun tí ó yẹ kí a ṣèwádìí. “Ìwọ̀n ìpọ̀ nìkan ló fà á” kò tó láti ṣàlàyé àwọn nkan tuntun tí ojú lè rí. Bákan náà, ìrísí tí ó ṣújú kò dá ẹ̀dá alààyè kékeré kan mọ̀, kò sì sọ ohun tí patikulu kan ní nínú rẹ̀ fún ọ.

Bí ìṣújú, èròjà tí ó tẹ̀ sí ìsàlẹ̀, tàbí àwọn patikulu tí a kò retí bá wà, ya ìgò náà sọ́tọ̀, kí o sì béèrè àwọn àṣẹ tó jẹ́ ti ọjà náà ní pàtó lọ́wọ́ olùṣelọpọ kí o tó lò ó. Má ṣe yọ ọ́ ní àlẹ̀, mú un gbóná, fi omi kún un, tàbí fi kẹ́míkà kún un láti mú kí ìrísí rẹ̀ dà bí ohun tí a lè tẹ́wọ́ gbà. Yíyí ohun tí ó wà nínú rẹ̀ padà lè bo ohun tí a kọ́kọ́ rí mọ́lẹ̀, ó sì ń mú kí ìwádìí nira sí i.

Tábìlì ìṣàwárí ìṣòro ìrísí

Ka ìlà kọ̀ọ̀kan láti ohun tí a rí dé ẹ̀rí tí a nílò. Àwọn ọ̀nà ìwádìí ni wọ̀nyí, kì í ṣe àwọn ìdájọ́ pé ọjà kọjá tàbí pé ó kùnà.

Ṣe ìgbàsílẹ̀ tábìlì ìṣàwárí ìṣòro láti ṣe àkọsílẹ̀ ohun tí o rí lẹ́gbẹ̀ẹ́ nọ́ńbà ìpele iṣelọpọ ìgò náà.

Ohun tí àwọn ìyípadà redox lè ṣàlàyé

Methylene blue lè gba ìfèsì reduction láti di leucomethylene blue, tí àwọ̀ tí ojú lè rí nínú rẹ̀ kéré púpọ̀. Nínú ètò tí a ṣàkóso, atẹ́gùn lè mú irú búlúù tí ó ti gba ìfèsì oxidation padà, gẹ́gẹ́ bí àṣefihàn University of Wuppertal nípa ìfèsì tí ìmọ́lẹ̀ àti iná mànàmáná ń fa ṣe fi hàn.

Kẹ́mísírì àyíká rẹ̀ ṣe pàtàkì. Nínú ìwádìí Ye àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ní 2024 nípa ohun tó ń tọ́ka sí atẹ́gùn, a fi ohun àwọ̀ tí ó ti gba ìfèsì reduction sínú jẹ́ẹ̀lì olómi tí a ṣe ní pàtó. Ẹ̀rí fún ètò ìṣàwárí tí a ṣe ní èyí, kì í ṣe àpẹẹrẹ ìwọ̀n fún ìgò ṣọ́ọ̀bù kan tí a kò tíì mọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ sí.

Nítorí náà, bí àwọ̀ ṣe ń rẹ̀ kò túmọ̀ sí pé gbogbo ohun àwọ̀ ti pòórá. Bákan náà, bí àwọ̀ búlúù bá padà kò fi hàn pé a ti yọ àwọn nkan tí ìbàjẹ́ dá sílẹ̀, àwọn èròjà àjèjì, tàbí àwọn ìṣòro ẹ̀dá alààyè kékeré kúrò. Ìtọ́sọ́nà nípa ìdánwò àwọ̀ àti ìwẹ̀nù ṣàlàyé ìdí tí ìfèsì tí ó lè padà sẹ́yìn kò fi lè rọ́pò ìdánwò dídára tí ó péye.

Ohun tí o yẹ kí o fi ránṣẹ́ sí olùṣelọpọ

Pa àpótí tàbí ìgò ìpilẹ̀ṣẹ̀ àti ohun tí ó wà nínú rẹ̀ mọ́ kí wọ́n lè wà fún ìwádìí. Pèsè ohun mẹ́rin:

1. Orúkọ ọjà, ìwọ̀n ìpọ̀, nọ́ńbà ìpele iṣelọpọ, àti ọjọ́ ìparí gẹ́gẹ́ bí a ṣe tẹ̀ wọ́n sí i.
2. Àwọn fọ́tò tí ó fi gbogbo ìgò náà àti ìrísí tí ó ń fa ìdàníyàn hàn lábẹ́ ìmọ́lẹ̀ ojoojúmọ́ tí kò yí padà.
3. Ìgbà tí ìyàtọ̀ náà kọ́kọ́ hàn, títí kan bóyá ó ti wà kí o tó ṣí i.
4. Ìtàn ìpamọ́ àti gbígbé ọjà, títí kan dídì, ooru, ìfarahàn sí ìmọ́lẹ̀, tàbí àwọn ohun tí a fi kún ìgò náà tí a mọ̀ nípa wọn.

Béèrè bóyá ohun tí o rí bá ìlànà pàtó fún àkópọ̀ àti ìpele iṣelọpọ yẹn gan-an mu, àti ẹ̀rí tí ó fi ìdáhùn náà múlẹ̀. Ìwé ẹ̀rí fífi ọjà sílẹ̀ fún títà lè ṣe àkọsílẹ̀ àwọn èsì nígbà ìdánwò; ṣíṣe àyẹ̀wò ìgò lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ ìpamọ́ àrà ọ̀tọ̀ lè nílò àfikún ìsọfúnni nípa ìdúróṣinṣin rẹ̀.

Tẹ̀lé àwọn àṣẹ ìpamọ́ tí ọjà náà fúnra rẹ̀ ní. Àpẹẹrẹ ọjà abẹ́rẹ́ lókè sọ pé a gbọ́dọ̀ dáàbò bò ó lọ́wọ́ ìmọ́lẹ̀, ó sì ka fífi sínú firiji tàbí dídì sí èèwọ̀; a kò gbọ́dọ̀ ka àwọn àṣẹ wọ̀nyẹn sí ti gbogbo ohun èlò fífi àwọ̀ hàn tàbí gbogbo ojútùú láìṣàyẹ̀wò. Ìtọ́sọ́nà nípa ìpamọ́ àti àkókò tí ọjà lè wúlò ní ibi ìpamọ́ ṣàlàyé bí a ṣe lè ka àmì ìdánimọ̀ tó yẹ. Àwọ̀ búlúù tí kò yí padà kò fi kún ọjọ́ ìparí, àwọ̀ tí ó sì yí padà kò lè pinnu ọjọ́ ìparí tuntun tí yóò rọ́pò rẹ̀.