Newropatiýa we agyry üçin metilen gögi: haýsy ýagdaýlar öwrenildi?

Metilen gögi newropatiýany we agyryny ýeňilleşdirýärmi? Bu bir sorag ýaly eşidilýär, ýöne ylmy edebiýat birnäçe dürli soraga jogap berýär. Oňurgaara diskiň içine sanjylýan reňkleýji madda, anusyň töweregindäki deriniň aşagyna sanjylýan reňkleýji madda, wena arkaly goýberilýän reňkleýji madda we agzy çaýkamak üçin ulanylýan reňkleýji madda bir ady göterýär, ýöne dürli täsir ýörelgelerine esaslanýan dürli çemeleşmeleri barlaýar. Biriniň netijesi beýlekilere geçirilmeýär.

Muny bir at bilen atlandyrylýan dört çemeleşme hökmünde göz öňüne getiriň. Birinji çemeleşme zeperlenen diskiň içine ösýän örän ownuk nerw uçlaryny ýok edýär ýa-da duýgurlygyny peseldýär. Ikinji çemeleşme sanjym edilen ýerdäki deri nerwlerini uýadýar ýa-da işjeňligini peseldýär. Üçünji çemeleşme gan aýlanyşygy arkaly nerw ulgamyna bütin beden derejesinde täsir edýär. Dördünji çemeleşme ýerli agyryny ýeňilleşdirmek üçin zeperlenen üsti örtýär. Bu tapawudy göz öňünde tutanyňyzda, subutnamalar çalt tertibe gelýär we boşluk aýdyň görünýär: giňden ýaýran öňe sürme ýuwdulýan suwuklyk görnüşindäki üçünji çemeleşmä degişlidir, adamlardaky subutnamalar bolsa hut şol ýerde iň azdyr.

Ýagdaýa we ulanylyş ýoluna görä subutnamalar tablisasy

Bu tablisa makalanyň gysgaça görnüşidir. Her setir ýagdaýy, ulanylyş ýoluny we bejeriş çäresini bilelikde görkezýär, sebäbi olary aýry-aýry görkezmek agyry baradaky öňe sürmeleri ulaltmaga getirýär.

Islendik sözbaşyny okamazdan öň ulanylyş ýoly sütünini ýokardan aşak okaň. Adamlardaky her oňyn alamat ýerli ýa-da amal bilen baglanyşykly setirde ýerleşýär. Bütin bedene täsir edýän ulanylyş setirlerinde diňe bir örän kiçi deslapky barlag we birnäçe boş öýjük bar.

Diskden gelip çykýan bil agyrysy: bir täsirli synag, bir şowsuz gaýtalama

Diskiň içine ulanylyş baradaky maglumatlar konserwatiw bejergä boýun egmeýän, diskografiýa arkaly tassyklanan agyrysy bolan 24 näsagda geçirilen 2007-nji ýyldaky gözegçilik toparsyz deslapky barlagdan başlanýar. Diskiň içine 10 mg metilen gögi bir gezek sanjylandan soň, 24 näsagyň 21-si takmynan 18 aýlyk gözegçilik döwründe agyrynyň ýok bolandygyny ýa-da ep-esli ýeňilländigini habar berdi. Gözegçilik topary bolmasa, bu netije näsaglaryň saýlanyşyny, ýagdaýyň tebigy gidişini ýa-da bilelikde ulanylan lidokainiň täsirini görkezip bilerdi. Şonuň üçin ol netijelilik baradaky soraga jogap bermän, ony öwrenmäge itergi berdi.

Munuň yzysüre 72 näsagda metilen gögi we lidokaini duzly ergin we lidokain bilen deňeşdirýän 2010-njy ýyldaky goşa kör, plasebo bilen gözegçilik edilýän synag geçirildi. 24 aýda habar berlen tapawutlar örän ulydy: agyrynyň ortaça görkezijisiniň azalmagy 52.5 we 0.7 bal, kanagatlanma bolsa 91.6% we 14.3% boldy. Ýany bilen çap edilen redaksion makala munuň bil agyrysyny doly bejerýän usul bolup biljekdigini açyk sorady. Bu şol döwürde öňe sürmäniň hünärmenlere näderejede adatdan daşary görünendigini görkezýär.

Adatdan daşary öňe sürmeler gaýtadan tassyklanmagy talap edýär, ýöne gaýtalama ony tassyklamady. Soňraky köp merkezli IMBI synagy birnäçe merkezde diskiň içine metilen gögi ulanylmagyny barlady we Peng täsirini tassyklamady. Has kiçi, garaşsyz, gözegçilik toparsyz toparlarda adatça jogap derejesiniň pesdigi ýa-da wagtyň geçmegi bilen azalýandygy habar berildi. Dogruçyl jemleme — gapma-garşy subutnamalar: bir merkezde alnan täsirli üstünlik we köp merkezde ony gaýtalamagyň şowsuzlygy. Bu ýagdaý bejerginiň ygtybarlylygyny kesgitlemeýär we metilen gögi ýuwutmak barada hiç zat aýtmaýar, sebäbi ýuwdulan madda diske deňeşdirip boljak konsentrasiýada baryp ýetmeýär. Dowamly agyry baradaky subutnamalara synymyz bu jedeli beýleki amaly çäreler bilen bir hatarda gözden geçirýär.

Anusyň töweregine sanjym: hakyky alamatlar, dar çäk

Bejergä boýun egmeýän anus gijilewüginde deriniň içine metilen gögi ulanylmagy kliniki ýagdaýlar tapgyrlarynyň iň uzak taryhyna eýedir. Ol 1990-njy ýylda başlanyp, 25, 30, 49 we 103 näsagly toparlarda dowam etdi. Jogap derejesi ýokary görünýär: köplenç bir ýa-da iki sanjymdan soň näsaglaryň köpüsinde alamatlar ýok bolýar. Ýöne her tapgyrda gözegçilik topary ýok. Näsagy inwaziw amala ýüz tutmaga getirýän gijilewük üýtgäp biler, sanjymlaryň özi hem garaşylýan netijäniň täsirini döredýär. Şonuň üçin gözegçilik toparsyz ýeňilleşme derejeleri netijeliligi tassyk edip bilmeýär.

Has güýçli deňeşdirme subutnamalary şuňa ýakyn ugurda — operasiýadan soňky agyryda bar. Gemorroýy aýyrmak bilen bagly anusyň töweregindäki deriniň içine metilen gögi ulanylan iki tötänleýin toparlara bölünen synagda agyry görkezijileriniň we zerur bolanda goşmaça derman ulanylyşynyň azalandygy ýüze çykaryldy: 67 näsagly synagda 1-den 3-nji güne çenli, 97 näsagly synagda bolsa 1-den 7-nji güne çenli. Bu belli bir amal, doza we hepde üçin agyryny aýyrmak baradaky hakyky subutnamadyr. Ol dowamly newropatiýa üçin subutnama däldir. Ara alnyp maslahatlaşylýan mehanizm ýaradaky nerwleriň duýgurlygynyň ýerli peselmegidir; ýuwdulan damja muny gaýtalap bilmeýär. Metilen gögüniň nerwlere we mitohondriýalara nähili täsir edýändigi baradaky maglumat ýerli himiki täsiriň näme üçin ýerli bolmagynda galýandygyny düşündirýär.

Newropatik agyry üçin bütin beden derejesinde ulanylyş: bir örän kiçi deslapky barlag

Satyn alyjylaryň köpüsini gyzyklandyrýan öňe sürme — metilen gögüniň bütin beden derejesinde newropatik agyryny ýeňilleşdirmegi — boýunça adamlarda geçirilen gözegçilikli barlaglaryň ähli maglumatlary dürli sebäplerden dörän, bejergä durnukly dowamly newropatik agyrysy bolan 10 näsagda 2015-nji ýylda geçirilen ýeke-täk deslapky barlagdan ybarat görünýär. Wena arkaly 2 mg/kg metilen gögi ulanylanda, bejergi güni we ondan soňky gün agyry görkezijileri örän pes dozaly gözegçilik toparyndakydan pes boldy; peýda birnäçe günüň içinde diýen ýaly doly ýitdi. Üç näsagda mehaniki allodiniýa azaldy.

Dürli häsiýetli on näsag we iki günlük ýeňilleşme bejergi üçin esas däl-de, goşmaça barlag üçin esasdyr. Diňe bir gatnaşyjyda gerpesden soňky newralgiýa bardy, şonuň üçin bu gerpesden soňky newralgiýa synagy hem däldir. Diabetik periferiki newropatiýa, üç şahaly nerwiň newralgiýasy ýa-da çylşyrymly sebitleýin agyry sindromy üçin metilen gögüniň bütin beden derejesinde ulanylmagy boýunça adamlarda geçirilen, degişli ölçeglere laýyk gelýän synag tapylmady. Gözleg ulgamlarynyň käwagt görkezýän, gerpesden soňky newralgiýa üçin oňurganyň gapdalynda geçirilen barlaglarynda metilen gögi ýerli anestezik bilen bilelikde ulanylypdyr. Bu bütin bedene täsir edýän çemeleşmä däl-de, amal bilen baglanyşykly çemeleşmä degişlidir.

Çaýkamalar, ýaralar we bogunlar: başga ulanylyşa geçirip bolmaýan ýerli subutnamalar

Adamlardaky galan alamatlaryň ählisi ýerli ulanylyşa degişlidir. 2022-nji ýyldaky 2-nji tapgyr tötänleýin toparlara bölünen synag üç konsentrasiýadaky metilen gögi agyz çaýkama ergininiň rak bejergisinden döreýän agyz mukozitiniň agyrysyny 2-nji güne çenli adaty idegden has köp azaldandygyny görkezdi. Çaýkama ergini zeperlenen nemli bardany örtýär we tüýkürilip çykarylýar. Ony ýuwdulýan damjalar üçin subutnama hökmünde görkezmek ýerli täsiri bütin bedene täsir edýän dozalama bilen garyşdyrýar.

Şonuň ýaly-da, bil diskektomiýasy wagtynda operasiýa dokumasynyň üstüni gowşadylan metilen gögi bilen örtmek 115 näsagly üç taraplaýyn kör synagda bil agyrysynyň görkezijilerini peseltdi. Faset bogunyna sanjym boýunça synagda bolsa 3 we 6 aýda agyry we funksional çäklilik görkezijileriniň peselendigi habar berildi. Her netije maddanyň goýlan ýeri bilen baglanyşyklydyr. Olaryň hiç biri agyzdan kabul edilýän önüme degişli edilip bilinmez.

Haýwan barlaglary nämäni görkezýär we mehanizm haçan iki ugra täsir edýär

Alakalardaky newropatik agyry modelleri iň köp salgylanylýan mehanizmiň mümkindigini görkezýän maglumatlary berýär. Irki 1992-nji ýyldaky tejribede otyrýer nerwi daňlandan soň intratekal metilen gögi ýüze çykan ýylylyk giperalgeziýasyny takmynan 4 sagat böwetledi. Bu oňurga ýiligindäki azot oksidi–cGMP ýolunyň gatnaşygyna laýyk gelýärdi. Dowamly gysylma zeperlenmesi boýunça soňraky işlerde metilen gögüniň özbaşdak antinosiseptiw täsir edýändigi we sildenafil sebäpli güýçlenen giperalgeziýany böwetläp bilýändigi ýüze çykaryldy. Bu ýene-de azot oksidiniň signal geçirilişiniň gatnaşygyny görkezýärdi. 2021-nji ýyldaky barlag ikinji mehanizmi goşdy: natriý kanallaryna täsire meňzeş görnüşde nerw impulslarynyň döremegini göni basyp ýatyrmak. Synag edilen preparatda bu basyp ýatyrmak lidokainiňkiden has uzak dowam etdi.

Bir inçe tapawudy saklamak möhümdir, sebäbi satyjylar ony agzamaýarlar. Azot oksidi baradaky klinikadan öňki edebiýat metilen gögüniň hemişe agyryny aýyrýandygyny görkezmeýär. Käbir tejribe modellerinde azot oksidiniň signal geçirilişiniň özi agyrynyň ýeňilleşmegine gatnaşýar, metilen gögi bolsa şol ýeňilleşmäni böwetleýär. Tejribedäki diabetik newropatiýada metilen gögi sildenafil bilen baglanyşykly antinosisepsiýany böwetledi we özbaşdak giperalgeziýany güýçlendirdi. Mehanizmiň täsirleri modele we signal ýoluna baglydyr. Bu haýwanlarda alnan netijeleri doza baradaky maslahat hökmünde kabul edip bolmaýandygynyň ýene bir sebäbidir.

Nämeler öwrenilmedi we howpsuzlyk çägi

Dowamly newropatik agyry, diabetik newropatiýa, üç şahaly nerwiň newralgiýasy, çylşyrymly sebitleýin agyry sindromy ýa-da gerpesden soňky newralgiýa üçin ýuwdulýan, agyzdan kabul edilýän metilen gögi boýunça hiç bir tötänleýin toparlara bölünen synag ýa-da ynamdar kliniki tapgyr tapylmady. Newropatik agyry boýunça göni bütin beden derejesindäki ýeke-täk synag — 1-den 2 güne çenli alamat görkezen, 10 näsagly wena arkaly deslapky barlagdyr. Diskiň içine, deriniň içine, bogunyň içine, oňurganyň gapdalyna ulanylyşyň we çaýkama erginleriniň netijelerini farmakologik taýdan bölek satuwdaky damjalara geçirip bolmaýar. Olaryň nyşana alynýan ýerdäki konsentrasiýasy birnäçe ululyk tertibi boýunça tapawutlanýar we hiç hili amaly ýerleşdiriş ýok.

Ulanylyş ýollaryny garyşdyrmak howpsuzlyk duýduryşyny hem talap edýär. Oňurganyň dürli giňişlikleri biri-biriniň ornuny tutmaýar: diskiň içindäki, oňurganyň gapdalyndaky, epidural we intratekal täsirler farmakologik hem-de toksikologik taýdan tapawutlanýar. Metilen gögüniň intratekal täsirinden soň ýüze çykan agyr neýrotoksiklik anyk howp duýduryşynyň berilmegine sebäp boldy. Mundan başga-da, metilen gögi serotonergik dermanlar bilen özara täsirleşýär we G6PD ýetmezçiliginde ony ulanmak garşy görkezilendir. Şonuň üçin ony ulanmagy göz öňünde tutýan islendik agyryly näsag ilki zyýanly täsirler we garşy görkezmeler baradaky syny okamaly we metilen gögi barada soralmaly şu soraglary ulanyp, lukman bilen maslahatlaşmaly.

Bu subutnamalary nähili ulanmaly

Agyry üçin metilen gögüni bahalandyrýan her bir adam her salgylanma boýunça üç sorag bermeli. Takyk haýsy ýagdaý barada gürrüň gidýär? Sebäbi gemorroý aýrylandan soňky dikeldiş diabetik newropatiýa däldir. Takyk haýsy ulanylyş ýoly barada gürrüň gidýär? Sebäbi diskiň ýa-da deriniň içine goýbermek ýuwdulýan doza däldir. Haýsy netije görkezijisi haýsy döwürde ölçeldi? Sebäbi amal bilen baglanyşykly birnäçe günlük ýeňilleşme newropatiýany birnäçe aýlap gözegçilikde saklamak däldir.

Häzirki subutnamalara görä, metilen gögüniň adamlarda agyryny aýyrýandygyny görkezýän alamatlar ýerli ýa-da amal bilen baglanyşykly ulanylyş bilen çäklenýär; dürli görkezmelerde netijelilik birmeňzeş däl. Bütin beden derejesindäki subutnamalar wena arkaly geçirilen ýeke-täk örän kiçi deslapky barlag bilen çäklenýär. Hiç bir kliniki subutnama newropatik ýa-da dowamly agyry üçin bölek satuwdaky agyzdan kabul edilýän metilen gögüni goldamaýar.