ሜቲለን ብሉ ንሳሓ ፊንጢ፦ መርትዖን ደረታትን መርፍእ

ንኣዋርሕ ንቆርበት ዝከላኸሉ ክሬማት፣ ጸረ-ፈንገስ መድሃኒታት፣ ስቴሮይድ ቅብኣታትን ለውጥታት ኣብ ጽሬትን ዝፈተነ፣ ግን ከኣ ለይታዊ ሳሓ ፊንጢ ዝቐጸሎ ሕሙም እስከ ሕሰቡ። ክኢላ መጥባሕቲ ዓቢ መዓንጣን ቀጥታ መዓንጣን፣ ኣብ ዙርያ ፊንጢ ኣብ ዘሎ ቆርበት ሰማያዊ ቀለም ብመርፍእ ምሃብ ይጠቅስ። መብዛሕትኦም ኣንበብቲ፣ ከም ካልእ ብመርፍእ ዝወሃብ ቅብኣት፣ ንቆርበት ዝሽፍንን ዘህድእን ፈሳሲ ይስእሉ። እቲ ዝዝተየሉ ዘሎ ኣገባብ ግን ኣብ ዝተፈልየ ሓሳብ ዝተመርኮሰ እዩ። ኣብ ደርሚስ ዘለዉ ንኣሽቱ መወዳእታታት ናይ ስምዒት ነርቭታት ብምጉዳእ፣ ዑደት ሳሓን ምሕካኽን የቋርጽ። እቲ ዝድግፎ መርትዖ ድማ፣ ናይ ምክትታል ግዜኡ ዘይማዕረ ዝኾነ፣ መቆጻጸሪ ጉጅለ ዘይብሉ ውሑድ ተኸታታሊ ሪፖርታት ናይ መጥባሕቲ ሕሙማት እዩ።

እዚ ጽሑፍ ነቲ ስነ-ጽሑፍ ይግምግም። እቲ ብክኢላ ዝፍጸም ኣገባብ እንታይ ከም ዘጠቓልል፣ ሳሓ ምኽንያቱ ዘይተፈልጠ እዩ ቅድሚ ምባሉ እንታይ ክግለል ከም ዘለዎ፣ ክልተ ቀንዲ ምንጭታት እንታይ ከም ዝሕብሩን እቲ መርትዖ ኣበይ ሕጽረት ከም ዘለዎን ይሽፍን። ብዛዕባ እቲ ውህድ ባዕሉ መሰረታዊ ሓበሬታ ንምርካብ፣ ሜቲለን ብሉ ኣብ ደረጃ ዋህዮ ከመይ ከም ዝሰርሕ ተመልከቱ፤ ንዝሰፍሐ ዝርዝር ድማ ዝተፈቐዱን ኣብ ምርምር ዘለዉን ሕክምናዊ ኣጠቓቕማታት ተመልከቱ።

ሕክምናዊ ኣገባብ እምበር ክሬም ኣይኮነን

ምኽንያቱ ንዘይተፈልጠን ንሕክምና ንዘይምልስን ሳሓ ፊንጢ፣ ሜቲለን ብሉ ኣብ ደርሚስ ወይ ብቐጥታ ትሕቲ ቆርበት ብመርፍእ ምሃብ፣ ብበዓል ሞያ ሕክምና ዝፍጸም ወራሪ ኣገባብ እዩ። ዝተሓትሙ ፕሮቶኮላት፣ ኣብ ደርሚስ ናይቲ ዝተጎድአ ኣብ ዙርያ ፊንጢ ዘሎ ቆርበት፣ ትንኳነ ዝተቐነሰ ሜቲለን ብሉ ኣብ ካብ ጀርምታት ነጻ ዝኾነ ኩነታት የእትዉ። እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ብናይ ከባቢ ማደንዘዚ ወይ ብናይ ክልል ነርቭ መዕገቲ፣ እቲ ሕሙም ብኸብዱ ደቂሱ ከሎ ይፍጸም። እቲ ዝተሓሰበ መንገዲ ስራሕ፣ ኣብ ላዕለዋይ ክፋል ዘለዉ መወዳእታታት ናይ ስምዒት ነርቭታት ብኬሚካል ምዕናው እዩ። ማሕበር ክኢላታት መጥባሕቲ ዓቢ መዓንጣን ቀጥታ መዓንጣን ኣመሪካ፣ ኣብቲ ዝተጎድአ ቆርበትን ኣብ ትሕቲኡን መርፍእ ምሃብ ይገልጽ፣ ኣዝዩ ናብ ገጽ ቆርበት ቀሪቡ ምሃብ ድማ ቆርበት ክበላሾ ወይ ቁስሊ ክፈጥር ከም ዝኽእል የጠንቅቕ።

ሰለስተ ፍልልያት ኣገደስቲ እዮም። ቀዳማይ፣ ኣብ ገጽ ቆርበት ዝቕባእ ሜቲለን ብሉ፣ እዞም መጽናዕትታት ዝገምገምዎ ሕክምና ኣይኮነን፤ ነቲ ኣብ ደርሚስ ዝፍጸም ኣገባብ ከም ዝትክኦ ዘርኢ ተመጣጣኒ መርትዖ ድማ የለን። ካልኣይ፣ ካብቶም ዝተሓትሙ ፕሮቶኮላት ተበጊስካ ባዕልኻ መርፍእ ምሃብ ተመሳሳሊ እዩ ኢልካ ክድምደም ኣይከኣልን። ዕምቈት ምቁጽጻር ንድሕነት ወሳኒ እዩ፦ ኣዝዩ ላዕለዋይ ምስ ዝኸውን ቁስሊን ሞት ሕብረ ሕዋስን ከስዕብ ይኽእል፤ ኣዝዩ ዓሚቝ ምስ ዝኸውን ወይ ካብ ጀርምታት ነጻ ዘይኮነ ኣገባብ ምስ ዝጥቀም ድማ እብጠት ምግሊን ጉድኣት ኣካላዊ ኣቃውማን ከስዕብ ይኽእል። ሳልሳይ፣ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብንግዲ ዝሽየጥ መርፍእ ሜቲለን ብሉ፣ ንድሕሪ ውልደት ዝተኸስተ ሜትሄሞግሎቢኔሚያ ብውሽጢ ሰራውር ደም ንምሕካም ዝተመዝገበ እዩ፤ ስለዚ ኣብ ዙርያ ፊንጢ ኣብ ደርሚስ ምጥቃሙ ካብ ዝተፈቐደሉ ኣጠቓቕማ ወጻኢ እዩ። ንሴሮቶኒን ዝጸልዉ መድሃኒታት ዝወስዱ ኣንበብቲ፣ ኣብ ታሕቲ ብተወሳኺ ዝዝተዩ መጠንቀቕታታት ሲንድሮም ሴሮቶኒንን ናይ መድሃኒታት ምትእስሳርን እውን ክግምግሙ ይግባእ።

መጀመርታ መርመራ፦ መብዛሕትኡ ሳሓ ምኽንያት ኣለዎ

ሳሓ ፊንጢ ምልክት እምበር ሓደ ዝተወሰነ ሕማም ኣይገልጽን። መምርሒታት ነቶም ብኻልእ ኩነታት ዝመጹ ምኽንያታት፣ ምስ ፊንጢን ቀጥታ መዓንጣን፣ ቆርበት፣ ረኽሲ፣ ምሉእ ስርዓት ኣካል፣ ምቑጣዕን ስነ-ኣእምሮን ዝተኣሳሰሩ ኢሎም ይምድብዎም። ምኽንያቱ ዘይተፈልጠ ተባሂሉ ቅድሚ ምስያሙ፣ ታሪኽ ሕክምና ምውሳድ፣ ኣኖስኮፒ ዘጠቓልል መርመራ ፊንጢን ቀጥታ መዓንጣን፣ ከምኡውን ዕላማ ዘለዎም ምርመራታት ይምከሩ። መለክዒታት ሕክምናዊ ኣሰራርሓ ማሕበር መጥባሕቲ ዓቢ መዓንጣን ቀጥታ መዓንጣን ኢጣልያ፣ ብመሰረት ዝተረኽበ ምልክታት ዝምረጹ ብጡጥ ወይ ብምሕካኽ ናሙና ምውሳድ፣ ምርመራታት ላቦራቶሪ፣ ናይ ቆርበት ፓች መርመራን ናሙና ሕብረ ሕዋስ ምውሳድን ዘጠቓልል እዚ መርመራ ይዝርዝሩ።

ክግለሉ ዘለዎም ልሙዳት ምኽንያታት፣ ኪንታሮት፣ ነቓዕ፣ ፊስቱላ፣ ንኣሽቱ ተወሰኽቲ ቆርበት፣ ምዝላቕ ሰገራ ወይ ሰገራ ዘይምቁጽጻር፣ ምውጻእ ሕብረ ሕዋስን ብልቃጣትን የጠቓልሉ። ካብ ሳሙናታት፣ መጽረዪ ጨርቅታት፣ ሽቶታትን ኣብ ቆርበት ዝቕባኡ ፍርያትን ዝመጽእ ናይ ንኽኪ ምቑጣዕ ቆርበት፣ ከምኡውን ርጥበትን ዘይርአ ብሰገራ ምብካልን እውን ይካተቱ። ተመሳሳሊ ምልክታት ዘርእዩ ሕማማት ቆርበት፣ ፕሶርያሲስ፣ ላይከን ስክሌሮሱስን ላይከን ሲምፕለክስ ክሮኒከስን የጠቓልሉ። ረኽስታት ድማ ካንዲዳ፣ ደርማቶፋይት ፈንገስ፣ ፒንዎርም፣ ስካቢስን ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ምኽንያታትን የጠቓልሉ። ምስ ምሉእ ስርዓት ኣካል ዝተኣሳሰሩ ኩነታት፣ ሽኮርያ፣ ፍሰት ሓሞት ዝዕገተሉ ሕማም ጸላም ከብዲ፣ ሕዱር ሕማም ኩሊትን ጸገማት ታይሮይድን የጠቓልሉ። ቀጻሊ፣ ዘይልሙድ ወይ ዝቖሰለ ለውጢ ሕብረ ሕዋስ፣ ኣብ ውሽጢ ኤፒተልየም ፊንጢ ዝፍጠር ኒዮፕላዝያ ወይ ካብ ጡብ ወጻኢ ዝርአ ሕማም ፓጀት ንምግላል፣ ናሙና ሕብረ ሕዋስ ክውሰደሉ ይግባእ። ድሕሪ እዚ መርመራን ዘይወራሪ ክንክንን እውን ቀጻልን ብርቱዕን ምልክታት ዘለዎም ኣዝዮም ውሑዳት ሕሙማት ጥራይ ንመርፍእ ይሕሰቡ። እዚ እውን ኣብ ንሕሙማት ዝወሃብ መምርሒ ASCRS ዘሎ መርገጺ እዩ።

ናይ 2023 ሜታ-ትንተና ዝረኸቦ

እቲ ዝሰፍሐ ጥርናፈ፣ ብJiaን መሳርሕቱን ኣብ 2023 ዝተኻየደ፣ ሓደ ጉጅለ ጥራይ ዘለዎ ሜታ-ትንተና እዩ፤ 7 መጽናዕትታትን 225 ሕሙማትን ኣጣሚሩ። ድሕሪ ሓደ መርፍእ ምጥፋእ ምልክታት 76.1 ሚእታዊት ነበረ፣ ናይ 95 ሚእታዊት ክልል እምነት (CI) ድማ ካብ 64.9 ክሳብ 87.3 ነበረ። ድሕሪ ካልኣይ መርፍእ ናብ 85.4 ሚእታዊት ደየበ። ዝተሓበረ ምህዳእ ምልክታት ኣብ ሓደ ዓመት 75.3 ሚእታዊት፣ ኣብ ሰለስተ ዓመት ድማ 77.3 ሚእታዊት ነበረ፤ ኣብ ሓሙሽተ ዓመት ግን ናብ 24.0 ሚእታዊት ወረደ።

እዞም ኣሃዛት ብጥንቃቐ ክንበቡ የድሊ። እቶም ዝተጠርነፉ መጽናዕትታት፣ ካብ 1979 ክሳብ 2019 ዝተኻየዱ፣ መቆጻጸሪ ጉጅለ ዘይብሎም ተኸታታሊ ሪፖርታት ነበሩ። ኣገባባት፣ ትንኳነታትን መለክዒታት ውጽኢትን ዝተፈላለዩ ነበሩ፣ ስታቲስቲካዊ ዘይምምስሳል ድማ ልዑል ነበረ። እቶም ናይ ነዊሕ ግዜ ሚእታዊታት፣ ንሓሙሽተ ዓመት ካብ ዝተኸታተለ ሓደ ጉጅለ ኣይመጹን። ዝተፈላለዩ ንኣሽቱ መጽናዕትታት ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ሓበሬታ ስለ ዘበርከቱ፣ እቲ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ኣሃዝ ጽኑዕ ኣይኮነን። ልሙዳት ሕልኽላኻት፣ ግዝያዊ ሰማያዊ ሕብሪ ከም ንቕሳትን ኣብ ዙርያ ፊንጢ ስምዒት ምጥፋእን ነበሩ። ዝተሓበሩ ክስተታት ሰሉላይቲስ፣ ሄማቶማ፣ ግዝያዊ ምዝላቕ ሰገራ፣ ሽንቲ ምዕጋት፣ ላዕለዋይ እብጠት ምግልን ንነዊሕ ግዜ ዝቐጸለ ለውጢ ስምዒትን የጠቓልሉ። ኣገዳሲ ድማ፣ እቲ ብEusebioን መሳርሕቱን ኣብ 1990 ዝተሓበረ ታሪኻዊ ተኸታታሊ ሪፖርት ሞት ሕብረ ሕዋስ ቆርበት፣ ኣብቶም ሸውዓተ ዝተጠርነፉ መጽናዕትታት ኣይተኻተተን። ስለዚ ኣብቲ ሜታ-ትንተና ብዛዕባ ድሕነት ዘሎ ዘረጋግእ ኣገላልጻ፣ ሞት ሕብረ ሕዋስ ፈጺሙ ኣየጋጠመን ማለት ኣይኮነን። ጽማቝ መግለጺ ድሕነት ሜቲለን ብሉ ነዞም ክስተታት ኣብ ሰፊሕ ኣውድ የቐምጦም።

እቲ ዝዓበየ ንጽል መጽናዕቲ ዝረኸቦ

እቲ ዝዓበየ ንጽል መጽናዕቲ፣ ብKimን መሳርሕቱን ኣብ 2019 ዝተኻየደ፣ ብናይ ንቕድሚት ምክትታል ዝተኣከበ መሰረት ዳታ ንድሕሪት ዝገምገመ መጽናዕቲ እዩ። ካብ 362 ብሳሓ ፊንጢ ዝመጹ ሕሙማት፣ 259 ብዘይወራሪ ሕክምና ተመሓይሾም። ከቢድን ንሕክምና ዘይምልስን ምልክታት ዝነበሮም 103 ሕሙማት ድማ ኣብ ደርሚስ ብዝወሃብ መርፍእ ተሓኪሞም። እቲ ፕሮቶኮል፣ 5 mL ናይ 1 ሚእታዊት መሰረታዊ ፍታሕ ሜቲለን ብሉ ምስ 15 mL ናይ 1 ሚእታዊት ሊዶከይን ሓዊሱ። በዚ ድማ 20 mL ዝምጠኑ፣ ትንኳነ ናይቲ መወዳእታ ሕዋስ ኣስታት 0.25 ሚእታዊት ዝኾነ መርፍእ ተረኺቡ፣ ብናይ ሳድል ነርቭ መዕገቲ ማደንዘዚ ተዋሂቡ። እዚ ፍልልይ ኣብ መንጎ ትንኳነ መሰረታዊ ፍታሕን ትንኳነ መወዳእታ ሕዋስን፣ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ብተደጋጋሚ ይርአ። 1 ሚእታዊት ዝብሉ ጽሑፋት፣ ብዙሕ ግዜ ነቲ መሰረታዊ ፍታሕ እምበር ነቲ ትንኳነኡ ተቐኒሱ ብመርፍእ ዝተዋህበ ሕዋስ ኣይገልጹን።

ኣብ ሽዱሽተ ሰሙን፣ ካብ 96 ዝተኸታተሉ ሕሙማት 87 (90.6 ሚእታዊት) ከም ዝተመሓየሹ ተመዲቦም። ሸሞንተ ሕሙማት ጸኒሖም ካልኣይ መርፍእ ተቐቢሎም፣ ካብኦም ሓሙሽተ ተመሓይሾም። ኣብ ሰለስተ ዓመት፣ ካብ 62 ንናይ ነዊሕ ግዜ ግምገማ ዝተረኽቡ ሕሙማት 53 (85.5 ሚእታዊት) ተመሓይሾም፤ ካብ 53 ኣብ መጀመርታ ምላሽ ዝሃቡ ድማ፣ ኣብ 4 (7.5 ሚእታዊት) ሳሓ ተመሊሱ። ካብ ምክትታል ምቁራጽ ነዞም ኣሃዛት ደረት ይገብረሎም፦ ካብቶም መጀመርታ ዝነበሩ 103፣ ናይ ሰለስተ ዓመት ዳታ ዝሃቡ 62 ጥራይ እዮም። ሰማያዊ ሕብሪ ከም ንቕሳት ኣብ ሽዱሽተ ሰሙን ኣብ 84 ካብ 96 (87.5 ሚእታዊት) ቀጺሉ ነበረ፣ ብሓፈሻ ኣብ ከባቢ ኣርባዕተ ሰሙን ግን ናብ ንኣሽቱ ነጥብታት ይሃስስ ነበረ። ሄማቶማ ኣብ 6 ካብ 62 (9.7 ሚእታዊት) ኣጋጢሙ፣ ባዕሉ ድማ ጠፊኡ። እቶም ደረስቲ፣ ኣብ ጉጅለኦም ምዝላቕ ሰገራ፣ ሰሉላይቲስ፣ ሞት ሕብረ ሕዋስ ወይ እብጠት ምግሊ ከም ዘይነበረ ሓቢሮም።

ሰደቓ ጽሬት መጽናዕትን ምክትታልን

እዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ሰደቓ ናይዚ ግምገማ ቀንዲ መወከሲ እዩ። ብምልክት ኮኾብ ዝተመልከቱ ትንኳነታት፣ ገለ ጽሑፋት ትንኳነ መሰረታዊ ፍታሕ ጥራይ ስለ ዝሓበሩ፣ ግምታት ናይ መወዳእታ ሕዋስ እዮም።

መጽናዕቲ	ንድፍን ሕሙማትን	ፕሮቶኮል መርፍእ	ምክትታል	ውጽኢታውነትን ምምላስ ሳሓን	ጎዳእቲ ውጽኢታት
Wollochን Dintsmanን, 1979	ተኸታታሊ ሪፖርት ሕሙማት፣ n=9	ኣስታት 10 ክሳብ 15 mL ናይ 1% ፍታሕ፣ ትሕቲ ቆርበት	3 ክሳብ 15 ኣዋርሕ	ድሕሪ ቀዳማይ መርፍእ 8 ካብ 9 ተመሓይሾም፤ ድሕሪ ድጋሜ 9 ካብ 9	ንኣስታት ሓደ መዓልቲ ረስኒ፣ ኣብ 1 ካብ 9
Eusebio, Grahamን Modyን, 1990	ተኸታታሊ ሪፖርት ሕሙማት፣ n=23	ክሳብ 30 mL ናይ 0.5% ፍታሕ፣ ኣብ ውሽጢ ቆርበት ምዝርጋሕ	ምላሽ ዝሃቡ ኪኖ 12 ሰሙን፣ ገሊኦም ክሳብ 9 ዓመት	21 ካብ 23 ኣብ መጀመርታ ምሉእ ወይ ከፊላዊ ምላሽ፤ ብዝነውሐ ምክትታል ኣብ 4 ካብ 18 ምላሽ ዝሃቡ (22%) ሳሓ ተመሊሱ	ምዉት ሕብረ ሕዋስ ምውጋድ ዘድለዮ፣ ምሉእ ርጉድና ቆርበት ዝሓዘ ሞት ሕብረ ሕዋስ፣ ኣብ 3 ካብ 23 (13%)
Faroukን Leeን, 1997	ንቕድሚት ዝከታተል ተኸታታሊ መጽናዕቲ፣ n=6	10 mL ናይ 1% መሰረታዊ ፍታሕ ምስ ማደንዘዚን ጨዋማ ፍታሕን፣ መወዳእታ ትንኳነ ኣስታት 0.44%*	ማእከላይ ዋጋ 3 ዓመት፣ ክልል 2 ክሳብ 5	5 ካብ 6 ኣብ መጀመርታ ዓቢ ምምሕያሽ፤ ድምር ምምላስ ሳሓ ኣብ 1 ዓመት ኣስታት 20%፣ ኣብ 2 ዓመት 40%፣ ኣብ 3 ዓመት 60%	ሽንቲ ምዕጋት፣ ላዕለዋይ እብጠት ምግሊ፣ ግዝያዊ ሰገራ ዘይምቁጽጻር፣ ነፍሲ ወከፎም ኣብ 1 ካብ 6
Botterillን Sagarን, 2002	ንቕድሚት ዝከታተል ተኸታታሊ መጽናዕቲ፣ n=25	5 mL ናይ 1% መሰረታዊ ፍታሕ ምስ ሊግኖከይንን ሃይድሮኮርቲዞንን፣ መወዳእታ ትንኳነ ኣስታት 0.25%*	ማእከላይ ዋጋ 11 ኣዋርሕ፣ ክልል 2 ክሳብ 25	ድሕሪ ሓደ መርፍእ 16 ካብ 25 ካብ ምልክታት ነጻ፤ ድሕሪ ድጋሜ 22 ካብ 25 (88%)	ግዝያዊ ምዝላቕ ሰገራ፣ ኣብ 1 ካብ 25፣ ንኣስታት 2 መዓልቲ
Mentesን ካልኦትን, 2004	ንቕድሚት ዝከታተል፣ ብዕጫ ዘይተመደበ፣ n=30	ኣስታት 15 mL ብመወዳእታ ትንኳነ 1%፣ ካብ 2% መሰረታዊ ፍታሕ ብኣስታት 1:1 ዝተቐለለ፣ ኣብ ውሽጢ ቆርበትን ኣብ ላዕለዋይ ክፋል ትሕቲ ቆርበትን	ንመብዛሕትኦም 12 ኣዋርሕ፤ 5 ክሳብ 24 ኣዋርሕ	ኣብ 1 ወርሒ 24 ካብ 30 ካብ ምልክታት ነጻ፤ ድሕሪ ዳግማይ ሕክምና ኣስታት 28 ካብ 30፤ ኣብ 12 ኣዋርሕ 23 ካብ 30፤ ምምላስ ሳሓ ኣስታት 5 ካብ 28 (18%)	ባዕሉ ዝሃድእ ሰሉላይቲስ፣ ኣብ 2 ካብ 30 (7%)
Sutherland, Faragherን Frizelleን, 2009	ብሓደ ክኢላ መጥባሕቲ ንቕድሚት ዝከታተል ተኸታታሊ መጽናዕቲ፣ n=49	10 mL ናይ 1% መሰረታዊ ፍታሕ ምስ ኣድረናሊን ዘለዎ ቡፒቫከይንን ሜቲልፕረድኒሶሎንን፣ መወዳእታ ትንኳነ ኣስታት 0.32%*	ብቐንዱ 4ን 8ን ሰሙን	ምምሕያሽ ኣብ 47 ካብ 49 (96%)፤ ምሉእ ምጥፋእ ምልክታት ድሕሪ ሓደ መርፍእ ኣብ 28 ካብ 49፣ ድሕሪ ድጋሜ ኣብ 32 ካብ 49 (65%)	ለውጢ ኣብ ቁጽጽር ሰገራ ኣብ 7 ካብ 49 (14%)፣ ኣብ ኣስታት 10 መዓልቲ ክሳብ 6 ሰሙን ጠፊኡ፤ ዘጨንቕ ምንካይ ስምዒት ኣብ 2 ካብ 49 (4%)
Samalaviciusን ካልኦትን, 2012	ንቕድሚት ዝከታተል ተኸታታሊ መጽናዕቲ፣ n=10	15 mL ናይ 1% ፍታሕ ተሓቢሩ፣ ኣብ ደርሚስ	ማእከላይ ዋጋ 47 ኣዋርሕ፣ ክልል 29 ክሳብ 60	ክሳብ 4 ሰሙን ኣብ 10 ካብ 10 ምልክታት ጠፊኦም፤ ብነዊሕ ምክትታል ኣብ 8 ካብ 10 (80%) ሳሓ ተመሊሱ	ግዝያዊ ምጥፋእ ስምዒትን ሕብሪ ከም ንቕሳትን፤ ሕበጥ ክሳብ ኣስታት 2 ኣዋርሕ፤ ሞት ሕብረ ሕዋስ ኣይተሓበረን
Kim, Kimን Leeን, 2019	ብናይ ንቕድሚት ምክትታል ዝተኣከበ መሰረት ዳታ ንድሕሪት ዝገምገመ፣ n=103 ዝተሓከሙ	5 mL ናይ 1% መሰረታዊ ፍታሕ ምስ 15 mL ናይ 1% ሊዶከይን፣ መወዳእታ ትንኳነ ኣስታት 0.25%*	6 ሰሙን (96 ካብ 103) ከምኡውን 3 ዓመት (62 ካብ 103)	ኣብ 6 ሰሙን 87 ካብ 96 ተመሓይሾም (91%)፤ ኣብ 3 ዓመት 53 ካብ 62 ተመሓይሾም (86%)፤ ኣብ 4 ካብ 53 ምላሽ ዝሃቡ (8%) ሳሓ ተመሊሱ	ኣብ 6 ሰሙን ሕብሪ ከም ንቕሳት ኣብ 84 ካብ 96 (88%)፤ ሄማቶማ ኣብ 6 ካብ 62 (10%)፤ ምዝላቕ ሰገራ፣ ሰሉላይቲስ፣ ሞት ሕብረ ሕዋስ ወይ እብጠት ምግሊ የለን

ኣብ መንጎ እዞም መስርዓት ዝርአ ቅዲ ተመሳሳሊ እዩ። ናይ መጀመርታ ምላሽ መብዛሕትኡ ግዜ ልዑል እዩ፣ ግምታት ምምላስ ሳሓ ግን ሕሙማት ንኽንደይ ግዜ ከም ዝተኸታተሉን ክንደይ ኣብ ምክትታል ከም ዝቐጸሉን ብዓቢ ደረጃ ይምርኮሱ። Samalavicius ኣብ መጀመርታ 100 ሚእታዊት ምጥፋእ ምልክታት ሓቢሩ፣ ግን ኣብ ማእከላይ ዋጋ 47 ኣዋርሕ፣ ኣብ መወዳእታ 80 ሚእታዊት ምምላስ ሳሓ ነበረ። Kim ድማ፣ ኣብቶም ምላሽ ዝሃቡን ኣብ ምክትታል ዝቐጸሉን፣ ኣብ ሰለስተ ዓመት ትሕቲ 8 ሚእታዊት ምምላስ ሳሓ ሓቢሩ። ንኣሽቱ ናሙናታት፣ ዝተደጋገሙ መርፍእታት፣ ዝተፈላለዩ መለክዒታት ውጽኢትን ካብ ምክትታል ምቁራጽን፣ ቀጥታዊ ምውድዳር ዘይእመን ይገብርዎ።

ኣንባቢ ክዝክሮም ዘለዎ ደረታት

ነዚ ኣገባብ ዝድግፍ ብዕጫ ዝተመደበ ፈተነ የለን። ኣብ ላዕሊ ዘሎ ነፍሲ ወከፍ ግምት ውጽኢታውነት፣ መቆጻጸሪ ጉጅለ ካብ ዘይብሎም ተኸታታሊ ሪፖርታት ወይ ንድሕሪት ካብ ዝገምገመ ጉጅለ ዝመጸ እዩ። ስለዚ ናይ ፕላሲቦ ምላሽ፣ ናብ ማእከላይ ዋጋ ምምላስን ኣብ ተመሳሳሊ ግዜ ዝተወስዱ ስጉምትታት ጽሬትን፣ ካብ ውጽኢት ሕክምና ክፍለዩ ኣይክእሉን። ፕሮቶኮላት፣ መርፍእ ኣብ ዝወሃበሉ ንጣብ፣ መጠን ፈሳሲ፣ ኣገባብ ምሕባር ትንኳነ፣ ሕዋስ ማደንዘዚን ኣጠቓቕማ ስቴሮይድን ይፈላለዩ። እዚ ማለት ድማ ዝተወሓሃደ መጠን መድሃኒት የለን፦ ትንኳነ መወዳእታ ሕዋስ እምበር ናይ መሰረታዊ ፍታሕ መለለዪ ኣይተወዳድሩ። ካብ 6 ክሳብ 103 ሕሙማት ዘለዎም ተኸታታሊ መጽናዕትታት፣ ከም ኣዝዩ ልዑል ተነቃፍነት ወይ ንምሉእ ስርዓት ኣካል ዝጸልዉ ምላሻት ዝኣመሰሉ ሳሕቲ ዘጋጥሙ ክስተታት መጠን ከረጋግጹ ኣይክእሉን። ኣብ መብዛሕትኦም መጽናዕትታት፣ ንደንጉዩ ዝመለስ ሳሓ ዝግበር ምክትታል እውን ዘይተማልአ እዩ።

ታሪኽ ሞት ሕብረ ሕዋስ ብንጹር ክግለጽ ይግባእ። ኣብ ናይ 1990 ተኸታታሊ ሪፖርት Eusebio፣ ካብ 23 ሕሙማት ሰለስተ፣ ምዉት ሕብረ ሕዋስ ምውጋድ ዘድለዮ፣ ምሉእ ርጉድና ቆርበት ዝሓዘ ሞት ሕብረ ሕዋስ ኣጋጢምዎም። ካብቲ ግዜ ንደሓር፣ ኣገባብ ናብ ትንኳነኦም ዝያዳ ዝተቐነሰ ናይ መወዳእታ ሕዋሳትን፣ ኣብ ክንዲ ዓሚቝ ቦታ ኣብ ደርሚስ ምሃብን ተቐይሩ እዩ። ድሒሮም ዝመጹ ተኸታታሊ ሪፖርታት ቀለልቲ ሕልኽላኻት ይሕብሩ፣ ግን እቲ ታሪኻዊ ክስተት ክፋል መዝገብ እዩ፣ ብዘይ ጥንቃቐ ካብ ምትግባሩ ድማ የጠንቅቕ።

ንምሉእ ስርዓት ኣካል ዝምልከቱ ናይ መድሃኒት መጠንቀቕታታት እውን ብመትከል ይምልከቱ። እቲ ሕጂ ዘሎ ናይ ሜቲለን ብሉ መርፍእ ሓበሬታ ኣዘዛዝባ፣ ምስ ንሴሮቶኒን ዝጸልዉ መድሃኒታትን ኦፒዮይድታትን ክቐትል ዝኽእል ሲንድሮም ሴሮቶኒን ከስዕብ ከም ዝኽእል ኣብ ሳጹን ዝተቐመጠ መጠንቀቕታ ኣለዎ። ሪፖርታት ኣናፊላክሲስ ይዝርዝር፣ ኣብ ሕጽረት G6PDን ኣብ ከቢድ ተነቃፍነት ንቀለም ታያዚንን ምጥቃሙ ድማ ይኽልክል። እዞም መጠንቀቕታታት ብቐንዱ ካብ ብውሽጢ ሰራውር ደም ንምሉእ ኣካል ዝወሃብ ኣጠቓቕማ ዝመጹ እዮም። ድሕሪ ኣብ ዙርያ ፊንጢ መርፍእ ምሃብ፣ ክንደይ መድሃኒት ናብ ምሉእ ስርዓት ኣካል ከም ዝበጽሕ ብግቡእ ኣይተዓቀነን፤ ስለዚ እቶም መጠንቀቕታታት ኣይምልከቱን ኢልካ ክሕሰብ ኣይከኣልን። ዝኾነ ናይ ሜቲለን ብሉ ሕክምናዊ ኣገባብ ቅድሚ ምግባርኩም፣ ኩሎም ጸረ-ጭንቀት መድሃኒታት፣ ኦፒዮይድታትን ኩነታት G6PDኩምን ሓብሩ።

መን ምስ በዓል ሞያ ሕክምና ክዘራረበሉ ይኽእል

እቲ ዝሕሰበሉ ጉጅለ ጸቢብ እዩ፦ ካልኦት ምኽንያታት ድሕሪ ምድላይን ዘይወራሪ ስጉምትታት ድሕሪ ምፍሻሎምን ዝቐጸለ፣ ምኽንያቱ ዘይተፈልጠ ሳሓ። እቲ ሳሓ፣ ሕብሪ ከም ንቕሳት፣ ምጥፋእ ስምዒትን ውሑድ ሓደጋ ረኽሲ ወይ ጸገም ቁጽጽር ሰገራን ከም ተቐባልነት ዘለዎም ኣሉታዊ ሳዕቤናት ክቑጸሩ ዘኽእል ክሳብ ዝኸውን ከቢድ ክኸውን ኣለዎ። ናይ ምልክታት ቅደም ተኸተል ግዜ፣ ምስ ዕለታቶም ቅድሚ ሕጂ ዝተዋህቡ ሕክምናታት፣ ኣኖስኮፒን ዝተወስደ ዝኾነ ናሙና ሕብረ ሕዋስን ዘጠቓልሉ ሪፖርታት መርመራ፣ ከምኡውን ምሉእ ዝርዝር መድሃኒታት ሒዝኩም ኪዱ። ጠቐምቲ መበገሲ ሕቶታት ኣብ ብዛዕባ ሜቲለን ብሉ ንበዓል ሞያ ሕክምና ዝሕተቱ ሕቶታት ተኣኪቦም ኣለዉ። ነቲ ናይ ምኽንያት መርመራ ዝዘሎ በዓል ሞያ መርፍእ ክህበኩም ኣይትድለዩ፣ ፈጺምኩም ድማ ባዕልኹም መርፍእ ክትህቡ ኣይትፈትኑ።