ماقالە
مېتىلېن كۆكى ۋە يۈرەك ساغلاملىقى: توقۇلما تەتقىقاتلىرى، ھايۋان مودېللىرى ۋە كلىنىكىلىق ئارقا كۆرۈنۈش
بىر ئوقۇرمەن بىر ھەپتە ئىچىدە ئىككى خىل باياننى ئۇچرىتىدۇ. بىرىدە مېتىلېن كۆكىنىڭ دىئابېتلىق چاشقانلارنىڭ يۈرىكىدە مىتوخوندرىيە نەپەسلىنىشىنى ياخشىلايدىغانلىقى ئېيتىلىدۇ. يەنە بىرىدە ئۇنىڭ دوختۇرخانىلاردا يۈرەك ئوپېراتسىيەسىنىڭ ئالدى-كەينىدە ئىشلىتىلىدىغانلىقى ئېيتىلىدۇ. بۇنىڭدىن مېتىلېن كۆكى يۈرەك زەئىپلىشىشىدە پايدىلىق ياكى يۈرەكنى ئومۇميۈزلۈك قوغدايدۇ، دەپ يەكۈن چىقىرىش ئاسان.
بۇ يەكۈن ئۈچ ئايرىم ئۇقۇمنى ئارىلاشتۇرۇۋېتىدۇ. بىرىنچىسى، ئايرىۋېلىنغان مىتوخوندرىيە ئىچىدىكى بىيوخىمىيەلىك تەسىر. ئىككىنچىسى، بەدەن سىرتىدىكى توقۇلمىنىڭ خىمىيەلىك ئۆزگىرىشى. ئۈچىنچىسى، بىماردا كېسەللىك ئالامەتلىرىنىڭ ئازىيىشى، دوختۇرخانىغا بېرىش قېتىم سانىنىڭ ئازىيىشى ياكى ئۆمرىنىڭ ئۇزىرىشى دېگەندەك كلىنىكىلىق نەتىجە. ھەر بىرىنىڭ ئۆزىگە خاس ئىشلەش پرىنسىپى بار. بىر قاتلامدىكى نەتىجە ئۆزلۈكىدىن كېيىنكى قاتلامغا كۆچمەيدۇ.
بۇ ماقالە بۇ قاتلاملارنى ئايرىم كۆرىدۇ. ئۇ يۈرەك مىتوخوندرىيەسى تەتقىقاتلىرىنى، ئىنساننىڭ يۈرەك-قان تومۇر توقۇلمىسى تەتقىقاتلىرىنى، پۈتۈن ھايۋان ئۈستىدىكى تەتقىقاتلارنى ۋە مېتىلېن كۆكى قان ئايلىنىشقا تەسىر قىلىدىغان ئايرىم دوختۇرخانا شارائىتىنى كۆزدىن كەچۈرىدۇ.
يۈرەككە مۇناسىۋەتلىك دەلىللەر جەدۋىلى
بۇ جەدۋەل بۇ تېمىنىڭ ئاساسلىق يول خەرىتىسىدۇر. ئايرىۋېلىنغان توقۇلما تەييارلىقلىرى، پۈتۈن ھايۋانلار ۋە كلىنىكىلىق شارائىتلار ئوخشىمىغان سوئاللارغا جاۋاب بېرىدىغانلىقى ئۈچۈن، ئۇلارنى ئايرىم كۆرسىتىدۇ.
| دەلىل قاتلىمى | نېمە سىناق قىلىندى | نېمە ئۆزگەردى | نېمىنى ئىسپاتلىمايدۇ |
|---|---|---|---|
| دىئابېتلىق ۋە ساغلام چاشقانلاردىن ئايرىۋېلىنغان يۈرەك مىتوخوندرىيەلىرى | I كومپلېكس ياكى II كومپلېكس سۇبستراتلىرى بىلەن تەمىنلەنگەن مىتوخوندرىيەلەرگە قىسقا مۇددەتلىك تەسىرنى سىناش ئۈچۈن 0.1 مىكرومولار مېتىلېن كۆكى قوشۇلدى | ھەر ئىككى خىل سۇبسترات بىلەن ئوكسىگېن سەرپىياتى ئاشتى. I كومپلېكس سۇبستراتلىرى بىلەن ھىدروگېن پېرئوكسىدنىڭ قويۇپ بېرىلىشى ئاشتى، II كومپلېكس سۇبستراتى بولغان سۇكسىنات بىلەن بولسا تۆۋەنلىدى. كالتسىينى تۇتۇپ قېلىش ئىقتىدارى ئۆزگەرمىدى. | بۇ تىرىك بىماردا يۈرەكنىڭ قان پومپىلىشى، كېسەللىك ئالامەتلىرى ياكى ھايات قېلىشنىڭ ياخشىلانغانلىقىنى كۆرسەتمەيدۇ. بۇ تەييارلىقتا تاجسىمان قان ئېقىمى، قان بېسىمىنى كونترول قىلىش، بۆرەك، نېرۋا ياكى دورىلارنىڭ ئۆزئارا تەسىرى يوق. |
| دىئابېتلىق چاشقاننىڭ پۈتۈن يۈرىكى، ئۇزاق مۇددەت دورا بېرىش | كۈنىگە ھەر kg بەدەن ئېغىرلىقىغا 10 mg مېتىلېن كۆكى بېرىلىپ، يۈرەك ئېخوگرافىيەسى، گېمودىنامىكىلىق تەكشۈرۈش، رېسپىرومېتىرىيە ۋە پروتېئومىكا ئارقىلىق باھالاندى | NADH نىڭ ئوكسىدلىنىشى ئاشتى، NAD كۆپەيدى، سىرتۇئىن 3 نىڭ پائالىيىتى ئاشتى، 34 مىتوخوندرىيە ئاقسىلىدىكى 83 ئورۇندا لىزىننىڭ ئاسېتىللىنىشى تۆۋەنلىدى. ياغ كىسلاتاسىنىڭ ئوكسىدلىنىشى ئۆزگەردى، دىئابېتلىق ھايۋانلارنىڭ يۈرەك ئىقتىدارى ياخشىلاندى. دىئابېتقا مۇناسىۋەتلىك I كومپلېكس نۇقسانىنىڭ ئۆزى تۈزىتىلمىدى. | بۇ مېتىلېن كۆكىنىڭ ئىنسانلاردا يۈرەك زەئىپلىشىشىنى داۋالايدىغانلىقىنى ئىسپاتلىمايدۇ. تۈر، دىئابېت مودېلى، دورا مىقدارى ۋە ۋاسىتىلىك ئاخىرقى كۆرسەتكۈچلەر بۇ نەتىجىلەرنى ئىنسانلارنىڭ يۈرەك زەئىپلىشىشىگە بىۋاسىتە كۆچۈرۈشكە يول قويمايدۇ. |
| ئىنساننىڭ يۈرەك-قان تومۇر ئەتراپىدىكى ماي توقۇلمىسى، بەدەن سىرتىدا | يۈرەك ئوپېراتسىيەسى قىلىنغان 25 يۈرەك زەئىپلىشىش بىمارىدىن ئېلىنغان ئېپىكاردىيال ۋە قان تومۇر ئەتراپىدىكى ماي توقۇلمىسى 0.1 مىكرومولار مېتىلېن كۆكى بىلەن 24 سائەت ئىنكۇباتسىيە قىلىندى | مونوئامىن ئوكسىدازانىڭ ھەر ئىككى ئىزوفورمىسى بار بولۇپ، ئاساسلىقى MAO-A ئىدى. مېتىلېن كۆكى MAO ئىپادىلىنىشىنى ۋە ئاكتىپ ئوكسىگېن تۈرلىرىنى ئازايتتى. قوشۇلغان سېروتونىن MAO-A ئارقىلىق ھىدروگېن پېرئوكسىدنى كۆپەيتتى، مېتىلېن كۆكى بۇ ئېشىشنى قىسمەن كەينىگە قايتۇردى. | بەدەن سىرتىدىكى توقۇلما تەتقىقاتى داۋالاش سىنىقى ئەمەس. بۇ مېتىلېن كۆكىنى ئىستېمال قىلىشنىڭ يۈرەك قېرىنچىسى ئىقتىدارىنى ياكى كلىنىكىلىق نەتىجىلەرنى ياخشىلايدىغانلىقىنى كۆرسەتمەيدۇ. |
| چېنىقىش جەريانىدىكى ھوشى جايىدا بولغان پۈتۈن ئىتلار | يۈگۈرۈش يولىدا چېنىقىش جەريانىدا يېڭى مېتىلېن كۆكىنىڭ دەسلەپكى يۈكلەش مىقدارى ۋە ئۈزلۈكسىز ئىنفۇزىيەسى تۇز سۈيى بىلەن سېلىشتۇرۇلدى | ئارتېرىيە قېنىدىكى لاكتاتنىڭ پىرۇۋاتقا بولغان نىسبىتى تۆۋەنلەپ، ئوكسىدلىنىش-قايتۇرۇلۇش ئۆزگىرىشىنى كۆرسەتتى؛ ئەمما چېنىقىش جەريانىدىكى يۈرەكنىڭ قان چىقىرىش مىقدارى، يۈرەك سوقۇش سۈرئىتى، قىسقىرىش كۈچى، ئارتېرىيە بېسىمى ۋە كاتېخولامىن ئىنكاسلىرى ئۆزگەرمىدى. | بۇ ئوكسىدلىنىش-قايتۇرۇلۇش ئۆزگىرىشىنىڭ چېنىقىش ئىقتىدارىنى ياكى يۈرەك ئىقتىدارىنى ياخشىلايدىغانلىقىنى قوللىمايدۇ. بۇ ئىتلاردا كلىنىكىلىق يۈرەك زەئىپلىشىشى يوق ئىدى. |
| دوختۇرخانىدىكى گېمودىنامىكىلىق شارائىتلار | يۈرەك ئوپېراتسىيەسىدىن كېيىنكى ۋازوپلېگىيە، سېپتىك شوكنىڭ قوشۇمچە داۋاسى ۋە ئىجازەت بېرىلگەن كېيىن پەيدا بولغان مېتگېموگلوبىنېمىيە داۋاسى ئۈچۈن ۋېنا ئىچىگە مېتىلېن كۆكى بېرىش | تاللانغان قان تومۇر كېڭىيىشلىك شوك ئەھۋاللىرىدا ئوتتۇرىچە ئارتېرىيە بېسىمى ۋە قان تومۇر قارشىلىقى ئېشىشى، قان تومۇر تارايغۇچى دورىلارغا بولغان ئېھتىياج تۆۋەنلىشى مۇمكىن. مېتگېموگلوبىنېمىيەدە مېتگېموگلوبىن تۆۋەنلەپ، ئوكسىگېن توشۇش ئەسلىگە كېلىدۇ. | قان بېسىمى ياكى ئوكسىگېن توشۇشنى قوللاش ئۈچۈن قىسقا مۇددەت ۋېنا ئىچىگە بېرىش، تاجسىمان ئارتېرىيە كېسىلى، ئارتېرىيە بوتقىسىمان قېتىشىشى ياكى يۈرەك زەئىپلىشىشىنى ئېغىز ئارقىلىق ئۇزاق مۇددەت داۋالاشنىڭ دەلىلى ئەمەس. بېرىش يولى، مىقدارى، مۇددىتى ۋە كېسەللىك پەرقلىق. |
ئالدى بىلەن ئەڭ ئاخىرقى ئىستوننى ئوقۇڭ. بۇ ئىستون مېتىلېن كۆكىنىڭ يۈرەككە پايدىسى توغرىسىدىكى كۆپىنچە بايانلاردا چۈشۈپ قالىدىغان چۈشەنچە تۈزىتىشىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
ئايرىۋېلىنغان يۈرەك مىتوخوندرىيەلىرى نېمىنى كۆرسىتىدۇ؟
دىئابېتلىق يۈرەك تەتقىقاتىدا ساغلام چاشقانلاردىن ۋە سترېپتوزوتوسىن ئارقىلىق دىئابېت پەيدا قىلىنغان چاشقانلاردىن ئايرىۋېلىنغان مىتوخوندرىيەلەر سىناق قىلىندى. يۇقىرى ئېنىقلىقتىكى رېسپىرومېتىرىيە ئارقىلىق ئوكسىگېن ئىشلىتىش ئۆلچەندى. فلۇئورېسسېنسىيە تەكشۈرۈشلىرى ئارقىلىق ھىدروگېن پېرئوكسىد ۋە كالتسىينى بىر تەرەپ قىلىش ئۆلچەندى.
دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغان كۈتۈلمىگەن بايقاش — تەسىرنىڭ سۇبستراتقا باغلىق بولۇشىدۇر. I كومپلېكسنى تەمىنلەيدىغان گلۇتامات بىلەن مالات بار ۋاقىتتا، مېتىلېن كۆكى نەپەسلىنىشنى ئاشۇردى، ئەمما ھىدروگېن پېرئوكسىدنىڭ قويۇپ بېرىلىشىنىمۇ ئاشۇردى. II كومپلېكسنى تەمىنلەيدىغان سۇكسىنات بار ۋاقىتتا، نەپەسلىنىشنى ئاشۇرۇپ، ھىدروگېن پېرئوكسىدنى تۆۋەنلەتتى. شۇڭا «ئوكسىدلىنىشقا قارشى ماددا» دېگەن نام ئۇنىڭ بارلىق ھەرىكىتىنى تەسۋىرلەپ بېرەلمەيدۇ. ئاكتىپ ئوكسىگېن تۈرلىرىنىڭ ئېشىشى ياكى ئازىيىشى قايسى نەپەسلىنىش يولىنىڭ ئاكتىپ بولۇشىغا ۋە كوئېنزىم Q نىڭ ئوكسىدلىنىش-قايتۇرۇلۇش ھالىتىگە باغلىق.
مۇناسىۋەتلىك يەنە بىر دىئابېتلىق چاشقان تەتقىقاتى بۇ مېخانىزىمنى تېخىمۇ ئېنىقلايدۇ. مېتىلېن كۆكى باشقا بىر ئېلېكترون توشۇغۇچى سۈپىتىدە ھەرىكەت قىلىدۇ. ئۇ NADH نىڭ NAD غا ئوكسىدلىنىشىغا ياردەم بېرىپ، مىتوخوندرىيەدىكى دېئاسېتىلازا سىرتۇئىن 3 نىڭ پائالىيىتىنى ئاشۇرىدۇ. بۇ ئېنزىم مىتوخوندرىيە ئاقسىللىرىدىكى لىزىن قالدۇقلىرىدىن ئاسېتىل گۇرۇپپىلىرىنى ئېلىۋېتىدۇ. پروتېئومىكا تەكشۈرۈشى ياغ كىسلاتاسى توشۇلۇشى ۋە ئوكسىدلىنىشى، ترىكاربوكسىل كىسلاتا دەۋرى، ئېلېكترون توشۇلۇشى، ئامىنو كىسلاتا مېتابولىزمى ۋە توشۇش ئاقسىللىرىدا ئاسېتىللىنىشنىڭ تۆۋەنلىگەنلىكىنى بايقىدى. ئاساسىي I كومپلېكس نۇقسانى ساقلانغان بولسىمۇ، داۋالانغان دىئابېتلىق چاشقانلارنىڭ يۈرەك ئىقتىدارى ياخشىلاندى.
بۇنى رادىكاللارنى ئاددىي تازىلاش ئەمەس، بەلكى ئېلېكترونلارنىڭ يولىنى ئۆزگەرتىش دەپ چۈشىنىڭ. مىتوخوندرىيەدىكى ئېلېكترون توشۇش قوللانمىسى بۇ يول ئۆزگەرتىش ئۇقۇمىنى تېخىمۇ چوڭ زەنجىر ئىچىدە چۈشەندۈرىدۇ. بۇ يەنىلا توقۇلما قاتلىمىدىكى ئىزاھ بولۇپ، دورا رېتسېپى ئەمەس.
ئىنسان يۈرەك توقۇلمىسى تەتقىقاتى نېمىنى قوشىدۇ، نېمىنى قوشالمايدۇ؟
ئىنسان تەتقىقاتى داۋالاش سىنىقىغا ئايلانماي تۇرۇپ، بىمارلارغا بىر قەدەم يېقىنلىشىدۇ. تاشقى كېسەللىكلەر دوختۇرلىرى يۈرەك زەئىپلىشىشى بار بىمارلاردىن يۈرەكنىڭ بىۋاسىتە ئۈستىدە تۇرۇدىغان ئېپىكاردىيال ماي توقۇلمىسى ۋە قان تومۇرلارنى ئوراپ تۇرىدىغان ماي توقۇلمىسىنى توپلىدى. تەجرىبىخانىدا ئەۋرىشكىلەر تۆۋەن قويۇقلۇقتىكى مېتىلېن كۆكى بىلەن بىر كۈن ئىنكۇباتسىيە قىلىندى.
ھەر ئىككى توقۇلمىدا مونوئامىن ئوكسىدازا ئېنزىملىرى، ئاساسلىقى MAO-A شەكلى ئىپادىلەنگەن ئىدى. بۇ ئېنزىمىلار يەرلىك ئاكتىپ ئوكسىگېن تۈرلىرىنى ھاسىل قىلالايدۇ. مېتىلېن كۆكى MAO ئىپادىلىنىشىنى ئازايتىپ، ئوكسىدلىنىش بېسىمى سىگناللىرىنى تۆۋەنلەتتى. تەتقىقاتچىلار MAO-A سۇبستراتى بولغان سېروتونىننى قوشقاندا، ھىدروگېن پېرئوكسىد ئاشتى. مېتىلېن كۆكى بۇ ئېشىشنى قىسمەن كەينىگە قايتۇردى.
بۇنىڭ ئەھمىيىتى شۇكى، يۈرەك ۋە قان تومۇر ئەتراپىدىكى ماي توقۇلمىسى ھازىر ھەرىكەتسىز تولدۇرغۇچ ئەمەس، بەلكى يۈرەك-مېتابولىزم كېسەللىكلىرىدە ياللۇغلىنىش ۋە ئوكسىدلىنىش سىگناللىرىنىڭ ئاكتىپ مەنبەسى دەپ قارىلىدۇ. بۇ تەتقىقات ھەقىقىي ئىنسان توقۇلمىسىنىڭ شۇ قىسمىدا مېتىلېن كۆكىنىڭ مۇمكىن بولغان تەسىرىنى كۆرسىتىدۇ.
لېكىن دەلىلنىڭ چېكى ئۆزگەرمەيدۇ. بەدەن سىرتىدا 24 سائەت بىر تەرەپ قىلىنغان يىگىرمە بەش ئوپېراتسىيە ئەۋرىشكىسى، ئېغىزدىن ئىستېمال قىلىنغان مېتىلېن كۆكىنىڭ شۇ قىسىمغا ئۈنۈملۈك قويۇقلۇقتا يېتىدىغانلىقىنى، ئۇ يەردە بىخەتەر ساقلىنىدىغانلىقىنى، يۈرەك ئىقتىدارىنى ئۆزگەرتىدىغانلىقىنى ياكى نەتىجىلەرگە تەسىر قىلىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرەلمەيدۇ. بۇ چەك ئارقىسىدىكى ئومۇمىي قائىدىلەر ئۈچۈن مېتىلېن كۆكى تەتقىقاتىنى قانداق ئوقۇش كېرەك دېگەن ماقالىگە قاراڭ.
پۈتۈن ھايۋاندىكى چېنىقىش تەتقىقاتى نېمىنى كۆرسىتىدۇ؟
ئىت تەتقىقاتى ئاساسلىقى مەنپىي نەتىجە سۈپىتىدە قىممەتلىك. ھوشى جايىدا بولغان ئىتلار يۈگۈرۈش يولىدا ئىككى خىل يۈكلىمىدە يۈگۈردى. بىر گۇرۇپپىغا تۇز سۈيى بېرىلدى. يەنە بىر گۇرۇپپىغا مېتىلېن كۆكىنىڭ دەسلەپكى يۈكلەش مىقدارى ۋە ئۈزلۈكسىز ئىنفۇزىيەسى بېرىلدى. ئۈچىنچى گۇرۇپپىغا چېنىقتۇرماي مېتىلېن كۆكى بېرىلدى.
مېتىلېن كۆكى ئارتېرىيە قېنىدىكى لاكتاتنىڭ پىرۇۋاتقا بولغان نىسبىتىنى ھەقىقەتەن تۆۋەنلەتتى؛ بۇ NADH بىلەن NAD تەڭپۇڭلۇقىغا مۇناسىۋەتلىك كۆرسەتكۈچتۇر. ئارام ئېلىش ھالىتىدىكى يۈرەكنىڭ قان چىقىرىش مىقدارى، يۈرەك سوقۇش سۈرئىتى، قان بېسىمى ۋە قىسقىرىش كۈچى كۆرسەتكۈچلىرى ئاز ئۆزگەردى. چېنىقىش جەريانىدا تۇز سۈيى ۋە مېتىلېن كۆكى بېرىلگەن ھەر ئىككى گۇرۇپپىدا يۈرەكنىڭ قان چىقىرىش مىقدارى ئىككى ھەسسە، پۈتۈن بەدەننىڭ ئوكسىگېن ئىشلىتىشى ئۈچتىن تۆت ھەسسىگىچە ئاشتى. مېتىلېن كۆكى يۈرەكنىڭ قان چىقىرىش مىقدارى بىلەن ئوكسىگېن سەرپىياتى ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى ئۆزگەرتمىدى.
ئۇقىم جەھەتتىن ئېيتقاندا، ئوكسىدلىنىش-قايتۇرۇلۇش ئۆزگەردى، ئەمما قان پومپىلىش ئۆزگەرمىدى. بىيوخىمىيەلىك ئۆزگىرىش چېنىقىش جەريانىدىكى يۈرەكنىڭ قان چىقىرىش مىقدارىغا ئوخشاش بىر پۈتۈن ئىنكاسنى ئۆزگەرتىشى شەرت ئەمەس. بۇ ئايرىمىچىلىق مىتوخوندرىيە كۆرسەتكۈچلىرىنىڭ ياخشىلىنىشى چوقۇم ھەرىكەت جەريانىدا يۈرەكنىڭ تېخىمۇ كۈچلۈك بولۇشىنى بىلدۈرىدۇ دېگەن قاراشلارغا بىۋاسىتە مۇناسىۋەتلىك.
دوختۇرخانىدا ئىشلىتىش ئۇزاق مۇددەتلىك داۋالاشتىن پەرقلىق ئۇقۇم
دوختۇرخانىلار ۋېنا ئىچىگە بېرىلىدىغان مېتىلېن كۆكىنى يۈرەككە مۇناسىۋەتلىكتەك ئاڭلىنىدىغان، ئەمما پەرقلىق سوئاللارنى سىنايدىغان ئۈچ خىل شارائىتتا ئىشلىتىدۇ.
بىرىنچىسى، يۈرەك ئوپېراتسىيەسىدىن كېيىنكى ۋازوپلېگىيە يۈرەك يېتەرلىك قان پومپىلىسىمۇ، قان تومۇر تونۇسىنىڭ ئېغىر دەرىجىدە يوقىلىشىنى كۆرسىتىدۇ. سىناقلاردا ئادەتتە ھەر kg بەدەن ئېغىرلىقىغا تەخمىنەن 1.5 دىن 2 mg غىچە مېتىلېن كۆكى ۋېنا ئىچىگە بىر قېتىملىق ئىنفۇزىيە سۈپىتىدە بېرىلگەن. تەكرار بايقالغان نەتىجە — ئوتتۇرىچە قان بېسىمى ۋە قان تومۇر قارشىلىقىنىڭ ئېشىشى، قان تومۇر تارايغۇچى دورىلارغا بولغان ئېھتىياجنىڭ تۆۋەنلىشى؛ ئەمما يۈرەكنىڭ قان چىقىرىش مىقدارىدا ئىزچىل ئېشىش كۆرۈلمىگەن. سىناقلارنىڭ تەپسىلىي تەھلىلى ۋازوپلېگىيە ۋە سېپتىك شوك دەلىللىرى بېتىدە بار.
ئىككىنچىسى، سېپتىك شوكنىڭ قوشۇمچە داۋاسىدا ۋېنا ئىچىگە بېرىشنىڭ تۈرلۈك ئۇسۇللىرى قوللىنىلىدۇ. بۇنىڭ ئىچىدە 2023 يىلىدىكى كۈنىگە 100 mg نى ئالتە سائەت ئىچىدە ئىنفۇزىيە قىلىپ، جەمئىي ئۈچ قېتىم بېرىش ئۇسۇلىمۇ بار. قان تومۇر تارايغۇچى دورىلارنى توختىتىشقىچە بولغان ۋاقىتنىڭ ئوتتۇرا قىممىتى 94 سائەتتىن 69 سائەتكە چۈشتى، ئەمما ئۆلۈش نىسبىتى ۋە سۈنئىي نەپەسلەندۈرۈش ۋاقتى ئوخشاش بولدى. كېيىنكى بىرلەشتۈرۈلگەن تەھلىللەر قىسقا مۇددەتلىك ئۆلۈش نىسبىتىگە تەسىر بولۇشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسەتتى، ئەمما دەلىلنىڭ ئىشەنچ دەرىجىسىنى تۆۋەن ۋە سىناق تاللىشىغا سەزگۈر دەپ باھالىدى. تېخىمۇ كۈچلۈك قوللاشقا ئىگە بايان — قان تومۇر تارايغۇچى دورىغا بولغان ئېھتىياجنى ئازايتىش بولۇپ، ھايات قېلىش پايدىسى ئىسپاتلانغان ئەمەس.
ئۈچىنچىسى، كېيىن پەيدا بولغان مېتگېموگلوبىنېمىيە ۋېنا ئىچىگە بېرىشكە ئىجازەت بېرىلگەن كۆرسەتمە بولۇپ، ئادەتتە ھەر kg بەدەن ئېغىرلىقىغا 1 mg بېرىلىدۇ، زۆرۈر بولسا بىر قېتىم قايتا بېرىلىدۇ. بۇ يەردە مېتىلېن كۆكى گېموگلوبىننىڭ ئىقتىدارىنى ۋە ئوكسىگېن يەتكۈزۈشنى ئەسلىگە كەلتۈرىدۇ. كۆكرەك ئالامەتلىرى مېتىلېن كۆكى يۈرەكنىڭ قۇرۇلمىسىنى قايتا شەكىللەندۈرگەنلىكى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئوكسىگېن توشۇش ياخشىلانغانلىقى ئۈچۈن يېنىكلەيدۇ.
بۇ شارائىتلارنىڭ ھېچقايسىسى سوزۇلما يۈرەك زەئىپلىشىشى، تاجسىمان ئارتېرىيە كېسىلى ياكى ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن كۈندىلىك ئېغىز ئارقىلىق مېتىلېن كۆكى ئىستېمال قىلىشنى سىنىمايدۇ. ھازىرقى يۈرەك زەئىپلىشىشى ۋە تاجسىمان ئارتېرىيە كېسىلىنى داۋالاش يوللىرى ئۇنى تەۋسىيە قىلىنغان ئۇزاق مۇددەتلىك داۋا دەپ كۆرسەتمەيدۇ. قان بېسىمىغا مۇناسىۋەتلىك دەلىللەر ماقالىسىمۇ قان تومۇر تونۇسى جەھەتتە بېرىش يولى بىلەن ئىشلىتىش شارائىتىنى ئوخشاشلا ئايرىيدۇ: شوك ھالىتىدە ۋېنا ئىچىگە بېرىلگەندىكى قان بېسىمى ئىنكاسى، ئېغىزدىن ئىستېمال قىلىنىدىغان مەھسۇلاتنىڭ ئۆيدىكى قان بېسىم ئۆلچىگۈچتە قانداق نەتىجە بېرىدىغانلىقىنى ئالدىن كۆرسەتمەيدۇ.
كەلگۈسىدە سوزۇلما كېسەللىكلەرگە مۇناسىۋەتلىك قاراشلارنى بىرلەشتۈرۈپ باھالاش ئۈچۈن، يەنە بىر مىتوخوندرىيە تەكشۈرۈشى ئەمەس، بەلكى ئەمەلىي ئېغىز ئارقىلىق بېرىش ئۇسۇلىدا ئالامەتلەر، ئىقتىدار، دوختۇرخانىدا يېتىش ۋە بىخەتەرلىك توغرىسىدىكى ئىختىيارىي تەقسىملەنگەن سىناق سانلىق مەلۇماتلىرى كېرەك بولىدۇ.
يۈرەك كېسىلى بار ئوقۇرمەنلەر ئالدى بىلەن ئايدىڭلاشتۇرۇشى كېرەك بولغان بىخەتەرلىك مەسىلىلىرى
يۈرەك بىمارلىرى دائىم ئۆزئارا تەسىرلىشىدىغان بىر نەچچە دورىنى ئىستېمال قىلىدۇ. مېخانىزىمغا قاراپ ئۈمىدۋار بولۇشتىن بۇرۇن، ئۈچ خىل بىخەتەرلىك تەكشۈرۈشى قىلىنىشى كېرەك.
بىرىنچىسى، مېتىلېن كۆكى كۈچلۈك مونوئامىن ئوكسىدازا تورمۇزلىغۇچىسىدۇر. ۋېنا ئىچىگە بېرىلىدىغان دورىنىڭ بەلگىسىدە SSRIs، SNRIs، MAO تورمۇزلىغۇچىلىرى ۋە بىر نەچچە ئوپىئوئىد بىلەن بىرگە ئىشلىتىلگەندە سېروتونىن سىندرومى خەۋپى توغرىسىدىكى رامكىلىق ئاگاھلاندۇرۇش بار. ئالامەتلىرى جىددىيلىشىش، ئاڭ قالايمىقانلىشىش، قىزىتما، تەرلەش، يۈرەك سوقۇش سۈرئىتى ياكى قان بېسىمىنىڭ تۇراقسىزلىقى، تىترەش، مۇسكۇل قاتتىقلىشىشى ۋە كلونۇسنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. يۈرەك بىمارلىرى بارلىق دورىلىرىنىڭ تولۇق تىزىملىكىنى دوختۇر ياكى دورىگەرگە كۆرسىتىشى، خامۇشلۇققا قارشى دورىلار ياكى ئاغرىق دورىلىرىنى ئۆز ئالدىغا توختاتماسلىقى كېرەك.
ئىككىنچىسى، گلۇكوزا-6-فوسفات دېھىدروگېنازا كەمچىللىكى مېتىلېن كۆكىنى ئىشلىتىشكە قارشى كۆرسەتمەدۇر، چۈنكى ئۇ ئېغىر گېمولىزنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. بارماققا تاقىلىدىغان ئوكسىگېن ئۆلچىگۈچنىڭ نورمال كۆرسەتمىسى بۇ خەۋپنى يوققا چىقىرالمايدۇ. مېتىلېن كۆكى ئوكسىگېن ئۆلچىگۈچنىڭ كۆرسەتمىلىرى ۋە بەزى ناركوز كۆزىتىش ئۈسكۈنىلىرىنىڭ ئۆلچەشلىرىنىمۇ بۇرمىلىشى مۇمكىن؛ بۇ ئۇنىڭ دوختۇرخانىدا كۆزىتىش ئاستىدا ئىشلىتىلىشىنىڭ بىر سەۋەبىدۇر.
ئۈچىنچىسى، بىيوخىمىيەلىك يوللارغا ئاساسەن پىكىر يۈرگۈزۈش دورا مىقدارى قوللانمىسى ئەمەس. نىتراتلار ئازوت ئوكسىدى ۋە دەۋرىي GMP ئارقىلىق تەسىر قىلىدۇ. تەجرىبىلەردە مېتىلېن كۆكى ئازوت ئوكسىدى ۋاسىتىسىدىكى قان تومۇر بوشىشىشىنى سۇسلاشتۇرالايدۇ، ئەمما بۇ ئۇنىڭ نىتراتنىڭ تەسىرىگە بىخەتەر قارشى تۇرالايدىغانلىقىنى ياكى رېتسېپلىق يۈرەك دورىسىنىڭ ئورنىنى ئالالايدىغانلىقىنى كۆرسەتمەيدۇ. ۋېنا ئىچىگە مېتىلېن كۆكى بېرىلگەندە دوكلات قىلىنغان قان بېسىمى تەسىرلىرى يۇقىرى قان بېسىمى ۋە تۆۋەن قان بېسىمىنى، شۇنداقلا يۈرەك سوقۇشىنىڭ تېزلىشىشى ۋە رېتىم قالايمىقانلىشىشىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، شۇڭا كۆزىتىش مۇھىم.
ئەمەلىي قائىدە ئاددىي. توقۇلما ۋە ھايۋان تەتقىقاتلىرىدىكى بايقاشلار ئەستايىدىل سىناقلارنى ئېلىپ بېرىشنىڭ سەۋەبى، يۈرەك كېسىلىنى ئۆز ئالدىغا داۋالاشنىڭ سەۋەبى ئەمەس. يۈرەك زەئىپلىشىشى، تاجسىمان ئارتېرىيە كېسىلى، يۈرەك رېتىمى قالايمىقانلىشىشى بار ياكى يۈرەك ئۈسكۈنىسى ئورنىتىلغان ھەرقانداق ئادەم مېتىلېن كۆكىگە ھەرقانداق شەكىلدە ئۇچراش مەسىلىسىنى يۈرەك كېسەللىكلىرى گۇرۇپپىسى بىلەن مۇزاكىرە قىلىشى، مەھسۇلات، قويۇقلۇق، مىقدار، بېرىش يولى، ۋاقىت ۋە ئالامەتلەرنى خاتىرىلىشى كېرەك.