Makala
Metilen gögi we horlanmak: barlaglar aslynda nämäni barlaýar
Metilen gögüniň adamlarda agyz arkaly kabul edilýän, horlanmak üçin täsirli bejergidigi subut edilmedi. Bu makala üçin tapylan barlaglarda ony kabul etmegiň ýag massasynyň uzak wagtlap azalmagyna getirýändigini görkezýän gözegçilik toparly adam synagy ýok. Emma olaryň arasynda metabolik tejribeler, haýwanlaryň agramy boýunça netijeler we adamlarda semizlik boýunça barlaglar bar; soňky barlaglarda boýag başga bir işi ýerine ýetirýärdi.
Bu tapawutlar jogaby üýtgedýär. Bagyr öýjüginiň has köp kislorod sarp etmegi mehanizme degişli gözegçilikdir. Tejribe häsiýetli aşgazan amalyndan soň doňzuň agramynyň azrak artmagy haýwanda geçirilen bejerginiň netijesidir. Aşgazan ballony bilen bejergiden soň adamyň ýag massasynyň azalmagy adamda alnan netijedir, ýöne ol ballonyň içindäki boýagyň aýratyn täsirini görkezmeýär.
Horlanmaga degişli subutnama näme hasaplanar?
Bedeniň agramyna ýag, ýagsyz dokuma, süňk, suw we aşgazan-içege ulgamynyň içindäki zatlar girýär. Terezide has pes san görünmegi haýsy bölegiň üýtgändigini görkezmeýär. Iki energiýaly rentgen absorpsiometriýasy (DXA) ýaly beden düzümini ölçemegiň usullary ýag massasyny ýagsyz ýumşak dokumadan we süňk mineralyndan tapawutlandyrmaga kömek edýär. Şeýle-de bolsa, ýagsyz dokuma diňe skelet myşsasyny aňlatmaýar.
Agramy dolandyrmak boýunça ynandyryjy barlag meňzeş adamlarda anyk kesgitlenen bejergileri deňeşdirmeli, ýeterlik wagtyň dowamynda üýtgemäni ölçemeli, iýmitlenişi we beýleki çäreleri göz öňünde tutmaly, şeýle hem ýaramaz täsirleri we barlagdan çykmalary habar bermeli. Ol bar bolan agramy azaltmagy agramyň artmagynyň öňüni almakdan, başlangyç azalmany bolsa onuň saklanmagyndan tapawutlandyrmaly.
Metabolik görkezijiler has dar soraglara jogap berýär. Bagyrdaky ýag belli bir organda lipidleriň ýygnanmagyny häsiýetlendirýär. Insuline duýgurlyk insuline jogap bermek ukybyny häsiýetlendirýär. Öýjükleriň kislorod sarp etmegi tejribe şertlerinde energiýa çalşygynyň bir bölegini häsiýetlendirýär. Bularyň hiç biri adamlarda ölçenen we uzak wagtlap saklanýan ýag massasynyň azalmagynyň ornuny tutmaýar.
Tassyklamalary barlaglar bilen deňeşdirmek
Bu deňeşdirme ölçenen netijäni okyjynyň ondan çykaryp biljek tassyklamasyndan aýyrýar. Barlaglaryň baglanyşyklary asyl hasabatlara ýa-da olaryň PubMed ýazgylaryna alyp barýar.
| Baha berilýän tassyklama | Barlag we geçirilen çäre | Näme ölçendi ýa-da habar berildi | Netije nämäni goldaýar |
|---|---|---|---|
| “Ol madda çalşygyny işjeňleşdirýär, şonuň üçin bedeniň ýagyny ýakýar.” | Shin we kärdeşleri, 2014: gepatositlerde geçirilen tejribeler we ýagly iýmit bilen iýmitlendirilen syçan modeli; metilen gögi agyz arkaly hem berildi. | SIRT1/AMPK bilen bagly signal ýollary, mitohondrial görkezijiler, şeýle hem haýwan modelinde bagyrda ýagyň ýygnanmagynyň we steatogepatitiň azalmagy. | Bagyrdaky madda çalşygy baradaky çaklamany. Bu adamlarda agramyň uzak wagtlap azalmagyny subut etmeýär. |
| “Semizlik boýunça barlag metilen gögüniň agramy azaldýandygyny subut etdi.” | Lee we kärdeşleri, 2022: doňuzlarda metilen gögi bilen örtülen aşgazanyň içindäki enjam we lazer arkaly işjeňleşdirilen fotodinamiki bejergi. | Bir hepdeden soň bedeniň agramynyň artmagy fotodinamiki bejergi toparynda 12%, gözegçilik toparlarynda bolsa 24% diýlip habar berildi; greliniň derejesi hem pesdi. | Haýwanlarda utgaşdyrylan amaldan soň agramyň artmagynyň azalandygyny. Habar berlen agram üýtgemeleriniň ikisi hem artmagydy. |
| “Metilen gögi iýmit kabul etmegi azaltmazdan bedeniň agramyny peseltdi.” | Yang we kärdeşleri, 2023: metilen gögüniň göni on iki barmak içegä berilmegi we fotodinamiki bejergi; gysgaça beýanda täsirliligi barlamak üçin ýagly iýmit bilen iýmitlendirilen alakalaryň ulanylandygy görkezilýär. | 30 günden soň imitasiýa toparyndan pes beden agramy, glýukoza bilen bagly görkezijileriň gowulaşmagy we iýmit kabul etmekde statistik taýdan ähmiýetli tapawudyň bolmazlygy. | Klinika çenli geçirilen içege amalynyň netijesini; bu metilen gögüni goşundy hökmünde ýuwutmak üçin subutnama däl. |
| “Adamlarda geçirilen barlaglarda metilen gögi bilen ýag massasynyň azalmagy ölçendi.” | Aşgazan ballony boýunça alty aýlyk kohort barlagy: ballonda duzly ergin we metilen gögi bardy; 50 gatnaşyjynyň 39-sy soňraky gözegçiligi tamamlady. | DXA ballon bilen bejergiden soň ýag massasynyň we ýagsyz dokumanyň massasynyň azalandygyny görkezdi. | Enjam arkaly geçirilen çäreden soň adamlaryň beden düzüminiň üýtgändigini. Boýagyň özbaşdak täsiri barlanmady. |
| “Tötänleýin toparlara bölünen horlanmak synagynda boýag hem ulanyldy.” | Imitasiýa arkaly gözegçilik edilýän, toparlaryň bejergileri çalşylan ballon synagy: iýmitleniş arkaly bejergi bilen bilelikde ballon bejergisi we imitasiýa döwürleri. | BMI-niň azalmagy we artykmaç agramyň ýitirilmeginiň göterimi. | Ballon bilen bejerginiň çäreler toplumy baradaky subutnamany. Tötänleýin toparlara bölmek amalda ulanylýan her bir materialy onuň işjeň bejergi serişdesine öwürmeýär. |
Näme üçin metabolik mehanizm soraga gutarnykly jogap bermeýär?
Bagyr boýunça 2014-nji ýyldaky barlag biologik çaklama üçin ýerlikli başlangyçdyr. Gepatositlerde metilen gögi NAD+/NADH gatnaşygyny we mitohondriýalaryň işi hem-de lipidleriň işlenişi bilen bagly ýollary üýtgetdi. Syçanlarda geçirilen tejribe sekiz hepde ýagly iýmit berilmegini öz içine aldy we bagyrda ýagyň aşa köp ýygnanmagynyň azalandygyny ýüze çykardy.
Bu belli bir dokuma we kesel modeli barada peýdaly tejribe subutnamasydyr. Tutuş bedeniň ýagynyň azalmagy baradaky netijä gelmek üçin goşmaça ädimler zerur: täsir adamyň çydap bilýän täsirlenme derejesinde ýüze çykmaly, adaty iýmitleniş we işjeňlik wagtynda dowam etmeli, energiýanyň arassa ýygnanmagyny üýtgetmeli we kliniki taýdan ähmiýetli netije bermeli. Irki ädimi ölçemek soňky ädimleri tassyklap bilmeýär.
“Has köp ATP” hem horlanmak üçin doly delil däl. ATP öýjükleriň ulanýan energiýa geçiriji molekulasydyr. Onuň öndürilmegi, ony öndürmek üçin zerur ýangyç we günüň dowamynda sarp edilýän jemi energiýa biri-biri bilen bagly, ýöne dürli ululyklardyr. Mitohondriýalaryň netijeliligi baradaky tassyklama sarp edilen kaloriýalar ýa-da ýitirilen ýag baradaky tassyklama öwrülmezden ozal göni ölçegler bilen barlanmalydyr.
Adamlarda geçirilen barlaglarda metilen gögüniň peýdalary baradaky synymyzda hem ynamly görünýän mehanizm bilen näsagda gözegçilik edilen peýdanyň arasyndaky şol bir tapawut ulanylýar.
Ýagtylyk bilen işjeňleşdirilýän amallar aýratyn barlag ugrudyr
Fotodinamiki bejergi ýerli biologik täsir döretmek üçin ýagtylyga duýgurlaşdyryjy maddany gönükdirilen ýagtylyk bilen birleşdirýär. Doňuzlarda geçirilen 2022-nji ýyldaky barlagda metilen gögi aşgazan enjamynyň düzümine goşuldy we lazer ýagtylygy bilen işjeňleşdirildi. Geçirilen çärä enjam, onuň dokuma bilen galtaşmagy, boýag we ýagtylandyrma girýärdi. Bu aýratynlyklary aýyrmak ara alnyp maslahatlaşylýan bejergini üýtgedýär.
On iki barmak içege boýunça 2023-nji ýyldaky hasabatda içegäniň ýerli bejergisi öwrenildi we on iki barmak içegäniň üpürjiklerinde wagtlaýyn üýtgemeler habar berildi. Onuň adynda “syçan modeli” diýilýär, emma gysgaça beýanynda metabolik täsirliligi barlamak üçin ýagly iýmit bilen iýmitlendirilen alakalar beýan edilýär. Hasabatdaky bu jikme-jiklik tejribäni sözbaşydan çaklamagyň ýerine usullaryny okamagyň ýene bir sebäbidir. Bu tapyndylar öý şertlerinde agyz arkaly kabul edilýän boýagy gyzyl ýagtylyk paneli bilen utgaşdyrmagy esaslandyryp bilmeýär.
Adamlarda ýag massasynyň azalmagynyň ölçegleri dogry sebäp bilen baglanyşdyrylmalydyr
Ballon boýunça alty aýlyk kohort barlagy düşündiriş bilen bagly iki aýratyn meseläni görkezýär. Soňraky gözegçiligi tamamlan gatnaşyjylaryň arasynda agram ortaça 11.7 kg azaldy. DXA ýag massasynyň ortaça 7.53 kg, ýagsyz dokumanyň massasynyň bolsa 3.70 kg azalandygyny hasaba aldy. Şonuň üçin terezidäki üýtgeme diňe ýagyň azalmagyny aňlatmaýardy.
Ikinji mesele sebäbi dogry kesgitlemekdir. Bu adamlara boýalan duzly ergini saklaýan aşgazan ballony goýuldy. Olar agyz arkaly metilen gögi kabul edýän we plasebo kabul edýän toparlara tötänleýin bölünmedi. Beden düzüminiň ölçegleri adamlardan alnan hakyky maglumatlardyr, emma bu üýtgemeleri metilen gögi bilen baglanyşdyrmak barlagyň barlamadyk soragyna jogap bermek bolardy. Barlaglar kitaphanasy bu tapawutlaryň aýdyň bolmagy üçin barlaglary geçirilen çäre we netije boýunça tertipleşdirýär.
Subutnamalar ony horlanmak üçin kabul etmegi esaslandyrýarmy?
Bu ýerde gözden geçirilen subutnamalar agyz arkaly dowamly ulanmagyň töwekgelçilikleri bilen deňeşdirip boljak horlanmak peýdasyny subut etmeýär. Haýwanda ýüze çykarylan metabolik signal adam üçin täsirli dozany ýa-da dowamlylygy kesgitläp bilmeýär, enjam arkaly geçirilýän amal bolsa agyz arkaly kabul ediş düzgünini berip bilmeýär.
Damaryň içine berilýän Provayblue üçin ABŞ-nyň derman belleme maglumatynda onuň ulanylyş görkezijisi hökmünde gazanylan metgemoglobinemiýa görkezilýär. Onda serotonergik dermanlar we opioidler bilen bilelikde ulanylanda agyr serotonin sindromy barada duýduryş berilýär, şeýle hem gemolitik anemiýa töwekgelçiligi sebäpli G6PD ýetmezçiliginde ulanmak gadagan edilýär. Bu kliniki duýduryşlar sarp edijiler üçin agyz arkaly kabul edilýän önümleriň howpsuzlygynyň tassyknamasy däl. Olar horlanmak ýaly subut edilmedik maksat üçin hem farmakologiýa üns bermegiň näme üçin zerurdygyny görkezýär.
Başga bir dermany kabul edip başlandan soň agramy üýtgändigi sebäpli metilen gögi hakda pikirlenýän adam üçin tejribe häsiýetli serişdäni goşmakdan dermanlara baha bermek has peýdalydyr. Ýaramaz täsirler, garşy görkezmeler we özara täsir baradaky subutnamalary lukman ýa-da farmasewt bilen gözden geçiriň. Amala geçirmäge mynasyp tassyklama adamlarda anyk kesgitlenen çärä, ýag ýa-da agram boýunça ölçenen netijelere we peýdanyň dowam edip-etmeýändigini görkezýän soňraky gözegçilige daýanmalydyr.