Балыклар өчен малахит яшеле, метилен зәңгәресе һәм аквариум тозын чагыштыру

Тетрада ак таплар күренә, һәм берничә минут эчендә өч киңәш килә: метилен зәңгәресе, малахит яшеле, тоз. Өчесе дә суга төс бирә. Өчесенең дә тугры кулланучылары бар. Аларның берсе дә барлык очракларга яраклы дәва түгел. Кайсысы яхшырак дип сорау исә җавапны билгели торган адымны читләтеп үтә: балыкта нәрсә дөрес түгел һәм һәр продуктның этикеткасында нинди куллану очраклары күрсәтелгән?

Болар — охшаш төргәкләргә салынган өч төрле төшенчә. Метилен зәңгәресе — этикеткасында аквариумда куллану очраклары итеп уылдыктагы гөмбәчек, җиңел өслек гөмбәчек зарарлануы, кайбер тышкы иң гади организмнар һәм нитрит яки цианид белән агуланганда ярдәм күрсәтелгән буягыч. Малахит яшеле, гадәттә, формалин белән кушылган килеш сатыла һәм, нигездә, Ich һәм аңа охшаш организмнарга каршы тышкы паразитларны дәвалау чарасы булып тора. Аквариум тозы исә көйләүче нормалар ягыннан бөтенләй дару түгел; ул осморегуляциягә ярдәм итә һәм нитриттан саклаучы хлорид чыганагы булып тора. Аны кайбер тышкы паразитларга каршы да кулланалар, ләкин моның өчен кирәкле тозлылыкка күптөрле балыклар тотылган аквариумнарның күбесе түзә алмый. Алар арасыннан төсенә яки гадәткә карап сайлау нәтиҗәсендә тәңкәсез балыклар, креветкалар, үсемлекләр һәм биофильтрлар да зыян күрә.

Өч чараны янәшә чагыштыру

Түбәндәге таблица җитештерүчеләрнең этикеткаларына һәм университетларның практик киңәшләренә нигезләнгән. Концентрацияләр һәм күрсәтмәләр составка карап үзгәрә, шуңа күрә үз шешәгездәге этикетканы төп чыганак, ә бу таблицаны гомуми юнәлеш бирүче белешмә итеп карагыз.

	Метилен зәңгәресе (мәсәлән, Kordon, 2.303%)	Малахит яшеле катнашмалары (мәсәлән, Kordon Rid-Ich Plus, API Super Ick Cure)	Аквариум тозы (натрий хлориды)
Куллану максаты	Балык уылдыгындагы гөмбәчек, өслек гөмбәчек инфекцияләре, исемлектә күрсәтелгән тышкы иң гади организмнар (Ichthyophthirius, Chilodonella, Costia), нитрит яки цианид белән агуланганда ярдәм. Kordon продуктының күрсәтмәләре бу куллану очракларын саный һәм Oodinium, бактерия инфекцияләре, трематодалар һәм авыр гөмбәчек авыруларын ачыктан-ачык чыгарып калдыра.	Тышкы паразитлар, нигездә, төче судагы Ich, шулай ук продуктка карап Costia, Trichodina һәм Chilodonella; Kordon Rid-Ich Plus этикеткасы диңгездәге Cryptocaryon һәм Amyloodinium, шулай ук кайбер гөмбәчек инфекцияләрен дә өсти, ләкин бактерияләрне, трематодаларны, ишкәгаяклы кысласыманнарны һәм суалчаннарны чыгарып калдыра.	Балык белән эш иткәндә осморегуляциягә ярдәм, саңакларда хлоридның нитрит белән көндәшлеге аша нитриттан саклау һәм югары тозлылыкта кайбер тышкы иң гади организмнарга каршы куллану. UF/IFAS практик киңәшләре тозны расланган балык даруы түгел, ә көйләү ягыннан түбән өстенлекле аквакультура матдәсе дип тасвирлый.
Уылдык өчен куллану	Этикеткада гөмбәчекне булдырмау өчен балык уылдыгы һәм маймычлар өчен имин дип күрсәтелгән, уылдыкка карата аерым тәртип билгеләнгән. Уылдык һәм инкубация буенча белешмә бу куллануны җентекләп аңлата.	Kordonның катнашмасыз малахит яшеле продукты этикеткасында да уылдыктагы гөмбәчекне булдырмау һәм дәвалау өчен ваннада тоту һәм кыска вакытка батыру күрсәтмәләре бар; агулылык концентрациягә, тәэсир вакытына һәм төргә бәйле. Ich өчен катнаш продуктларда шул ук белдерү юк, шуңа күрә нәкъ үз шешәгезне тикшерегез.	Уылдыктагы гөмбәчекне дәвалау чарасы түгел.
Сизгер төрләр	Төрне һәм үсеш стадиясен этикеткадагы мәгълүмат белән чагыштырыгыз; гомуми аквариум балыклары буенча белешмә ярашлылыкны бәяләүне аңлата.	Составка карап үзгәрә: APIның гамәлдәге этикеткасы тәңкәсез балыклар өчен дозаны яртылаш киметә, ә Kordon Rid-Ich Plusны вьюннар һәм җәеннәр өчен рөхсәт итә, ләкин мормиридлар һәм төче су скатлары өчен кулланмаска кисәтә.	Чыдамлык төргә бәйле, тәңкәләргә карап билгеләнми. UF/IFAS кайбер тетраларның тозга начар чыдавын һәм тетраларны, шулай ук филборын балыкларны даими рәвештә тозлы суда тотарга ярамаганын аерым кисәтә.
Умырткасызлар һәм үсемлекләр	Этикетка буенча үсемлекләрнең үсүенә комачаулый; умырткасызлар белән ярашлылыкны һәр продукт өчен аерым тикшерергә кирәк.	Су хайваннары буенча ветеринар башкача күрсәтмә бирмәсә, риф яки умырткасызлар аквариумнары өчен ярамый; кайбер тере үсемлекләр сизгер.	Үсемлекләр Ichны дәвалау өчен кирәкле 4–5 ppt тозлылыкка түзмәскә мөмкин, ә умырткасызларның чыдамлыгы төргә һәм концентрациягә карап үзгәрә.
Биофильтр	Биологик фильтрлауга таянган системаларда кулланмагыз; ул нитрификацияләүче бактерияләрнең эшен боза. Дәвалау грунтсыз һәм бизәкләрсез дәвалау яки уылдык чыгару аквариумында үткәрелергә тиеш; тереклек булган күрсәтү аквариумын эшкәртер алдыннан аквариум һәм андагы тереклек белән ярашлылык белешмәсен карагыз.	Kordon белдергәнчә, Rid-Ich Plus күрсәтмәләр буенча кулланылганда биологик фильтрлауга комачауламый. Буягычларның кайсысы белән дә дәвалаганда активлаштырылган күмерне алып куегыз.	Биофильтрны стерильләштерми, ләкин югары тозлылык төче су системаларына стресс тудыра; эштән чыккан биофильтрны төзәтү өчен барыбер су алыштыру һәм фильтрны төзәтү кирәк, моны Merck ветеринария киңәшләре дә ассызыклый.
Кешеләргә һәм ризык өчен үстерелә торган балыкларга кагылышлы статус	Декоратив балыклар өчен кулланыла; ризык өчен үстерелә торган балыкларга ярамый.	Кушма Штатларда ризык өчен үстерелә торган балыклар өчен расланмаган; FDA импорт контроле малахит яшеле калдыкларын рөхсәтсез пычрану дип карый, ә ЕС малахит яшеле һәм аның калдык формасы өчен 0.5 µg/kg чара күрү чиген билгели. Буягычлар белән сак эш итегез, аларны балалардан һәм ризык әзерләү урыннарыннан читтә тотыгыз.	Тоз белән эш иткәндәге гадәти саклык чаралары; куркыныч калдыкларны көйләүгә түгел, ә тозлылык аша тереклеккә тәэсир итүгә бәйле.

Таблицаны карар кабул итү өчен уку

Дүрт киң таралган очрак таблица юлларының ничек бергә кулланылуын күрсәтә.

Уылдыктагы гөмбәчек. Бу — метилен зәңгәресенең төп куллану өлкәләренең берсе: этикеткада уылдык өчен куллану тәртибе һәм уылдык белән маймычлар өчен иминлек турында ачык белдерү бар. Тоз өчен шундый ук күрсәтмә юк. Катнашмасыз малахит яшеле (Kordonның бер генә актив матдәле продукты) этикеткасында да уылдыктагы гөмбәчек буенча күрсәтмәләр бар, ләкин Ich өчен катнаш дәвалау чараларында алар юк, шуңа күрә хәлне кулыгыздагы шешә хәл итә. Башта уылдыкның аталануын раслагыз; бер буягыч та аталанмаган уылдыкны коткара алмый.

Ак тап авыруы (Ich). Монда этикеткада билгеләнгән чара — малахит яшеле катнашмалары. Тозны 7–10 көн дәвамында литрына 4–5 грамм күләмендә өстәмә чара итеп кулланырга мөмкин, ләкин бу тозлылыкка түзә торган төрләрдә генә һәм UF/IFASның Ich буенча киңәшләрендә күрсәтелгән температураларда гына. Метилен зәңгәресе Ichthyophthiriusны өстәмә куллану күрсәтмәләре арасында саный, әмма аның гомуми үзенчәлекләре (биофильтрга зыян, паразитларга каршы таррак тәэсир даирәсе) аны күрсәтү аквариумында Ich таралганда азрак яраклы чара итә. Диагнозны төп куллану күрсәтмәсендә шул авыру аталган продукт белән туры китерегез.

Көрән кан һәм нитрит белән агулану. Метилен зәңгәресе этикеткада метгемоглобинны яңадан кислород ташый торган гемоглобинга әйләндерергә ярдәм итүче чара дип күрсәтелгән, ә тоздагы хлорид саңакларда нитритның сеңүе белән көндәшлек итә. Бу механизмнар бер-берсен тулыландыра, ләкин берсе дә судан нитритны чыгармый. Нитрит белән агулану аерым сөйләшүгә лаек: анда кан дәрәҗәсендәге ярдәмне тәэсирне чынлап та туктата торган су шартларын төзәтүдән (су алыштыру, фильтрны төзәтү) аерырга кирәк.

Диагноз куелмаган таплар, ышкыну яки сүлпәнлек. Туктагыз. UF/IFASның балык сәламәтлеген идарә итү белешмәсе дару кулланыр алдыннан суны тикшерүне (эрегән кислород, аммиак, нитрит, pH) беренче урынга куя, чөнки начар су паразитар авыруга охшаган билгеләр тудыра. Аммиак проблемасы булган суга салынган буягыч балыкны түгел, ә аны караучының борчылуын «дәвалый».

Ни өчен малахит яшеле белән бәйле мәсьәләләр җитдирәк

Аквариумчылар кайчак ни өчен бер буягыч уылдык өчен гадәти чара булып санала, ә икенчесе портларда калдыкларны тикшерүгә сәбәп була дип сорый. Җавап — матдәләр алмашында. Балыклар малахит яшелен лейкомалахит яшеленә әйләндерә: бу майда эри торган форма ашарга яраклы тукымаларда атналардан алып айларга кадәр саклана. FDAның калдыклар буенча тикшеренүләре аның форельдә һәм сөләйман балыгында шулай саклануын терки. Калдыкларның шушы үзенчәлеге аркасында малахит яшеле ризык өчен үстерелә торган балыклар өчен беркайчан да расланмаган, һәм ЕС аны азык-төлек җитештерү өчен тотылган хайваннарда тыя.

Яман шешкә кагылышлы тасвирламалар төгәл булырга тиеш. Дәүләт органнарының элекке документларында малахит яшеле потенциаль канцероген яки мутаген булуы шикләнелгән матдә дип атала; гамәлдәге IARC бәяләве хайваннардан алынган дәлилләр нигезендә малахит яшеленең үзен 3 нче төркемгә (классификацияләп булмый), ә аның калдык формасы булган лейкомалахит яшелен 2B төркеменә (канцероген булырга мөмкин) кертә. Бу классификацияләрнең берсе дә декоратив балыкларда Ichны дәвалауны кешедә яман шеш тудыручы тәэсир дип билгеләми. Әмма икесе дә ни өчен ризык өчен үстерелә торган балыкларда куллану тыелганын һәм ни өчен этикеткадагы саклык чараларына кул селтәргә түгел, ә җитди карарга кирәклеген аңлата.

Аларны бергә кулланырга мөмкинме?

Нәкъ шушы мәсьәләдә форум киңәшләре этикетка күрсәтмәләрен узып китә. Дәлилләрне өч төркемгә бүләргә мөмкин.

Беренчедән, малахит яшелен тоз белән бергә куллануны нигезләүче чын мәгълүмат бар. APIның аквариум тозы буенча күрсәтмәләре аның тозын үзенең Ich дәвалау чарасы белән бергә кулланырга киңәш итә, ә UF/IFAS формалин белән эшкәртелә торган системаларга нәтиҗәне яхшырту өчен еш кына тоз өстәүләрен билгеләп үтә. Бу ярашлы составлар өчен гомуми алымны нигезли, ләкин киштәдәге һәр шешәгә кагылмый. Формалин белән малахит яшеле катнашмасы булган Hikari Ich-X капма-каршы карашта тора: аның этиккадагы күрсәтмәләре аны тоз яки башка дәвалау чаралары белән кушмаска куша. Димәк, тоз белән ярашлылык — һәрвакыт конкрет продуктның үзенчәлеге, беркайчан да гомуми кагыйдә түгел.

Икенчедән, бу күзәтүдә метилен зәңгәресен тоз белән бергә куллануны нигезләүче этикетка яки университет тәртибе табылмый. Kordonның бер күрсәтмәсе дә, UF/IFAS яки Merckның бер дәвалау схемасы да метилен зәңгәресе белән тозны бер үк вакытта кулланырга киңәш итми. Тәртипнең булмавы зыянның дәлиле түгел, ләкин бу икесен бергә кулланучы кешенең сынап каралган схема булмыйча үз белдеге белән эш итүен аңлата. Мондый катнашманы расланган ысул итеп тәкъдим итәргә ярамый.

Өченчедән, кайбер этикеткалар чараларны бергә куллануны ачыктан-ачык тыя. Kordon кулланучыларга Rid-Ich Plusны башка бернинди дару белән дә кушмаска куша. Бу бер җөмлә әлеге продукт турында «өсти аламмы?» дигән сорауларның күбесенә җавап бирә: юк.

Калган очракларга гомуми кагыйдә кагыла. Бер проблема, бер этикетка, бер курс. Буягычлар эрегән кислород запасын киметә (формалин өчен бу ачык күрсәтелгән), тоз осмотик йөкләнеш өсти, ә авыру балыклар болай да авыррак сулый. Дәвалау чараларын бергә куллану стрессны арттыра һәм тискәре реакцияне кайсы чара китереп чыгарганын ачыклауны мөмкин түгел итә. Башка курсны башлаганчы, бер курсны тәмамлагыз яки аны рәсми рәвештә туктатыгыз, ә омтылышлар арасында су шартларын төзәтегез.

Сайлау тәртибе

Тышкы авыруга шик туганда яки уылдык белән проблема булганда, бу адымнарны тәртип буенча үтәгез.

Аквариум өчен карар кабул итү тәртибе буенча, башта суны тикшерегез (кислород, аммиак, нитрит, pH) һәм җиһаздагы җитешсезлекләрне төзәтегез.
Проблеманы мөмкин кадәр төгәл атагыз: уылдыктагы гөмбәчек, ак тап, нитрит кискен артканнан соң көрән кан яки билгесез проблема. Билгесез булса, дару кулланганчы диагноз куярга кирәк; озакка сузылган яки авыр очракларда су хайваннары буенча ветеринарга яки балык сәламәтлеге белгеченә мөрәҗәгать итегез.
Төп этикетка күрсәтмәсендә шул проблема аталган чараны сайлагыз, аннары шешәдәге барлык мәгълүматны укыгыз: концентрация, төрләр буенча кисәтүләр, умырткасызлар һәм үсемлекләр турында белдерүләр, биофильтр турында белдерүләр һәм бергә куллану тыюлары.
Этиккада каралган мохиттә дәвалагыз. Метилен зәңгәресе биологик фильтрлаудан аерылган, грунтсыз һәм бизәкләрсез дәвалау яки уылдык чыгару аквариумында кулланылырга тиеш; Ichны дәвалаганда күмерне алып куярга, аэрацияне тәэмин итәргә һәм температура буенча карарларны кислородны исәпкә алып кабул итәргә кирәк.
Продуктны, концентрацияне, үлчәнгән су күләмен, дәвамлылыкны һәм күзәтүләрне язып барыгыз. Курс уңышсыз булса, белгечкә нәкъ шушы язма кирәк булачак. Ул шулай ук киләсе омтылышта шул ук хатаны югарырак доза белән кабатлаудан саклый.

Киштәдәге өч шешә — бер үк даруның өч төрле көче түгел. Алар — төрле сорауларга җаваплар. Башта дөрес сорау бирегез, һәм сайлау, гадәттә, кыенлык тудырмый.