Metilen gögüniň sanjymlary we damar içi infuziýalary

Stoluň üstünde goýlan goýy gök suwuklykly iki flakon birmeňzeş görünip biler. Olaryň biri wena damaryna goýbermek üçin öndürilen steril sanjym erginidir. Beýlekisi bolsa hiç haçan wena damaryna goýberilmeli bolmadyk, agyzdan kabul edilýän damjaly önüm, laboratoriýa boýagy ýa-da akwarium önümidir. Reňk hiç zady aýtmaýar. Erginiň düzülişi bolsa hemme zady aýdyňlaşdyrýar.

Bu makalanyň esasy pikiri şudur: himiki taýdan şol bir madda bolmak sanjym üçin ýaramly bolmak bilen deň däldir. Erginde himiki arassalygy ýokary bolan hakyky metilen gögi bar bolsa-da, ol sanjym üçin ýaramsyz bolup biler. Sebäbi sanjym erginleri steril bolmaly, bakterial toksinleriň mukdary pes bolmaly, bölejikleriň derejesi gözegçilikde saklanmaly we olar laýyk gaba gaplanmaly. Şu tapawudy ýatda saklasaňyz, gollanmanyň galan bölegine düşünmek aňsatlaşar.

Tassyklanan steril sanjym ergini

Esas hökmünde alynýan önüm ProvayBlue bolup, ol ulularda we çagalarda soň ýüze çykan metgemoglobinemiýa üçin tassyklanan, resept boýunça berilýän metilen gögi sanjym erginidir. Metilen gögi trigidraty esasynda aňladylan konsentrasiýasy 5 mg/mL (0.5%) bolup, bir dozalyk ampulalarda ýa-da flakonlarda 2 mL-de 10 mg we 10 mL-de 50 mg görnüşinde üpjün edilýär. Ýeke-täk işjeň däl düzüm bölegi sanjym üçin suwdur; erginiň pH derejesi 3.0 bilen 4.5 aralygyndadyr. Bu maglumatlar DailyMed-däki häzirki ProvayBlue resmi görkezmesinde beýan edilýär.

Häzirki wagtda birnäçe generik ekwiwalent şu önümi esas hökmünde ulanýar, şonuň üçin ProvayBlue ýeke-täk tassyklanan sanjym ergini däl-de, söwda adydyr. Bir möhüm duýduryş: DailyMed-de önüm sahypasynyň bolmagy öz-özünden FDA tassyklamasyny subut etmeýär. Bazarda satylýan azyndan bir 1% metilen gögi sanjymynyň öz resmi görkezmesinde FDA-nyň ony howpsuz we netijeli diýip ykrar etmändigi aýdylýar. Islendik gök flakony laýyk hasaplamagyň deregine, onuň tassyklama ýagdaýyny hem-de «steril» we «bir dozalyk» diýen sözleriň bardygyny barlaň.

Tassyklanan görkezmede dozalama çäkli kesgitlenendir. Ululara we çagalara 5-den 30 minuta çenli wagtyň dowamynda wena damaryna 1 mg/kg berilýär; bu 5 mg/mL erginiň 0.2 mL/kg mukdaryna deňdir. Metgemoglobin 30%-den ýokary bolmagynda galsa ýa-da alamatlar dowam etse, bir sagatdan soň ýene bir 1 mg/kg doza berlip bilner. Iki doza meseläni çözmese, resmi görkezme has köp metilen gögi bermäge däl-de, başga çäreleri görmäge gönükdirýär. Böwrek işjeňligi orta ýa-da agyr derejede bozulan näsaglara diňe bir gezek 1 mg/kg doza berilýär, sebäbi böwrek işjeňligi peseldigiçe bedeniň derman täsirine sezewar boluşy düýpli ýokarlanýar.

Dermanyň berlişiniň hem öz düzgünleri bar. Önüm diňe wena damaryna goýbermek üçin niýetlenendir we deriniň aşagyna berilmeli däldir. Ergin gipotonikdir, şonuň üçin ýerli agyryny azaltmak üçin, aýratyn-da çagalarda, ony 50 mL 5% dekstroza ergini bilen suwuklandyryp bolýar; suwuklandyrylan ergin derrew ulanylmalydyr. Ony natriý hlorid erginleri bilen suwuklandyrmak bolmaýar, sebäbi hlorid metilen gögüniň ereýjiligini peseldýär. Her bir gaby gözden geçiriň, bir dozalyk ampulanyň ýa-da flakonyň içindäkini diňe bir gezek ulanyň we galanyny taşlaň. Önüm otag temperaturasynda, ýagtylykdan gorap, sowadyjyda goýmazdan we doňdurmazdan saklanýar.

Molekulanyň gana düşenden soň näme edýändigi barada maglumat almak isleýän okyjylar metilen gögüniň bedende nähili täsir edýändigi baradaky makaladan başlap bilerler. Ol farmakologiýany şu ýerde ara alnyp maslahatlaşylýan erginiň düzüliş meselelerinden aýratyn düşündirýär.

Resmi görkezmeden daşarky infuziýalarda şol bir molekula başga düzgünler boýunça ulanylýar

Metgemoglobinemiýadan başga ýagdaýlarda-da lukmanlar käte metilen gögüni wena damaryna berýärler. Mysal üçin, ýürek operasiýasyndan soňky wazoplegiýada ýa-da septik şokda onuň damar tonusyna täsiri öwrenilýär. Şeýle protokollar adatça tassyklanan iki dozalyk tertibe gabat gelmeýän başga dozalary, üznüksiz infuziýalary ýa-da gaýtalanyp berlişi öz içine alýar. Şonuň üçin bular resmi görkezmeden daşarky ulanyş hasaplanýar: derman önümi tassyklanan sanjym ergini bolup biler, ýöne ulanyş tertibiniň özi FDA tarapyndan tassyklanan tertip däldir. Wazoplegiýa we septik şok boýunça irki synag maglumatlary alymlaryň näme üçin gyzyklanýandygyny, şeýle hem dozalamanyň näme üçin entek kesgitlenmän, barlag tapgyrynda galýandygyny görkezýär.

Dermanhanada ýörite taýýarlanan infuziýalar tapawudyň ýene bir derejesini goşýar. Şeýle taýýarlanan önümiň ahyrky konsentrasiýasy, suwuklandyryjysy, gaby, kömekçi maddalary we taýýarlanylandan soň ulanylyp bilinýän möhleti başga bolup biler. FDA-nyň dermanhanada ýörite taýýarlamak baradaky soraglar we jogaplar bölüminde düşündirişine görä, şeýle dermanlar aýratyn topar hökmünde howpsuzlyk ýa-da netijelilik boýunça FDA tarapyndan tassyklanan däldir. Şprisde söwda markaly, generik ýa-da ýörite taýýarlanan önüm bolsun, molekulanyň tassyklanan görkezmede beýan edilen howplary üýtgemeýär. Olara serotonin bilen bagly özara täsirler, gemoliz töwekgelçiligi we ýagtylyga duýgurlyk girýär; indiki bölümlerde şolara seredilýär.

Näme üçin diňe arassalyk derejesi suwuklygy sanjym üçin ýaramly etmeýär

Düşünişmezlikleriň köpüsi şu ýerde ýüze çykýar. Bölek satuwdaky ergin USP derejeli metilen gögi hökmünde mahabatlandyrylyp, esasy maddanyň mukdary 98%-den ýokary görkezilse-de, sanjym üçin ýaramsyz bolup biler. Himiki dereje poroşogy häsiýetlendirýär: maddanyň hakykydygyny, mukdaryny, organiki garyndylary, galyndy eredijileri, metallary we şuňa meňzeş barlaglary. Sanjym üçin önüm şol barlaglardan başga-da, diňe himiki derejäniň öz içine almaýan goşmaça parenteral talaplaryna laýyk gelmelidir.

Her setir aýratyn bir näsazlygyň öňüni alýar. Steril däl suwuklyk gana ýokanç düşürip biler. Ölen bakteriýalardan galan endotoksinler ýönekeý süzgüçden soň hem saklanýar we güýçli gyzzyrma ýa-da şok döredip biler. Bölejikler we çökündiler ownuk damarlarda galyp biler. Ýaramsyz gap ergine öz düzümindäki maddalary geçirip ýa-da berk ýapyklygyny saklap bilmän biler. Bu kemçilikleriň hiç biri gök reňki ýa-da maddanyň mukdarynyň ölçegini üýtgetmeýär. Hut şonuň üçin hem daşky görnüşini gözden geçirmek we arassalyk göterimi önümi wena damaryna bermek üçin ýaramly diýip hasaplamaga ýeterlik däldir. Arassalygy doly barlamagyň nämeleri öz içine alýandygyny bilmek üçin USP derejesiniň nähili tassyklanýandygyna serediň.

Amaly düzgün gysgadyr: görkezilen arassalygy nähili bolsa-da, agyzdan kabul etmek, akwarium ýa-da laboratoriýa üçin niýetlenen metilen gögi önümini hiç haçan sanjym arkaly bermäň. Sanjym üçin sanjym önümi hökmünde öndürilen, barlanan, belliklenen we resept bilen bellenen önüm zerurdyr.

Tassyklanan resmi görkezmeden alnan howpsuzlyk meseleleri

Tassyklanan resmi görkezme wena damaryna islendik görnüşde bermezden öň bilinmeli töwekgelçilikleri jemleýär. Birinjisi serotonin sindromydyr; bu barada çarçuwanyň içinde aýratyn duýduryş berilýär. Metilen gögi monoaminoksidazany saklaýar, şonuň üçin ony serotonine täsir edýän antidepressantlar, käbir opioidler we degişli dermanlar bilen bile ulanmak agyr ýa-da ölüm howply reaksiýa döredip biler. Lukman bile ulanmagyň gutulgysyzdygyny kesgitläp, ýakyndan gözegçilik etmese, näsaglara soňky dozadan soň 72 sagadyň dowamynda şeýle dermanlardan gaça durmak maslahat berilýär.

Ikinjisi glýukoza-6-fosfat degidrogenaza ýetmezçiligidir; bu dermany ulanmazlyk üçin garşy görkezmedir. Şeýle näsaglarda agyr gemoliz töwekgelçiligi bar, üstesine-de derman täsir etmän biler, sebäbi onuň täsiri bu näsaglarda ýetmeýän ferment ýoluna baglydyr. Metilen gögüne ýa-da başga bir tiazin boýagyna agyr allergiýa beýleki garşy görkezmedir.

Goşmaça seresaplylyk çärelerine dermanyň bedene täsirini ýokarlandyrýan böwrek işjeňliginiň bozulmagy, amniotik boşluga düşende düwünçege ýetýän zyýan we şeýle täsire sezewar bolan, öz wagtynda doglan bäbeklerde gözegçilik edilmeli ýagdaýlaryň sanawy girýär. Şeýle hem ýagtylykdan goramagy talap edýän fototoksiklik ýagdaýlary habar berlipdir. Hassahanalarda gözegçilik bilen bagly iki aýratynlyk möhümdir: gök reňk pulsoksimetriň görkezijilerini ýalňyş peseldýär, şonuň üçin arterial gan seljermesi ileri tutulýar; ol anesteziýanyň çuňlugyny ölçän enjamlaryň işine we gök boýag ulanylýan peşew barlaglaryna hem päsgel berip biler. 31 uly näsagy öz içine alýan howpsuzlyk maglumatlarynda agyr reaksiýalar takmynan 3%-de ýüze çykypdyr. Azyndan 2%-de görülen reaksiýalara kelle agyry, ýürek bulanma, içgeçme, kaliý we magniý derejesiniň peselmegi, myşsalaryň birden çekilmegi we tutgaý görnüşli ýagdaýlar giripdir.

Bularyň hiç biri resmi görkezmeden daşarky belli bir protokoly goldaýan ýa-da oňa garşy çykýan delil däldir. Bu diňe infuziýa haltasynyň üstünde näme ýazylsa-da, töwekgelçilikleriň molekula bilen bile gelýändigini ýatladýar.

Wena damaryna islendik berlişden öň nämeleri barlamaly

Näsag ýa-da onuň idegini edýän adam bolsaňyz, bejeriş topary bilen dört zady anyklaň: önümiň wena damaryna ulanmak üçin tassyklanan ýa-da ýörite taýýarlanan steril sanjym erginidigini; ulanyş sebäbiniň we dozanyň oýlanyşykly kesgitlenen protokola eýerýändigini; serotonine täsir edýän dermanlaryň we G6PD ýagdaýynyň gözden geçirilendigini; gözegçiligiň diňe pulsoksimetriýa bilen çäklenmän, gan seljermesi arkaly kislorod ölçegini hem öz içine alýandygyny. Kimdir biri bölek satuwdaky damjaly önümi ýa-da laboratoriýa erginini sanjym arkaly bermegi teklip etse, muny derrew duruzmaly ýagdaý hökmünde kabul ediň we onuň ýerine hassahananyň dermanhanasyna ýüz tutmagy soraň.

Esasy düşünje erginiň düzülişidir, resmi görkezme bolsa berjaý edilmeli şertleri kesgitleýär. Suwuklygy degişli berliş ýoluna laýyk saýlaň, şonda gök reňk bulaşyklygyň çeşmesi bolmaz.