Мәкалә
Метилен зәңгәре тригидраты һәм сусыз матдә: формула, масса һәм маркировка

Ике шешәдә дә метилен зәңгәре дип язылган булырга мөмкин, әмма бер үк тәҗрибә өчен алардан төрле масса үлчәп алырга кирәк булуы ихтимал. Берсенең этикеткасында метилен зәңгәре тригидраты дип язылган. Икенчесендә исә метилен зәңгәре генә диелгән. Тикшеренүче һәркайсыннан 100 mg үлчәп ала, бер үк күләмдә эремә әзерли һәм буягычның төрле концентрацияләрен ала. Бернәрсә дә пычранмаган, пипетка белән эшләгәндә дә хата булмаган. Бу ике порошокта буягычның бер берәмлегенә туры килгән су микъдары гына төрле.
Метилен зәңгәре тригидратын метилен зәңгәре белән чагыштырганда төп төшенчә шушы. Ике очракта да химик матдә — метилтиониний хлориды. Үлчәп алынган матдә исә аерыла, чөнки кристаллашу суы буягыч өстәмичә массаны арттыра. Матдә белән дөрес эшләү өчен өч төшенчәне аерып карагыз: гидратның нинди булуы, химик чисталык һәм үлчәүнең исәпләү нигезе. Метилен зәңгәренең төзелеше һәм үзлекләре турында химик белешмә буягыч катионы белән хлорид тозы арасындагы аерманы җентекләп аңлата. Бу биттә тоз белән аның гидратлары аерып карала.
Сусыз матдә, гидрат һәм тригидрат — үлчәп алына торган төрле формалар
USP метилен зәңгәре монографиясенең алдан карау битендә сусыз метилен зәңгәре хлоридының формуласы C16H18ClN3S, ә формула массасы 319.85 g/mol дип күрсәтелгән. Бу формула тозны аңа бәйле кристаллашу суыннан башка тасвирлый.
Метилен зәңгәре гидраты — каты хәлдә су белән бәйләнгән шул ук тоз; ул C16H18ClN3S.xH2O рәвешендә языла. x кыйммәте номиналь составта тозның бер формула берәмлегенә ничә су молекуласы туры килгәнен күрсәтә. Ул эремәгә өстәлгән суны тасвирламый.
Метилен зәңгәре тригидраты — x 3кә тигез булган очрак; ул C16H18ClN3S.3H2O яки C16H24ClN3O3S рәвешендә языла, формула массасы 373.90 g/mol. PubChem базасындагы метилен зәңгәре тригидраты язмасында бу формула һәм масса CID 104827 астында бирелгән, ә PubChem базасындагы метилен зәңгәре язмасында CID 6099 астында сусыз формула C16H18ClN3S һәм 319.9 g/mol масса күрсәтелгән. Ике язмада да буягыч ионы үзгәрми: һәр формула берәмлегенә бер метилтиониний катионы туры килә. Бәйләнгән су гына аерыла.
Гидратлар һәм массалар буенча белешмә таблица
Түбәндәге таблица — бу битнең төп белешмәсе. Тоз формаларының формула массалары USP буенча бирелгән. Эремә исәпләүләре өчен ачык башлангыч нокта булсын дип, катион юлы да кертелгән.
| Үлчәп алынган матдә | Номиналь формула | Формула массасы | Массаның су өлеше |
|---|---|---|---|
| Метилтиониний катионы гына | C16H18N3S+ | Якынча 284.41 g/mol | Кулланылмый; каршы ион һәм су исәпкә алынмаган |
| Сусыз хлорид тозы | C16H18ClN3S | 319.85 g/mol | Билгеләмә буенча 0% |
| Моногидрат | C16H18ClN3S.H2O | 337.90 g/mol | Якынча 5.3% |
| Тригидрат | C16H18ClN3S.3H2O | 373.90 g/mol | Якынча 14.5% |
| Пентагидрат | C16H18ClN3S.5H2O | 409.93 g/mol | Якынча 22.0% |
Гамәли аерма зур. Бер үк буягыч микъдары өчен идеаль тригидратның массасы идеаль сусыз тозныкыннан якынча 16.9%ка зуррак, чөнки 373.90 санын 319.85кә бүлгәч, 1.169 килеп чыга. Шуңа күрә бу ике форманы бутау, башка хата чыганакларын исәпкә алганчы ук, концентрациядә якынча 17% хата тудыра.
Исәпләүле аңлату мисаллары
1 нче мисал порошоктан башлана. Әйтик, үлчәү номиналь чиста метилен зәңгәре тригидратының 100.0 mg массасын күрсәтә. Сусыз тозга эквивалент масса 100.0 mg ны 319.85кә тапкырлап, 373.90га бүлү белән табыла һәм 85.5 mg га тигез. Буягыч микъдары 0.1000 g ны 373.90 g/mol га бүлү белән табыла һәм метилтиониний катионының 267.5 micromol микъдарына тигез. Калган номиналь 14.5 mg — катнашма түгел, ә кристаллашу суы.
2 нче мисал максатлы концентрациядән башлана. Идеаль сусыз тоздан 1.000 литр 1.000 mM буягыч эремәсе әзерләү өчен 319.85 mg үлчәп алыгыз. Шул ук эремәне идеаль тригидраттан әзерләү өчен 373.90 mg үлчәп алыгыз. Һәр исәпләү матдәнең нәкъ күрсәтелгән гидрат булуын һәм төп матдә микъдарының тулы булуын күздә тота. Чын порошок өчен анализ сертификаты нигезендә төзәтмә кертегез һәм анализ нәтиҗәсенең кабул ителгән хәлендәге, киптерелгән яки сусыз матдәгә исәпләп күрсәтелгәнме икәнен тикшерегез. Метилен зәңгәренең моляр концентрациясе калькуляторы гидрат формасын һәм анализның исәпләү нигезен ачык күрсәтә, шуңа күрә берәмлекләрне күчергәндә төзәтмә югалмый.
Этикетка нәрсә вәгъдә итә һәм нәрсә вәгъдә итми
Метилен зәңгәре тригидраты дигән язу — төгәл белдерү: номиналь формуласы C16H18ClN3S.3H2O, спецификациядә башкача күрсәтелмәсә, исәпләүләрдә гадәттә 373.90 g/mol кулланыла. Метилен зәңгәре гидраты дигән язу азрак мәгълүмат бирә. Ул гидратланган форма күздә тотылганын күрсәтә, әмма сан, формула, CAS номеры яки спецификация булмаса, формулага күпме су кергәнен билгеләми.
Метилен зәңгәре дигән язу гына матдәнең сусыз булуын гарантияләми. Фармакопеядә Метилен зәңгәре дип аталган мәкаләнең үзендә дә формула C16H18ClN3S.xH2O рәвешендә язылган, ә исем дәрәҗәсендә x күрсәтелмәгән. Мәгълүмат базаларындагы исемнәр дә ялгыш фикергә китерергә мөмкин. PubChem үзенең сусыз форма турындагы CID 6099 язмасын метилен зәңгәре дип атый, әмма бу аталу тәртибе шул ук кыска исем язылган һәр сәүдә шешәсендәге матдәне сусыз итми. Формуланы, CAS номерын, гидрат билгесен, киптергәндә масса югалту яки су буенча спецификацияне һәм анализның исәпләү нигезен бергә укыгыз.
CAS номерлары тулы булганда ярдәм итә. Сусыз метилен зәңгәре хлоридының номеры гадәттә 61-73-4, ә тригидратныкы — 7220-79-3. USP шулай ук моногидрат, пентагидрат һәм гомуми гидрат өчен язмалар китерә. Берләштерелгән мәгълүмат базасы язмаларында кайчак төрле формалар өчен бер үк CAS номеры кабатланганга, CASны күрсәтелгән формуланы алыштыручы түгел, ә өстәмә дәлил итеп карагыз.
Үлчәүнең исәпләү нигезе: киптерелгән матдәгә исәпләнгән микъдар, су микъдары һәм чисталык — аерым сынаулар
USP метилен зәңгәре микъдарын киптерелгән матдәгә исәпләгәндә C16H18ClN3Sның 97.0%ыннан 103.0%ына кадәр дип билгели. Бу гыйбарә мөһим. Киптерелгән матдәгә исәпләнгән нәтиҗәдә буягыч микъдарын күрсәтер алдыннан киптергәндә масса югалту математик юл белән исәптән чыгарыла. Шуңа күрә чиста тригидрат та, чиста пентагидрат та киптерелгән матдәгә исәпләгәндә 100%ка якын нәтиҗә бирә ала, гәрчә аларның кабул ителгән хәлендә бер мольгә туры килгән массалары шактый аерылса да.
Су аерым, киптергәндә масса югалту аша контрольдә тотыла. Гамәлдәге монографиядә үрнәкне 105 градус C температурада 5 сәгать киптерү каралган, рөхсәт ителгән чикләр — 8.0%тан 24.0%ка кадәр. Киптергәндә масса югалту бу шартларда чыгып киткән очучан матдәләрне үлчи. Бу, Карл Фишер ысулы белән суны билгеләү кебек, нәкъ суга хас ысул түгел һәм ул кристалл фазаны билгеләми. Шуңа күрә буягыч берәмлегенә якынча өч су молекуласы туры килгән уртача нисбәт үзеннән-үзе бердәнбер тригидрат кристаллын расламый. Метилен зәңгәрен каты хәлдә өйрәнгән эшләрдә берничә гидрат фазасы һәм катнашмалар турында хәбәр ителгән; шуңа күрә суның уртача нисбәте генә түгел, ә фазаның үзе әһәмиятле булганда, фазаны ачыклау өчен дифракция яки термик анализ кирәк.
Бу аерып карау шулай ук анализ нәтиҗәсенең 100%тан югары булуы ни өчен автоматик рәвештә лаборатория хатасы саналмаганын аңлата. Киптерелгән матдәгә исәпләү, калдык суга төзәтмә, белешмә стандартына билгеләнгән кыйммәт яки гидрат формаларының туры килмәве — боларның һәркайсы санны үзгәртә ала. Ни өчен метилен зәңгәре анализы 100%тан югары нәтиҗә күрсәтә ала дигән язмадагы җентекле очраклар анализы исәпләү нигезендәге хаталарның чисталык хаталарына ничек охшап күренүен аңлата.
Сатып алу һәм сыйфатны тикшерү өчен нәтиҗә турыдан-туры гамәли. USP таләпләренә туры килү сатып алучыга базарда булган иң югары чисталык дәрәҗәсенә ирешергә мөмкинлек бирә, чөнки спецификация матдәне идентификацияләүне, буягыч микъдарын, органик катнашмаларны, калдык эреткечләрне, элементлы катнашмаларны, кыздырганнан соңгы калдыкны, микробиологик чикләрне һәм бактерия эндотоксиннарын колачлый. USP таләпләренә туры килүен белдергән сатучыларның күбесе бу исемлекнең кечкенә өлешен генә тикшерә. Blupreme фармацевтика җитештерү партнеры белән тулы USP спецификациясе буенча сынаулар үткәрә һәм тулы анализ сертификатын бастыра. Шуңа күрә гидрат формасын, су нәтиҗәсен һәм киптерелгән матдәгә исәпләнгән микъдарны алгы этикеткадан фаразлау урынына бергә укырга мөмкин. Тәэмин итүчеләрне чагыштырганда, өчесен дә сорагыз: номиналь гидрат формуласын, су яки киптергәндә масса югалту нәтиҗәсен һәм исәпләү нигезе күрсәтелгән микъдар анализын.
Метилен зәңгәре этикеткасын бер укып ничек аңларга
Башта гидрат билгесен һәм формуланы табыгыз. Этикеткада метилен зәңгәре генә дип язылган булса, 319.85 g/mol дип кабул итмәгез. Аннары анализның исәпләү нигезен укыгыз. Кабул ителгән хәлендәге, киптерелгән яки сусыз матдәгә исәпләнүе күрсәтелмәгән процентны моляр концентрация өчен турыдан-туры кулланып булмый. Өченчедән, суны яки киптергәндә масса югалтуны катнашмалардан аерым карагыз. Су гидрат формалары арасындагы масса аермаларын аңлата. Бәйле матдәләр, Azure B, металлар, эреткечләр һәм микробиологик сынаулар химик һәм биологик чисталыкны аңлата. Бу ике төркемне аерып карасагыз, каталоглардагы таныш каршылыклар чишелә: бер язма катионны, икенчесе тозны, өченчесе тригидратны күрсәтә; барысы да дөрес, чөнки һәр сан төрле объектны тасвирлый.