Makala
Metilen gögüniň durnuklylygy: ýagtylyk, pH, eredijiler we dargama
Metilen gögüniň suwuklandyrylan standart ergininiň 664 nm-däki absorbansiýasy duşenbe güni 0.842 bolýar. Anna güni şol bir çüýşedäki ergin üçin bu baha 0.791 bolýar, ýöne hiç kim konsentrasiýany üýtgetmändir. Ilkinji sorag — boýagyň mukdary azaldymy? Ikinji, has kyn sorag bolsa «azaldy» diýmegiň nämäni aňladýandygydyr.
Metilen gögüniň durnuklylygy ýeke-täk häsiýet däl. Ol şol bir tolkun uzynlygyndaky absorbansiýany azaldýan birnäçe proses bilen baglydyr. Gaýtarymly reduksiýa, agregasiýa deňagramlylygynyň üýtgemegi we gaýtarymsyz dargama bir tolkun uzynlygynda ölçelende meňzeş görünýär. Bu sahypa tejribäni dogry düşündirmek üçin olary biri-birinden tapawutlandyrýar.
Bu ýerde düzümiň we tejribäniň durnuklylygy ara alnyp maslahatlaşylýar. Çüýşäni saklamak, açylan çüýşe bilen işlemek we ýaramlylyk möhleti baradaky soraglar üçin sarp edijiler üçin saklanyş möhleti boýunça gollanma serediň. Bu ýerde ýaramlylyk möhleti bellenilmeýär, sebäbi erginiň saklanyş dowamlylygy belli bir konsentrasiýa, gap we saklanyş şertleri üçin tassyklanmalydyr.
Ilki bilen beýan edilýän obýekti anyklaň
Gury metilen gögi bilen eredilen metilen gögi özüni dürli hili alyp barýar. PubChem-iň metilen gögi baradaky ýazgysy onuň hlorid duzuny, suwsuz görnüşiniň takmynan 319.9 g/mol formula massasyny, goýy ýaşyl kristallaryny hem-de suwda we spirtde goýy gök erginlerini beýan edýär. Jemlenen taryhy çeşmeler trigidratyň howada durnuklydygyny görkezýär, häzirki howpsuzlyk maglumatnamalary bolsa ony berk ýapylan gapda, gury, salkyn, şemalladylýan we ýagtylykdan goralan ýerde saklamagy talap edýär.
Şonuň üçin adaty laboratoriýa saklanyş şertlerinde gaty madda deňeşdirilende durnuklydyr. Bu ýagdaý erginlere degişli däldir. USP-niň häzirki deslapky tekstinde metilen gögüni saklaýan erginleriň seljermeden öň täze taýýarlanmalydygy, gaplarynyň gowy ýapylmalydygy, ýagtylykdan goralmaly we 30 C-den aşakda saklanmalydygy aýdylýar. Bu görkezme seresaply analitiki tejribäni aňladýar, her bir erginiň birnäçe günde reňkiniň solýandygyny subut etmeýär. Bu metilen gögüniň ergininiň durnuklylygynyň çak edilmegiň ýerine subut edilmelidigini aňladýar. USP-niň metilen gögi baradaky monografiýasynyň deslapky görnüşi bu baha bermekde ulanylýan mukdar seljermesiniň esasyny görkezýär.
Ýagtylyk: öňüni alyp bolýan esasy ýitgi
Metilen gögi adaty ýagtylygyň şöhlelenýän tolkun uzynlyklarynda siňdirýär. Monomer 658 to 665 nm töwereginde güýçli siňdirýär, dimeriň siňdiriş zolagynyň egin bölegi 605 to 610 nm töwereginde, ultramelewşe zolaklary bolsa 292 nm töwereginde we ondan aşakda ýerleşýär. Şonuň üçin iş stolunyň gyzyl ýagtylygy boýagyň siňdiriş zolagy bilen gönüden-göni gabat gelýär. Fluoressent ýagtylyk, ak LED-ler we UV-A hem tejribe şertlerinde suwuklandyrylan erginleriň reňkini solduryp biler. Ýagtylygyň ýeke-täk howpsuz reňki ýok, diňe onuň täsirini azaltmak mümkin.
Fotohimiýa triplet ýagdaýyndan başlanýar. Siňdirilen ýagtylyk boýagy oýandyrylan ýagdaýa geçirýär we emele gelen triplet ergin içindäki kisloroda energiýa ýa-da elektron geçirip bilýär. Suwuklandyrylan monomer singlet kislorodynyň netijeli sensibilizatorydyr; suwda onuň kwant çykymynyň 0.5 töweregindedigi habar berilýär. Bu ulgam üçin esasy çeşmeleriň biri metilen gögüniň triplet ýagdaýy we singlet kislorody baradaky barlagdyr.
Reňki solan her bir çüýşäniň ýeke-täk sebäbi hökmünde singlet kislorody görkezilmeli däldir. Şöhlelendirilen erginlerde reduksiýa edilen leýko görnüşleri bilen birlikde demetilleşdirilen boýaglar hem bolýar we metilen gögüni görünýän ýagtylyk bilen şöhlelendirmek baradaky barlagyň awtorlary reaksiýa ýollarynyň şahalanma mehanizminiň anyk kesgitlenmändigini açyk aýdýarlar. Gaýtarymly fotoreduksiýa, oksidleýji N-demetilleşme, reaktiw kislorod bilen bagly ikilenji reaksiýalar we soňraky fragmentleşme parallel bolup biler.
Materiallar baradaky bir barlagda 20 C-de 10 mg/L konsentrasiýaly suwly boýag ergininiň absorbansiýasy 120 minutdan soň laboratoriýanyň görünýän ýagtylygynda takmynan 37 göterim, gün şöhlesinde bolsa 53 göterim azaldy; garaňkyda saklanan gözegçilik nusgasynda hatda 80 C-de hem anyklanyp boljak ýitgi bolmady. Bu sanlar suwly metilen gögüne temperaturanyň we ýagtylandyryşyň täsiri baradaky barlagdan alnan we diňe şol synag enjamyna degişlidir. Olar başga bir çüýşe üçin ýarym dargama döwrüni däl-de, ýagtylygyň agdyklyk edýän täsirini görkezýär.
Kislorod iki wezipäni ýerine ýetirýär, şonuň üçin «howanyň täsirine düşmek» bir manyly düşünje däl. Kislorod oýandyrylan boýagdan reaktiw kislorodyň emele gelmegine mümkinçilik berýär, şol bir wagtyň özünde reňksiz leýkometilen gögüni gaýtadan oksidläp, gök görnüşe öwürýär. Şonuň üçin howa bir erginiň reňkini solduryp, beýlekisiniň reňkini dikeldip biler. Leýko görnüşiniň emele gelmegi bilen boýagyň dargamagynyň arasyndaky tapawut metilen gögüniň we leýkometilen gögüniň oksidlenme-reduksiýa himiýasynda düşündirilýär.
Agregasiýa her molekulanyň ýagtylyga duýgurlygyny üýtgedýär. Ýüzbe-ýüz ýerleşen H-dimerler çalt relaksasiýa geçýär we monomere garanyňda has az triplet ýagdaýyny we singlet kislorodyny emele getirýär; bu metilen gögüniň dimeriniň fotofizikasy baradaky barlagda ölçelendir.
pH: orta aralykda durnuklylyk, çetki bahalarda himiki üýtgeşme
Turşy we neýtral aralykda oksidlenen gök kation öz-özünden bolup geçýän aşgar reaksiýalaryna ýokary pH-däkiden has gowy garşy durýar. PubChem-de jemlenen daşky gurşawdaky ykbaly baradaky maglumatda pH 5 to 9 töwereginde gidroliziň uly ähmiýetiniň bolmagyna garaşylmaýar, ýöne bu farmasewtiki tassyklama däl-de, daşky gurşaw üçin berlen çaklamadyr.
Klassiki barlagda 25 C töwereginde suwuklandyrylan boýagyň takmynan pH 9.5-den aşakda diýen ýaly durnuklydygy, pH 9.5 to 9.8 töwereginde dealkilleşmäniň ýüze çykýandygy we pH 12-de birnäçe günüň dowamynda çalt üýtgeýändigi anyklanyldy. Bu netije metilen gögüniň aşgar erginindäki durnuklylygy baradaky irki barlagda berilýär we oňa spesifikasiýa däl-de, mehanizmi düşündirýän subutnama hökmünde garalmalydyr.
Güýçli aşgar himiki reaksiýalaryň ugruny hem üýtgedip biler. 0.1 M suwly aşgarda bölünip alnan esasy önüm aşgar gidroliziniň önümi bolan Bernthsen metilen melewşesi bolupdyr; bu fenotiazin boýaglarynyň aşgar şertlerinde dargamagy baradaky barlagda anyklanypdyr. Bu pH indikatorynyň reňk üýtgemesi däl-de, dargamadyr.
Reduksiýa diýen ýaly reňksiz we howa bilen aňsat gaýtadan oksidlenýän leýkometilen gögüni berýär; gaýtadan oksidlenme ýokary pH-de has çalt, turşy şertlerde bolsa has haýal geçýär. Kisloroda baglylyk metilen gögüniň fotoreduksiýasy we gaýtadan oksidlenmegi baradaky barlagda häsiýetlendirilendir. Şonuň üçin gök reňkiň ýitmegi diňe oksidlenen görnüşiň paýynyň azalandygyny subut edýär, munuň reduksiýa, agregasiýa ýa-da dargama sebäpli bolandygyny görkezmeýär.
Eredijiler we agregasiýa: boýag ýitmezden spektr üýtgäp biler
Suw hlorid duzuny aňsat eredýär. PubChem-de 25 C-de suwda takmynan 43.6 g/L ereýjilik, şeýle hem etanolda we hloroformda ereýjilik barada hil maglumatlary jemlenýär; farmakopeýa tekstinde bolsa belli materiallar üçin az ýa-da çäkli ereýän ýaly adalgalar ulanylýar. Gidrat görnüşi, arassalyk, ion güýji we adalgalar bahalaryň tapawudynyň bir bölegini düşündirýär. Metilen gögüniň ereýjiligi we ergin taýýarlamak boýunça gollanma san bahasynyň haýsy material görnüşine esaslanýandygyny nähili görkezmelidigini düşündirýär.
Eredijiniň saýlanmagy diňe ereýjiligi däl, himiki görnüşleriň paýlanyşyny hem üýtgedýär. Suw bilen metanolyň garyndylarynda spektroskopiýa metanoldaky monomer bilen birlikde suwdaky monomeri, dimeri we trimeri tapawutlandyrýar; bu metilen gögüniň garyşyk eredijilerdäki agregasiýasy baradaky barlagda görkezilýär. Spirt agregasiýany aradan aýyrmaýar: eredijä bagly agregasiýa baradaky barlaga görä, dimerler we has ýokary agregatlar metanolda, etanolda, propanolda we butanolda hem saklanýar.
Amaly işlerde erediji, ion güýji, temperatura we konsentrasiýa boýagy dargatmazdan pikiň ýerleşişini we siňdirijiligi üýtgedip biler. Nusgany we standarty şol bir erediji ulgamynda saklaň we çyzyklylygy barlaň. Beer-Lambert kanunynyň IUPAC kesgitlemesi absorbansiýanyň konsentrasiýa laýyk üýtgemegi üçin zerur şertleri görkezýär.
Gaýtarymly reňk solmasy we gaýtarymsyz dargama
Yzygiderli N-demetilleşme Azure B-ni, soňra bolsa az metilleşdirilen Azure görnüşlerini we tionini emele getirýär. Çüýşedäki ergine howa bermek bu tapgyry yzyna gaýtarmaýar, reaksiýa ýollarynyň takyk şahalanmasy bolsa dürli bolýar, şonuň üçin ony ýeke-täk berk yzygiderlilik hökmünde görkezmeli däl. Bu tor metilen gögüniň demetilleşme önümleri baradaky barlagda görkezilýär.
Leýkometilen gögi beýleki tarapa degişlidir. Ol iki elektron bilen reduksiýa edilen, diýen ýaly reňksiz görnüşdir; kislorod ýa-da başga bir oksidleýji gök boýagy gaýtadan dikeldip biler. Farmakopeýa gözegçiligi gaýtarymsyz tarapy göz öňünde tutýar: häzirki USP monografiýasy Azure B-ni aýratyn görkezilen garyndy hökmünde gözegçilikde saklaýar, bu bolsa demetilleşmäniň gözegçilik edilmeli garyndy emele geliş ýoludygyna laýyk gelýär.
Soňraky oksidlenme halkasy açylan we fragmentlere bölünen önümleri berýär. Bular dargama önümleridir. Laboratoriýanyň her bir fragmenti anyklamagy hökman däl. Ýöne absorbansiýanyň her bir peselmesini şol bir at bilen atlandyrmakdan gaça durmalydyr.
Şertlere görä durnuklylygyň subutnamalarynyň tablisasy
Bu tablisa sahypanyň esasy maglumat çeşmesidir. Her setirde şert, subutnamalar bilen iň gowy goldanýan häsiýet we nädogry netijäniň öňüni alýan gözegçilik çäresi görkezilýär.
| Şert | Synlanan häsiýet | Gaýtarymly ýa-da hemişelik | Laboratoriýa gözegçiligi |
|---|---|---|---|
| Gury poroşok, ýapyk, garaňky, salkyn | Deňeşdirilende durnukly; ýagtylyga duýgur gaty madda hökmünde garalýar | Hiç biri; başlangyç madda saklanýar | Berk ýapylan, gury, ýagtylykdan goralan ýagdaýda, 30 C-den aşakda saklaň |
| Otag ýagtylygyndaky suwuklandyrylan suwly ergin | Metilen gögüniň kem-kemden fotodargamagy we mümkin bolan fotoreduksiýa; 664 nm-däki absorbansiýa peselýär | Garyşyk; leýko bölegi dikeldilýär, demetilleşdirilen bölegi dikeldilmeýär | Ýantar reňkli ýa-da goňur aýna, garaňkyda saklamak, ýagtylandyryş wagtyny iň aza çenli azaltmak |
| Garaňkyda saklanan şol bir ergin | Has haýal üýtgeşme; çap edilen barlaglaryň garaňky gözegçilik nusgalarynda hatda ýyly ýagdaýda hem birnäçe sagadyň dowamynda ýitgi az bolýar | pH we kislorod gözegçilikde saklansa, esasan saklanýar | Ýagtylyga sezewar edilen her tapgyryň ýanynda garaňky gözegçilik nusgasyny ulanyň |
| Erän kislorod bar | Oýandyrylan boýagdan reaktiw kislorod bilen bagly reaksiýalaryň geçmegine mümkinçilik berýär; leýko boýagy gök görnüşe hem dikeldýär | Haýsy ýoluň agdyklyk edýändigine baglylykda ikisi-de | Howa berlişini görkeziň; howanyň täsirine düşmegi diňe zeper bilen deňeşdirmäň |
| Turşy we neýtral pH | Oksidlenen kation aşgar täsirine deňeşdirilende çydamly | Beýleki gorag şertleri üpjün edilende saklanýar | Nusga bilen standartyň pH-sini, buferini we ion güýjüni deňleşdiriň |
| Aşgar pH, takmynan 9.5 we ondan ýokary | Anyklanyp bolýan dealkilleşme, pH ýokarlananda çaltlaşýar; güýçli aşgarda gidroliz önümleri | Hemişelik himiki üýtgeşme | Standartlary aşgar şertlerinde saklamakdan gaça duruň; islendik aşgar usulyny aýratyn tassyklaň |
| Suw bilen spirt ýa-da garyşyk eredijiniň deňeşdirilmegi | Pikiň ýerleşişi, siňdirijilik we monomeriň agregata gatnaşygy üýtgeýär | Spektriň täzeden paýlanmagy, ýitginiň subutnamasy däl | Nusgalar we kalibrleme üçin şol bir erediji ulgamy; doly spektri barlaň |
| Konsentrirlenen we suwuklandyrylan erginleriň deňeşdirilmegi | Has köp dimer we has ýokary agregatlar; her molekula düşýän fotosensibilizasiýa pes | Himiki görnüşleriň paýlanyşynyň üýtgemegi; himiki reaksiýa bolmadyk bolsa, suwuklandyrylanda gaýtarymly | Iş aralygynda Beer-Lambert çyzyklylygyny barlaň |
| Ýyly ergin, garaňky we ýagtylandyrylan şertleriň deňeşdirilmegi | Çap edilen barlaglaryň gözegçilik nusgalarynda ýylylygyň özi az üýtgeşme döredýär; ýylylyk bilen ýagtylyk bilelikde ýitgini çaltlaşdyrýar | Synag edilen şertlerde esasan ýagtylyk bilen bagly | Kinetiki we kalibrleme işlerinde temperaturany gözegçilikde saklaň |
| 664 nm-de ýeke tolkun uzynlygyndaky peselme | Reňk solmasy, reduksiýa, agregasiýa, adsorbsiýa ýa-da demetilleşdirilen hromoforlar bilen bagly bolup biler | Bir tolkun uzynlygyndan kesgitläp bolmaýar | Doly spektri skanirläň we garaňky hem-de ýagtylykdaky gözegçilik nusgalaryny ulanyň |
Mukdar taýdan ölçemek üçin gözegçilik çäreleri
Analitiki standartlary täze taýýarlaň we ýagtylygyň täsir edýän wagtyny gysga saklaň. Standartlar bilen nusgalaryň temperaturasyny, pH-sini, eredijisini, ion güýjüni we konsentrasiýa aralygyny deňleşdiriň. Dargama öwrenilende garaňky gözegçilik nusgasyny, fotohimiki tejribelerde bolsa ýagtylyga sezewar edilen katalizatorsyz gözegçilik nusgasyny goşuň. Spektr möhüm bolanda bir tolkun uzynlygynyň ýerine görünýän diapazonyň doly spektrini ýazyň, sebäbi demetilleşdirilen boýaglar we agregatlar ýakyn, ýöne birmeňzeş däl tolkun uzynlyklarynda siňdirýär. Bu maslahatyň esasyny düzýän konsentrasiýa bagly spektrler konsentrasiýa we agregasiýa boýunça spektroskopiki barlagda berilýär.
Bu sahypadaky hiç bir netijäni saklanyş möhletine öwürmäň. Tassyklanan saklanyş dowamlylygy kesgitlenen düzüme, gaba, konsentrasiýa, gabyň içindäki ergin üstündäki boşluga, mikrob gözegçiligine we saklanyş şertlerine degişlidir. Bu tassyklama sarp edijiler üçin saklanyş möhleti boýunça gollanmanyň çägine degişlidir; bu sahypa ony goldaýar, ýöne onuň ornuny tutmaýar.