MCAS we gistamine çydamsyzlyk üçin metilen gögi: subutnamalar

Metilen gögi mast öýjükleriniň işjeňleşme sindromy (MCAS) ýa-da gistamine çydamsyzlyk üçin ykrar edilen bejergi däldir. Bu makala üçin tapylan ylmy edebiýatda bu ýagdaýlaryň haýsydyr birinde dowamly peýdany görkezýän kontrol toparly näsag synaglary ýokdy. Bar bolan maglumatlar has çäkli soraglara jogap berýän laboratoriýa synaglaryny we operasiýanyň töweregindäki döwre degişli bir kliniki ýagdaý hasabatyny öz içine alýar.

Bu tapawut möhümdir, sebäbi «çişmegi azaldýar», «mast öýjüklerini durnuklaşdyrýar» we «gistaminiň aýrylmagyny üpjün edýär» diýen sözler dürli täsirleri aňladýar. Olaryň biri üçin bar bolan subutnamany beýlekilerine göni degişli edip bolmaz.

Aýry saklanmaly üç adalga

MCAS mast öýjükleriniň mediatorlary bölüp çykarmagy bilen bagly gaýtalanýan ulgamlaýyn tutgaýlara degişlidir. Gistamin mediatorlaryň biridir, emma mast öýjükleri başga signal maddalaryny hem öndürýär. Amerikanyň Allergiýa, Astma we Immunologiýa Akademiýasy MCAS-yň bahalandyrylyşyny düşündirýär: ol mahsus tutgaýlaryň, alamatlar ýüze çykanda degişli mediatorlaryň başlangyç dereje bilen deňeşdirilende ýokarlanmagynyň we şol mediatorlara gönükdirilen bejergä jogabyň bilelikde göz öňünde tutulmagyna esaslanýar. Diňe birnäçe alamatyň bolmagy diagnozy tassyklamaýar.

IgE arkaly ýüze çykýan dessine allergiýa belli bir allergene garşy immun jogaby öz içine alýar. Allergeniň mast öýjüklerindäki IgE bilen baglanyşmagy mediatorlaryň bölünip çykmagyna sebäp bolup biler. Bu tanyş allergiýa ýoluna mast öýjükleri gatnaşyp biler, emma bu her bir allergiýasy bolan adamyň idiopatiki MCAS-y bar diýmek däldir. «Allergiýa» bu dessine ýüze çykýan ýoldan başga mehanizmleri hem öz içine alýar.

Gistamine çydamsyzlyk köplenç iýmitdäki gistamine garşy çak edilýän ýaramaz reaksiýalary aňlatmak üçin ulanylýar. Ol iýmit allergiýasy ýa-da MCAS bilen bir manyda däldir. Iýmit bilen kabul edilýän gistamin barada birnäçe hünär jemgyýetiniň 2021-nji ýyldaky gollanmasy gistamin kabul edilmegi bilen gaýtalap ýüze çykaryp bolýan alamatlaryň arasyndaky baglanyşygyň subutnamalarynyň çäklidigini we gapma-garşydygyny beýan edýär hem-de gan syworotkasyndaky diamino oksidazanyň ölçegleriniň diagnozy tassyklap bilmejekdigini duýdurýar. Bu adalga alamatlar üçin teklip edilýän düşündirişi aňladýar; iýmit reaksiýasy öz-özünden gistaminiň dargamagynyň ýeterlik däldigini subut etmeýär.

Mast öýjükleri bilen geçirilen synaglar hakykatda nämäni ölçedi

Göni synag netijeleri metilen gögüniň mast öýjüklerinden maddalaryň bölünip çykmagynyň ygtybarly öňüni alýandygy baradaky ýönekeý düşündirişi goldamaýar.

Kimuranyň we kärdeşleriniň 1999-njy ýylda alakalarda mikrosirkulýasiýa boýunça geçiren barlagynda barlagçylar diri organizmdäki mikroskopiýa arkaly içege çözündäki kiçi wenalaryň ýanyndaky mast öýjüklerine syn etdiler. Metilen gögüni 50 micromolar konsentrasiýada dokumanyň üstünden ergin akdyrmak arkaly ýerli ulanmak degranulýasiýa döretdi. Leýkositler hem damaryň içki örtügine has köp ýapyşdylar we has haýal togalandylar. Öňünden ketotifen bermek degranulýasiýa jogabyny basyp ýatyrdy. Bu MCAS-y bolan adamlara agyz arkaly berilýän bejergi däl-de, azot oksidi bilen bagly signal berişi öwrenýän haýwan synag ulgamydy.

Adam bazofilleriniň we alakalaryň garyn boşlugyndaky mast öýjükleriniň 2001-nji ýyldaky barlagy gistaminiň bölünip çykmagyny göni ölçedi. Synag geçirilen şertlerde metilen gögi adam bazofillerinden gistaminiň başlangyç ýa-da immunologik taýdan gyjyndyrylan bölünip çykyşyny üýtgetmedi. Bazofiller ýakyn görnüşli immun öýjükleridir, emma olary dokumadaky mast öýjükleri bilen deň tutup bolmaz.

Alakanyň RBL-2H3 öýjük hatary bilen geçirilen başga bir synag metilen gögüniň gistaminiň başlangyç ýa-da L-arginin arkaly ýüze çykarylan bölünip çykyşyna täsir etmeýändigini görkezdi. Öýjük hatary, aýratynlykda alnan öýjükler we diri mikrowaskulýar synag ulgamyndaky mast öýjükleri daş-töweregindäki signallar hem-de synagda sezewar bolýan täsirleri boýunça tapawutlanýarlar. Bu modellerde täsiriň bolmazlygy-da, degranulýasiýanyň ýüze çykmagy-da adamyň her bir jogabyny öňünden kesgitlemeýär. Bu netijeler bilelikde «mast öýjüklerini durnuklaşdyryjy» diýen umumy tassyklamany esaslandyrmagy kynlaşdyrýar.

Çişmäniň umumy ölçegleri kliniki soragdan has daşda durýar. Sitokiniň ýa-da signal belogynyň üýtgemegi, mast öýjükleriniň degranulýasiýasy ölçelmedik bolsa, onuň azalandygyny tassyklamazdy. Mediatorlaryň bölünip çykmagynyň azalandygy görkezilse-de, tutgaýlaryň seýrekleşýändigini ýa-da gündelik işjeňligiň gowulanýandygyny tassyklamak üçin näsaglardan alnan subutnamalar zerur bolardy. Çişme signallary bilen saglyk netijeleriniň arasyndaky tapawut bu ýerde hem degişlidir.

Hassahanadaky bir ýagdaý başga soraga jogap berýär

2017-nji ýyldaky öýken embolektomiýasy baradaky kliniki ýagdaý hasabaty mast öýjükleriniň bozulmasy bolmagy mümkin näsagda operasiýadan soň damarlaryň giňelmegi bilen bagly şoguň ýüze çykandygyny beýan edýär. Näsaga H1 we H2 antagonistleri, steroidler we metilen gögi berildi, soňra gemodinamika gowulandy.

Bu kliniki gözegçilikdir, emma onuň netijesi çylşyrymly hirurgiki şertlerde gan aýlanyşynyň dikeldilmegi boldy. Birnäçe bejergi ulanyldy, deňeşdirme topary ýokdy we diagnoz anyk däldi. Hasabat metilen gögüniň goşandyny aýratyn kesgitläp, onuň mediatorlaryň bölünip çykmagyny togtadandygyny görkezip ýa-da gaýtalap ulanmagyň dowamly iýmit reaksiýalaryny gowulandyrýandygyny tassyklap bilmeýär. Tutgaýyň gan basyşyna ýetirýän soňraky täsirlerini gowulandyrmak bilen tutgaýyň öňüni almak aýry bejergi maksatlarydyr.

Ýagdaýlaryň we ahyrky görkezijileriň deňeşdirmesi

Teklip edilýän peýdanyň hakykatda nämäni talap edýändigini anyklamak üçin şu deňeşdirmeden peýdalanyň. Aşakdaky subutnama talaplary ýokarda görkezilen diagnostik we synag tapawutlarynyň özbaşdak jemlemesidir, ygtybarlylygy tassyklanan diagnostik gural däldir.

Teklip edilýän täsir	Degişli ýagdaý ýa-da proses	Ony goldap biljek subutnama	Subut edilmedik bolup galjak zat
Mast öýjükleriniň işjeňleşmeginiň öňüni alýar	Kesgitlenen modelde mast öýjükleriniň mediatorlary bölüp çykarmagy	Öýjükleriň ýaşaýşa ukyplylygyna degişli kontrol barlaglary bilen bilelikde degranulýasiýanyň we degişli mediatorlaryň gözegçilikli ölçegleri	MCAS-y tassyklanan adamlar üçin peýda
MCAS-y gözegçilikde saklaýar	Kliniki taýdan häsiýetlendirilen gaýtalanýan ulgamlaýyn tutgaýlar	Mediatorlara degişli ýerlikli baha bermek bilen bilelikde tutgaýlaryň ýygylygy, agyrlygy, gündelik işjeňlik we ýaramaz täsirler ýaly kontrol toparly näsag netijeleri	Peýdanyň gistaminiň has çalt dargamagyndan gelip çykýandygy
Iýmit bilen bagly gistamin reaksiýalaryny gowulandyrýar	Beýleki düşündirişlere baha berlenden soň iýmit bilen kabul edilen gistamin bilen baglanyşykly, gaýtalap ýüze çykaryp bolýan alamatlar	Standartlaşdyrylan şertlerde, haýsy täsiriň berilýändigi gizlenen we hünärmen gözegçiligindäki alamat deňeşdirmesi	Esasy sebäbiň DAO ýetmezçiligi bolmagy ýa-da IgE arkaly ýüze çykýan allergiýa üçin peýda
Gistaminiň aýrylmagyny çaltlaşdyrýar	Gistaminiň metabolizmi	Gözegçilikli täsir şertlerinde gistaminiň bedende gaýtadan işlenişiniň ygtybarlylygy tassyklanan ölçegleri we fermente mahsus subutnamalar	Alamatlaryň azalmagy ýa-da mast öýjükleri bilen bagly tutgaýlaryň seýrekleşmegi
Şogy ýa-da umumy çişmäni gowulandyrýar	Gan aýlanyşynyň bozulmagy ýa-da belli bir çişme ýoly	Ýerlikli deňeşdirme bilen gemodinamiki netijeler ýa-da çişmäniň hakykatda ölçelýän ahyrky görkezijisi	Allergiýanyň, MCAS tutgaýlarynyň ýa-da iýmit çydamsyzlygynyň öňüni almak

Gistaminiň dargamagy MAO-nyň togtadylmagy däldir

Gistaminiň diamino oksidaza (DAO) we gistamin N-metiltransferaza (HNMT) gatnaşýan iki esasy metabolik ýoly bar. Bular monoamin oksidaza A-dan (MAO-A) tapawutly fermentlerdir. Makalanyň baş suratynda mediatorlaryň bölünip çykmagy bu dargama ýollaryndan aýry görkezilýär; ondaky ferment bellikleri gistaminden emele gelýän önümleri däl-de, ýollary görkezýär.

Ramsay we kärdeşleri metilen gögüniň MAO-A-ny togtadýandygyny görkezdiler; bu netije serotonin zäherlenmesi bilen baglanyşyklydyr. MAO-A-nyň togtadylmagy DAO-nyň ýa-da HNMT-niň işjeňliginiň ýokarlanýandygynyň subutnamasy däldir we gistaminiň has çalt aýrylýandygyny görkezmeýär. Fermentleriň atlarynyň meňzeşligi umumy bejeriş täsirini tassyklamaýar.

Barlaglaryň arasynda aňsatlyk bilen gözden sypyp biljek başga bir tapawut hem bar. 22 näsagyň we kontrol toparyndaky 22 adamyň gatnaşmagynda geçirilen 2020-nji ýyldaky DAO ölçeg barlagynda fermentiň işjeňligini bahalandyrmak üçin ulanylýan laboratoriýa reaksiýasynyň reňkli önümi hökmünde metilen gögi emele getirildi. Gatnaşyjylar metilen gögi bilen bejerilmeýärdi. Şonuň üçin makalada iki adalganyň hem duş gelmegi onuň hökmany suratda bejergi barlagydygyny aňlatmaýar.

Näme üçin alamatlaryň üýtgemegi mehanizmi tassyklap bilmeýär

Bu soragyň döremegine sebäp bolan forum ara alyp maslahatlaşmasynda metilen gögünden soň iýmit siňdirişiň gowulanandygy we gyssagly peşew etmek zerurlygynyň azalandygyny aýdýan ýazgylar bar. Bu ýazgylar adamlaryň duýan üýtgeşmelerini beýan edýär. Olar gistaminiň konsentrasiýasyny ölçemeýär, MCAS-y tassyklamaýar ýa-da peşew haltasynyň dokumasynyň gistamine garşy durnukly bolandygyny görkezmeýär.

Iýmitleniş, kofein, suw kabul ediş, dermanlar we beýleki täsirler üýtgände alamatlar hem üýtgäp biler. Gözegçilik dogry bolup biler, emma onuň teklip edilýän düşündirişi nädogry bolup biler. Gyssagly peşew etmek zerurlygyna hem aýratyn baha bermek gerek: peşew haltasynyň alamatlary bilen tassyklanan peşew ýollarynyň ýokanjy dürli netijelerdir. Diňe alamatlaryň ýeňilleşmegi sebäbiň ýokançdygyny ýa-da mast öýjükleriniň işjeňligidigini kesgitläp bilmeýär.

Aşa duýgurlyk henizem möhümdir

Metilen gögüniň özi aşa duýgurlyga sebäp bolup biler. PROVAYBLUE-nyň wena içine ulanylmagy baradaky resept maglumatynda anafilaksiýa beýan edilýär we metilen gögi toparyna degişli önüme agyr aşa duýgurlyk ýüze çykandan soň ony ulanmak gadagan edilýär. Şeýle hem ol özara täsirleşýän dermanlar bilen serotonin sindromy barada duýdurýar we G6PD ýetmezçiliginde ulanmagy gadagan edýär. Bu maglumat möhüm howplary kesgitleýär; ol öwrenilmedik, agyz arkaly kabul edilýän önümiň ähli töwekgelçiliklerini mukdar taýdan kesgitlemeýär.

Subutnamalar bellenen antigistamin dermanlaryň ýa-da beýleki ykrar edilen lukmançylyk kömeginiň ýerine metilen gögüni ulanmagy esaslandyrmaýar. Dem almakda kynçylyk, bokurdagyň çişmegi ýa-da kollaps boýag bilen synag etmegi däl-de, gyssagly lukmançylyk kömegini talap edýär. Meýilleşdirilen kliniki söhbetdeşlik üçin şu metilen gögi barada berilmeli soraglardan peýdalanyp, anyk tassyklamany, önümi, häzirki ulanýan dermanlaryňyzy we alamatlaryň taryhyny taýýarlaň. Amaly sorag — teklip edilýän bejerginiň haýsy diagnoza we netijä gönükdirilýändigi hem-de şol anyk ulanyş üçin subutnamanyň bardygy ýa-da ýokdugydyr.