Мәкалә
Метилен зәңгәресе һәм тестостерон: раслауларны тикшерү
Метилен зәңгәресенең ир-атларда тестостерон белән бәйле дәвалау чарасы яки аны арттыручы чара булуы расланмаган. Бу мәкалә өчен эзләнүләр вакытында авыз аша кабул ителгән метилен зәңгәресенең сәламәт ир-атларда тестостеронны арттыруын яки тестостерон җитмәүне дәвалавын күрсәткән контрольле кеше сынавы табылмады. Темага кагылышлы дәлилләр хайваннардагы зарарлану модельләрен, күсе гипофизы белән тәҗрибәләрне, кешеләрдә пролактин буенча эзләнү нәтиҗәсен һәм тәннән тыш кеше сперматозоидларына турыдан-туры тәэсир итүне үз эченә ала.
Бу тикшеренүләр игътибарга лаек, ләкин аларның нәтиҗәләрен берләштереп, метилен зәңгәресе тестостеронны арттыра, эстроген белән пролактинны киметә һәм балага уздыру сәләтен яхшырта, дип гомуми нәтиҗә ясап булмый. Һәр раслау өчен аерым үлчәнгән нәтиҗә кирәк.
Тестостерон артуының дәлиле булып нәрсә санала?
Файдалы кеше тикшеренүендә катнашучылар, препаратның формасы, кертү юлы, чагыштыру чарасы, дәвамлылык һәм гормонны үлчәү ысулы күрсәтелер иде. Анда гомуми тестостерон ирекле тестостероннан аерып каралыр, шулай ук үзгәрешнең саклану-сакланмавы үлчәнер иде. Симптомнар, сперма сыйфаты һәм тискәре тәэсирләр аерым бәяләү таләп итәр иде.
Үзеңне уяурак хис итү тестостеронны үлчәү түгел. Сперматозоидлар хәрәкәтенең яхшыруы да тестостеронны үлчәү түгел. Орлык бизләрендә, сперматозоидлар үсә торган орлык каналчыклары арасында, тестостерон җитештерүче Лейдиг күзәнәкләре урнашкан. Бу функцияләр үзара бәйле, ләкин берсенә кагылышлы нәтиҗә икенчесен расламый. Киңрәк кеше тикшеренүләрендә метилен зәңгәресенең файдасына күзәтү сәламәтлеккә кагылышлы гомуми раслауларны, шул исәптән ир-атларга юнәлтелгәннәрен дә карый.
Тестостерон турындагы раслауларга дәлилләр матрицасы
Матрица тикшеренү нәтиҗәләрен кулланучыга юнәлтелгән раслау өчен нәрсә кирәк булуыннан аера. Тәҗрибәдәге күләмнәр кешеләр өчен кабул итү тәртибен түгел, ә тикшеренүләрне тасвирлый.
| Раслау яки сорау | Төркем һәм модель | Кертү юлы һәм тәэсир | Үлчәнгән күрсәткеч һәм нәтиҗә | Дәлил нәрсәне раслый |
|---|---|---|---|---|
| Орлык бизе зарарланганнан соң тестостеронны арттыра | Биш төркемдәге 35 ата Wistar күсесе, шул исәптән цисплатин белән зарарланганнары | Корсак куышлыгына инъекцияләр; җиде көн дәвамында 2 яки 4 mg/kg метилен зәңгәресе | Метилен зәңгәресе белән эшкәрткәндә кан сүлендәге тестостерон һәм сперма күрсәткечләре цисплатин гына бирелгәндәгегә караганда югарырак булуы хәбәр ителгән | Химиотерапиядән зарарлану моделендә саклаучы тәэсир билгесе; сәламәт ир-атларда арту күрсәтелмәгән |
| Орлык бизләренә һәрвакыт файда китерә | Җирле инъекция тикшеренүендәге 30 җитлеккән күсе | Орлык бизе тукымасына яки орлык бизе тышчалары арасына инъекция; ике атнадан соң бәяләү | Тукыманың тирән катламына инъекция кан сүлендәге тестостеронны һәм орлык бизе өстәмәсендәге сперматозоидлар концентрациясен киметкән; тышчалар арасына инъекция ясалган төркемдә бу күрсәткечләрнең әһәмиятле үзгәреше булмаган | Җирле тәэсир урыны мөһим; гормоннарга гомуми файдалы тәэсир бар дип фаразлап булмый |
| Пролактинны киметә | Эстрадиол бензоаты бирелгән ата күселәр һәм чагыштыру төркемнәре | Өч атна дәвамында азыкта 0.5% метилен зәңгәресе | Эстрадиол белән бәйле кан пролактины артуын киметкән; метилен зәңгәресе үзе генә кан пролактинын киметмәгән | Тәҗрибә юлы белән үзгәртелгән эндокрин системадагы җавап |
| Кешеләрдә пролактинны үзгәртә | Дәвалауга бирешми торган нейропатик авыртулы ун пациент, сигез ир-ат һәм ике хатын-кыз | 60 минут дәвамында вена эченә инфузияләр; 2 mg/kg белән 0.02 mg/kg чагыштырылган | Пролактинның чагыштырмача сигналы ике тәэсирдән соң да кимегән; ике вариант арасында аерма булуы хәбәр ителгән | Авыртулы пациентларда биомаркер буенча эзләнү нәтиҗәсе, югары пролактин өчен расланган дәвалау түгел |
| Ир-атларның балага уздыру сәләтен яхшырта | 20 сәламәт ир-аттан алынган сперма үрнәкләре | Тәннән тыш хирургик буягыч эремәләре һәм аларның сыекландырылган вариантлары белән турыдан-туры катнаштыру | Метилен зәңгәресе тәэсиреннән соң сперматозоидлар хәрәкәтчәнлеге шунда ук шактый кимегән | Лабораториядә сперматозоидларга тәэсир итү нәтиҗәсе, авыз аша кабул итүнең балага уздыру сәләтенә йогынтысын сынау яки тестостеронны үлчәү түгел |
| Ир-атларда эстрогенны киметә яки DHTны үзгәртә | Бу эзләнүдә гормон нәтиҗәләрен бәяләүче контрольле кеше сынавы табылмады | Бу күрсәткечләр өчен расланган авыз аша кабул итү ысулы юк | Тәэсирнең клиник яктан расланган юнәлеше яки зурлыгы ачыкланмады | Эстрадиол һәм дигидротестостерон өчен аерым дәлилләр кирәк |
| Ферментны тоткарлау аша тестостеронны арттыра | Препаратны куллану мәгълүматындагы даруларның үзара тәэсирен өйрәнүче лаборатория тәҗрибәләре | In vitro тәэсир; тестостерон CYP3A4/5 субстраты буларак кулланылган | Фермент активлыгының тоткарлануы күзәтелгән | Метаболизм анализы, тестостерон буенча клиник нәтиҗә түгел |
Бу юллар нигезләнгән тикшеренүләр түбәндә карала. Метилен зәңгәресе тикшеренүләре китапханәсе дәлилләрне тикшерелгән төркемнәр һәм тәҗрибә төзелеше буенча тәртипкә китерә.
Цисплатин тәҗрибәсе чынлыкта нәрсә күрсәтә
2020 елда интернетта, ә 2021 елда Andrologia журналында басылган Gholami Jourabi һәм хезмәттәшләренең күселәр белән тикшеренүендә цисплатин кан сүлендәге тестостеронны һәм сперма күрсәткечләрен киметкән. Авторлар метилен зәңгәресе кулланылганда цисплатин төркеме белән чагыштырганда яхшыру булуын, шулай ук зарарның кимүенә туры килгән гистологик нәтиҗәләрне хәбәр иткәннәр.
Монда төп чагыштыру химик юл белән зарарланган хайваннар белән ясала. Зарарланган контроль төркемдәгедән югарырак күрсәткеч дәвалауның сәламәт башлангыч дәрәҗәне арттыруын расламый. Тикшеренүдә метилен зәңгәресе генә бирелгән төркем дә булган, ләкин аннотациядәге тестостерон чагыштыруы цисплатинга карата ясалган; эшкәртелмәгән сәламәт контроль төркемгә караганда арту күрсәтелмәгән. Инъекцияләр белән үткәрелгән бу кыска тәҗрибә ир-атлар өчен авыз аша кабул итү ысулын яки яман шешне дәвалау вакытында балага уздыру сәләтен саклау юлын расламый.
Башка шартларда дәлилләр кире юнәлешне дә күрсәтә. Mazroa һәм хезмәттәшләренең 2016 елгы җирле инъекция тәҗрибәсендә метилен зәңгәресен күсенең орлык бизе тукымасына кертү киң таралган структур зарарлануга һәм кан сүлендәге тестостеронның кимүенә китергән. Орлык бизе тышчалары арасына инъекция чиклерәк җирле зарар китергән. Бу авыз аша кабул итүнең тәэсирен алдан әйтми, ләкин орлык бизләрен һәрвакыт саклый дигән раслауга юл куймый.
Пролактин, эстроген һәм DHT — төрле сораулар
Еш телгә алына торган пролактин нәтиҗәсе махсус үзгәртелгән эндокрин системадан алынган. Schreiber һәм хезмәттәшләренең 1993 елгы тәҗрибәсендә ата күселәргә эстрадиол бензоаты инъекцияләре, азыкта метилен зәңгәресе, икесе бергә бирелгән яки берсе дә бирелмәгән. Икесен бергә куллану кан әйләнешендәге пролактинның эстрадиол белән бәйле артуын киметкән. Метилен зәңгәресе үзе генә кандагы пролактинны үзгәртмәгән.
Кан белән тукыма арасындагы аерма да мөһим: кулланылган чара гипофизның алгы өлешендәге пролактин микъдары артуын булдырмый калмаган. Шуңа күрә тикшеренү бөтен тән буенча пролактинның гади һәм бертөрле кимүен күрсәтми.
Нейропатик авыртулы ун пациентта үткәрелгән 2015 елгы рандомизацияләнгән, икеләтә сукыр тикшеренү кешеләргә кагылышлы чикләнгән билге бирә. Аның төп күрсәткече авырту булган. Тикшерүчеләр шулай ук метилен зәңгәресен вена эченә керткәнче һәм аннан соң аксымнарны үлчәгәннәр, ике тәэсир дәрәҗәсен чагыштырганнар. Ике варианттан соң да пролактин кимегән, вариантлар арасында аерма булган. Анализ гормоннарның абсолют клиник концентрацияләрен түгел, аксымнарның чагыштырмача күрсәткечләрен биргән. Бу эзләнү нәтиҗәсе пролактинның озак вакытка кимүен, гиперпролактинемияне дәвалауны яки тестостеронга файданы расламый.
Кертелгән эстрадиолга җавапны киметү дә метилен зәңгәресенең ир-атларда кан әйләнешендәге эстрогенны киметүен яки ароматазаны тоткарлавын расламый. DHT, ягъни дигидротестостерон — гормоннарга кагылышлы тагын бер аерым күрсәткеч. Тестостерон нәтиҗәсе җитмәгән DHT нәтиҗәсен алыштыра алмый. Бу гормоннарның һәркайсы турындагы раслаулар тәкъдим ителгән куллану шартларында турыдан-туры үлчәүләр таләп итә.
Кеше сперматозоидлары турындагы дәлилләр — гормон сынавы түгел
Sheynkin һәм хезмәттәшләренең 1999 елгы кеше сперматозоидлары белән тәҗрибәсендә тикшерүчеләр сперма үрнәгенең өлешләрен репродуктив хирургиядә кулланыла торган матдәләр белән катнаштырганнар. Метилен зәңгәресе сперматозоидлар хәрәкәтчәнлегенең шунда ук кискен кимүенә китергән, шул исәптән сыналган сыекландыруларда да. Лактатлы Рингер эремәсе хәрәкәтчәнлеккә тәэсир итмәгән.
Бу — кешедән алынган материалга нигезләнгән лаборатория дәлиле. Катнашучылар метилен зәңгәресен авыз аша кабул итмәгән, ә тикшерүчеләр аларның канындагы тестостеронны, йөклелекләрне яки тере бала тууларын бәяләмәгән. Бу нәтиҗә башка төрле системалы тәэсирнең балага уздыру сәләтенә файдасын да, куркынычын да раслый алмый. Әмма ул ни өчен «кеше сперматозоидларында өйрәнелгән» дигәнне беркайчан да «ир-атларның балага уздыру сәләтен яхшырта» дип кыскартырга ярамаганын күрсәтә.
Тестостеронны телгә алу бөтенләй башка нәрсәне аңлатырга мөмкин
ProvayBlue препаратын куллану мәгълүматы тестостеронны субстрат итеп кулланып, in vitro шартларда CYP3A4/5 активлыгының вакытка бәйле тоткарлану мөмкинлеген тасвирлый. Монда тестостерон — фермент активлыгын тикшерү өчен кулланыла торган материал. Аның бу абзацта телгә алынуы пациентларда гормон җитештерүнең артуын яки кандагы концентрацияләрнең күтәрелүен расламый.
Шулай ук күзәнәк энергиясе механизмының тасвирламасы гормон сынавын алыштыра алмый. Тәкъдим ителгән тәэсирнең күздә тотылган төркемдә тиешле күрсәткечне үзгәртүен барыбер күрсәтергә кирәк.
Борчуның сәбәбе түбән тестостерон булса
Практик бурыч — тестостерон җитмәве бармы һәм аның сәбәбе нәрсә икәнен ачыклау. Endocrine Society оешмасының диагностика тәкъдимнәре туры килгән симптомнарны һәм кабатлап үлчәгәндә дә түбән булып калган тестостерон дәрәҗәсен таләп итә; анализны иртән ач карынга кабат тапшырырга кирәк. Алга таба бәяләү орлык бизләренә бәйле сәбәпләрне гипофиз яки гипоталамуска бәйле сәбәпләрдән аера. Бер аерым нәтиҗә яки энергия дәрәҗәсенең үзгәрүе җитми.
Метилен зәңгәресе билгеләнгән эндокрин дәвалауны яки нормадан тайпылган пролактин һәм тестостеронны бәяләүне алыштырырга тиеш түгел. Аның гормоннарга файдасы билгесез булу расланган куркынычларын юкка чыгармый: препаратны куллану мәгълүматы серотонинергик дарулар белән бергә кулланганда серотонин синдромы турында кисәтә һәм гемолиз куркынычы аркасында G6PD җитмәгәндә куллануны тыя. Метилен зәңгәресенең иминлеге турында кулланма бу куркынычларны контекстта аңлата.
Тестостерон турындагы һәр раслау өчен нәрсә үлчәнгәнен, кемдә, нинди кертү юлы белән һәм нәрсәгә чагыштырып үлчәнгәнен сорагыз. Хәзерге вакытта бу сораулар ир-атларда тестостеронны арттыруның күрсәтелгән тәэсиренә түгел, ә тәҗрибә нәтиҗәләренә китерә.