Meetiiliin buluu akkamitti seelota keessa seena: riidakshinii, deebisanii oksideessuu fi membireenii keessatti qoodamuu

Seelonni endooteeliyaalii saanii keessatti meetiiliin buluu fudhatan yeroo ilaaltu, hiikni ifa fakkaatu sun dogoggora ta'a. Meediyeemiin halluu buluu isaa dhaba, seelonni immoo xixiqqoo buluu argatu; kanaaf wanti halluu kennu kun akka molakiyuulii buluutti membireenii keessa darbe ta'uu qaba jettee yaadda. Yaaliiwwan garuu faallaa kanaa jedhu. Bifti buluun baay'ee xiqqoo qofa ce'a. Kan ce'u bifa halluu hin qabne dha; buluun ati keessaa argitu immoo erga inni seenee booda achuma keessatti uumama.

Jijjiiramni hubannoo kun barbaachisaa dha; sababiin isaas halluun maal akka siif himuu danda'uu fi maal akka hin dandeenye murteessa. Xixiqqoon buluun wanta halluu kennu kan deebisee oksideeffamee orgaanelota keessatti qabame agarsiisu. Wanta halluu kennu seelii keessa jiru hunda hin agarsiisan, kuufama bifa riidakshinii keessa darbees hin agarsiisan, dhiibbaa baayoloojikaalaas hin safaran. Sababii isaa hubachuuf tarkaanfiiwwan sadan hordofi: riidakshinii fuula seelii irratti, diffiyuushinii bifa riidakshinii keessa darbee, keessaa deebisee oksideeffamuu fi qabamuu.

Bifawwan lamaan akka molakiyuulota adda addaatti amala agarsiisu

Meetiiliin buluu oksideeffame sirna qubeelaa diriiraa chaarjii poozatiivii qabu dha. Bishaan keessatti bulbulama, naannoo 600 hanga 700 naanomeetiraatti ifa cimaatti xuuxa, halluu buluus qaba. Dhimmi murteessaan chaarjii sana dha. Molakiyuuliin chaarjii qabuu fi bishaan jaallatu membireenii lipiidii keessa salphaatti hin darbu; kanaaf ibsi of eeggannoodhaan barruulee qorannoo keessatti fayyadaman, membireenii tasumaa hin ce'u jechuu osoo hin taane, wal bira qabamee yoo ilaalamu membireenii ce'uun itti ulfaata kan jedhu dha.

Meetiiliin buluu riidakshinii keessa darbe, leucomeetiiliin buluu jedhamu, halluu hin qabu, chaarjii hin qabu, cooma keessattis bulbulama. Chaarjii sana yoo irraa balleessite, membireeniin dallaa ta'uu dhiisa. Molakiyuuliin riidakshinii keessa darbe diffiyuushiniin salphaatti ce'a; erga kutaa dandeettii oksideessuu caalu qabu keessa seenees, elektiroonota deebisee dhabuudhaan gara bifa buluu, chaarjii qabuu fi qabamuutti deebi'uu danda'a. Kanaaf keemistiriin reedooksii wanta halluu kennu kanaa mala geejjibaa isaatis. Lakkoofsa elektiroonotaa yoo jijjiirte, dandeettii ce'uu isaas jijjiirta.

Elektiroononni tarkaanfii jalqabaatiif barbaachisan seelii ofii irraa dhufu. Seelonni bineensota hoosisan geejjiba elektiroonotaa membireenii pilaazmaa ce'uun raawwatu; kennoota seelii keessaa irraa hammawwan riidakshinii raawwatan fudhatanii gara fudhattoota fuula seelii irratti argamaniitti dabarsu. Sochiin membireenii pilaazmaa ce'u kun hojii seelii idilee yoo ta'u, gosoota seelii irra caalaan keessatti argama. Enzaayimiin riidakteesii fuula seelii endooteeliyaalii irratti halluuwwan taayiaaziinii irratti hojjetus gama tokkoon kanneen biroo fakkaata: saayaanayidii fi azaayidiin hamma tarkaanfiiwwan itti aanan dhaabutti yoo jiraatan illee hojii isaa itti fufa. Addaan bahuun kun bu'uura seenaa kana guutuu ti.

Qoodamuun dura qorannoon ilaalame; fudhatamuus ibsuuf xinnoo hafe

Bara 1929, Marian Irwin kan Rockefeller Institute gaaffii salphaa gaafatte. Tarii seenuun wanta halluu kennu qoodamuu bishaanii fi baqqaana coomaa seelii gidduu qofa ta'a; baqqaanota coomaa sana bakka buusuufis laaboraatorii keessatti baqqaanni kiloorofoormii fayyaduu danda'a. Qorannoowwan seenuu ishee kan safartuu ispeektiroofotoomeetirii fayyadaman bulbula halluu bishaan keessaa kiloorofoormii wajjin raasan; hamma gara kutaa orgaanikii seene immoo hamma seelota algee lubbuu qaban keessa seene wajjin wal bira qaban.

Argannoowwan hojii sana keessaa lama har'as xiyyeeffannoo argachuu qabu. Tokkoffaa, bulbulli meetiiliin buluu daldalaan gurguramu tiraayimeetiil taayiooninii, kan amma azure B jedhamu, of keessaa qaba ture. Wanti qulqullina hir'isu kun meetiiliin buluu mataa isaa caalaa saffisaan seena ture; keessumaa pH alkaalaayinii irratti, yeroo bifti beezii bilisaa lipiidii keessatti bulbulamu caalaa argamu. Wanti tokko tokko akka meetiiliin buluu seeneetti mul'atu dhugumaan seenuu filatamaa azure B ture. Lammaffaa, pH haala ayoonii uumamuu murteessuudhaan bu'aa isaa murteessa ture; seelonni miidhamanis kanneen fayyaa caalaa halluu baay'ee fudhatu turan. Koofiishantoonni qoodamuu fi haalli chaarjii sirni namtolchee fi seeliin lubbuu qabu tokkoon tokkoon isaanii maal akka xuuxan murteessu turan. Walfakkaachuun lamaan isaanii gidduus yaada daangaa seelii keessatti baqqaanonni bishaan hin taane akka jiran deeggere.

Moodeelli kun waa'ee lipiidotaa fi ayoonii uumamuu dursee hubannoo gaarii qaba ture. Garuu wanta halluu kennu bifa ofii isaatiin qoodamu, wanta fuula seelii irratti keemikaalaan jijjiiramee, bifa biraatiin ce'ee, keessaa gara bifa duraaniitti deebi'u irraa adda baasuu hin dandeenye. Garaagarummaa kanaaf yaaliin biraa barbaachise; innis waggaa torbaatama booda endooteeliyeemii sombaa irratti dhufe.

Alatti riidakshinii, keessatti qabamuu

Merker fi hiriyoonni isaa seelota endooteeliyaalii arterii sombaa loonii laaboraatorii keessatti guddifaman irratti hojjetanii tartiiba tarkaanfii sadii yaada dhiyeessan: wanti halluu kennu oksideeffame fuula seelii irratti riidakshinii keessa darbee gara bifa isaa halluu hin qabnee fi cooma jaallatuutti jijjiirama; bifti riidakshinii keessa darbe diffiyuushiniin keessa seena; seelii keessatti deebisee oksideeffamuun immoo bifa oksideeffame membireenii ce'uun itti ulfaatu deebisee uuma, innis kuufama. Sana booda qorannoon isaanii fudhatamuu taayiaaziinii endooteeliyaalii tartiiba kana bakka murtaa'anitti addaan kutuuf yaaluudhaan qorate.

Meeshaan jalqabaa feerisaayaanayidii ture; inni fudhataa elektiroonotaa seelii keessa seenuu hin dandeenye dha. Yeroo enzaayimoonni fuula seelii irratti wanta halluu buluu kennu seelii alatti riidakshinii keessa dabarsanii gara bifa isaa halluu hin qabneetti jijjiiran, feerisaayaanayidiin elektiroonota sana deebisee fudhachuu danda'a. Kanaanis wanti halluu kennu utuu hin ce'in meediyeemii keessatti halluu buluu deebisee argata. Hanga feerisaayaanayidiin baay'inaan jirutti (wanta halluu kennu maayikroomoolaar 10 fi feerisaayaanayidii maayikroomoolaar 50 hanga 500), fudhatamuun wanta halluu kennu guutumaan guutuutti jechuun ni danda'ama dhaabbate; erga feerisaayaanayidiin dhumee booda qofa fudhatamuun saffisa isaa idileetti deebi'e. Haalli saffisa adeemsaas karaa lammaffaatiin waanuma kana agarsiise. Feerisaayaanayidiin saffisa tilmaamaan dhaabbataa ta'een dhabamaa ture; kun yaa'a riidakshinii fuula seelii irratti dhaabbataa ta'ee giddu-galeessaa irra deebi'amee fayyadamuuf danda'amu sooru wajjin wal sima. Wanti halluu kennu seelii alatti argamu immoo kuufamni isaa yeroo hir'achaa deemu haala eksiponeenshiyaaliitiin dhabamaa ture. Yaa'i dhaabbataa fi kuufamni dhumaa jiru waliin jiraachuun mallattoon feerisaayaanayidii riidakshinii itti fufiinsa qabu akka agarsiisu, molakiyuulota halluu bulbula keessaa bahaa jiran akka hin agarsiisne ibsa.

Meeshaan lammaffaan tarkaanfii ce'uu guutumaan guutuutti hambise. Gareen sun toluuyidiin buluu O, kan taayiaaziinii wajjin walitti dhiyeenya qabu, sansalata poolii'akriilaamaayidii guddaa irratti hidhe. Sansalatichi haala oksideeshinii kam keessatti iyyuu seelii keessa seenuuf baay'ee guddaa ture. Seelonni ammas wanta halluu kennu hidhametti riidakshinii raawwatan. Kanaaf riidakshiniin keessa seelii gahuu hin barbaadu. Sirni hojii kana raawwatu fuula seelii irratti ifatti argama yookaan karaa elektirikiitiin fuula sana wajjin walitti hidhama.

Sana booda addaan bahuun mata duree barruu qorannoo kanaaf bu'uura ta'e mul'ate. Saayaanayidii fi azaayidiin miiliimoolaar 2 irratti kuufamuu wanta halluu kennu cimaatti hir'isan; maayikirooskooppii jalattis kuufamawwan buluu dukkanaa'aa fi dhiilgee yeroo idilee niwukilasii marsan guutumaan guutuutti jechuun ni danda'ama badan. Haa ta'u malee, lamaan isaanii keessaa tokkollee riidakshinii seelii alaa hin suuta goone: marsaan feerisaayaanayidii osoo hin hir'atin itti fufe, poolimeeriin seelii keessa hin seennees ammas riidakshinii keessa darbe. Gufuun sun tarkaanfii itti aanu irra ture. Saayaanayidii fi azaayidiin keessaa deebisee oksideeffamuu fi adda qabamuu dhaabaa turan; riidakshinii fuula seelii irratti miti. Qorannoowwan to'annoo jiraachuu seelotaa hiika kana deeggaran. Seelonni yeroo adeemsa kana keessa darban enzaayimii mallattoo saayitoosoolii isaanii, laakteet dehaayidiroojeneesii, of keessatti tursiisan; kanaaf fudhatamuun dhabamu sun summii yookaan membireenii dho'uu qofa irraa kan ka'e hin turre.

Of eeggannoon barruu qorannoo sana keessaa tokko har'as ni barbaachisa. Kuufamawwan buluun niwukilasii naannoo turan malee keessa isaa hin turre; kun oksideeshinii orgaanelota seelii keessaa keessatti uumamu wajjin wal sima. Garuu qorannichi orgaanelota kam akka ta'an adda hin baafne. Bifawwan walfakkaatan gosoota seelii biroo keessatti mul'atan ragaa laafaa irratti hundaa'uun laayisoosoomii jedhamee waamamaa turan. Qabamuun mirkanaa'aa akka ta'e, bakki itti raawwatamu garuu yeroo ammaa yaada yeroo ta'aa akka ta'e fudhadhu. Dubbistoonni elektiroononni itti aansuun eessa akka deeman hordofan gara geejjiba elektiroonotaa maayitookondiriyaa fi to'annoo reedooksii akkasumas ibsa bal'aa xuuxamuu fi raabsa akka karaa seensisaatti itti fufuu danda'u.

Halluun kennamu hamma saaxilamummaa miti

Qorannoon sadaffaan yeroo adeemsi fudhatamuu kun safartuu baayoloojikaalaa wajjin wal argutti maal akka ta'u agarsiisa. Scott fi hiriyoonni isaa meetiil beetaa saayikiloodextiriiniin, sukkaara boca qubeelaa qabu, meetiiliin buluu kallattiin akka hidhu argatan. Dhaabbataan walqabannaa walmakaa hammachuu kanaa naannoo moolaar tokkoof 310 yoo ta'u, molakiyuulonni halluu lama walitti makamanii daayimerii uumuuf immoo naannoo moolaar tokkoof 5846 dha. Fiibirooblaastota L929 keessatti hidhamuun kun halluu kennamuu seelotaa fi kaka'umsa fudhatamuu gilukoosii lamaan isaanii dhowwe: dursee saayikiloodextiriinii wajjin tursiisuun halluu buluu kennamuu ittise; booda itti dabaluun immoo halluu dhabuu saffisiise. Mallattoon ifaan mul'atu kan buluu seelota keessaa yeroo badu, geejjibni gilukoosii kakaafames isaa wajjin baay'ee wal cinaa hir'ate.

Barreessitoonni walqabannaa kana akka walitti dhufeenya kallattii wanta halluu kennuu fi pirootiinii daandii kaka'umsa geejjibduu gilukoosii keessa jiru deeggarutti hiikan; kunis mala dhiibbaa oksidaatiivii yeroo dheeraa turu caalaa filannoo argate. Xumura akkasii baasuun madaalawaa dha, garuu daangaa qaba. Yaaliin kun pirootiinicha maqaan hin ibsu, geejjibduu mataa isaatti hidhamuu hin agarsiisu; walqabannaan halluu dhabuu fi dhiibbaa dhabuu gidduus daandii reedooksiin giddu-galeessa ta'u hunda haquu hin danda'u.

Barnoonni itti fufiinsa qabu waa'ee safartuu ti. Halluun ifaan ilaalamu wanta halluu kennu mul'atu, oksideeffamee fi seelii wajjin walqabatu agarsiisa. Kuufama bifa halluu hin qabnee riidakshinii keessa darbee guutumaan guutuutti hin argu. Kanaaf seeliin halluun isaa laafaa ta'e illee hammawwan wanta halluu kennu of keessatti qabaachuu danda'a; seeliin halluun isaa cimaa ta'e immoo wanta halluu kennu oksideeffamee qabame agarsiisa malee hamma tishuun waliigalaan saaxilame yookaan guddina dhiibbaa hin agarsiisu. Of eeggannoon kun sadarkaa bal'aattis ni hojjeta: halluu kennamuu gosoota seelii gidduutti wal bira qabuun, yookaan kutaa tishuu halluu dukkanaa'aa qabu akka ragaa saaxilamummaa ol'aanaatti fudhachuun, dogoggora jalqabaa saanii sanaa irra deebi'a. Fudhatamuun marsaa riidakshinii, diffiyuushinii fi deebisee oksideeffamuu ti; suuraan yeroo tokkoo bifa buluu qofa agarsiisu immoo kutaa marsaa sanaa tokko qofa arga. Bu'aawwan hojii irratti kana irraa dhufan halluu kennuu fi qabannaa laaboraatorii akkasumas himannoowwan doozii fi saaxilamummaa hiikuu irratti kallattiin mul'atu.