Methylene blue àti agbára ìrònú lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ: àwọn ìdánwò ènìyàn àti àwọn ìlànà inú ẹranko

Àwọn àgbàlagbà máa ń jáde láti iṣẹ́ abẹ ńlá nígbà míì pẹ̀lú ìrònú tí kò ṣe kedere bí ti tẹ́lẹ̀. Àwọn ẹbí máa ń kíyè sí i. Àwọn oníṣègùn sì máa ń díwọ̀n rẹ̀. Ìbéèrè náà ni bóyá methylene blue, tí a fún wọn ní àkókò tó sún mọ́ fífún wọn ní akuniloorun, ń dáàbò bo ọpọlọ. Irú ẹ̀rí méjì sọ̀rọ̀ nípa ìbéèrè yẹn, wọ́n sì ń dáhùn àwọn apá rẹ̀ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ìdánwò nínú ènìyàn ní àkókò tó yí iṣẹ́ abẹ ká ròyìn ohun tó ṣẹlẹ̀ sí àwọn aláìsàn. Àwòṣe eku àgbà dábàá bí ààbò yẹn ṣe lè ṣiṣẹ́ nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara. Ọ̀kan kò lè rópò èkejì.

Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ ni láti ya àwọn àbájáde méjì tí a sábà máa ń da pọ̀ sọ́tọ̀.

Ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ àti ìdínkù agbára ìrònú tí a díwọ̀n jẹ́ èrò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀

Ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ jẹ́ ìdààmú àfiyèsí àti ìmọ̀ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ tó bẹ̀rẹ̀ lójijì, tí ó sì ń yí padà. Aláìsàn lè ní ìrònú tó ṣe kedere ní wákàtí kan, kí ó sì dàrú ní wákàtí tó tẹ̀ lé e. Àwọn ilé ìwòsàn máa ń ṣàwárí rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìṣàyẹ̀wò lẹ́gbẹ̀ẹ́ ibùsùn, bí 3D-CAM, ní ọ̀pọ̀ ìgbà ju ẹ̀ẹ̀kan lọ lójúmọ́, nítorí àyẹ̀wò ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo lè má rí i.

Àìṣiṣẹ́ agbára ìrònú dáadáa lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ jẹ́ ohun mìíràn. Ó jẹ́ ìdínkù tí a díwọ̀n lórí àwọn ìdánwò tí a ṣètò, ní ìfiwéra pẹ̀lú ìwọ̀n ìpilẹ̀ aláìsàn fúnra rẹ̀ ṣáájú iṣẹ́ abẹ, tí ó bo ìrántí, àfiyèsí, àti agbára ìṣètò àti ìṣàkóso ìṣe. A máa ń ṣe ìdánwò náà ní àwọn ọjọ́ tàbí ọ̀sẹ̀ lẹ́yìn náà. Aláìsàn lè ní ọ̀kan láìní èkejì.

Ìyàtọ̀ yìí ṣe pàtàkì nítorí a ń díwọ̀n àbájáde méjèèjì pẹ̀lú ohun èlò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, ní àkókò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nípasẹ̀ àwọn olùṣàyẹ̀wò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Nígbà tí ìdánwò kan bá ròyìn méjèèjì, ka wọn gẹ́gẹ́ bí ìsọ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ méjì. A ṣàlàyé ìpìlẹ̀ ìlànà kíkà àwọn ìwé ìdánwò yìí nínú bí a ṣe ń ka ìwádìí methylene blue.

Ohun tí ìdánwò ènìyàn ṣe

Ẹ̀rí pàtàkì nínú ènìyàn wá láti ìdánwò kan ní Huashan Hospital tí a pín àwọn olùkópa sí ẹgbẹ́ láìlètò, tí a kò sì fi ìpín ẹgbẹ́ náà pamọ́, tí a tẹ̀ jáde nínú Journal of Clinical Anesthesia ní 2021. Ó gba àwọn aláìsàn 248 tí ọjọ́ orí wọn jẹ́ 60 sí 80, tí wọ́n ń ṣe iṣẹ́ abẹ ńlá tí a ti ṣètò tẹ́lẹ̀, tí kì í ṣe ti ọkàn, tí kò sì kan iṣẹ́ abẹ ọpọlọ tàbí iṣan ara. Èyí ní àwọn iṣẹ́ abẹ inú àyà, egungun, ẹ̀yà ìtọ̀, àti iṣẹ́ abẹ ńlá inú ikùn. Ìdajì gba methylene blue 2 mg/kg nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀, tí a tú sínú omi kí ó tó 50 mL, tí a sì fi ṣàn sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ láàárín ìṣẹ́jú 60 lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn tí a bẹ̀rẹ̀ akuniloorun. Ìdajì gba 50 mL ti omi iyọ̀ ní ìṣètò àkókò kan náà.

Ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ ni àbájáde àkọ́kọ́ tí a fẹ́ díwọ̀n. Àwọn olùṣàyẹ̀wò ṣe àyẹ̀wò àkọ́kọ́ pẹ̀lú 3D-CAM lẹ́ẹ̀mejì lójúmọ́, pẹ̀lú ó kéré tán wákàtí mẹ́fà láàárín wọn, ní ọjọ́ 1 sí 5 lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ tàbí títí di ìgbà tí aláìsàn jáde. Wọ́n sì lo Memorial Delirium Assessment Scale láti ṣàlàyé àwọn àyẹ̀wò tó fi ìdàrúdàpọ̀ hàn. A kọ ìdàrúdàpọ̀ inú yàrá ìmúpadàbọ̀ sílẹ̀ lọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ nígbà jíjí láti akuniloorun. Agbára ìrònú ni àbájáde kejì: àkójọpọ̀ ìdánwò tí a ṣètò ní ọjọ́ ṣáájú iṣẹ́ abẹ àti lẹ́ẹ̀kan sí i ní nǹkan bí ọjọ́ 7 lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ. A túmọ̀ ìdínkù sí bí àbájáde bá burú sí i ju ìyapa boṣewa kan lọ nínú ó kéré tán ìdánwò méjì. Ìyẹn jẹ́ ìdínkù ìbẹ̀rẹ̀, tí a sábà ń pè ní ìmúpadàbọ̀ agbára ìrònú tó pẹ́ nísinsìnyí. Ní oṣù mẹ́ta, àwọn olùwádìí lo àyẹ̀wò orí tẹlifóònù, TICS-m, ṣùgbọ́n kò sí ìwọ̀n ìpilẹ̀ TICS-m ṣáájú iṣẹ́ abẹ fún ìfiwéra.

Àwọn àbájáde ìbẹ̀rẹ̀ fi methylene blue sí ipò tó dára sí i. Ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ ṣẹlẹ̀ sí 9 nínú àwọn aláìsàn methylene blue 124 (7.3 ní ọgọ́rùn-ún), ní ìfiwéra pẹ̀lú 30 nínú ẹgbẹ́ ìṣàkóso 124 (24.2 ní ọgọ́rùn-ún), pẹ̀lú ìpín odds tí a ṣàtúnṣe sí 0.24 àti ààlà ìgbẹ́kẹ̀lé 95 ní ọgọ́rùn-ún láti 0.11 sí 0.53. Ìdínkù agbára ìrònú ní ìbẹ̀rẹ̀ ṣẹlẹ̀ sí 20 nínú 124 (16.1 ní ọgọ́rùn-ún), ní ìfiwéra pẹ̀lú 49 nínú 122 (40.2 ní ọgọ́rùn-ún). Ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ nígbà jíjí nínú yàrá ìmúpadàbọ̀ jọra láàárín àwọn ẹgbẹ́, ní nǹkan bí 18 ní ìfiwéra pẹ̀lú 23 ní ọgọ́rùn-ún. Ní oṣù mẹ́ta, àwọn àmì ìdánwò orí tẹlifóònù fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ọ̀kan náà (àárín 34.5 àti 34.0), láìsí ìyàtọ̀ tó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò.

A gbọ́dọ̀ ka àwọn nọ́ńbà wọ̀nyẹn pẹ̀lú àwọn ààlà wọn. Ìdánwò náà sọ ní kedere pé a kò fi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́. Àwọn oníṣègùn akuniloorun mọ ìpín ẹgbẹ́ náà, methylene blue sì ń sọ ìtọ̀ di búlú-aláwọ̀ ewé fún ọjọ́ mẹ́ta sí márùn-ún, èyí tó lè fi ẹgbẹ́ náà hàn sí àwọn aláìsàn àti àwọn olùṣàyẹ̀wò. Ilé ìwòsàn kan ṣoṣo ni a ti ṣe é. Ìtẹ̀lé agbára ìrònú pẹ̀lú ìdánwò ìpilẹ̀ tó péye gba nǹkan bí ọ̀sẹ̀ kan; àyẹ̀wò orí tẹlifóònù ní oṣù mẹ́ta kò lè fi ìyípadà láti ìwọ̀n ìpilẹ̀ hàn nítorí kò sí àmì ìdánwò orí tẹlifóònù ní ìpilẹ̀. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a kọ sínú tábìlì, bí ríru, ìgbagbogbo, àti yíyí orí, jọra láàárín àwọn ẹgbẹ́, kò sì sí aláìsàn tí a ròyìn pé ó ní àkójọpọ̀ àmì àìsàn serotonin tàbí àìtó ẹ̀jẹ̀ láti inú fífọ́ àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa tó ṣe pàtàkì nípa ìṣègùn. Ibà wọ́pọ̀ sí i pẹ̀lú methylene blue (16 nínú 124 ní ìfiwéra pẹ̀lú 3 nínú 124). Àìṣiṣẹ́ ẹ̀dọ̀ bó ṣe yẹ farahàn ní ẹgbẹ́ méjèèjì, ó sì bá àwọn ọ̀ràn iṣẹ́ abẹ yíyọ apá ẹ̀dọ̀ kúrò mu.

Ohun tí àwòṣe eku àgbà fi kún un

Ìwádìí ọ̀tọ̀ kan nínú àwọn eku tí ọjọ́ orí wọn jẹ́ oṣù 18 béèrè ìbéèrè nípa ìlànà bí ohun ṣe ń ṣiṣẹ́, kì í ṣe ìbéèrè ìṣègùn. A pín àwọn eku akọ C57BL/6J márùndínláàádọ́ta sí ẹgbẹ́ mẹ́ta tí ọkọọkan ní mẹ́ẹ̀ẹ́dógún: afẹ́fẹ́ oxygen nìkan, sevoflurane 3 ní ọgọ́rùn-ún fún wákàtí méjì, tàbí sevoflurane kan náà lẹ́yìn abẹ́rẹ́ methylene blue 5 mg/kg kan ṣoṣo sínú àyè inú ikùn ní wákàtí méjì ṣáájú rẹ̀. A dán kíkẹ́kọ̀ọ́ àti ìrántí wò pẹ̀lú ìdánwò ọ̀nà omi Morris, a sì ṣàyẹ̀wò àsopọ̀ hippocampus fún ìrísí mitochondria àti àwọn protein tó ń ṣàkóso pípín mitochondria.

Sevoflurane mú protease SENP3 pọ̀ sí i, ó yọ protein kékeré kan tó ń ṣe àtúnṣe (SUMO2/3) kúrò lára olùṣàkóso pípín Drp1, ó fọ mitochondria sí àwọn ege, ó sì mú àbájáde ìdánwò ọ̀nà omi burú sí i. Fífún eku ní methylene blue ṣáájú yí ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìgbésẹ̀ inú ìlànà yẹn padà: yíyọ SUMO kúrò lára Drp1 dín kù, fífọ́ sí ege dín kù, àwọn àmì ìdánwò ìrántí sì dára sí i. Àwọn òǹkọ̀wé gbé ipò fífi SUMO mọ́ Drp1 kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tó ń tan tàbí pa ìlànà tó so fífún akuniloorun pọ̀ mọ́ ìpalára mitochondria àti agbára ìrònú.

Ìyẹn jẹ́ ìlànà pàtó tí a lè dán wò, ó sì mú àmì tí a rí nínú ènìyàn má ṣe jẹ́ ohun ìyàlẹ́nu púpọ̀ nípa ìmọ̀ ẹ̀dá alààyè. Ṣùgbọ́n ṣàkíyèsí gbogbo ohun tí àwòṣe náà kì í ṣe. Àwọn eku wọ̀nyí dàgbà, ṣùgbọ́n ara wọn dá ní gbogbo ọ̀nà mìíràn, akuniloorun nìkan ni wọ́n sì gba, láìsí iṣẹ́ abẹ tàbí àìsàn míì tó bá a rìn. A fi abẹ́rẹ́ oogun náà sínú ikùn ní wákàtí méjì ṣáájú fífún akuniloorun, èyí jẹ́ ìṣètò fífún oogun ṣáájú tó yàtọ̀ sí fífi oogun ṣàn sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ lẹ́yìn tí a bẹ̀rẹ̀ akuniloorun nínú ìdánwò ìṣègùn. Ẹ̀rí inú àsopọ̀ hippocampus eku kò fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ìlànà kan náà ló ṣàlàyé àbájáde nínú ènìyàn.

Ìwádìí méjèèjì lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara wọn

Ètò ìdánwò kejì tó tóbi sí i mú kí ó túbọ̀ ṣe kedere ibi tí ẹ̀ka ìwádìí yìí ń lọ. Ìdánwò iṣẹ́ abẹ pancreas NCT04529265 tí a forúkọ sílẹ̀ ṣètò fún àwọn aláìsàn 314 tí ọjọ́ orí wọn jẹ́ 55 sí 80, fífi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́ fún àwọn olùkópa àti àwọn olùṣàyẹ̀wò àbájáde, àti fífún oogun lẹ́ẹ̀mejì nígbà iṣẹ́ abẹ tí àpapọ̀ rẹ̀ jẹ́ 3 mg/kg. Ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ nígbà tí wọ́n wà ní ilé ìwòsàn ni àbájáde àkọ́kọ́, agbára ìrònú ní ọjọ́ 7, àwọn àmì ìredodo, àti ìtẹ̀lé nípa àrùn jẹjẹrẹ fún àkókò tó gùn sí i sì jẹ́ àwọn àbájáde kejì. Àkọsílẹ̀ ìforúkọsílẹ̀ fi hàn pé a parí rẹ̀ ní December 2024, àwọn àbájáde sì ti farahàn lẹ́yìn náà nínú Journal of Clinical Anesthesia ní 2026. Àtúnsẹ ìdánwò tí ó fi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́ yẹn ni ìwádìí tó yẹ kí a tẹ̀lé kí a tó gbé àbájáde ìdánwò tí kò fi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́ ga sí ìsọ tí a ti fìdí múlẹ̀.

Ààbò nínú yàrá iṣẹ́ abẹ kò túmọ̀ sí ààbò ní ilé

Gbogbo àbájáde agbára ìrònú lókè wá láti lílo nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ lábẹ́ àbójútó nígbà iṣẹ́ abẹ. Ipò yẹn ní àwọn oníṣègùn akuniloorun, àwọn ohun èlò ìṣọ́ àyípadà ara, àwọn oogun fún ìmúpadàbọ̀ sí ìyè, àti àyẹ̀wò àwọn oogun tí ó lè ní ìbáṣepọ̀. Kò sí èyíkéyìí nínú èyí tó túmọ̀ sí pé lílo nípasẹ̀ ẹnu ní ilé ní ààbò kan náà.

Ìkìlọ̀ pàtó méjì wà. Methylene blue ń dí iṣẹ́ monoamine oxidase lọ́wọ́, nítorí náà fífi í pọ̀ mọ́ àwọn oogun ìtọ́jú ìsoríkódò tó ń ṣiṣẹ́ lórí serotonin lè fa àkójọpọ̀ àmì àìsàn serotonin. Àlàyé fún kíkọ oogun abẹ́rẹ́ náà gbé ewu yìí kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìkìlọ̀ inú àpótí; a ṣàlàyé àwọn oogun tó lè ní ìbáṣepọ̀ nínú ìbáṣepọ̀ methylene blue pẹ̀lú àwọn oogun. Àwọn aláìsàn tí ó ní àìtó G6PD wà nínú ewu fífọ́ àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa. Àwọ̀ búlú tí ìtọ̀ àti awọ ara ń yí sí, tí kò léwu fúnra rẹ̀, tún jẹ́ ìdí tí àwọn ìdánwò ọjọ́ iwájú fi gbọ́dọ̀ ṣiṣẹ́ takuntakun sí i lórí fífi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́ ju bí ìwádìí tí kò fi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́ ṣe lọ. A ṣe àkótán àwọn ìlànà ààbò gbogbogbòò fún bíbójútó àti rírà rẹ̀ láti orísun nínú àwọn ìpìlẹ̀ ààbò methylene blue.

Kókó ọ̀rọ̀

Ìdánwò kan tí kò fi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́ nínú àwọn aláìsàn iṣẹ́ abẹ àgbà ròyìn ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ tó dín kù púpọ̀ àti ìdínkù agbára ìrònú tí a díwọ̀n ní ìbẹ̀rẹ̀ tó kéré sí i lẹ́yìn fífún methylene blue ẹ̀ẹ̀kan nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ nígbà iṣẹ́ abẹ. Kò sí ìyàtọ̀ agbára ìrònú ní oṣù mẹ́ta, àwọn òǹkọ̀wé rẹ̀ fúnra wọn sì ṣí àwọn àìlera fífi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́ payá. Àwòṣe akuniloorun nínú eku àgbà pèsè àlàyé mitochondria tó bára mu nípa bí irú ààbò bẹ́ẹ̀ ṣe lè ṣẹlẹ̀. Wo wọ́n gẹ́gẹ́ bí ìsọ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ méjì: àmì ìṣègùn tó ń dúró de àtúnsẹ ìdánwò tí ó fi ìpín ẹgbẹ́ pamọ́, àti ìlànà kan tó ń dúró de ìmúdájú nínú ènìyàn. Àwọn òǹkàwé tó ń tọpinpin àwọn àbájáde ìrántí nígbà ogbó ní ọ̀nà tó gbòòrò sí i tún lè fẹ́ ka methylene blue àti ìrántí nígbà ogbó.