Нейропатия һәм авырту өчен метилен зәңгәре: нинди халәтләр өйрәнелгән?

Метилен зәңгәре нейропатияне һәм авыртуны җиңеләйтәме? Бу бер сорау кебек яңгырый, әмма әдәбият берничә төрле сорауга җавап бирә. Умырткаара дискка кертелгән буягыч, анус тирәсендәге тире астына кертелгән буягыч, венага инфузия рәвешендә кертелгән буягыч һәм авызны чайкау өчен кулланылган буягыч бер үк исем йөртә, ләкин төрле эшләү принципларына нигезләнгән төрле концепцияләрне сынап карый. Берсенең нәтиҗәсен калганнарына күчереп булмый.

Моны бер атама астындагы дүрт концепция дип күз алдына китерегез. Беренче концепция зарарланган диск эченә үсеп кергән вак нерв очларын җимерә яки аларның сизгерлеген киметә. Икенче концепция инъекция урынындагы тире нервларын сиземсезләндерә яки аларның активлыгын баса. Өченче концепция кан әйләнеше аша нерв системасына системалы тәэсир итә. Дүртенче концепция җирле авыртуны җиңеләйтү өчен зарарланган өслекне каплый. Бу аерманы истә тотсагыз, дәлилләрне тиз арада тәртипкә салып була, һәм бушлык та күренә: киң таралган раслау йотыла торган сыеклык рәвешендә кабул ителгән өченче концепциягә карый, ә нәкъ шунда кешеләрдәге дәлилләр иң аз.

Халәт һәм кертү юлы буенча дәлилләр матрицасы

Бу таблица — мәкаләнең кыскача чагылышы. Һәр юлда халәт, кертү юлы һәм интервенция бергә күрсәтелә, чөнки аларны аеру авырту турындагы раслауларны арттырып күрсәтүгә китерә.

Теләсә нинди башламны укыганчы, кертү юлы баганасын карап чыгыгыз. Кешеләрдәге һәр уңай сигнал җирле яки процедурага бәйле юлда урнашкан. Системалы куллану юлларында бер бик кечкенә пилот тикшеренү һәм буш шакмаклар җыелмасы бар.

Дискка бәйле бил авыртуы: бер гаять уңышлы сынау, бер уңышсыз кабатлау

Диск эченә кертү тарихы консерватив дәвалауга бирешмәгән, дискография белән расланган авыртулы 24 пациентта үткәрелгән 2007 елгы контрольсез пилот тикшеренүдән башлана. Диск эченә бер тапкыр 10 mg метилен зәңгәре кертелгәннән соң, 24 пациентның 21 е якынча 18 айлык күзәтү дәвамында авыртуның юкка чыгуын яки сизелерлек җиңеләюен хәбәр иткән. Контроль төркем булмагач, бу нәтиҗә пациентларны сайлап алуны, авыруның табигый барышын яки бергә кертелгән лидокаин тәэсирен чагылдырырга мөмкин; шуңа күрә ул нәтиҗәлелек соравына җавап бирмәгән, ә аны алга таба өйрәнергә этәргән.

Аның дәвамы 72 пациентта үткәрелгән 2010 елгы икеләтә сукыр, плацебо белән контрольдә тотылган сынау булган: метилен зәңгәре һәм лидокаин тозлы эремә һәм лидокаин белән чагыштырылган. 24 айда хәбәр ителгән аермалар гаять зур булган: уртача авырту баллының кимүе 52.5 баллга каршы 0.7 балл, канәгатьлек 91.6%ка каршы 14.3%. Шул ук вакытта чыккан редакция мәкаләсе моны бил авыртуыннан дәва дип атап буламы дип ачыктан-ачык сораган; бу ул чакта белгечләргә әлеге раслауның никадәр гадәттән тыш тоелганын күрсәтә.

Гадәттән тыш раслаулар кабатлап тикшерүне таләп итә, ә кабатлау нәтиҗәне расламаган. Соңрак үткәрелгән күп үзәкле IMBI сынавы берничә үзәктә диск эченә метилен зәңгәре кертүне тикшергән һәм Peng эффектын расламаган. Кечерәк бәйсез контрольсез когорталар, гомумән алганда, җавап ешлыгының түбәнрәк булуын яки вакыт узу белән кимүен хәбәр иткән. Намуслы йомгак — дәлилләр каршылыклы: бер үзәктәге тәэсирле уңышка каршы күп үзәкле кабатлауның уңышсызлыгы тора. Мондый күренеш дәвалауны расланган дип санарга нигез бирми, һәм ул метилен зәңгәрен йоту турында берни дә әйтми: йотылганда матдә дискка чагыштырырлык концентрациядә керми. Хроник авырту буенча дәлилләргә безнең күзәтү бу бәхәсне башка процедурага бәйле интервенцияләр белән янәшә карый.

Анус тирәсенә инъекция: чын сигналлар, тар куллану өлкәсе

Дәвалауга бирешми торган анус кычытуында тире эченә метилен зәңгәре кертү буенча клиник очраклар серияләре иң озак вакытны колачлый: алар 1990 елда башланып, 25, 30, 49 һәм 103 пациентлы когорталар белән дәвам иткән. Җавап ешлыгы югары күренә: еш кына бер яки ике инъекциядән соң күпчелек симптомнарсыз кала, ләкин һәр серия контрольсез. Пациентны инвазив процедурага мөрәҗәгать итәргә мәҗбүр иткән кычытуның көче үзгәреп торырга мөмкин, ә инъекцияләр үзләре дә нәтиҗә көтүгә бәйле эффект тудыра; шуңа күрә контрольсез җиңеләю ешлыгы нәтиҗәлелекне раслый алмый.

Көчлерәк чагыштырма дәлилләр янәшә өлкәдә — операциядән соңгы авыртуда бар. Геморроидэктомия тирәсендәге чорда анус тирәсендәге тире эченә метилен зәңгәре кертү буенча ике рандомизацияләнгән сынау авырту балларының түбәнрәк һәм өстәмә авырту басучы дарулар куллануның азрак булуын күрсәткән: 67 пациентлы сынауда 1 нче көннән 3 нче көнгә кадәр, 97 пациентлы сынауда 1 нче көннән 7 нче көнгә кадәр. Бу — билгеле бер процедура, доза һәм атна өчен авыртуны басуның чын дәлиле. Бу хроник нейропатия өчен дәлил түгел, ә тикшерелә торган механизм — яра урынындагы нервларның җирле сизгерлеген киметү; йотылган тамчы моны кабатлый алмый. Метилен зәңгәренең нервларга һәм митохондрияләргә ничек тәэсир итүе турындагы мәгълүмат җирле химик тәэсирнең ни өчен җирле булып калуын аңлата.

Нейропатик авыртуда системалы куллану: бер бик кечкенә пилот тикшеренү

Күпчелек сатып алучыларны кызыксындырган раслау — системалы метилен зәңгәренең нейропатик авыртуны җиңеләйтүе — буенча кешеләрдәге бөтен контрольле мәгълүмат, күрәсең, төрле сәбәпле хроник, дәвалауга бирешми торган нейропатик авыртулы 10 пациентта үткәрелгән бердәнбер 2015 елгы пилот тикшеренүдән гыйбарәт. Вена эченә 2 mg/kg күләмендә кертелгән метилен зәңгәре дәвалау көнендә һәм аннан соңгы көндә авырту баллары буенча бик түбән дозалы контрольдән яхшырак нәтиҗә күрсәткән, әмма файда берничә көн эчендә диярлек юкка чыккан. Өч пациентта механик аллодиния кимегән.

Төрле үзенчәлекле ун пациент һәм ике көнлек җиңеләю — алга таба тикшеренү өчен нигез, дәвалау өчен түгел. Бер генә катнашучыда постгерпетик невралгия булган, шуңа күрә бу постгерпетик невралгия сынавы да түгел. Диабетик периферик нейропатия, өч тармаклы нерв невралгиясе яки комплекслы региональ авырту синдромы өчен системалы метилен зәңгәре буенча критерийларга туры килгән, кешеләрдә үткәрелгән сынау табылмаган. Эзләү системалары кайчак күрсәткән постгерпетик невралгиядә паравертебраль куллану тикшеренүләре метилен зәңгәрен умыртка янында җирле анестетик белән берләштергән; бу системалы концепциягә түгел, процедурага бәйле концепциягә карый.

Чайкау эремәләре, яралар һәм буыннар: башка куллануга күчереп булмый торган җирле дәлилләр

Кешеләрдәге калган сигналларның барысы да җирле куллануга карый. 2022 елгы рандомизацияләнгән 2 нче фаза сынавы өч төрле концентрациядәге метилен зәңгәре белән авызны чайкау яман шешне дәвалаудан килеп чыккан авыз мукозиты авыртуын 2 нче көнгә гадәти карауга караганда күбрәк киметүен ачыклаган. Чайкау эремәсе зарарланган лайлалы тышчаны каплый һәм төкереп чыгарыла. Аны йотыла торган тамчылар өчен дәлил итеп китерү җирле тәэсирне системалы дозалау белән бутау була.

Шулай ук, бил дискэктомиясе вакытында хирургик тукыманы сыекландырылган метилен зәңгәре белән каплау 115 пациентлы өчләтә сукыр сынауда бил авыртуы балларын киметкән, ә фасет буынына инъекция сынавы 3 һәм 6 айда авырту һәм функция чикләнүе балларының түбәнрәк булуын хәбәр иткән. Һәр нәтиҗә матдәнең нәкъ кая кертелүенә бәйле. Аларның берсен дә авыз аша кабул ителә торган продуктка күчереп булмый.

Хайваннарда нәрсә күренә һәм механизм кайда ике якка да эшли

Күсе нейропатик авырту модельләре иң еш телгә алынган механистик нигезне бирә. Иртә 1992 елгы тәҗрибәдә интратекаль метилен зәңгәре утыргыч нерв бәйләнгәннән соң барлыкка килгән җылылык гипералгезиясен якынча 4 сәгатькә туктаткан; бу арка миендә азот оксидыннан cGMPга барган юлның роле белән яраша. Соңрак нервны хроник кысып зарарлау моделендәге эш метилен зәңгәренең үзеннән-үзе антиноцицептив булуын һәм силденафил көчәйткән гипералгезияне туктата алуын күрсәткән; бу да азот оксиды аша сигнал тапшыруның катнашуына ишарә итә. 2021 елгы тикшеренү икенче механизмны өстәгән: натрий каналларына тәэсиргә охшаш рәвештә нерв импульслары барлыкка килүен турыдан-туры басу; сынап каралган препаратта бу басу лидокаинга караганда озаграк дәвам иткән.

Бер нечкәлекне саклап калырга кирәк, чөнки сатучылар аны төшереп калдыра. Азот оксиды турындагы клиникага кадәрге әдәбиятта метилен зәңгәре һәрвакыт авыртуны басучы дип күрсәтелми. Кайбер тәҗрибә схемаларында азот оксиды аша сигнал тапшыру үзе авыртуны җиңеләйтүне тәэмин итә, ә метилен зәңгәре бу җиңеләюне туктата. Эксперименталь диабетик нейропатиядә метилен зәңгәре силденафил белән бәйле антиноцицепцияне туктаткан һәм үзе генә гипералгезияне көчәйткән. Механизм эффектлары модельгә һәм сигнал юлына бәйле; бу — хайваннардагы нәтиҗәләрне дозалау киңәше итеп кабул итмәү өчен тагын бер сәбәп.

Нәрсә өйрәнелмәгән һәм куркынычсызлык чиге

Хроник нейропатик авырту, диабетик нейропатия, өч тармаклы нерв невралгиясе, комплекслы региональ авырту синдромы яки постгерпетик невралгия өчен метилен зәңгәрен авыз аша йоту буенча бер генә рандомизацияләнгән сынау яки ышанычлы клиник серия дә табылмаган. Нейропатик авыртуда системалы куллануның бердәнбер туры сынавы — 1–2 көнлек сигнал күрсәткән, 10 пациентлы вена эченә кертү пилот тикшеренүе. Диск эченә, тире эченә, буын эченә, паравертебраль кертү һәм чайкау нәтиҗәләрен фармакологик яктан ваклап сатылган тамчыларга күчереп булмый: аларның мишеньдәге концентрациясе берничә зурлык тәртибенә аерыла, һәм алар процедура ярдәмендә билгеле бер урынга кертелми.

Кертү юлларын бутау куркынычсызлыкка кагылышлы кисәтүне дә таләп итә. Умыртка өлкәсендәге бүлекләр бер-берсен алыштыра алмый: диск эченә, паравертебраль, эпидураль һәм интратекаль кертү фармакологик һәм токсикологик яктан аерыла, ә интратекаль метилен зәңгәреннән соң күзәтелгән җитди нейротоксиклык ачыктан-ачык куркыныч турында кисәтүгә китергән. Моннан тыш, метилен зәңгәре серотонинергик дарулар белән үзара тәэсир итешә һәм G6PD җитешсезлегендә каршы күрсәтелгән; шуңа күрә аны куллану турында уйлаган теләсә кайсы авыртулы пациентка башта ян тәэсирләр һәм каршы күрсәтмәләргә күзәтүне укырга һәм, метилен зәңгәре турында бирергә тиешле бу сорауларны кулланып, табиб белән сөйләшергә кирәк.

Бу дәлилләрне ничек кулланырга

Метилен зәңгәрен авырту өчен бәяләгән һәркем һәр чыганакка карата өч сорау бирергә тиеш. Нәкъ нинди халәт, чөнки геморроидэктомиядән соң тернәкләнү диабетик нейропатия түгел. Нәкъ нинди кертү юлы, чөнки диск эченә яки тире эченә кертү йотылган доза түгел. Һәм нинди вакыт аралыгында нинди ахыргы күрсәткеч, чөнки процедурадан соң берничә көнлек җиңеләю айлар буе нейропатияне контрольдә тоту түгел.

Хәзерге дәлилләр буенча, кешеләрдә метилен зәңгәренең авыртуны басу сигналлары җирле яки процедура кысаларында кертү белән чикләнә, ә төрле күрсәтмәләрдә нәтиҗәлелек бертөрле түгел. Системалы дәлилләр бердәнбер бик кечкенә вена эченә кертү пилот тикшеренүе белән чикләнә, һәм бернинди клиник дәлил дә нейропатик яки хроник авырту өчен ваклап сатылган метилен зәңгәрен авыз аша кабул итүне хупламый.