Xuuxamni ifaa cuquliisa meetiliinii maaliif cunqina wajjin jijjiirama

Qaruuraa bulbula kuusaa cuquliisa meetiliinii tokko fudhadhuutii geejjii lama keessatti naqi. Isa jalqabaa bulbula kuusaa sanaan, isa lammaffaa immoo bulbula dachaa kudhaniin qallifameen guuti. Akkuma eegamutti, halluun geejjii lammaffaa keessa jiru salphaa dha. Sirriitti yoo ilaalte garuu wanti biraas jijjiirameera. Gosti halluu jijjiirameera. Bulbulaan tokko gara cuquliisa samii qulqulluutti dhihaata; inni biraan gara cuquliisa halluu diimaa-buluu xiqqoo makateetti dhihaata. Qallisuun cimina halluu hir'isuu caalaa hojjeteera. Gosa keemikaalaa ifa baay'inaan xuuxu jijjiireera.

Yaadni jijjiirama kana duuba jiru salphaa dha. Cuquliisni meetiliinii bulbulame gosa keemikaalaa tokko qofa miti. Kaatiyooniin halluu kennituu tokko, monomeerii jedhamu, kaatiyoonii lammaffaa wajjin fuula-fuulatti irra wal bu'uun daayimeerii uumuu danda'a; daayimeeronni immoo gara tuuta walitti qabamaa gurguddootti guddachuu danda'u. Tokkoon tokkoon bifa kanaa ispeektiiramii xuuxama ifaa mataa isaa qaba. Wanti ispeektirofootomeetiriin gabaasu, haalota sanatti makaa kuuveetii sana keessa jiru hunda irraa walitti qabame dha. Makaa sana jijjiiri; hammi waliigalaa halluu kennituu reeshiyoo qallifamaa sirrii hordofullee ispeektiiramiin ni jijjiirama.

Monomeeriin fi daayimeeriin xuuxitoota adda addaa dha

Monomeerii akka kaardii diriiraa chaarjiin poozatiivii sirna qubeelaa isaa irratti babal'atee jiruutti yaadi. Kaardii akkanaa lama fuula-fuulatti wal irra ciisuu danda'u. Chaarjiiwwan poozatiivii wal dhiibu; garuu fuulli diriiraan aromaatikii humna walitti irra bu'uu irraa madduun wal harkisa, bishaanii fi ayoononni faallaa chaarjii qaban naannoo isaanii jiran immoo wal-dhiibuu sana laaffisu. Bu'aan isaa cimdii walitti hidhamtee haala elektiroonii waliinii qabdu dha. Cehumsi elektiroonii isaaf eeyyamamu cehumsa monomeerii caalaa anniisaa ol'aanaa irratti argama; kanaaf baandiin daayimeerii baandii monomeerii caalaa dheerina dalgaa gabaabaa irratti mul'ata. Tuutni walitti qabamaa gurguddoon immoo gara gama cuquliisaatti deebi'ee akka ceekuu baandichaatti gumaacha.

Bishaan qulqulluu keessatti, cunqina baay'ee gadi aanaa irratti, monomeeronni baay'atu; baandiin dheerina dalgaa dheeraas ol'aantummaa qaba. Cunqinni waliigalaa akkuma dabaluun, bifi cimdii ta'e qooda guddataa fudhata; baandiin dheerina dalgaa gabaabaa immoo isa jalqabaa wajjin yoo madaalamu ni guddata. Kanaaf reeshiyoon baandiiwwan lamaanii cunqina waliigalaa kallattiin osoo hin taane, walitti makama gosoota keemikaalaa agarsiisa. Dubbisni dheerina dalgaa tokko irratti fudhatame, bifa kam akka jiru tilmaama tokko malee, lamaan adda baasuu hin danda'u.

Kanaaf ispeektiiramoonni wabii yeroo hunda haalota isaanii wajjin dhihaachuu qabu. Wabiin ispeektiiramii cuquliisa meetiliinii bakkeewwan baandii, bulbulaa, soogidda keessa jiru, pH, ho'a fi daangaa cunqina isaan argamsiise wajjin gabatee keessatti tarreessa. Haalota sana malee gatii fiixee tokko yoo eerte, lakkoofsi sun ibsa gahaa hin qabu. Laaboraatooriiwwan lama halluu kennituu tokko irraa ispeektiiramoota adda addaa argatan irratti lamaan isaanii sirrii ta'uu danda'u; sababni isaas makaa adda addaa safaraniiru.

Wanti madaallii jijjiiru maal?

Cunqinni dhiibbaa guddaa qaba. Uumamuun daayimeerii monomeeronni lama akka wal qunnaman barbaada; kanaaf qoodni isaa daballii halluu kennituu waliigalaa wajjin haala sarara qajeelaa caalaa saffisaan dabala. Dhaabbattoonni daayimeerii uumamuu bishaan keessatti gabaafaman, ho'a kutaa naannootti, kumaatama per molar keessa jiru; kanaaf qoodni daayimeerii daangaa micromolar keessatti saffisaan ol ka'a. Madaqsi bal'aan daataa cunqina halluu kennituu micromolar irraa hanga millimolar hunda walitti qabee hojjetame, 34 micromolar gadiittillee gumaachi teetiraameerii zeeroo hin taane akka jiru argateera. Kunis cunqina micromolar kudhanootaa irratti madaqsa gosoota keemikaalaa lama qofa irratti hundaa'u amanachuun akka hin malle akeekkachiisa. Qoodni sirriin tokkoon tokkoon isaanii miidiyeemii irratti hundaa'a; kanaaf barruun kun gabatee jijjiirraa bakka hundatti hojjetu dhiheessuu mannaa kallattii jijjiiramaa kenna.

Soogiddi dhiibbaa lammaffaa qaba. Ayoononni bulbulaman wal-dhiibuu kaatiyoonota lama gidduu jiru laaffisu; kanaaf soodiyeem kilooraayidii fi elektiroolayitonni fakkaatan yeroo itti dabalaman, cunqina halluu kennituu wal fakkaatu irratti makaa sana gara daayimeerotaa fi tuuta walitti qabamaatti dhiibu. Dhiibbaan kun qorannoowwan walitti qabama cuquliisa meetiliinii miidiyeemii bishaan soogiddaa fi bishaan keessatti‌(https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33251415/) mul'ata; qorannoowwan kana keessatti halluun kennituun naannoo 1 micromolar irraa hanga 3.4 millimolar, soodiyeem kilooraayidii 0 irraa hanga 0.15 molar keessatti safarame. Madaqsa sana keessatti, bakka cunqinni halluu kennituu fi soogiddaa lamaan isaanii ol'aanaa ta'anitti qoodni teetiraameerii gara 0.93 ga'e. Kanaaf ispeektiiramiin bishaan keessatti galmaa'e fi inni bulbula soogiddaa fiiziyooloojii keessatti galmaa'e istaandaardiiwwan bakka walii bu'uu danda'an miti.

Ho'i kallattii faallaatti dhiiba. Wal irra bu'uun bishaan hidhametti jiru gadi lakkisa; sochiin ho'aa immoo kana morma. Kanaaf bulbula ho'isuun yeroo baay'ee daayimeerota tokko tokko gara monomeerotaatti deebisee adda baasa; qabbaneessuun immoo walitti hidhamuu jajjabeessa. Entaalpiin adda ba'uu madaqsa irraa argame negaatiivii dha; 282 hanga 333 kelvin keessatti gara minus 30 kilojoules per mole ta'a. Kunis walitti hidhamuun ho'a akka gadi lakkisu mirkaneessa. Saamudni qabbaneessaa keessaa erga baafamee battalumatti safarame, saamudauma sana erga ho'a kutaa wajjin madaala ga'ee booda safarame caalaa walitti qabamee mul'achuu danda'a.

Bulbulaan haala bu'uuraa murteessa. Bishaan, dhiibbaa bishaan-sodaachuu cimaa qabuun, kaatiyoononni halluu kennituu diriiraan akka wal irra bu'an jajjabeessa. Alkoolonni akka etaanoolii fi meetaanoolii qubeelaawwan sana caalaatti naannoo bulbulaan marsanii tuuta walitti qabamaa adda diigu; kanaaf cunqinni halluu kennituu wal fakkaatu bishaan caalaa etaanoolii keessatti monomeerii baay'ee qabu fakkaata. Bulbulaan dabalataa pirootoonii hin kennines akkasuma hojjetu: makaa bishaanii fi DMSO keessatti, 293 kelvin irratti, DMSO dabalamuun uumamuu daayimeerii hir'iseera. Kunis caasaan bishaanii wal irra bu'uu kanaaf kaka'umsa ta'uu isaa agarsiisa. Wantoonni dhiibbaa fuulaa hir'isan kallattii lamaanuu keessatti of eeggannoo barbaadu. Cunqina murteessaa miseelii uumamuu isaanii olitti, miseelonni monomeerota tokko tokkoon bulbulamanii akka turan gochuu fi ispeektiiramii monomeerii fakkaatu deebisuu danda'u. Sadarkaa sana gadiitti garuu, wanti dhiibbaa fuulaa hir'isu chaarjii faallaa qabu wal irra bu'uu jajjabeessuu danda'a: halluu kennituu 100 micromolar irratti, poolimeerii uumamuun SDS irraa kaka'e naannoo SDS 4 millimolar, jechuunis naannoo walakkaa sadarkaa miseelii uumamuutti, fiixee irra ga'e; hammi wanta dhiibbaa fuulaa hir'isu sanaa caalaatti yeroo dabalu, raabsi gosoota keemikaalaa irra deebi'ee jijjiirame. Hojiin dhiibbaa halluu kennituu-bulbulaanii fi miidiyeemii gurmaa'ee ispeektiiramii cuquliisa meetiliinii irratti qaban‌(https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30933781/) baandiiwwan mul'atan cunqina waliigalaa qofaan osoo hin taane, naannoo molakiyuulii itti dhihoo jiruun hammam akka murtaa'an agarsiisa.

pH keessumaa daangaa ol'aanaa fi gadi aanaa irratti barbaachisaa dha. Daangaa gara neetraalii hojii laaboraatoorii baay'ee keessatti fayyadamu keessatti, cuquliisni meetiliinii bifa isaa beekamaa cuquliisa kaatiyoonii ta'een tura; ispeektiiramii irratti dhiibbaa guddaa kan qabu walitti qabama dha. Asiidii yookaan beeziin cimaa, keemistiriin redooksii bifa leewukoo halluu hin qabne uumuu, yookaan pirootiinotaa fi zarraawwanitti hidhamuun, tokkoon tokkoon isaanii cimdii monomeerii-daayimeerii caalaa haalota dabalataa uumu. Buufarii erga daballee booda ispeektiiramiin yoo jijjiirame, jijjiirama hunda pH qofaaf kennuu dura buufariin sun soogidda fi qaamolee hidhamuu danda'an qabaachuu isaa ilaali. Wabiin keemistirii fi pirootoonii fudhachuu gaaffilee eenyummaa keemikaalaa kana gaaffii walitti qabamaa asitti ibsame irraa adda baasee ilaala.

Sararri qajeelaan Beer-Lambert maaliif jallata

Hariiroon Beer-Lambert hammi xuuxama ifaa, dandeettii xuuxama ifaa dachaa cunqinaa dachaa dheerina karaa ifaa wajjin wal qixa akka ta'u ibsa. Kun seera lakkaa'uu ti. Lakkoofsi wantoota lakkaa'amanii yeroo jijjiiramu wantoonni sun akkauma jiranitti turu jedhee tilmaama: gosa ifa xuuxu tokko, ispeektiiramii dhaabbataa, cunqina wajjin jijjiirama keemikaalaa hin jirre, ifa qorannoo dheerina dalgaa tokko qofa qabu, bittinnaa'uu yookaan irra deebi'anii ifa baasuu hin jirre, akkasumas ifa karaa ibsame sana dhugumaan keessa darbu.

Walitti qabamuun tilmaama jalqabaa diiga. Akka foormulaatti, hammi xuuxama ifaa waliigalaa ammas walitti qabama gosoota keemikaalaa hundaa ti: dheerina karaa ifaa dachaa dandeettii xuuxama ifaa tokkoon tokkoon isaanii dachaa cunqina gosa isaanii. Tokkoon tokkoon gosa keemikaalaa seericha ni hordofa. Makaan garuu hin hordofu; sababni isaas cunqinni gosoota keemikaalaa cunqina halluu kennituu waliigalaa wajjin haala sarara qajeelaatiin hin jijjiiramu. Kanaaf kaarviin kalibireeshinii hamma xuuxama ifaa baandii monomeerii irratti cunqina halluu kennituu waliigalaa wajjin wal bira qabu, daangaa bulbula qallaa keessatti qajeelaa ta'ee jalqaba; cunqinni yeroo dabalu immoo gadi jallata. Sababni isaas hammi dabalataa tokkoon tokkoon isaa qooda monomeerii wal madaalchisuun xiqqaa ta'e fida. Kaarviin baandii daayimeerii irratti dubbifame immoo kallattii faallaatti jallata. Hojiin walitti qabamaa adeemsa kana akka sababa seera Lambert-Beer irraa maqa mul'atee adda baasa. Kutaa kaarvii jallate keessa sarara qajeelaa madaqsanii, daangaa isaa alatti dheeressuun dogoggora yeroo baay'ee raawwatamu dha. Sararri sun daangaa fi maatriksii keessatti ijaarame keessatti qofa sirrii dha.

Qallisuunis kiyyoof walfakkaatu uuma. Bulbula kuusaa cunqina ol'aanaa qabu gara daangaa meeshaa safaraa keessatti argamutti qallisuun reeshiyoo gosoota keemikaalaa hin eegu. Bulbulaan qallifame kuuveetii keessatti gara monomeeriitti madaallii haaraa uuma; kanaaf ispeektiiramiin isaa saamuda qallifame sirriitti ibsa, bulbula kuusaa garuu dogoggoraan ibsa. Hamma xuuxama ifaa ol dachaa gochuun ispeektiiramii bulbula kuusaa duubatti herreguun, kalibireeshiniin jijjiirama sana dursee yoo hammate qofa tilmaama hamma waliigalaa deebisa. Bifa baandii jalqabaa garuu matumaa hin deebisu. Namni ispeektiiramii bulbula cunqina ol'aanaa qabu wabii bulbula qallaa wajjin wal bira qabu kamiyyuu makaa adda addaa lama wal bira qabaa jira.

Dheerinni karaa ifaa kutaa bu'aa ti

Hammi xuuxama ifaa fageenya ifni saamuda keessa darbu wajjin wal madaalee jijjiirama. Kuuveetiin 10 mm bulbula wal fakkaatu qabu, kuuveetii 1 mm caalaa hamma xuuxama ifaa dachaa kudhan kenna. Dachaa ta'uun kun sirrii kan ta'u bulbula wal fakkaatuuf qofa dha; walitti qabamuun immoo haal-duree kana murteessaa taasisa.

Hojii keessatti, dheerinni karaa ifaa daangaa sirrii ta'e keessa turuuf meeshaa itti fayyadaman dha. Karaan dheeraan bulbula qallaa, irra caalaa monomeerii qabu safaruuf dandeettii adda baasuu ol'aanaa kenna. Karaan gabaabaan immoo saamuda cunqina ol'aanaa qabu, tarkaanfii qallifamaa guddaa madaallii jijjiiru malee, daangaa safaraa keessa tursa. Sagantaan qorannoo walitti qabamaa lakkoofsota armaan olii argamsiise kanuma hojjete: halluu kennituu 1.1 hanga 34 micromolar tiif seelii 1 centimeter, halluu kennituu 94 micromolar hanga 3.4 millimolar tiif immoo seelii 0.01 centimeter fayyadame. Meeshaaleen saamuda hamma baay'ee xiqqaa irratti kaa'anii safaranii fi dubbistoonni pilleetii ji'oomeetirii mataa isaanii dabalatu; karaa ifaa gabaabaa, yeroo tokko tokko jijjiiramaa ta'e, akkasumas fuula halluun kennituun kaatiyoonii ta'e irratti maxxanuu danda'u qabu. Akkuma wabiin ispeektiiramii bulbulaa fi soogidda gabaasu, dheerina karaa ifaa lakkoofsa safarame wajjin gabaasi. Hammi xuuxama ifaa dheerina karaa ifaa hin qabne bu'aa miti. Oduu qofa dha.

Sirni safaraa sirrii adeemsa kana irraa maddu. Dubbisa fudhachuu dura saamudota ho'a tokko wajjin madaala ga'uu isaanii mirkaneessi. Gosa kuuveetii fi kallattii kaa'umsaa wal fakkaatu, saamudota duwwaa wabii soogidda fi buufarii wal fakkaatu qaban, akkasumas meeshaalee geejjii qulqulluu fayyadami. Sababni isaas cuquliisni meetiliinii geejjii fi pilaastikii irratti maxxana; kuuveetiin halluun itti hafe saamuda cunqina ol'aanaa qabu isa duraan keessa ture irraa hamba qaba. Yeroo saffisni walitti qabamuu barbaachisaa ta'etti, erga qopheessitee booda dafii dubbisi. Kaarvii kalibireeshinii tokkoon tokkoon isaa maatriksii fi dheerina karaa ifaa saamudota hin beekamne wajjin wal fakkaatu keessatti ijaari. Qorannoo ijaan godhamuuf, iji ispeektiroomeetirii gaarii akka hin taane yaadadhu. Halluun bulbulaa qulqullina mirkaneessuu danda'aa jechuun gaaffii addaa deebiin isaa lakki ta'e dha; jijjiiramni gosa halluu walitti qabamuu irraa maddu sababoota keessaa tokko dha.

Fakkii meeshaa safaraa bira kaa'amu

Fakkiin armaan gadii barruu kana gara wabii minjaala hojii tokkootti cuunfa. Bulbuloonni sadii halluu kennituu tokko qabu; garuu cunqina waliigalaa fi soogidda keessa jiruun garaagarummaa qabu. Ispeektiiramoonni isaanii akka fakkeenyaatti kaafaman, wal irra bu'uun akkuma dabaluun baandiin monomeerii dheerina dalgaa dheeraa qabu qooda isaa baandii daayimeerii dheerina dalgaa gabaabaa qabuuf akka dabarsu agarsiisu. Haalota sana malee kaarviiwwan irra deebi'anii fayyadamuun waan hin danda'amneef, haalotni fakkii irratti barreeffamaniiru. Bakkeewwan baandii haalota ibsaman jalatti safaramaniif, wabii ispeektiiramii fayyadami. Halluun kennituun bulbula keessa erga jiraatee booda akkamitti seelota keessa akka seenuuf, riidaakshinii fi gidduutti qoodamuun seelii keessa seenuu ilaali. Hammi ifaa fi ji'oomeetiriin bu'aawwan safaraa footookeemikaalaa akkamitti dabalataan akka murteessaniif, ifaaf saaxilamuu fi ji'oomeetirii safaraa ilaali.

Qajeelfamni yaadachuun barbaachisu kutaa lama qaba. Ispeektiiramiin makaa haalota ibsaman jalatti kuuveetii keessa jiru adda baasa. Hamma xuuxama ifaa gara cunqina waliigalaatti jijjiiruu kan danda'u kalibireeshinii haalota wal fakkaatan jalatti ijaarame qofa dha.