Àwọn àǹfààní methylene blue: ẹ̀rí lórí ènìyàn àti àwọn ààlà rẹ̀

Methylene blue ní ìlò ìṣègùn tí a ti fi ẹ̀rí hàn, ṣùgbọ́n èyí kò fìdí rẹ̀ múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àfikún fún ìlera gbogbogbò. Ìwádìí lórí ènìyàn ní àwọn ìdánwò kéékèèké lórí ìrántí àti ìyípadà kẹ́míkà ọpọlọ, àwọn ìwádìí nínú àwọn ẹgbẹ́ aláìsàn pàtó, àti àwọn àbájáde tí kò bá àwọn ẹ̀sùn gbajúmọ̀ nípa fífi agbára kún ara mu. Ìbéèrè tó wúlò ni: àǹfààní fún ènìyàn wo, tí a fi àbájáde wo wọn?

Oògùn kan lè ṣàtúnṣe ìlànà àìsàn pàtó láìmú ètò ara tí ó ti ní ìlera dáadáa sunwọ̀n sí i. Ìyípadà nínú àwòrán ọpọlọ lè fi hàn pé nkan kan ń ṣiṣẹ́ láìfi hàn pé ènìyàn ń ronú kedere sí i. Bí a bá pa àwọn ìyàtọ̀ wọ̀nyí mọ́, yóò yí bí a ṣe lóye ẹ̀rí náà padà.

Àǹfààní wo ni a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀?

Ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ìtọ́sọ́nà fún fífi ProvayBlue tí a ń fún nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ pàṣẹ sọ pé a ń lò ó láti tọ́jú methemoglobinemia tí a kò bí ènìyàn pẹ̀lú, nínú àwọn àgbàlagbà àti àwọn ọmọ. Nínú ipò yìí, ìyípadà kẹ́míkà tí a ń pè ní oxidation yí hemoglobin padà, tó fi jẹ́ pé kò lè gbé atẹ́gùn bí ó ṣe yẹ. Methylene blue ń ṣèrànwọ́ láti yí hemoglobin tí ó ti yí padà náà padà sí irú rẹ̀ tí ó lè ṣiṣẹ́.

Èyí jẹ́ ìtọ́jú pàtó tí àkópọ̀ oògùn, ọ̀nà fífúnni, àyẹ̀wò àìsàn, àti ìṣọ́ra rẹ̀ ti ṣe kedere. Kò túmọ̀ sí pé omi oògùn tí a ń tà fún mímu ń mú kí atẹ́gùn dé àwọn ẹ̀yà ara sí i tàbí mú ìlera ẹni tí kò ní methemoglobinemia sunwọ̀n sí i. Ìyàtọ̀ náà dá lórí ohun tí a ti fi ẹ̀rí hàn, kì í ṣe bóyá nkan náà ní ipa lórí iṣẹ́ ara.

Tábìlì ẹ̀rí fún ẹ̀sùn kọ̀ọ̀kan

Tábìlì yìí ya àwọn àbájáde fún aláìsàn sọ́tọ̀ kúrò nínú àwọn ìwọ̀n ìdánwò. Ó jẹ́ àkójọpọ̀ ẹ̀rí tí ó ní àfojúsùn pàtó, kì í ṣe àkójọ gbogbo ìlò tí a ti dábàá. Àbájáde rere kan kan àwọn ipò ìwádìí tí a fi hàn.

Ẹ̀sùn àǹfààní	Àwọn tí a kẹ́kọ̀ọ́ àti àwọn ipò ìwádìí	Ohun tí a wọn àti àbájáde	Ààlà pàtàkì
Tọ́jú methemoglobinemia tí a kò bí ènìyàn pẹ̀lú	Àwọn àgbàlagbà àti àwọn ọmọ tí a ń fún ní ọjà oògùn nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú àṣẹ dókítà	Mímú hemoglobin padà sí ipò tí ó lè ṣiṣẹ́ ni ìpìlẹ̀ ìlò tí a fọwọ́ sí lókè	Ìtọ́jú fún àìsàn pàtó, kì í ṣe ẹ̀rí pé ó ń mú ìlera gbogbogbò sunwọ̀n sí i
Mú ìrántí tàbí àfiyèsí sunwọ̀n sí i	Ìdánwò 2016 tí a fi pín àwọn olùkópa sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀: àwọn àgbàlagbà 26 tí wọ́n ní ìlera dáadáa; fífúnni lẹ́ẹ̀kan nípasẹ̀ ẹnu ní àfiwé pẹ̀lú oògùn àfarawé; àyẹ̀wò ní wákàtí kan lẹ́yìn náà	Ìyípadà nínú iṣẹ́ ọpọlọ tó ní í ṣe pẹ̀lú iṣẹ́ tí wọ́n ń ṣe; ìlọsíwájú tó tó 7% nínú àwọn ìdáhùn tó tọ́ nígbà ìrántí láàárín ẹgbẹ́ methylene blue	Ìfiwéra ìbáṣepọ̀ oògùn àti àkókò lórí ìhùwàsí kò dé ìpele ìjẹ́pàtàkì nípa ìṣirò, P = .09; àkókò ìdáhùn nínú àyẹ̀wò àfiyèsí kò sunwọ̀n sí i
Fi agbára kún ọpọlọ	Ìdánwò 2023 tí àwọn olùkópa gba ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìtọ́jú ní àkókò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀: àwọn obìnrin mẹ́jọ tí wọ́n ní ìlera dáadáa; methylene blue nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ ní ìpele méjì àti oògùn àfarawé ní àwọn ọjọ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀	Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nínú ọpọlọ àti ìwọ̀n lílo atẹ́gùn tí a fojú díwọ̀n dín kù	Ìwádìí kékeré lórí iṣẹ́ ara fún àkókò kúkúrú; kì í ṣe ìdánwò ìlera gbogbogbò nípasẹ̀ ẹnu, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe ẹ̀rí ìpalára tàbí àǹfààní ìṣègùn
Mú ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn tàbí àníyàn sunwọ̀n sí i	Ìdánwò Alda àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ lórí àìsàn ìṣesí bipolar: àwọn olùkópa 37 tí wọ́n ń lo lamotrigine; ìdánwò oṣù mẹ́fà tí wọ́n gba ìtọ́jú méjèèjì ní àkókò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, tí ó fi ìwọ̀n oògùn gíga àti kékeré tí a ń mu wé ara wọn	Àwọn àmì ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn àti àníyàn tí ó ṣẹ́ kù sunwọ̀n sí i; àwọn ipa lórí agbára ìrònú kò dé ìpele ìjẹ́pàtàkì nípa ìṣirò	Ìtọ́jú àfikún nínú ẹgbẹ́ aláìsàn tí a yàn pàtó; oògùn tí ó ń ṣiṣẹ́ ní ìwọ̀n kékeré ni a fi ṣe àfiwé; kò lè fìdí ìmúgbòrò ìṣesí gbogbogbò múlẹ̀
Tọ́jú àìsàn Alzheimer	Ìdánwò LMTM ìpele 3 ní 2016: àwọn aláìsàn 891 tí àìsàn wọn kò lágbára tàbí tí ó wà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì; oṣù 15	Àwọn àyẹ̀wò àkọ́kọ́ tí a ti pinnu ṣáájú kò rí àǹfààní lórí agbára ìrònú tàbí àwọn iṣẹ́ ojoojúmọ́ ní àwọn ìwọ̀n gíga ní àfiwé pẹ̀lú ẹgbẹ́ ìṣàkóso tí ó gba ìwọ̀n kékeré	LMTM jẹ́ àkópọ̀ methylthioninium pàtó tí ó ti gba ìyípadà kẹ́míkà reduction; àwọn àbájáde rẹ̀ kò lè jẹ́ ẹ̀rí fún àwọn omi methylene blue tí a ń tà ní ìwọ̀n ẹyọ omi
Mú ìmúláradá láti shock tí sepsis fà sunwọ̀n sí i	Ìdánwò 2023 ní ilé ìwádìí kan: a ṣe àyẹ̀wò àwọn aláìsàn 91; ìtọ́jú nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ tí a fi kún ìtọ́jú àkànṣe ní àfiwé pẹ̀lú oògùn àfarawé	Àkókò àárín títí di ìgbà tí a dá àwọn oògùn tí ń gbé ìfúnpá sókè dúró jẹ́ wákàtí 69 ní àfiwé pẹ̀lú 94	Ìwọ̀n ikú jọ ara wọn; agbára ìṣirò ìdánwò náà kò tó láti fìdí àǹfààní ìwàláàyè múlẹ̀; ó wà nínú àyíká ìtọ́jú ilé ìwòsàn
Fa dídàgbà awọ ara lọ́ra	Àwọn ìdánwò 2017 lórí sẹ́ẹ̀lì fibroblast àti awọ ara tí a tún kọ́: àwọn sẹ́ẹ̀lì ènìyàn tí a tọ́ dàgbà àti àwọn àwòṣe àsopọ̀ oníwọ̀n mẹ́ta	Àwọn ìyípadà ní ìdínkù másùnmáwo oxidation àti ìlọsíwájú nínú ọ̀rinrin àti nínípọn àwòṣe awọ ara	Ohun èlò tí a mú láti ara ènìyàn kì í ṣe ìdánwò lórí ènìyàn; kò sí ẹ̀rí níbí pé mímu methylene blue ń dín ìrúnkèrindò awọ ara kù
Gùn àkókò ìwàláàyè ènìyàn	Àtúnyẹ̀wò 2021 lórí ìdènà ọjọ́ ogbó jíròrò àwọn ìlànà iṣẹ́, ìdánwò sẹ́ẹ̀lì, ìwádìí ẹranko, àti àwọn ìwádìí ìṣègùn tí a yàn	Ìṣeéṣe nípa iṣẹ́ ara àti àwọn ipa tó ní í ṣe pẹ̀lú dídàgbà nínú ìdánwò	Àtúnyẹ̀wò náà kì í ṣe ìdánwò àkókò ìwàláàyè ènìyàn; àwọn àbájáde tí a tọ́ka sí kò fìdí ìwàláàyè gígùn sí i fún ènìyàn múlẹ̀

Ẹ̀rí mélòó ni ìwádìí ìrántí náà fi hàn?

Ó ṣe pàtàkì kí ìwọ̀n 7% náà wà pẹ̀lú ohun tí a fi wé e. Ìlọsíwájú láti ìwọ̀n ìbẹ̀rẹ̀ ẹgbẹ́ kan fúnra rẹ̀ kò jẹ́ ohun kan náà pẹ̀lú àǹfààní lórí oògùn àfarawé tí a ti fi ẹ̀rí hàn. Ṣíṣe iṣẹ́ kan léraléra lè mú kí ènìyàn ṣe é dáadáa sí i nítorí pé ó ti mọ̀ ọ́n; èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìdí tí ẹgbẹ́ ìṣàkóso fi ṣe pàtàkì.

Nínú ìdánwò tó wà lókè, ìfiwéra nípa ìṣirò ti àwọn ìyípadà nínú àwọn ẹgbẹ́ kò dé ààlà ìjẹ́pàtàkì tí a sábà ń lò. Èyí kò fi hàn pé kò sí ipa kankan. Ó túmọ̀ sí pé àbájáde ìhùwàsí náà ṣì jẹ́ ẹ̀rí àkọ́bẹ̀rẹ̀. Bákan náà, ìbísí nínú iṣẹ́ tí àwòrán ọpọlọ fi hàn nígbà ṣíṣe iṣẹ́ kan kò fìdí ìlọsíwájú nínú àfiyèsí ojoojúmọ́, bí ènìyàn ṣe ń ṣe iṣẹ́, tàbí ààbò kúrò lọ́wọ́ àìsàn ìdínkù agbára ìrántí àti ìrònú múlẹ̀. Wo àtúnyẹ̀wò ẹ̀rí ìrántí àti agbára ìrònú fún ìgbéléwọ̀n tí ó dá lórí àbájáde kọ̀ọ̀kan.

Ṣé methylene blue ń fi agbára kún ara?

“Agbára” lè túmọ̀ sí rírẹ̀ díẹ̀ sí i, ṣíṣe ATP púpọ̀ sí i nínú sẹ́ẹ̀lì, lílo atẹ́gùn púpọ̀ sí i, tàbí ṣíṣe eré ìdárayá fún àkókò tó gùn sí i. Àwọn àbájáde tí a ń wọn wọ̀nyí yàtọ̀ síra. Ẹ̀rí fún ọ̀kan kò lè rọ́pò ẹlòmíràn láìsọ ọ́ ní kedere.

Ìwádìí àwọn obìnrin mẹ́jọ náà ń fúnni ní ìmọ̀ pàtàkì ní pàtàkì nítorí pé àwọn olùwádìí retí ìbísí nínú ìyípadà kẹ́míkà ọpọlọ, ṣùgbọ́n wọ́n rí òdìkejì rẹ̀. Àwọn ìdánwò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lórí eku tún rí ìdínkù nínú ìṣàn ẹ̀jẹ̀ àti bí ara ṣe ń lo glucose lábẹ́ àwọn ipò tí a dán wò. Àwọn òǹkọ̀wé jíròrò àwọn ipa tí ó sinmi lórí ìwọ̀n oògùn àti ìṣeéṣe pé ọpọlọ tí ó ní ìlera dáadáa ń dáhùn lọ́nà tí ó yàtọ̀ sí àwọn ètò ara tí iṣẹ́ wọn ti bà jẹ́.

Èyí kò tọ́ka sí ìpele mìíràn tí ó ń mú agbára sunwọ̀n sí i lọ́nà tí a lè gbára lé. Fífúnni nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ àti nípasẹ̀ ẹnu tún ń jẹ́ kí ìwọ̀n oògùn nínú ara ní àkókò kọ̀ọ̀kan yàtọ̀. Ìwádìí náà fi ìdí ìjẹ́pàtàkì dídán ìlànà iṣẹ́ kan wò tààrà múlẹ̀, dípò kí a rò pé iṣẹ́ mitochondria máa ń pọ̀ sí i nígbà gbogbo. Àtúnyẹ̀wò ẹ̀rí mitochondria wa ṣàyẹ̀wò ìyàtọ̀ yẹn ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ sí i.

Ìdí tí àwọn àbájáde ẹranko àti sẹ́ẹ̀lì kò fi parí ìjíròrò lórí àwọn ẹ̀sùn ìlera

Àwọn ìdánwò ṣáájú ìwádìí ìṣègùn lórí ènìyàn ń ṣèrànwọ́ láti mọ àwọn ìlànà iṣẹ́ àti láti pinnu ohun tí ó yẹ fún ìdánwò lórí ènìyàn. Wọ́n lè ṣàkóso ìwọ̀n nkan tí ó yí sẹ́ẹ̀lì ká lọ́nà pípéye, fa ìpalára pàtó nínú ẹranko, tàbí wọn àwọn ìyípadà àsopọ̀ tí kò rọrùn láti kẹ́kọ̀ọ́ nínú ènìyàn.

Àwọn agbára wọ̀nyí tún fi ààlà sí bí a ṣe lè lo àbájáde náà fún ènìyàn. Dídáàbò bo sẹ́ẹ̀lì tí a fi másùnmáwo ìdánwò sí kò fi hàn pé àgbàlagbà tí ó ní ìlera dáadáa yóò ní ìmọ̀lára tó dára sí i. Àpẹẹrẹ awọ ara tí a tún kọ́ kò ṣe àfarawé ìṣàn ẹ̀jẹ̀ ènìyàn, ìyípadà kẹ́míkà ara rẹ̀, lílo oògùn rẹ̀, tàbí fífi ara rẹ̀ bá nkan kan pàdé fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ìwádìí awọ ara náà jẹ́ àpẹẹrẹ tó ṣe kedere: bí ohun èlò rẹ̀ ṣe wá láti ara ènìyàn kò sọ àwọn ìwọ̀n àsopọ̀ nínú yàrá ìwádìí di àbájáde ìṣègùn fún ẹwà ara.

Bákan náà, àtúnyẹ̀wò tí àkọlé rẹ̀ ní “ìdènà ọjọ́ ogbó” lè ṣe àkótán àwọn ìdánwò tó ní ìrètí láìfìdí ìwàláàyè gígùn sí i múlẹ̀. Ya àbájáde tí a ń dábàá sọ́tọ̀ kúrò nínú èyí tí a wọn gan-an. Àtúnyẹ̀wò ẹ̀rí ìwàláàyè gígùn àti ìdènà ọjọ́ ogbó tọpa ìbéèrè yẹn jákèjádò ìwádìí náà.

Ṣé àwọn àǹfààní yàtọ̀ fún ọkùnrin àti obìnrin?

Àwọn ìwádìí tí ó wà kò fìdí àwọn àǹfààní ìlera gbogbogbò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ múlẹ̀ ní ìbámu pẹ̀lú akọ tàbí abo. Àpẹẹrẹ ìwádìí iṣẹ́ ara tí gbogbo olùkópa rẹ̀ jẹ́ obìnrin sọ ẹni tí ó kópa fún wa; láìsí àfiwé pẹ̀lú ọkùnrin, kò lè fi hàn pé ìdáhùn kan jẹ́ ti obìnrin nìkan. Àwọn ìwádìí tí ó gba akọ àti abo tún nílò iye olùkópa tó pé àti àfiwé tí a ti pinnu ṣáájú kí wọ́n tó lè ṣètìlẹ́yìn fún àwọn ẹ̀sùn pé ipa rẹ̀ yàtọ̀.

Fún ọkùnrin, ìwádìí tí a ṣàyẹ̀wò níbí kò fìdí àǹfààní fún testosterone, agbára láti bímọ, tàbí agbára ìbálòpọ̀ múlẹ̀. Fún obìnrin, kò fìdí ìtura nígbà dídá nǹkan oṣù dúró tàbí títún homonu ṣe sí ìwọ̀ntúnwọ̀nsì múlẹ̀. Àwọn ìwákiri pàtó fún ìdánwò testosterone àti dídá nǹkan oṣù dúró kò rí ẹ̀rí ìtọ́jú lórí ènìyàn tó dáni lójú fún àwọn ẹ̀sùn wọ̀nyẹn. Èyí jẹ́ ọ̀rọ̀ nípa ẹ̀rí tí a rí, kì í ṣe ẹ̀rí pé a ti mú gbogbo ipa tí ó ṣeéṣe kúrò nínú ìrònú.

Oyún ń yí ìgbéléwọ̀n ewu padà: àkọsílẹ̀ oògùn tí dókítà ń pàṣẹ kìlọ̀ nípa ìpalára tí ó lè ṣẹlẹ̀ sí ọmọ inú oyún. Ẹ̀sùn gbogbogbò pé ó ní “àwọn àǹfààní fún obìnrin” kò lè mú ìdààmú yẹn kúrò.

Ṣé ó dára fún ọ?

Kò sí àǹfààní kan tí a ti fi ẹ̀rí hàn pé ó kan gbogbo ènìyàn tí ó lè dáhùn ìbéèrè yìí fún gbogbo òǹkàwé. Àbájáde tí a fẹ́, ipò ìlera, ọ̀nà fífúnni, àti àwọn oògùn mìíràn ṣe pàtàkì. Àkọsílẹ̀ oògùn tí dókítà ń pàṣẹ sọ pé a kò gbọdọ̀ lò ó fún ẹni tí ó ní àìtó G6PD nítorí ewu àìtó ẹ̀jẹ̀ tí ìparun àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa ń fà, ó sì kìlọ̀ nípa àìsàn serotonin tó le pẹ̀lú àwọn oògùn tí ó ń ṣiṣẹ́ lórí serotonin àti àwọn oògùn opioid. Ka àkótán àwọn ipa ẹgbẹ́ àti àwọn ipò tí a kò gbọdọ̀ lò ó lẹ́gbẹ̀ẹ́ ẹ̀sùn àǹfààní èyíkéyìí.

Kí o tó gba ìwádìí tí ó ní àbájáde rere gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀ràn fún ara rẹ, mọ àwọn tí a kẹ́kọ̀ọ́, ohun tí a fi ṣe àfiwé, àbájáde tí a wọn, àti àkókò tí a fi tọpa wọn lẹ́yìn náà. Béèrè bóyá àbájáde náà kan àwọn àmì àìsàn tàbí bí ènìyàn ṣe ń ṣe àwọn iṣẹ́ ojoojúmọ́, tàbí ìwọ̀n yàrá ìwádìí nìkan. Mú ìwádìí náà gan-an àti àwọn àlàyé ọjà náà wá sí ìjíròrò pẹ̀lú oníṣègùn, ní lílo àwọn ìbéèrè wọ̀nyí láti béèrè nípa methylene blue. Má ṣe yí àwọn oògùn tí a ti pàṣẹ fún ọ padà láti jẹ́ kí o lè tẹ̀lé ètò ìlera gbogbogbò kan tí ó ṣì wà ní ìpele ìdánwò.