Błękit metylenowy w ME/CFS: twierdzenia o energii i opóźnione objawy

Nie wykazano, że błękit metylenowy jest skutecznym leczeniem ME/CFS. Podczas przeszukiwania literatury na potrzeby tego artykułu nie znaleziono kontrolowanego badania z udziałem pacjentów, które wykazywałoby, że zmniejsza on powysiłkowe nasilenie objawów (PEM) lub zapewnia trwałą poprawę codziennego funkcjonowania w tej chorobie. Wyniki badań laboratoryjnych wyjaśniają, dlaczego to zagadnienie interesuje badaczy. Nie dają jednak jeszcze odpowiedzi pacjentom.

Najważniejsze jest rozróżnienie między odczuwaniem większej energii w danej chwili a możliwością wielokrotnego wykonywania jakiejś czynności bez późniejszego pogorszenia stanu zdrowia. Relacja o pierwszym nie dowodzi drugiego.

ME/CFS to więcej niż utrzymujące się zmęczenie

Mialgiczne zapalenie mózgu i rdzenia/zespół przewlekłego zmęczenia to choroba ograniczająca sprawność, z charakterystycznym obrazem objawów. Kryteria diagnostyczne podsumowane przez CDC obejmują znaczne ograniczenie aktywności względem okresu przed zachorowaniem, utrzymujące się ponad sześć miesięcy, zmęczenie, którego odpoczynek nie łagodzi w istotnym stopniu, PEM oraz sen nieprzynoszący regeneracji. Konieczne jest również występowanie zaburzeń funkcji poznawczych lub nietolerancji ortostatycznej. Nietolerancja ortostatyczna oznacza nasilanie się objawów w pozycji pionowej.

Ocena tych kryteriów wymaga badania klinicznego, w tym rozważenia innych możliwych wyjaśnień. Samo zmęczenie nie wystarcza do rozpoznania ME/CFS, a wyników uzyskanych u osób ze zwykłym zmęczeniem nie można po prostu odnosić do tej choroby.

PEM to pogorszenie stanu zdrowia po wysiłku fizycznym lub umysłowym, który dana osoba wcześniej tolerowała. Jak wyjaśnia CDC w wytycznych dotyczących opieki klinicznej, pogorszenie często staje się widoczne po 12 do 48 godzinach i może utrzymywać się przez dni lub tygodnie. Ocena dokonana po południu może zatem nie uchwycić ważnego następstwa aktywności z tego samego poranka.

Co rzeczywiście wnoszą badania nad mitochondriami

Mitochondria pomagają przekształcać składniki odżywcze w energię użyteczną dla komórek. Błękit metylenowy może uczestniczyć w reakcjach utleniania i redukcji, przyjmując i oddając elektrony. W eksperymentach Wena i współpracowników z 2011 roku wspomagał alternatywną drogę przenoszenia elektronów z NADH na cytochrom c w warunkach eksperymentalnych. Komórki nerwowe w hodowli wykazywały zmienione zużycie tlenu, a badacze analizowali również szczurze modele uszkodzeń przypominających chorobę Parkinsona oraz niedokrwienia mózgu. Były to eksperymenty laboratoryjne i na zwierzętach, a nie badania leczenia ME/CFS.

Istnieją także badania metaboliczne dotyczące konkretnie tej choroby. Tomas i współpracownicy badali komórki odpornościowe krwi osób z CFS oraz zdrowych osób z grupy kontrolnej, stwierdzając różnice w fosforylacji oksydacyjnej, zwłaszcza w maksymalnym oddychaniu komórkowym. Punktem końcowym było zachowanie pobranych komórek w testach laboratoryjnych. Pacjentom nie podawano błękitu metylenowego, a badanie nie mierzyło poprawy w zakresie PEM po leczeniu.

Inne wyniki komplikują proste wyjaśnienie odwołujące się do „niskiej produkcji energii”. W badaniu Flugego i współpracowników obejmującym 200 pacjentów i 102 zdrowych uczestników profile aminokwasów sugerowały zmiany metabolizmu energetycznego. Hodowle komórek mięśniowych poddane działaniu surowicy pacjentów wykazywały nasilone oddychanie mitochondrialne wraz z nadmiernym wydzielaniem mleczanu. Różne komórki i warunki eksperymentalne mogą dawać różne obrazy zmian. „Większe nasilenie oddychania” nie jest więc samo w sobie jednoznacznym wskaźnikiem powrotu do zdrowia.

Wnioskowanie łączące te badania z leczeniem zawiera niezweryfikowany etap: lek zmieniający przenoszenie elektronów musi również korzystnie wpływać na odpowiedni proces chorobowy, w odpowiednich tkankach, bez szkód równoważących korzyść. Szersze twierdzenia dotyczące wpływu błękitu metylenowego na mitochondria wymagają takiego samego rozdzielenia mechanizmu działania od efektu klinicznego.

Tabela powiązań między dowodami a efektami

Dyskusja na Phoenix Rising o błękicie metylenowym ilustruje pytania pacjentów dotyczące doświadczeń, bezpieczeństwa i jakości produktów. Takie rozmowy mogą wskazywać kwestie warte zbadania. Brakuje im jednak kontrolowanego porównania i systematycznej obserwacji potrzebnych do określenia skuteczności leczenia.

Oceniaj kolejne dni, nie tylko dobrą godzinę

Wyobraźmy sobie osobę, która w poniedziałek czuje, że myśli jaśniej, i poświęca więcej czasu na korespondencję. We wtorek potrzebuje pomocy w przygotowaniu jedzenia; w środę jej koncentracja nadal jest gorsza niż zwykle. Uznanie poniedziałku za poprawę bez odnotowania wtorku i środy oznaczałoby pominięcie informacji ważnych klinicznie. Przedwczesne byłoby również przypisywanie pogorszenia substancji albo dodatkowej aktywności bez uwzględnienia całej sekwencji zdarzeń.

Przydatne miary efektów obejmują nasilenie i czas trwania PEM, możliwość powtarzania osobiście ważnych czynności, czas powrotu do wcześniejszego stanu oraz potrzebne wsparcie. Dla danej osoby przeczytanie krótkiej wiadomości lub samodzielne umycie się może być ważniejsze niż zmiana wartości wyniku laboratoryjnego. Te priorytety powinny wyznaczać kierunek każdej rozmowy z lekarzem.

W zakresie zarządzania aktywnością NICE zaleca indywidualne podejście w granicach aktualnych zasobów energii i odradza programy stosujące z góry ustalone, stopniowe zwiększanie wysiłku fizycznego. Chwilowo lepsze samopoczucie nie uzasadnia sprawdzania granic przez zwiększanie wysiłku.

Dziennik aktywności i opóźnionych objawów

Korzystaj z dziennika tekstowego do wydruku, aby dokumentować codzienne życie na potrzeby rozmowy z lekarzem. To pomoc w obserwacji, a nie skala diagnostyczna ani plan próby stosowania błękitu metylenowego. Zapisuj tylko tyle, ile jesteś w stanie. Opiekun może pomóc, a brakujące wpisy są dopuszczalne.

Wybierz dwa lub trzy wskaźniki przydatne dla ciebie, takie jak tolerancja czytania, przygotowywanie jedzenia czy pomoc przy myciu. Opisuj to, co faktycznie się wydarzyło, zamiast wykonywać zadanie w celu sprawdzenia swoich możliwości. W stosownych przypadkach zapisuj obciążenia fizyczne, poznawcze, emocjonalne, sensoryczne i związane z przebywaniem w pozycji pionowej. Uwzględnij odpoczynek oraz wszelkie już wprowadzone zmiany leków lub codziennych nawyków.

Przynieś na wizytę zapis całej sekwencji, także dni, w których pozornie nic się nie zmieniło. Zapytaj, czy pozorna poprawa występowała przy podobnych obciążeniach, większej pomocy czy znacznie dłuższym odpoczynku. Indywidualny dziennik nie może dowieść związku przyczynowego, ale może sprawić, że krótka konsultacja dostarczy więcej użytecznych informacji.

Bezpieczeństwo jest częścią pytania o leczenie

Błękit metylenowy jest substancją czynną farmakologicznie. Amerykańska informacja o przepisywaniu dożylnego preparatu PROVAYBLUE dotyczy nabytej methemoglobinemii, a nie ME/CFS. Ostrzega przed ciężkim zespołem serotoninowym przy jednoczesnym stosowaniu leków serotoninergicznych i opioidów oraz wskazuje niedobór G6PD jako przeciwwskazanie ze względu na ryzyko niedokrwistości hemolitycznej. Ta informacja o preparacie do wstrzykiwań nie potwierdza zasadności schematu samodzielnego leczenia doustnego.

Przynieś pełną listę leków i suplementów na rozmowę z lekarzem o błękicie metylenowym. Nie przerywaj przepisanego leczenia, aby móc go stosować. Należy ustalić, czy dowody dotyczące tej konkretnej choroby przemawiają za istotną korzyścią dla ciebie oraz czy istnieje sposób rozpoznawania opóźnionego pogorszenia i istotnych działań niepożądanych.