ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ: ਕ੍ਰੋਮੋਪਰਟਿਊਬੇਸ਼ਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ

ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਅਤੇ ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਨਤੀਜੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਚ ਦਿਖਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫੈਲੋਪੀਅਨ ਨਲੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਦੂਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ, ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਜਾਂ ਅੰਡਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੁਧਰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਦਾਅਵਾ ਕ੍ਰੋਮੋਪਰਟਿਊਬੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਸੇ ਫ਼ਰਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਵਾਲ ਹੋਰ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਲੀਨਿਕ ਦੀਆਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਲ ਕਿਸੇ ਨਲੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਲੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਹਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ, ਤਾਂ ਜਵਾਬ ਜਿੰਨਾ ਪੱਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉੱਨਾ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ 2021 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਤੁਲਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿੱਥੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਨਹੀਂ।

ਧਾਰਣਾ: ਵਹਾਅ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ

ਹਰੇਕ ਫੈਲੋਪੀਅਨ ਨਲੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਤੋਂ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਤੰਗ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਮੋਪਰਟਿਊਬੇਸ਼ਨ ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜਾਂਚਦੀ ਹੈ: ਕੀ ਤਰਲ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਕਾਰੀ ਰੰਗ ਹੈ ਜੋ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਦਿਖਣਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦੋਵਾਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੱਕੋ ਹੈ। ਰੰਗ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਖੋਖ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਲੀ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਰੰਗ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਵਗਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨਲੀ ਬੰਦ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਦੇ ਲੰਘਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਕਲੀਨਿਕ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹਿਸਟੇਰੋਸਕੋਪੀ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਤਲੇ ਸਕੋਪ ਨਾਲ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਥੀਏਟਰ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੋਪ ਨਾਲ ਨਲੀਆਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪੇਲਵਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੇਠ। ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਬਦਲਣ ਲਈ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਰੰਗ ਵਹਾਅ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਤਰਲ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਰੰਗ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਇੱਥੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਵਾਲ, ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਲੀਨਿਕੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਧਾਰਣ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ

ਨਲੀ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਲੀ ਦਾ ਠੀਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧਾਰਣਾ ਹੈ। ਨਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਲਾਗ ਜਾਂ ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ ਅੰਡਾਣੂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਿਲੀਆ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਰਸਤਾ ਰੰਗ ਲੰਘਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਚੌੜਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਟਿਸ਼ੂ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰੰਗ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅੰਡਾਣੂ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤੰਗ ਹੋਇਆ ਰਸਤਾ ਰੰਗ ਦੀ ਪਤਲੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅੰਡਾਣੂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਨਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਵਾਜਬ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਤਰਲ ਨਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ, ਅੰਡਾਣੂ ਨੂੰ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੇਲਵਿਸ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨਲੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਥਾਈ ਹਾਲਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਵਹਾਅ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

2021 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ

ਸਿੱਧੀ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਅੰਕੜੇ AIIMS ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੀਆਂ 80 ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ 2021 ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਹਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੀ ਹਿਸਟੇਰੋਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਸੈਲਪਿੰਕਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ਪੇਲਵਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਲਾਗ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਹਰ ਔਰਤ ਦੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਜਾਂਚਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ, ਬਿਨਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਹਿਸਟੇਰੋਸਕੋਪੀ ਕੀਤੀ ਗਈ: ਪਤਲਾ ਕੀਤਾ ਰੰਗ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਨਲੀ ਦੇ ਮੁਹਾਣੇ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਖੋਖ ਵਿੱਚੋਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਹੋਣਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਮਿਆਰ ਵਜੋਂ ਪੂਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੇਠ ਮਿਨੀਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਕੀਤੀ ਗਈ: ਰੰਗ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਅੰਦਰਲੇ ਕੈਥੀਟਰ ਰਾਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਨਲੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਪੇਲਵਿਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ 160 ਨਿਰੀਖਣ ਮਿਲੇ।

ਮਿਆਰੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ 160 ਵਿੱਚੋਂ 136 ਨਲੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ (85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ)। ਕਲੀਨਿਕ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਨੇ 125 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਦੱਸਿਆ (78 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ)। ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਚੰਗਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਦੋਵਾਂ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ 119 ਨਲੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ 18 ਬੰਦ ਮਿਲੀਆਂ; 17 ਨੂੰ ਕਲੀਨਿਕ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਬੰਦ ਦੱਸਿਆ ਪਰ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ; ਅਤੇ 6 ਨੂੰ ਕਲੀਨਿਕ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਦੱਸਿਆ ਪਰ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੰਦ ਮਿਲੀਆਂ। ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾ ਦਾ ਮਿਆਰ ਮੰਨਣ ’ਤੇ, ਕਲੀਨਿਕ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਨਲੀਆਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ 87.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, 95.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਮੁੱਲ, 51.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਮੁੱਲ ਅਤੇ 85.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਮੁੱਚੀ ਸਟੀਕਤਾ ਦਿਖਾਈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਕੜਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਠਕ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ। ਕਲੀਨਿਕ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਨਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਤੀਜਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਹੀ ਸੀ। ਨਲੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਤੀਜਾ ਲਗਭਗ ਸਿੱਕਾ ਉਛਾਲਣ ਵਰਗਾ ਸੀ: ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਵਿਚਲਾ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਿਹਾਰਕ ਤੱਥ ਹੈ।

ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਘੱਟ ਪੱਕਾ ਕਿਉਂ ਹੈ

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ ਕੜਵੱਲ ਹੈ। ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦਾ ਉਹ ਕੋਨਾ ਜਿੱਥੋਂ ਨਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਸੁੰਗੜ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਤਰਲ ਅਤੇ ਮਰੋੜ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁੰਗੜਾਅ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਲਿਆ ਨਤੀਜਾ ਅਸਲੀ ਰੁਕਾਵਟ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਨਲੀ ਦੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਨੇੜਲੇ ਸਿਰੇ ’ਤੇ ਦਿਖੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਤਕਨੀਕ ਵੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਉਣ ’ਤੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਵਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਕਾਵਟ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਕੋਣ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਪਤਲੀ ਧਾਰ ਨਜ਼ਰੋਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਇੱਕੋ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਰਜਨ ਨੇ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਰ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਕਲੀਨਿਕੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਕਲੀਨਿਕ ਦੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਿਦਾਨ ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਪੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਵਾਲੀ ਮਿਆਰੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਲੀ-ਜਾਂਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਮੈਡੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ, ਲਾਗ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਅਤੇ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੈਲੋਪੀਅਨ ਨਲੀਆਂ ਦੀ ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਜਾਂਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜਿੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਰੰਗ ਦਾ ਵਹਾਅ ਕੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ

ਕ੍ਰੋਮੋਪਰਟਿਊਬੇਸ਼ਨ ਤਰਲ ਦੇ ਲੰਘਣ ਨੂੰ ਮਾਪਦੀ ਹੈ। ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਨਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਚਿਪਕਣਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ, ਹਿਸਟੇਰੋਸਕੋਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਖੋਖ ਅਤੇ ਨਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁਹਾਣੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 80 ਵਿੱਚੋਂ 4 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਪਕਣਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਮਿਲੀਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਿਪਕਣਾਂ ਵਹਾਅ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਗਲਤ ਭਰੋਸਾ ਦੇਵੇ।

ਹਾਈਡ੍ਰੋਸੈਲਪਿੰਕਸ, ਅਰਥਾਤ ਦੂਰਲੇ ਸਿਰੇ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਤਰਲ ਨਾਲ ਸੁੱਜੀ ਹੋਈ ਨਲੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜ਼ਰੋਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ 80 ਵਿੱਚੋਂ 7 ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਣਪਛਾਤਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸੈਲਪਿੰਕਸ ਮਿਲਿਆ। ਐਂਡੋਮੀਟ੍ਰਿਓਸਿਸ, ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਿਕ ਪਰਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਅੰਡਾਣੂ ਨੂੰ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਇਸ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਸਬੰਧੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰੋਮੋਪਰਟਿਊਬੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਬਾਰੇ ASRM ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਜਰੀ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਸੰਦਰਭ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਨਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਜਾਂਚਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ

ਹਿਸਟੇਰੋਸੈਲਪਿੰਗੋਗ੍ਰਾਫੀ (HSG) ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਐਕਸ-ਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਾਂਟ੍ਰਾਸਟ ਪਦਾਰਥ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਇਮੇਜਿੰਗ ਨਾਲ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਖੋਖ ਅਤੇ ਨਲੀਆਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰੋਮੋਪਰਟਿਊਬੇਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਤਰਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਲਵਿਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਕੋਨੇ ’ਤੇ ਕੜਵੱਲ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੈਲਾਈਨ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਖੋਖ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਣੂ-ਰਹਿਤ ਸੈਲਾਈਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਪ੍ਰੋਬ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਸੈਲਾਈਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਇਮੇਜਿੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਖੋਖ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੈ: ਪੇਲਵਿਸ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਦਿਖਣਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਨਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕਿਹੜੀ। ਝੱਗ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬੁਲਬੁਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਕਾਂਟ੍ਰਾਸਟ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਹਰੇਕ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਵਹਾਅ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਵੱਧ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਸਧਾਰਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ

80 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਜਟਿਲਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਪਾਇਲਟ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜੋਖ਼ਮ ਸਿਫ਼ਰ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਕ੍ਰੋਮੋਪਰਟਿਊਬੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕੇਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੀਆਂ ਅਤਿ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਮੈਥੀਮੋਗਲੋਬਿਨੀਮੀਆ, ਰੰਗ ਦਾ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਟਿਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੈਪਰੋਸਕੋਪੀ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਜਰੀ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਆਮ ਜੋਖ਼ਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਰਜਰੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰੀਖਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ: ਸੰਘਣਾਪਣ, ਜੀਵਾਣੂ-ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਸਹੀ ਥਾਂ ਪਾਉਣਾ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਲੀਨਿਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਸਾਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿਥੀਲੀਨ ਬਲੂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਮੋਪਰਟਿਊਬੇਸ਼ਨ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰੀਖਣ ਦੌਰਾਨ ਤਰਲ ਨਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਨਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਮਾਪਦੀ, ਜਣਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਪੇਲਵਿਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਰ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਕਿਹੜੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂ, ਜੇ ਨਤੀਜਾ ਨਲੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹੋਰ ਲੱਭਤਾਂ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।