مەقئەت قىچىشىشىدا مېتىلېن كۆكى: ئوكۇلغا دائىر دەلىللەر ۋە چەكلىمىلەر

بىر بىمارنىڭ نەچچە ئاي بويى قوغداش قەۋىتى ھاسىل قىلىدىغان قايماقلارنى، زەمبۇرۇغقا قارشى دورىلارنى، ستېروئىد مەلھەملەرنى ۋە تازىلىق ئادىتىنى ئۆزگەرتىشنى سىناپ باققانلىقىنى، شۇنداقتىمۇ ھەر كېچە مەقئەت قىچىشىشىنىڭ داۋام قىلىۋاتقانلىقىنى تەسەۋۋۇر قىلىڭ. بىر چوڭ ئۈچەي ۋە تۈز ئۈچەي تاشقى كېسەللىكلەر دوختۇرى مەقئەت ئەتراپىدىكى تېرىگە كۆك بوياق ئوكۇل قىلىشنى تىلغا ئالىدۇ. كۆپىنچە ئوقۇرمەنلەر بۇنى، يىڭنە ئارقىلىق يەتكۈزۈلگەن يەنە بىر سىرتتىن ئىشلىتىلىدىغان قايماققا ئوخشاش، تېرىنى قاپلاپ تىنچلاندۇرىدىغان سۇيۇقلۇق دەپ تەسەۋۋۇر قىلىدۇ. ئەمما بۇ يەردە سۆز بولۇۋاتقان داۋالاش باشقا بىر پرىنسىپقا ئاساسلىنىدۇ. ئۇ تېرىنىڭ دېرما قەۋىتىدىكى كىچىك سېزىم نېرۋا ئۇچلىرىنى زەخىملەندۈرۈپ، قىچىشىش–تاتىلاش ئايلىنىشىنى ئۈزىدۇ؛ ئۇنى قوللايدىغان دەلىللەر بولسا كۆزىتىش مۇددىتى بىردەك بولمىغان، كونترول گۇرۇپپىسى يوق ئاز ساندىكى تاشقى كېسەللىك دېلولىرى يۈرۈشلۈكلىرىدىن ئىبارەت.

بۇ ماقالە شۇ ئەدەبىياتلارنى كۆزدىن كەچۈرىدۇ. ئۇ بۇ مەخسۇس داۋالاشنىڭ نېمىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىغانلىقىنى، قىچىشىشنى سەۋەبى نامەلۇم دەپ ئاتاشتىن بۇرۇن نېمىلەرنى چەتكە قېقىش كېرەكلىكىنى، ئىككى مۇھىم مەنبەنىڭ نېمىلەرنى دوكلات قىلغانلىقىنى ۋە دەلىللەرنىڭ قەيەردە يېتەرسىز ئىكەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. بۇ بىرىكمىنىڭ ئۆزى ھەققىدىكى ئاساسىي ئۇچۇرلار ئۈچۈن، مېتىلېن كۆكىنىڭ ھۈجەيرە دەرىجىسىدە قانداق تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقىنى كۆرۈڭ؛ تېخىمۇ كەڭ تىزىملىك ئۈچۈن تەستىقلانغان ۋە تەتقىقات باسقۇچىدىكى داۋالاش ئىشلىتىلىشلىرىنى كۆرۈڭ.

بۇ قايماق ئەمەس، بىر داۋالاش مەشغۇلاتى

باشقا داۋالاشلارغا ئىنكاس قايتۇرمىغان، سەۋەبى نامەلۇم مەقئەت قىچىشىشى ئۈچۈن مېتىلېن كۆكىنى تېرە ئىچىگە ياكى تېرىنىڭ دەل ئاستىغا ئوكۇل قىلىش، كىلىنىكىلىق خادىم ئىجرا قىلىدىغان تاجاۋۇزچان داۋالاش مەشغۇلاتىدۇر. ئېلان قىلىنغان كېلىشىمنامىلەردە، سۇيۇلدۇرۇلغان مېتىلېن كۆكى مىكروبسىز شارائىتتا مەقئەت ئەتراپىدىكى تەسىرگە ئۇچرىغان تېرىنىڭ دېرما قەۋىتىگە كىرگۈزۈلىدۇ؛ ئادەتتە يەرلىك ناركوز ياكى رايونلۇق نېرۋا توسۇش ناركوزى ئىشلىتىلىدۇ، بىمار دۈم يېتىدۇ. كۆزلەنگەن مېخانىزم يۈزەكى سېزىم نېرۋا ئۇچلىرىنى خىمىيەلىك يول بىلەن بۇزۇشتۇر. ئامېرىكا چوڭ ئۈچەي ۋە تۈز ئۈچەي تاشقى كېسەللىكلەر دوختۇرلىرى جەمئىيىتى تەسىرگە ئۇچرىغان تېرىنىڭ ئىچىگە ۋە ئاستىغا ئوكۇل قىلىشنى تەسۋىرلەيدۇ، شۇنداقلا ئوكۇلنى تېرە يۈزىگە بەك يېقىن كىرگۈزۈش تېرىنىڭ بۇزۇلۇشى ياكى يارا پەيدا بولۇش خەۋپىنى ئېلىپ كېلىدىغانلىقىنى ئاگاھلاندۇرىدۇ.

ئۈچ پەرق مۇھىم. بىرىنچىدىن، تېرە يۈزىگە سۈرۈلىدىغان مېتىلېن كۆكى بۇ تەتقىقاتلار باھالىغان داۋالاش ئەمەس؛ ئۇنىڭ تېرە ئىچىگە ئوكۇل قىلىشنىڭ ئورنىنى باسالايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدىغان سېلىشتۇرغىلى بولىدىغان دەلىلمۇ يوق. ئىككىنچىدىن، ئېلان قىلىنغان كېلىشىمنامىلەردىن ئۆزىگە ئوكۇل قىلىشنى توغرا دەپ يەكۈن چىقارغىلى بولمايدۇ. چوڭقۇرلۇقنى كونترول قىلىش بىخەتەرلىكتىكى ھالقىلىق ئامىل: بەك يۈزەكى ئوكۇل قىلىش يارا ۋە توقۇلما ئۆلۈشى خەۋپىنى، بەك چوڭقۇر ئوكۇل قىلىش ياكى مىكروبسىز بولمىغان تېخنىكا بولسا يىرىڭلىق ئىششىق ۋە ئاناتومىيەلىك قۇرۇلمىلارنىڭ زەخىملىنىش خەۋپىنى ئېلىپ كېلىدۇ. ئۈچىنچىدىن، ئامېرىكىدا سېتىلىدىغان مېتىلېن كۆكى ئوكۇل دورىسىنىڭ بەلگىلەنگەن ئىشلىتىلىشى كېيىن پەيدا بولغان مېتھېموگلوبىنېمىيەنى ۋېنا ئىچىگە ئوكۇل قىلىپ داۋالاشتۇر؛ شۇڭا ئۇنى مەقئەت ئەتراپىدىكى تېرە ئىچىگە ئىشلىتىش تەستىقلانغان كۆرسەتمىدىن سىرتقى ئىشلىتىش ھېسابلىنىدۇ. سېروتونىنغا تەسىر قىلىدىغان دورىلارنى ئىستېمال قىلىۋاتقان ئوقۇرمەنلەر تۆۋەندە يەنە مۇلاھىزە قىلىنىدىغان سېروتونىن سىندرومى ۋە دورىلارنىڭ ئۆزئارا تەسىرىگە دائىر ئاگاھلاندۇرۇشلارنىمۇ كۆرۈپ چىقىشى كېرەك.

ئالدى بىلەن دىئاگنوز قويۇڭ: كۆپىنچە قىچىشىشنىڭ سەۋەبى بار

مەقئەت قىچىشىشى بىرلا كېسەللىكنى ئەمەس، بىر ئالامەتنى تەسۋىرلەيدۇ. يېتەكچى كۆرسەتمىلەر ئىككىلەمچى سەۋەبلەرنى مەقئەت ۋە تۈز ئۈچەيگە مۇناسىۋەتلىك، تېرە كېسەللىكلىرىگە مۇناسىۋەتلىك، يۇقۇملۇق، پۈتۈن بەدەنگە مۇناسىۋەتلىك، غىدىقلىغۇچى ۋە پسىخىكىلىق سەۋەبلەر دەپ ئايرىيدۇ. ئۇلار سەۋەبى نامەلۇم دېگەن بەلگىنى قويۇشتىن بۇرۇن كېسەللىك تارىخىنى ئېلىش، ئانوسكوپىيە ئارقىلىق مەقئەت ۋە تۈز ئۈچەينى تەكشۈرۈش ھەمدە نىشانلىق تەكشۈرۈشلەرنى قىلىشنى تەۋسىيە قىلىدۇ. ئىتالىيە چوڭ ئۈچەي ۋە تۈز ئۈچەي تاشقى كېسەللىكلەر جەمئىيىتىنىڭ ئەمەلىيەت كۆرسەتمىلىرى بۇ تەكشۈرۈش جەريانىنى بايان قىلىدۇ؛ ئۇنىڭدا بايقاش نەتىجىلىرىگە ئاساسەن تاللىنىدىغان سۈرتۈلمە ياكى قىرىندى ئەۋرىشكىسى ئېلىش، تەجرىبىخانا تەكشۈرۈشى، چاپلاق سىنىقى ۋە بىئوپسىيە قاتارلىقلار بار.

چەتكە قېقىشقا تېگىشلىك كۆپ ئۇچرايدىغان سەۋەبلەر گېمروي، يېرىق، ناسۇر، تېرە ئۆسۈندىلىرى، چوڭ تەرەتنىڭ سىپ چىقىشى ياكى ئۇنى تۇتالماسلىق، چۈشۈپ چىقىش ۋە سۆگەللەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، سوپۇن، ھۆل سۈرتكۈچ، خۇش پۇراق ماددىلار ۋە تېرە يۈزىگە ئىشلىتىلىدىغان مەھسۇلاتلار كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئۇچرىشىش خاراكتېرلىك تېرە ياللۇغى، نەملىك ۋە يوشۇرۇن چوڭ تەرەت بۇلغىنىشىمۇ بار. ئوخشاش ئالامەت كۆرسىتىدىغان تېرە كېسەللىكلىرى پىسورىياز، قاتتىقلاشتۇرغۇچى لىخېن ۋە سوزۇلما ئاددىي لىخېننى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. يۇقۇملۇق سەۋەبلەر كاندىدا، تېرە زەمبۇرۇغلىرى، يىپسىمان قۇرت، قوتۇر ۋە جىنسىي مۇناسىۋەت ئارقىلىق يۇقىدىغان سەۋەبلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. پۈتۈن بەدەنگە مۇناسىۋەتلىك ھەمراھ ئەھۋاللار دىئابېت، ئۆت توختاپ قېلىش خاراكتېرلىك جىگەر كېسىلى، سوزۇلما بۆرەك كېسىلى ۋە قالقانسىمان بەز قالايمىقانچىلىقلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. داۋاملىق، تىپىك بولمىغان ياكى يارىلانغان زەخىملىنىشلەر مەقئەت ئېپىتېلىيە ئىچى يېڭى ئۆسمىسى ياكى سۈت بېزى سىرتىدىكى پاگېت كېسىلىنى چەتكە قېقىش ئۈچۈن بىئوپسىيەنى تەلەپ قىلىدۇ. بۇ تەكشۈرۈشلەر ۋە كونسېرۋاتىپ داۋالاشقا قارىماي داۋاملىق، كۈچلۈك ئالامەتلىرى بار ئىنتايىن ئاز بىر گۇرۇپپىدىكىلەرلا ئوكۇل داۋالىشىغا نامزات دەپ قارىلىدۇ؛ بۇ ASCRS نىڭ بىمارلارغا يېتەكچىلىكىدىكى مەيدانمۇ شۇنداق.

2023-يىللىق مېتا-ئانالىز نېمىنى بايقىغان

ئەڭ كەڭ دائىرىلىك توپلام جيا ۋە خىزمەتداشلىرىنىڭ 2023-يىللىق بىر گۇرۇپپىلىق مېتا-ئانالىزى بولۇپ، ئۇ 7 تەتقىقات ۋە 225 بىمارنىڭ نەتىجىسىنى بىرلەشتۈرگەن. بىر قېتىملىق ئوكۇلدىن كېيىن ئالامەتنىڭ يوقىلىشى 76.1 پىرسەنت بولغان (95 پىرسەنت ئىشەنچ ئارىلىقى 64.9 دىن 87.3 كىچە)، ئىككىنچى قېتىملىق ئوكۇلدىن كېيىن 85.4 پىرسەنتكە ئۆرلىگەن. دوكلات قىلىنغان پەسىيىش نىسبىتى بىر يىلدا 75.3 پىرسەنت، ئۈچ يىلدا 77.3 پىرسەنت بولۇپ، بەش يىلدا 24.0 پىرسەنتكە چۈشكەن.

بۇ سانلارنى ئېھتىيات بىلەن چۈشىنىش كېرەك. بىرلەشتۈرۈلگەن تەتقىقاتلار 1979 دىن 2019 غىچە بولغان كونترول گۇرۇپپىسى يوق دېلو يۈرۈشلۈكلىرى بولۇپ، تېخنىكىسى، قويۇقلۇقى ۋە نەتىجە كۆرسەتكۈچلىرى ئوخشىمىغان؛ ستاتىستىكىلىق ئوخشاش بولماسلىق دەرىجىسىمۇ يۇقىرى بولغان. ئۇزۇن مۇددەتلىك پىرسەنتلەر بەش يىل كۆزىتىلگەن بىرلا بىمارلار توپىدىن كەلمىگەن. ئوخشىمىغان ۋاقىت نۇقتىلىرىغا ئوخشىمىغان كىچىك تەتقىقاتلار سانلىق مەلۇمات قوشقان، شۇڭا بەش يىللىق ساننىڭ ئاساسى ئاجىز. تىپىك ئەگەشمە ئەھۋاللار ۋاقىتلىق كۆك چەكمە ئىزىغا ئوخشاش رەڭلىنىش ۋە مەقئەت ئەتراپىنىڭ ئۇيۇشۇشى بولغان؛ دوكلات قىلىنغان باشقا ھادىسىلەر سېللۇلىت، قانلىق ئىششىق، ۋاقىتلىق چوڭ تەرەت سىپ چىقىشى، سۈيدۈك تۇتۇلۇپ قېلىش، يۈزەكى يىرىڭلىق ئىششىق ۋە ئۇزۇنغا سوزۇلغان سېزىم ئۆزگىرىشىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان. دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغىنى، Eusebio ۋە خىزمەتداشلىرىنىڭ تېرە توقۇلمىسى ئۆلۈشىنى دوكلات قىلغان تارىخىي دېلو يۈرۈشلۈكى (1990) بىرلەشتۈرۈلگەن يەتتە تەتقىقات ئىچىدە يوق. شۇڭا مېتا-ئانالىزدىكى بىخەتەرلىككە ئىشەندۈرىدىغان ئىپادىلەر توقۇلما ئۆلۈشى ئەزەلدىن يۈز بەرمىگەن دېگەنلىك ئەمەس. بىزنىڭ مېتىلېن كۆكىنىڭ بىخەتەرلىك ئالاھىدىلىكلىرى خۇلاسىسى بۇ ھادىسىلەرنى مۇناسىۋەتلىك ئارقا كۆرۈنۈش ئىچىدە چۈشەندۈرىدۇ.

ئەڭ چوڭ يەككە تەتقىقات نېمىنى بايقىغان

ئەڭ چوڭ يەككە تەتقىقات كىم ۋە خىزمەتداشلىرىنىڭ 2019-يىلى ئالغا قاراپ توپلانغان سانلىق مەلۇمات ئامبىرىنى ئارقىغا قاراپ كۆزدىن كەچۈرۈشىدۇر. مەقئەت قىچىشىشى بىلەن كەلگەن 362 بىمارنىڭ 259 نەپىرى كونسېرۋاتىپ داۋالاش ئارقىلىق ياخشىلانغان؛ قالغان 103 نەپىرىنىڭ ئېغىر، داۋالاشقا ئىنكاس قايتۇرمىغان ئالامەتلىرى تېرە ئىچىگە ئوكۇل قىلىش بىلەن داۋالانغان. كېلىشىمنامىدە 1 پىرسەنتلىك مېتىلېن كۆكىنىڭ ئەسلى ئېرىتمىسىدىن 5 mL بىلەن 1 پىرسەنتلىك لىدوكايىندىن 15 mL ئارىلاشتۇرۇلۇپ، ئاخىرقى قويۇقلۇقى تەخمىنەن 0.25 پىرسەنت بولغان 20 mL ئوكۇل سۇيۇقلۇقى ئېلىنغان ۋە ئېگەر رايونى توسۇش ناركوزى ئاستىدا ئوكۇل قىلىنغان. ئەسلى ئېرىتمە قويۇقلۇقى بىلەن ئاخىرقى قويۇقلۇق ئوتتۇرىسىدىكى بۇ پەرق ئەدەبىياتلاردا قايتا-قايتا ئۇچرايدۇ: 1 پىرسەنت دېگەن ماقالىلەر كۆپىنچە ئەمەلىي ئوكۇل قىلىنغان سۇيۇلدۇرۇلغان ئارىلاشمىنى ئەمەس، ئەسلى ئېرىتمىنى تەسۋىرلەيدۇ.

ئالتە ھەپتىدە، كۆزىتىلگەن 96 بىمارنىڭ 87 نەپىرى (90.6 پىرسەنت) ياخشىلانغان دەپ تۈرگە ئايرىلغان. كېيىن سەككىز بىمارغا قايتا ئوكۇل قىلىنغان، ئۇلارنىڭ بەش نەپىرى ياخشىلانغان. ئۈچ يىلدا، ئۇزۇن مۇددەتلىك باھالاشقا قاتناشقىلى بولغان 62 بىمارنىڭ 53 نەپىرى (85.5 پىرسەنت) ياخشىلانغان؛ دەسلەپ ئىنكاس قايتۇرغان 53 بىمارنىڭ 4 نەپىرىدە (7.5 پىرسەنت) قايتىلىنىش بولغان. كۆزىتىشتىن چىقىپ كېتىش بۇ سانلارنى چەكلەيدۇ: ئەسلىدىكى 103 بىمارنىڭ پەقەت 62 نەپىرىلا ئۈچ يىللىق سانلىق مەلۇماتقا تۆھپە قوشقان. كۆك چەكمە ئىزىغا ئوخشاش رەڭلىنىش ئالتە ھەپتىدە 96 نەپەرنىڭ 84 ىدە (87.5 پىرسەنت) ساقلانغان؛ ئادەتتە تەخمىنەن تۆت ھەپتىگىچە سۇسلىشىپ، كىچىك يىڭنە ئۇچىدەك رايونلارغا قىسقارغان. قانلىق ئىششىق 62 نەپەرنىڭ 6 سىدە (9.7 پىرسەنت) يۈز بەرگەن ۋە ئۆزلۈكىدىن يوقالغان. ئاپتورلار ئۆز بىمارلار توپىدا چوڭ تەرەت سىپ چىقىشى، سېللۇلىت، توقۇلما ئۆلۈشى ياكى يىرىڭلىق ئىششىق بولمىغانلىقىنى دوكلات قىلغان.

تەتقىقات سۈپىتى ۋە كۆزىتىش جەدۋىلى

تۆۋەندىكى جەدۋەل بۇ كۆزدىن كەچۈرۈشنىڭ ئاساسلىق پايدىلىنىش ماتېرىيالىدۇر. بىر قانچە ماقالە پەقەت ئەسلى ئېرىتمىنىڭ قويۇقلۇقىنى دوكلات قىلغانلىقى ئۈچۈن، يۇلتۇزچە بىلەن بەلگىلەنگەن قويۇقلۇقلار ئاخىرقى ئارىلاشمىنىڭ مۆلچەر قىممىتىدۇر.

تەتقىقات	لايىھە ۋە بىمارلار	ئوكۇل قىلىش كېلىشىمنامىسى	كۆزىتىش	ئۈنۈم ۋە قايتىلىنىش	پايدىسىز نەتىجىلەر
Wolloch ۋە Dintsman، 1979	دېلو يۈرۈشلۈكى، n=9	تەخمىنەن 10 دىن 15 mL غىچە 1% ئېرىتمە، تېرە ئاستىغا	3 تىن 15 ئايغىچە	تۇنجى ئوكۇلدىن كېيىن 9 نەپەرنىڭ 8 ى ياخشىلانغان؛ قايتا ئوكۇلدىن كېيىن 9 نەپەرنىڭ 9 ى	تەخمىنەن بىر كۈنلۈك قىزىتما، 9 نەپەرنىڭ 1 ىدە
Eusebio، Graham ۋە Mody، 1990	دېلو يۈرۈشلۈكى، n=23	30 mL غىچە 0.5% ئېرىتمە، تېرە ئىچىگە سىڭدۈرۈپ ئوكۇل قىلىش	ئىنكاس قايتۇرغانلار 12 ھەپتىدىن ئارتۇق، بەزىلىرى 9 يىلغىچە	دەسلەپ 23 نەپەرنىڭ 21 ى تولۇق ياكى قىسمەن ئىنكاس قايتۇرغان؛ ئۇزۇنراق كۆزىتىشتە ئىنكاس قايتۇرغان 18 نەپەرنىڭ 4 ىدە (22%) قايتىلىنىش بولغان	تېرىنىڭ پۈتۈن قېلىنلىقى بويىچە توقۇلما ئۆلۈشى، 23 نەپەرنىڭ 3 ىدە (13%)، ئۆلگەن توقۇلمىنى تازىلاپ ئېلىۋېتىش تەلەپ قىلىنغان
Farouk ۋە Lee، 1997	ئالغا قاراپ ئېلىپ بېرىلغان يۈرۈشلۈك تەتقىقات، n=6	10 mL 1% ئەسلى ئېرىتمە بىلەن ناركوز دورىسى ۋە تۇزلۇق ئېرىتمە، ئاخىرقى قويۇقلۇقى تەخمىنەن 0.44%*	ئوتتۇرا قىممىتى 3 يىل، دائىرىسى 2 دىن 5 كىچە	6 نەپەرنىڭ 5 ىدە دەسلەپ كۆرۈنەرلىك ياخشىلىنىش؛ جۇغلانما قايتىلىنىش 1 يىلدا تەخمىنەن 20%، 2 يىلدا 40%، 3 يىلدا 60%	سۈيدۈك تۇتۇلۇپ قېلىش، يۈزەكى يىرىڭلىق ئىششىق، ۋاقىتلىق چوڭ تەرەتنى تۇتالماسلىق؛ ھەر بىرى 6 نەپەرنىڭ 1 ىدە
Botterill ۋە Sagar، 2002	ئالغا قاراپ ئېلىپ بېرىلغان يۈرۈشلۈك تەتقىقات، n=25	5 mL 1% ئەسلى ئېرىتمە بىلەن لىگنوكايىن ۋە ھىدروكورتىزون، ئاخىرقى قويۇقلۇقى تەخمىنەن 0.25%*	ئوتتۇرا قىممىتى 11 ئاي، دائىرىسى 2 دىن 25 كىچە	بىر ئوكۇلدىن كېيىن 25 نەپەرنىڭ 16 سى ئالامەتسىز؛ قايتا ئوكۇلدىن كېيىن 25 نەپەرنىڭ 22 سى (88%)	ۋاقىتلىق چوڭ تەرەت سىپ چىقىشى، 25 نەپەرنىڭ 1 ىدە، تەخمىنەن 2 كۈن
Mentes ۋە باشقىلار، 2004	ئالغا قاراپ ئېلىپ بېرىلغان، ئىختىيارىي گۇرۇپپىلاش بولمىغان تەتقىقات، n=30	2% ئەسلى ئېرىتمىنى تەخمىنەن 1:1 سۇيۇلدۇرۇپ، ئاخىرقى قويۇقلۇقى 1% بولغان تەخمىنەن 15 mL؛ تېرە ئىچىگە ۋە يۈزەكى تېرە ئاستىغا	كۆپىنچىسى 12 ئاي؛ 5 تىن 24 ئايغىچە	1 ئايدا 30 نەپەرنىڭ 24 ى ئالامەتسىز؛ قايتا داۋالاشتىن كېيىن تەخمىنەن 30 نەپەرنىڭ 28 ى؛ 12 ئايدا 30 نەپەرنىڭ 23 ى؛ قايتىلىنىش تەخمىنەن 28 نەپەرنىڭ 5 ىدە (18%)	ئۆزلۈكىدىن پەسىيىدىغان سېللۇلىت، 30 نەپەرنىڭ 2 سىدە (7%)
Sutherland، Faragher ۋە Frizelle، 2009	بىر تاشقى كېسەللىكلەر دوختۇرى ئالغا قاراپ ئېلىپ بارغان يۈرۈشلۈك تەتقىقات، n=49	10 mL 1% ئەسلى ئېرىتمە بىلەن ئادرېنالىن قوشۇلغان بۇپىۋاكايىن ۋە مېتىلپرېدنىزولون، ئاخىرقى قويۇقلۇقى تەخمىنەن 0.32%*	ئاساسەن 4 ۋە 8 ھەپتە	49 نەپەرنىڭ 47 سىدە (96%) ياخشىلىنىش؛ بىر ئوكۇلدىن كېيىن 49 نەپەرنىڭ 28 ىدە تولۇق يوقىلىش، قايتا ئوكۇلدىن كېيىن 49 نەپەرنىڭ 32 سىدە (65%)	چوڭ تەرەتنى تۇتۇش ئىقتىدارىنىڭ ئۆزگىرىشى 49 نەپەرنىڭ 7 سىدە (14%)، تەخمىنەن 10 كۈندىن 6 ھەپتىگىچە يوقالغان؛ بىئارام قىلىدىغان سېزىم تۆۋەنلىشى 49 نەپەرنىڭ 2 سىدە (4%)
Samalavicius ۋە باشقىلار، 2012	ئالغا قاراپ ئېلىپ بېرىلغان يۈرۈشلۈك تەتقىقات، n=10	دوكلات قىلىنغىنى 15 mL 1% ئېرىتمە، تېرە ئىچىگە	ئوتتۇرا قىممىتى 47 ئاي، دائىرىسى 29 دىن 60 كىچە	4 ھەپتىگىچە 10 نەپەرنىڭ 10 ىدە يوقالغان؛ ئۇزۇن كۆزىتىشتە 10 نەپەرنىڭ 8 ىدە (80%) قايتىلىنىش بولغان	ۋاقىتلىق ئۇيۇشۇش ۋە چەكمە ئىزىغا ئوخشاش رەڭلىنىش؛ تەخمىنەن 2 ئايغىچە ئىششىش؛ توقۇلما ئۆلۈشى دوكلات قىلىنمىغان
Kim، Kim ۋە Lee، 2019	ئالغا قاراپ توپلانغان سانلىق مەلۇمات ئامبىرىنى ئارقىغا قاراپ كۆزدىن كەچۈرۈش، داۋالانغانلار n=103	5 mL 1% ئەسلى ئېرىتمە بىلەن 15 mL 1% لىدوكايىن، ئاخىرقى قويۇقلۇقى تەخمىنەن 0.25%*	6 ھەپتە (103 نەپەرنىڭ 96 سى) ۋە 3 يىل (103 نەپەرنىڭ 62 سى)	6 ھەپتىدە 96 نەپەرنىڭ 87 سى ياخشىلانغان (91%)؛ 3 يىلدا 62 نەپەرنىڭ 53 ى ياخشىلانغان (86%)؛ ئىنكاس قايتۇرغان 53 نەپەرنىڭ 4 ىدە قايتىلىنىش (8%)	6 ھەپتىدە 96 نەپەرنىڭ 84 ىدە چەكمە ئىزىغا ئوخشاش رەڭلىنىش (88%)؛ 62 نەپەرنىڭ 6 سىدە قانلىق ئىششىق (10%)؛ سىپ چىقىش، سېللۇلىت، توقۇلما ئۆلۈشى ياكى يىرىڭلىق ئىششىق يوق

قۇرلار بويىچە كۆرۈلىدىغان يۈزلىنىش بىردەك. دەسلەپكى ئىنكاس ئادەتتە يۇقىرى، ئەمما قايتىلىنىش مۆلچەرى بىمارلارنىڭ قانچىلىك ئۇزۇن كۆزىتىلگەنلىكى ۋە قانچە نەپىرىنىڭ كۆزىتىشتە قالغانلىقىغا كۈچلۈك باغلىق. Samalavicius دەسلەپكى يوقىلىشنى 100 پىرسەنت دەپ، ئەمما ئوتتۇرا كۆزىتىش مۇددىتى 47 ئاي بولغاندا ئاخىرىدا قايتىلىنىشنى 80 پىرسەنت دەپ دوكلات قىلغان؛ Kim بولسا كۆزىتىشتە قالغان، ئىنكاس قايتۇرغان بىمارلار ئارىسىدا ئۈچ يىلدىكى قايتىلىنىشنى 8 پىرسەنتتىن تۆۋەن دەپ دوكلات قىلغان. ئەۋرىشكە سانىنىڭ ئازلىقى، قايتا ئوكۇل قىلىش، نەتىجە كۆرسەتكۈچلىرىنىڭ ئوخشىماسلىقى ۋە كۆزىتىشتىن چىقىپ كېتىش بىۋاسىتە سېلىشتۇرۇشنى ئىشەنچسىز قىلىدۇ.

ئوقۇرمەن ئەستە تۇتۇشقا تېگىشلىك چەكلىمىلەر

بۇ داۋالاشنى قوللايدىغان ئىختىيارىي گۇرۇپپىلاش سىنىقى يوق. يۇقىرىدىكى بارلىق ئۈنۈم مۆلچەرلىرى كونترول گۇرۇپپىسى يوق يۈرۈشلۈك تەتقىقاتلار ياكى ئارقىغا قاراپ تەكشۈرۈلگەن بىمارلار توپىدىن كەلگەن؛ شۇڭا پلاستېبو ئىنكاسى، ئوتتۇرىچە قىممەتكە قايتىش ۋە تەڭلا ئېلىپ بېرىلغان تازىلىق تەدبىرلىرىنىڭ تەسىرىنى داۋالاش تەسىرىدىن ئايرىغىلى بولمايدۇ. كېلىشىمنامىلەر ئوكۇل قىلىنىدىغان قەۋەت، ھەجىم، قويۇقلۇقنى دوكلات قىلىش، ناركوز دورىسىنى ئارىلاشتۇرۇش ۋە ستېروئىد ئىشلىتىش جەھەتلىرىدە ئوخشىمايدۇ؛ بۇ ئۆلچەملەشتۈرۈلگەن مىقدار يوق دېگەنلىك: ئەسلى ئېرىتمە بەلگىسىنى ئەمەس، ئاخىرقى ئارىلاشمىنىڭ قويۇقلۇقىنى سېلىشتۇرۇڭ. 6 دىن 103 كىچە بىمارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان يۈرۈشلۈك تەتقىقاتلار زىيادە سەزگۈرلۈك ياكى پۈتۈن بەدەن ئىنكاسى قاتارلىق ئاز ئۇچرايدىغان ھادىسىلەرنىڭ يۈز بېرىش نىسبىتىنى بېكىتەلمەيدۇ؛ كۆپىنچە تەتقىقاتلاردا كېچىكىپ قايتىلىنىشنى كۆزىتىشمۇ تولۇق ئەمەس.

توقۇلما ئۆلۈشى تارىخىنى ئوچۇق بايان قىلىش كېرەك. 1990-يىلدىكى Eusebio يۈرۈشلۈكىدە 23 بىمارنىڭ ئۈچ نەپىرىدە تېرىنىڭ پۈتۈن قېلىنلىقى بويىچە توقۇلما ئۆلۈشى يۈز بېرىپ، ئۆلگەن توقۇلمىنى تازىلاپ ئېلىۋېتىش تەلەپ قىلىنغان. شۇنىڭدىن كېيىن تېخنىكا تېخىمۇ سۇيۇق ئاخىرقى ئارىلاشمىلارغا ۋە چوڭقۇر ئورۇنغا ئەمەس، تېرە ئىچىگە ئوكۇل قىلىشقا قاراپ ئۆزگەرگەن؛ كېيىنكى يۈرۈشلۈكلەردە يېنىكرەك ئەگەشمە ئەھۋاللار دوكلات قىلىنغان. ئەمما بۇ تارىخىي ھادىسە خاتىرىنىڭ بىر قىسمى بولۇپ، بۇ داۋالاشنى بىپەرۋا قوللىنىشتىن ئاگاھلاندۇرىدۇ.

پۈتۈن بەدەنگە تەسىر قىلىدىغان دورىلارغا دائىر ئاگاھلاندۇرۇشلارمۇ پىرىنسىپ جەھەتتىن كۈچكە ئىگە. ھازىرقى مېتىلېن كۆكى ئوكۇل دورىسىنىڭ رېتسېپلىق ئىشلىتىش ئۇچۇرىدا سېروتونىنغا تەسىر قىلىدىغان دورىلار ۋە ئوپىيوئىدلار بىلەن بىرگە ئىشلەتكەندە ئۆلۈمگە ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن بولغان سېروتونىن سىندرومى ھەققىدە رامكا ئىچىدىكى ئاگاھلاندۇرۇش بار؛ ئۇ ئانافىلاكسىيە دوكلاتلىرىنى تىزىدۇ ھەمدە G6PD كەمچىللىكى ۋە تىئازىن بوياقلىرىغا ئېغىر زىيادە سەزگۈرلۈك بولغاندا ئىشلىتىشنى مەنئى قىلىدۇ. بۇ ئاگاھلاندۇرۇشلار ئاساسەن پۈتۈن بەدەنگە تەسىر قىلىدىغان ۋېنا ئىچى ئىشلىتىشتىن كەلگەن؛ مەقئەت ئەتراپىغا ئوكۇل قىلىنغاندىن كېيىن پۈتۈن بەدەننىڭ دورىغا ئۇچراش مىقدارى يېتەرلىك مىقدارلاشتۇرۇلمىغان. شۇڭا بۇ ئاگاھلاندۇرۇشلارنى مۇناسىۋەتسىز دەپ قاراشقا بولمايدۇ. ھەر قانداق مېتىلېن كۆكى داۋالىشىدىن بۇرۇن بارلىق خامۇشلۇققا قارشى دورىلار، ئوپىيوئىدلار ۋە G6PD ھالىتى ھەققىدە دوختۇرغا مەلۇم قىلىڭ.

كىملەر بۇنى كىلىنىكىلىق دوختۇر بىلەن مۇزاكىرە قىلسا بولىدۇ

نامزات دائىرىسى تار: ئىككىلەمچى سەۋەبلەر ئىزدەلگەن ۋە كونسېرۋاتىپ تەدبىرلەر مەغلۇپ بولغاندىن كېيىنمۇ داۋام قىلىدىغان، سەۋەبى نامەلۇم قىچىشىش؛ ئېغىرلىقى شۇ دەرىجىدىكى، چەكمە ئىزىغا ئوخشاش رەڭلىنىش، ئۇيۇشۇش ۋە يۇقۇملىنىش ياكى چوڭ تەرەتنى تۇتۇش ئىقتىدارى بۇزۇلۇشنىڭ كىچىك خەۋپى قوبۇل قىلغىلى بولىدىغان بەدەل دەپ قارىلىدۇ. ئالامەتلەرنىڭ ۋاقىت تەرتىپىنى، ئىلگىرىكى داۋالاشلارنى ۋاقتى بىلەن بىللە، ئانوسكوپىيە ۋە ھەر قانداق بىئوپسىيەنى ئۆز ئىچىگە ئالغان تەكشۈرۈش دوكلاتلىرىنى ۋە تولۇق دورا تىزىملىكىنى ئېلىپ بېرىڭ. پايدىلىق سوئاللار بىزنىڭ مېتىلېن كۆكى ھەققىدە كىلىنىكىلىق دوختۇردىن سورايدىغان سوئاللار بېتىمىزدە توپلانغان. دىئاگنوز قويۇش تەكشۈرۈشلىرىنى ئاتلاپ ئۆتىدىغان داۋالىغۇچىدىن ئوكۇل داۋالىشىنى ئىزدىمەڭ، ھەرگىزمۇ ئۆزىڭىزگە ئوكۇل قىلىشقا ئۇرۇنماڭ.