Metilen gögi testosterony ýokarlandyrýarmy? Subutnamalara syn

Metilen gögüniň erkeklerde testosteron ýetmezçiligini bejerýän ýa-da testosterony ýokarlandyrýan serişdedigi tassyklanmady. Bu makala üçin geçirilen gözleglerde agyzdan kabul edilýän metilen gögüniň sagdyn erkeklerde testosterony ýokarlandyrýandygyny ýa-da testosteron ýetmezçiligini bejerýändigini görkezýän, adamlarda geçirilen gözegçilikli synag tapylmady. Degişli subutnamalar haýwanlardaky zeperlenme modellerini, alakalarda gipofiz boýunça synaglary, adamlarda prolaktin barada gözleg häsiýetli bir netijäni we adam spermatozoidlerine bedeniň daşynda göni täsir etdirilmegini öz içine alýar.

Bu barlaglar ünse mynasyp, ýöne olaryň netijelerini birleşdirip, metilen gögi testosterony ýokarlandyrýar, estrogeni we prolaktini peseldýär hem-de önelgeliligi gowulandyrýar diýen umumy pikiri öňe sürmek bolmaz. Her bir pikir üçin aýratyn ölçenen netije gerek.

Testosteronyň ýokarlanandygyny görkezýän subutnama näme hasaplanýar?

Adamlarda geçirilen peýdaly barlag gatnaşyjylary, serişdäniň görnüşini, ulanyş ýoluny, deňeşdirme toparyny, dowamlylygyny we gormon seljeriş usulyny görkezmelidir. Ol umumy testosterony erkin testosterondan tapawutlandyrmaly we islendik üýtgeşmäniň dowam edip-etmändigini ölçemelidir. Alamatlar, spermanyň hili we ýaramaz täsirler aýratyn bahalandyrmagy talap edýär.

Özüňi has hüşgär duýmak testosteronyň ölçegi däldir. Spermatozoidleriň hereketiniň gowulanmagy hem testosteronyň ölçegi däldir. Ýumurtgalyklarda spermatozoidleriň ösýän tohum kanaljyklarynyň arasynda testosteron öndürýän Leýdig öýjükleri ýerleşýär. Bu işler özara baglanyşyklydyr, ýöne birine degişli netije beýlekisini tassyklamaýar. Has giňişleýin adamlarda geçirilen barlaglarda metilen gögüniň peýdalaryna syn saglyk baradaky umumy pikirleri, şol sanda erkeklere gönükdirilen pikirleri hem seljerýär.

Testosteron baradaky pikirleriň subutnama tablisasy

Tablisa barlag netijelerini sarp edijilere gönükdirilen pikiri tassyklamak üçin zerur zatlardan tapawutlandyrýar. Synaglarda ulanylan mukdarlar barlaglary beýan edýär, adamlar üçin kabul ediş tertibini däl.

Öňe sürülýän pikir ýa-da sorag	Barlanan topar we model	Ulanyş ýoly we täsir	Ölçenen görkeziji we netije	Subutnamanyň goldaýan zady
Ýumurtgalyk zeperlenmesinden soň testosterony ýokarlandyrýar	Sisplatin bilen zeper ýetirilen topary hem öz içine alýan bäş topardaky 35 erkek Wistar alakasy	Garyn boşlugyna sanjymlar; ýedi günüň dowamynda 2 ýa-da 4 mg/kg metilen gögi	Diňe sisplatin ulanylan topar bilen deňeşdirilende, metilen gögi ulanylan toparda gan syworotkasyndaky testosteronyň we sperma görkezijileriniň has ýokary bolandygy habar berildi	Himioterapiýa bilen zeperlenme modelinde gorag täsiriniň alamaty; sagdyn erkeklerde ýokarlanma görkezilmedi
Ýumurtgalyklara hemişe peýda berýär	Ýerli sanjym barlagynda 30 uly ýaşly alaka	Ýumurtgalyk dokumasyna ýa-da ýumurtgalygyň gabyklarynyň arasyna sanjym; iki hepdeden soň bahalandyrma	Dokumanyň içine çuň sanjym gan syworotkasyndaky testosterony we ýumurtgalygyň goşundysyndaky spermatozoidleriň konsentrasiýasyny peseltdi; gabyklaryň arasyna sanjym edilen toparda bu görkezijilerde ähmiýetli üýtgeşmeler bolmady	Ýerli täsiriň ýeri möhümdir; gormonlara umumy peýdaly täsir bar diýip çaklamak bolmaz
Prolaktini peseldýär	Estradiol benzoaty täsir etdirilen erkek alakalar we deňeşdirme toparlary	Üç hepdäniň dowamynda iýmitde 0.5% metilen gögi	Gandaky prolaktiniň estradiol bilen baglanyşykly ýokarlanmagyny azaltdy; diňe metilen gögi gandaky prolaktini peseltmedi	Synag arkaly üýtgedilen endokrin ulgamynyň içindäki jogap
Adamlarda prolaktini üýtgedýär	Bejergä durnukly newropatik agyrysy bolan on näsag: sekiz erkek we iki aýal	60 minut dowam eden damar içine infuziýalar; 2 mg/kg bilen 0.02 mg/kg deňeşdirildi	Iki täsirden soň hem prolaktiniň otnositel görkezijisi peseldi; bejergileriň arasynda tapawut bardygy habar berildi	Agyryly näsaglarda gözleg häsiýetli biomarker netijesi, ýokary prolaktin üçin tassyklanan bejergi däl
Erkekleriň önelgeliligini gowulandyrýar	20 sagdyn erkekden alnan sperma nusgalary	Bedeniň daşynda hirurgik boýag erginleri we olaryň suwuklandyrylan görnüşleri bilen göni garyşdyrmak	Metilen gögi täsir etdirilenden soň spermatozoidleriň hereketjeňligi dessine ep-esli peseldi	Spermatozoidlere täsir etdirilen laboratoriýa barlagynyň netijesi; agyzdan kabul etmek arkaly önelgelilik synagy ýa-da testosteron ölçegi däl
Erkeklerde estrogeni peseldýär ýa-da DHT-ni üýtgedýär	Bu gözlegde adamlarda gormon netijelerine gönükdirilen gözegçilikli synag tapylmady	Bu görkezijiler üçin tassyklanan agyzdan kabul edilýän çäre ýok	Täsiriň kliniki taýdan tassyklanan ugry ýa-da möçberi tapylmady	Estradiol we dihidrotestosteron üçin aýratyn subutnama gerek
Fermenti päsgellemek arkaly testosterony ýokarlandyrýar	Derman serişdesiniň ulanylyşy baradaky maglumatda görkezilen laboratoriýa derman özara täsir synaglary	In vitro täsir; testosteron CYP3A4/5 substraty hökmünde ulanyldy	Fermentiň işjeňliginiň päsgellenmegi syn edildi	Metabolizm seljermesi, testosteron boýunça kliniki netije däl

Bu setirleriň esaslanýan barlaglary aşakda seljerilýär. Metilen gögi boýunça barlaglar kitaphanasy subutnamalary barlanan topar we synagyň gurluşy boýunça tertipleýär.

Sisplatin synagy hakykatda nämäni görkezýär?

2020-nji ýylda internetde we 2021-nji ýylda Andrologia žurnalynda çap edilen Gholami Jourabi we kärdeşleriniň alakalardaky barlagynda sisplatin gan syworotkasyndaky testosterony we sperma görkezijilerini peseltdi. Awtorlar sisplatin topary bilen deňeşdirilende metilen gögi ulanylanda gowulaşmalaryň bolandygyny, şeýle hem zeperiň azalmagyna laýyk gelýän gistologik netijeleri habar berdiler.

Esasy deňeşdirme himiki taýdan zeper ýetirilen haýwanlar bilen geçirilýär. Zeper ýetirilen gözegçilik toparyndakydan has ýokary baha bejerginiň sagdyn başlangyç derejesini ýokarlandyrýandygynyň subutnamasy däldir. Barlagda diňe metilen gögi berlen topar hem bardy, ýöne gysgaça beýandaky testosteron deňeşdirmesi sisplatin topary bilen geçirilýär; ol bejergi berilmedik sagdyn gözegçilik toparlarynyň derejesinden ýokary galmagy görkezmeýär. Bu gysga möhletli sanjym synagy erkekler üçin agyzdan kabul edilýän çäräni ýa-da rak bejergisiniň dowamynda önelgeliligi goramagyň ýoluny tassyklamaýar.

Başga şertlerde subutnamalar başga ugry hem görkezýär. Mazroa we kärdeşleriniň 2016-njy ýyldaky ýerli sanjym synagynda metilen gögüni alakanyň ýumurtgalyk dokumasyna sanjym etmek giň gerimli gurluş zeperine we gan syworotkasyndaky testosteronyň peselmegine getirdi. Ýumurtgalygyň gabyklarynyň arasyna sanjym etmek has çäkli ýerli zeper döretdi. Bu agyzdan kabul etmegiň täsirini öňünden görkezmeýär, ýöne ýumurtgalyklary ähli ýagdaýda goraýar diýen pikiri öňe sürmäge ýol bermeýär.

Prolaktin, estrogen we DHT dürli soraglardyr

Köp salgylanylýan prolaktin netijesi bilkastlaýyn üýtgedilen endokrin ulgamyndan gelip çykýar. Schreiber we kärdeşleriniň 1993-nji ýyldaky synagynda erkek alakalara estradiol benzoatynyň sanjymlary, iýmitde metilen gögi, ikisi bilelikde berildi ýa-da hiç biri berilmedi. Olaryň bilelikde ulanylmagy ganda aýlanýan prolaktiniň estradiol bilen baglanyşykly ýokarlanmagyny azaltdy. Metilen gögi özbaşdak gandaky prolaktini üýtgetmedi.

Gan bilen dokumanyň arasyndaky tapawut hem möhümdir: ulanylan çäre gipofiziň öňki bölegindäki prolaktin mukdarynyň ýokarlanmagynyň öňüni almady. Şonuň üçin barlag tutuş bedende prolaktiniň ýönekeý we birmeňzeş basylýandygyny görkezmeýär.

2015-nji ýylda newropatik agyrysy bolan on näsagda geçirilen tötänleýin toparlara bölünen, iki taraplaýyn kör barlag adamlarda çäkli bir alamaty görkezýär. Onuň esasy netijelik görkezijisi agyrydy. Gözlegçiler damar içine metilen gögi berilmezden öň we soň beloklary hem ölçäp, iki täsir derejesini deňeşdirdiler. Ikisinden soň hem prolaktin peseldi we bejergileriň arasynda tapawut boldy. Seljerme gormonlaryň mutlak kliniki konsentrasiýalaryny däl-de, beloklaryň otnositel ölçeglerini berdi. Bu gözleg häsiýetli netije prolaktiniň dowamly peselmegini, giperprolaktinemiýanyň bejergisini ýa-da testosterona peýdany tassyklamaýar.

Berlen estradiola jogabyň azalmagy hem metilen gögüniň erkeklerde ganda aýlanýan estrogeni peseldýändigini ýa-da aromatazany päsgelleýändigini subut etmeýär. DHT, ýagny dihidrotestosteron, gormonlar boýunça ýene bir aýratyn netijedir. Testosteron baradaky netije ýetmeýän DHT netijesiniň ýerini tutup bilmez. Bu gormonlaryň haýsysy barada pikir öňe sürülse-de, teklip edilýän ulanyş şertlerinde göni ölçegler gerek.

Adamyň spermasy boýunça subutnama gormon synagy däldir

Sheynkin we kärdeşleriniň 1999-njy ýylda adamyň spermasy bilen geçiren synagynda gözlegçiler sperma nusgalarynyň böleklerini reproduktiw hirurgiýada ulanylýan serişdeler bilen garyşdyrdylar. Metilen gögi spermatozoidleriň hereketjeňliginiň dessine güýçli peselmegine getirdi; bu synag edilen suwuklandyrylan görnüşlerde hem boldy. Laktatly Ringer ergini hereketjeňlige täsir etmedi.

Bu adamdan alnan nusgalara esaslanýan laboratoriýa subutnamasydyr. Gatnaşyjylar metilen gögüni agyzdan kabul etmediler, gözlegçiler bolsa olaryň gandaky testosteronyny, göwrelilikleri ýa-da diri dogluşlary ölçemediler. Bu netije başga hili ulgamlaýyn täsiriň önelgelilige peýdasyny-da, töwekgelçiligini-de tassyklap bilmez. Ýöne ol näme üçin «adam spermatozoidlerinde barlandy» diýen jümläni hiç wagt «erkekleriň önelgeliligini gowulandyrýar» diýip gysgaltmaly däldigini görkezýär.

Testosteronyň agzalmagy düýbünden başga zady aňladyp biler

ProvayBlue serişdesiniň ulanylyşy baradaky maglumat testosterony substrat hökmünde ulanyp, in vitro şertlerinde CYP3A4/5 işjeňliginiň wagta bagly päsgellenmeginiň mümkinçiligini beýan edýär. Bu ýerde testosteron fermentiň işjeňligini barlamak üçin ulanylýan maddadyr. Onuň şol abzasda agzalmagy näsaglarda gormon önümçiliginiň artýandygyny ýa-da gandaky konsentrasiýalaryň ýokarlanýandygyny tassyklamaýar.

Edil şonuň ýaly, öýjük energiýasynyň mehanizmini düşündirmek gormon synagynyň ýerini tutup bilmez. Teklip edilýän täsiriň göz öňünde tutulýan adamlar toparynda degişli görkezijini üýtgedýändigini şonda-da görkezmek gerek.

Mesele testosteronyň pesliginde bolsa

Amaly wezipe testosteron ýetmezçiliginiň bardygyny ýa-da ýokdugyny we onuň sebäbini anyklamakdyr. Endocrine Society guramasynyň anyklaýyş maslahatlary degişli alamatlaryň we ölçeglerde yzygiderli pes testosteronyň bolmagyny, irden aç garnyna barlagyň gaýtadan geçirilmegini talap edýär. Goşmaça bahalandyrma ýumurtgalyk bilen bagly sebäpleri gipofiz ýa-da gipotalamus bilen bagly sebäplerden tapawutlandyrýar. Ýeke-täk netije ýa-da gujurlylykda üýtgeşme ýeterlik däldir.

Metilen gögi bellenen endokrin bejergisiniň ýa-da prolaktiniň ýa-da testosteronyň kadadan daşardaky derejesini bahalandyrmagyň ýerini tutmaly däldir. Onuň gormonlara peýdasynyň näbelliligi tassyklanan töwekgelçiliklerini aradan aýyrmaýar: ulanylyşy baradaky maglumat serotonergik dermanlar bilen serotonin sindromy barada duýdurýar we gemoliz töwekgelçiligi sebäpli G6PD ýetmezçiliginde ulanmagy gadagan edýär. Metilen gögüniň howpsuzlygy boýunça gollanma bu töwekgelçilikleri degişli ýagdaýlar bilen baglanyşykly düşündirýär.

Testosteron barada islendik pikir öňe sürlende, nämäniň, kimde, haýsy ulanyş ýoly bilen we haýsy deňeşdirme toparyna garşy ölçenendigini soraň. Häzirki wagtda bu soraglar erkeklerde testosterony ýokarlandyrýan subut edilen täsire däl-de, synag netijelerine alyp barýar.