Cuquliisa metiliinii qurxummii bettaaf: gaaffilee yaalii beekamoo deebisuu

Namni betta kunuunsu baallee ciccitaa arga, qaruuraa cuquliisaa harkaan qabata, gaaffii jalqabaa dogoggoraa gaafata. Gaaffiin yeroo baay'ee “hammam” kan jedhu ta'a; garuu “maaliif, bishaan kam keessatti, akkamitti safaramee” ta'uu qaba. Bettan dogoggora yaalii akwariumii keessatti beekamoo hunda taankii xiqqaa tokko keessatti walitti qaba: hamma bishaanii baay'ee xiqqaa dogoggora safaraa guddisu, qurxummii qilleensa fuula bishaanii harganu, fi mallattoo baallee ciccitaa kan dhibee tokko qofa hin agarsiisne.

Gaaffilee fi deebiiwwan kun gaaffilee bettaaf addaa ta'an deebisu. Tartiiba murtii yaalii akwariumii waliigalaa duraan ilaaltanii akka ta'e tilmaama; mata dureewwan lama immoo fuulota isaanii irratti dhiisa: ragaa waliigalaa tortoruu baallee fi dhibee fangasii, akkasumas mala waliigalaa yaalii bishaan qorichaa keessa cuuphuu fi yaalii taankii keessatti kennuu.

Cuquliisni metiliinii tortoruu baallee bettaa yaalaa?

Akka himannaa waliigalaatti miti. Dura asxaa dubbisaa. Odeeffannoon oomisha cuquliisa metiliinii Kordon oomisha bishaan keessatti qophaa'e 2.303% kan fangasii hanqaaquu qurxummii irratti to'achuu fi infekshinii fangasii irra keessaa yaaluuf agarsiifame ibsa; itti fayyadamni dabalataa isaa pirootoozowaa alaa tokko tokko irratti hojjechuu fi summii naayitiraayitii yookaan saayaanayidii beekame keessatti gargaaruudha. Asxaan sun infekshinii baakteeriyaa, raammoo maxxantuu flukes, Oodinium fi dhibee fangasii caalaatti cimaa ta'e agarsiistota itti fayyadamaa keessaa hambisa.

Hambisuun sun haalota tortoruu baallee baay'ee irratti murteessaa dha. Tortoruun baallee bettaa yeroo baay'ee baakteeriyaan kan dhufu yoo ta'u, lubbu-qabeeyyii akka Aeromonas yookaan Pseudomonas, yookaan columnaris irraa ka'a; fangasiin immoo tishuu duraan miidhame irratti booda mul'ata. Kanaaf, qarri baallee suufii fakkaatu infekshinii fangasii rakkoo baakteeriyaa halluun kun yaaluuf hin agarsiifamne irratti guddate ta'uu danda'a. Infekshiniin baakteeriyaa bu'uuraa itti fufaa osoo jiruu guddina adii mul'atu qofa yaaluun karaa kufaatii beekamaa dha: bishaan cuquliisa ta'a, kunuunsaan tarkaanfii fudhachuu isaa itti dhaga'ama, baalleen garuu baduu itti fufa.

Kanaaf deebiin amanamaan haala irratti hundaa'a. Yoo ogeessi fayyaa bineensota bishaanii bettaa keessan irratti infekshinii fangasii irra keessaa adda baase, cuquliisni metiliinii itti fayyadama asxaa isaa irratti ibsame keessatti argama. Yoo dhibeen adda baafame tortoruu baallee baakteeriyaan dhufe ta'e garuu, achi keessatti hin argamu; karoora biraa isin barbaachisa. Ragaan daangaa kana duuba jiru, cuquliisni metiliinii dhibee ich, tortoruu baallee fi dhibee fangasii irratti maal gochuu akka danda'u fi maal gochuu akka danda'u hin mirkanoofne dabalatee, qajeelfama ragaa tortoruu baallee fi dhibee fangasii keessatti ilaalameera. Xumura fuula sana irraa argattan akka hamma qorichaa kennamuutti hin fudhatinaa; kanaa mannaa, dhibee adda baafame qabattanii itti deebi'aa.

Bettaa koo taankii isaa keessatti yaaluu nan danda'aa?

Qodaa yaalii addaa, meeshaalee keessaa hin qabne filadhaa. Amaloonni taankii jireenyaa sadii qoricha kallattiin itti dabaluun akka hin filatamne agarsiisu; sadan isaanii iyyuu asxaa oomishaa irraa dhufu malee odeeffannoo afaaniin darbu irraa miti.

Jalqaba, oomishtuun sirnoota calallii baayooloojikaalaa irratti hundaa'an keessatti akka hin fayyadamne akeekkachiisa. Baakteeriyaan naayitiraayifikeeshinii raawwatu ammooniyaa bettaan keessan yeroo yaalii itti fufiinsaan uumu jijjiira; yaaliin baakteeriyoota kana jeequ rakkoo tokko bakka rakkoo biraa buusa. Lammaffaa, asxaan guddina biqiltootaa irratti gufuu uumuu akeekkachiisa; akkasumas kaarboonii hojii irra ooleen akka haqamuu fi meeshaalee qaawwa xixiqqoo qabaniin akka xuuxamu ibsa. Kun hamma dhugaa qurxummiin taankii faayamee fi calaltuu qabu keessatti qorichaaf saaxilamu tilmaamuun akka rakkisu taasisa. Sadaffaa, silikooniin akwariumii dhaabbataadhaan halluu qabachuu danda'a; kun miidhagina qofa irratti dhiibbaa qabaatus, jijjiiramuu hin dandeenye waan ta'eef osoo hin naqatin beekuun barbaachisaa dha.

Filannoon biraa qodaa yaalii meeshaalee keessaa hin qabne, hammi bishaanii isaa beekamu, ho'isaa, qilleensa suuta itti dabalu fi meeshaa qaawwa xixiqqoo qabu tokko illee keessaa hin qabneedha. Qophiin kun taankii agarsiisaas saaxilamuu irraa eega. Garuu adda baasuun qofti bishaan nageenya qabu hin uumu. Qodaan yaalii calaltuu baayooloojikaalaa duraan hundeeffame hin qabu; kanaaf ammooniyaan bishaan xiqqaa keessatti saffisaan ol ka'uu danda'a. Qajeelfamni UF/IFAS keemikaalota sirnoota bishaan naannessanii deebisan keessatti fayyadamuu qurxummii miidhame yaaliif adda baasuu gorsa; dhiibbaan keemikaalotaa saaxilamummaa fi haala sirnichaa irratti akka hundaa'us ibsa. Bishaan yaalii hordofaa, ho'a to'adhaa, meeshaalee yaaliis adda kaa'aa. Ibsi bal'aan wal-simannaa calaltuuwwanii, biqiltootaa, shiriimpotaa fi sirnoota bishaan galaanaa qajeelfama wal-simannaa taankii fi lubbu-qabeeyyii keessatti walitti qabameera.

Bettaan koo taankii xiqqaa keessa jiraata. Qoricha hamma isaa ol kennuu akkamittan irraa of eega?

Hammi bishaanii xiqqaan dogoggora safaraa xiqqaa gara dogoggora cunqina guddaatti jijjiira. Cophi dogoggoraan lakkaa'ame qodaa yaalii 2 liter keessatti cunqina jijjiiru, cophuma dogoggoraan lakkaa'ame taankii 40 liter keessatti caalaa dachaa hedduun dhiibbaa qaba. Bettan yeroo baay'ee hamma bishaanii xixiqqaa akkanaa keessatti kunuunfama; kanaaf yaaliinis achuma keessatti kennama.

Ittisni isaa adeemsa sirrii hordofuudha. Bishaan yaalii qopheessuu dura wantoota afur barreessaa: maqaa oomishaa sirrii, cunqina wanta hojii irra oolu kan qaruuraa irratti ibsame, hamma bishaan yaalii safarame yuunitii asxaan fayyadamuun, fi mala karoorfame. Dhibbeentaan qaruuraa irratti barreeffame furmaata kuufamaa ibsa malee bishaan yaalii hin ibsu; qajeelfamni immoo hamma furmaata kuufamaa sanaa bishaan hamma murtaa'eetti dabalamu ibsa. Yeroo gabaabaaf cuuphuun fi yeroo dheeraaf saaxiluun walitti qabama cunqinaa fi yeroo adda addaa qabu; kanaaf cunqina adeemsa tokkoo yeroo adeemsa biraa waliin gonkumaa hin makinaa. Qajeelfamni yaalii cuuphuu fi yaalii taankii walitti qabamoonni kun maaliif bakka wal bu'uu akka hin dandeenye ibsa; adeemsota asxaa irratti ibsamanis bal'inaan ilaala.

Hamma taankii maqaan ibsame amanachuu mannaa hamma bishaanii safaraa. Meeshaaleen jala taankii kaa'aman, faayni fi sadarkaan bishaanii gad bu'e hundi dandeettii beeksifame irraa hir'isu; qodaa xiqqaa keessatti walakkaa liter hir'ate tokkoon tokkoon isaa qooda guddaa dha. Furmaata kuufamaa safaruuf safartuu meetirikii fi lilmoo malee siriinjii yookaan paayipeetii mallattoo safaraa qabu fayyadamaa malee copha qaruuraa irraa cuunfame hin fayyadaminaa; qurxummiin osoo keessa hin seenin hamma bishaan yaalii guutuu qopheessaa.

Qaamni laabiriintii yaalii irratti jijjiirama fidaa?

Eeyyee, karaa hojii irra oolu tokkoon. Bettan qurxummii laabiriintii dha: huuba isaanii fayyadamuun oksijiinii bishaan keessaa argachuu bira darbee, qaama addaa tokkoon qilleensa naannoo harganuuf gara fuula bishaaniitti ol ba'u. Kanaaf qajeelfamni kunuunsaa gara fuula bishaaniitti gufuu malee akka ga'an gorsa. Qodaan yaalii yeroo hunda fuula bishaanii bira ga'uun akka danda'amu taasisuu qaba; qadaada cufamaa fi qabbanaa'aa mannaa qilleensi ho'aa fi jiidhaan bishaan gubbaa jiraachuu qaba.

Kun karaa lama barbaachisaa dha. Jalqaba, adeemsi bishaan yaalii itti dhiyeessanii cufuu yookaan qodaa hanga qarqaraatti guutuu gorsu kamiyyuu akkaataa qurxummiin harganu waliin wal faallessa. Bakka qilleensaa fi qadaada qilleensa dabarsu dhiisaa. Bishaan yaalii ho'a ho'aa fi tasgabbaa'aa qurxummiin itti bare irratti eegaa; qajeelfamni ogeessota fayyaa bineensotaa taankii bettaaf 76 hanga 81F gorsa, kunis yeroo baay'ee ho'isaadhaan eegama. Lammaffaa, fuula bishaanii irraa harganuun bishaan gadhee irraa hin eegu. Ammooniyaa fi naayitiraayitiin huuba miidhu; qurxummiin qilleensa argachuu isaa irraa kan ka'es ta'e dhabuu isaa irraa kan ka'e, dhiphina irraan ga'u. Kanaaf qurxummiin keessa jiru qilleensa liqimsuu danda'us qodaan yaalii ammas hordoffii barbaada. Yoo qilleensa qabachuuf carraaquu itti fufaa, dadhabbii yookaan qaama wantootatti rigachuu argitan, akka mallattoo rakkoo bishaanii yookaan dhibee hin furamneetti ilaalaa malee akka gaaffii halluu dabalataa hin ilaalinaa.

Cuquliisa metiliinii fayyadamuu dura maal sakatta'uu qaba?

Dhibee maqaa dhahuu dura naannoo sakatta'aa. Qajeelfamni bulchiinsa fayyaa qurxummii UF/IFAS yeroo qurxummiin dhukkubsataa fakkaatu jalqaba qulqullina bishaanii akka sakatta'an gorsa; oksijiinii bishaan keessatti bulbulame, ammooniyaa, naayitiraayitii fi pH akka sakatta'iinsa jalqabaa yoo dhibeen mudateetti ilaala. Taankiin bettaa ifa fakkaatu illee ammooniyaa miidhaa geessisu qabaachuu danda'a; ammooniyaan cunqina qurxummii miidhu irratti halluu fi foolii hin qabu. Akka UF/IFAS ammooniyaa sirnoota horsiisa lubbu-qabeeyyii bishaanii keessatti ibsutti, hamma ammooniyaa waliigalaa hiikuuf ho'a fi pH beekuun barbaachisa.

Tartiiba murtii qurxummii akwariumii kamiyyuuf itti fayyadamtan hordofaa: qulqullina bishaanii fi meeshaalee mirkaneessaa, rakkoo adda baafame agarsiistota itti fayyadamaa dhugaa oomishichaa waliin wal simsiisaa, oomisha sirrii fi qajeelfama dubbifamuu danda'u mirkaneessaa, qodaan yaalii ulaagaalee wal-simannaa asxaa irratti ibsaman guutuu danda'uu isaa sakatta'aa, hamma bishaanii dhugaa safaraa, akkasumas karoora hordoffii fi xumuraa kan tarkaanfii itti aanu qabu murteessaa. Madaawwan, rakkoon hargansuu itti fufaa yookaan duuti itti fufu halluu irra deebi'anii dabaluun osoo hin taane, ogeessa fayyaa bineensota bishaanii yookaan ogeessa fayyaa qurxummiitiin hatattamaan madaalamuu barbaada.

Bettan haaraan hundi ittisaaf bishaan qorichaa keessa cuuphamuu qabaa?

Akka hojii idileetti gochuun sababa gahaa hin qabu. Bishaan geejjibaa cuquliisaa ta'uun qurxummiin haaraan dhufu hundi bishaan qorichaa keessa cuuphamuu irraa faayidaa argata jechuu hin mirkaneessu. Yaaliiwwan Laaboraatorii Horsiisa Lubbu-qabeeyyii Bishaanii Naannoo Ho'aa Yunivarsiitii Florida gabaase keessatti, cuquliisni metiliinii ittisaaf bishaan qorichaa keessa cuuphuudhaan fayyadame bifa yookaan amala qurxummii safarame hin fooyyessine. Yaaliin geejjibaa addaa qurxummii velvet swordtails irratti gaggeeffame yaalii booda battalumatti bifa fooyya'aa argate; garuu torban tokko booda bifa gareewwanii gidduutti garaagarummaan hin hafne. Saaxilamummaan adda addaa, wanti ilaalame adda addaa; gorsi geejjibaa hundaaf ta'u hin jiru.

Bettaa haaraaf, adda baasanii tursiisuu fi hordoffiin yaalii ittisaaf kennamu caalaa bu'a qabeessa dha. Qajeelfamni UF/IFAS itti gaafatamummaan akwariumii kunuunsuu adda baasanii tursiisuu, calallii sirrii, soorataa fi qulqullina bishaanii ittisa dhibee idilee keessatti hammata. Qurxummii hordofaa, bishaan qoradhaa, qorichas karoora sana keessatti fedhii adda baafameef qofa eegaa.

Gabaabumatti

Rakkoo adda baafame ibsaa, agarsiistota itti fayyadamaa asxaa oomishichaa irratti ibsaman keessatti argamuu isaa mirkaneessaa, qodaa meeshaalee keessaa hin qabne kan hammi bishaanii isaa safarame keessatti yaalaa; gara fuula bishaaniitti ga'uu akka danda'uu fi karoora hordoffii akka qabu taasisaa. Tortoruun baallee sababni isaa adda hin baafamne agarsiistuu itti fayyadamaa miti. Taankiin xiqqaan hammi bishaanii isaa hin safaramne hamma qorichaa kennamu hin murteessu. Taankiin cuquliisaa karoora hordoffii hin qabnes yaalii miti.